U bent hier

De voorzitter

De heer Caron heeft het woord.

Bart Caron (Groen)

Dames en heren, ik heb een citaat mee. Vorige week schreeuwde Julie Cafmeyer in een opiniestuk in De Morgen het uit. Ik citeer: “Ik werd onlangs gevraagd om de première van mijn nieuwe voorstelling op een gerenommeerd festival te spelen. Ik kreeg een financieel voorstel van maar liefst 350 euro per voorstelling. Netto hou je daar minder dan 150 euro aan over. Dan moet je nog een decor opbouwen en techniek betalen. (…) Mijn vrienden en familie die niets met theater te maken hebben, kijken raar op van een gesubsidieerde wereld waarin een artiest wordt uitgebuit. Zeker als je weet dat een theaterhuis of een festival alleen maar kan draaien dankzij goede artiesten.”

Minister, anderhalf à twee jaar geleden is er ook een studie geweest van Kunstenpunt. ‘Loont passie?’ was de titel daarvan. Daaruit bleek dat heel veel kunstenaars toch zeer lage inkomens hebben: het ‘precariaat’, zeg maar. Ik denk dat de meeste mensen zich blindstaren op de top, op de succesvolle kunstenaars, maar niet zien dat velen hun boterham niet verdienen. Het is dus nodig dat organisatoren de artiesten die ze uitnodigen, ook eerlijk en ernstig betalen. Minister, zoals u weet, heeft het Kunstendecreet een bepaling die de organisaties verplicht om de collectieve arbeidsovereenkomsten die voor die sectoren gelden, ook te hanteren. Dit is echter niet het eerste signaal dat we krijgen dat daar blijkbaar problemen zijn. Daarom de vraag aan u: wat gebeurt er? Wat gebeurt er binnen ons departement om in het kader van dat Kunstendecreet de toepassing op de vloer van de cao’s te controleren en af te dwingen?

De voorzitter

Minister Gatz heeft het woord.

Minister Sven Gatz

U hebt terecht naar het Kunstendecreet verwezen. Daarin staat dat organisatoren op verklaring van eer moeten aangeven dat ze wel degelijk de loonvoorwaarden van de cao respecteren. Hoe gaat het dan verder? Bij de toelichting van ofwel een project ofwel de aanvraag van een werkingssubsidie moet men inderdaad toelichten hoe men artiesten op een correcte manier zal financieren, zal belonen. Het is daarom nog niet gedaan, want bij de afrekeningsfase moet men meer in detail, aan de hand van een aantal parameters, ook kunnen verantwoorden hoe men die correcte verloning doet. Dat is het systeem zoals het nu is. Ik wil geen enkele zaak minimaliseren, maar ons worden eigenlijk relatief weinig klachten of inbreuken ter zake gesignaleerd. Daarmee zeg ik niet dat alles peis en vree is, maar op dat vlak is er niet meteen veel negatieve feedback naar de administratie.

Het goede is dat de administratie, dat ons departement nu nog een stapje verder zal zetten. Naar aanleiding van het afgesloten sociaal akkoord van 2018, waarbij we toch ook 2 miljoen euro extra voor koopkracht, voor het sociaal statuut van de kunstenaars hebben kunnen toevoegen, zal de administratie ook overgaan tot een aantal doorlichtingen. Dat zal niet bij elke aanvraag kunnen gebeuren, maar dat zal toch regelmatig gebeuren. Op basis van die doorlichtingen, waarbij men dan meer in detail zal controleren of artiesten wel correct worden verloond, zal er dan een lijst met goede praktijken worden opgemaakt, waar men ook de sociale partners over zal informeren om verdere stappen te zetten.

Dit is waar we nu staan. Ik kan u verder ook meedelen, zonder naam en toenaam van de artieste of de organisatie te vernoemen, dat men nu wel een regeling heeft gevonden, volgens mijn informatie in elk geval, waarbij de betrokken artieste correct is verloond. Er was ook sprake van een aantal misverstanden. Dat gebeurt ook wel degelijk boven het niveau van de cao. Dat is dan een goede zaak, durf ik daar toch voorzichtig uit te concluderen.

Bart Caron (Groen)

Minister, dank u wel. Ik wil ook nog even verwijzen naar De Acteursgilde, die in de filmsector enkele maanden ook aan de alarmbel heeft getrokken, met dezelfde motivatie, namelijk dat daar ook heel veel freelancers en gasten worden ingezet voor relatieve hongerlonen. Dat zou toch zeker niet mogen in een gesubsidieerde omgeving, vind ik. Dat is het minste. De overheid speelt hier een rol. Ik denk dat we onze artiesten, net zoals onze leerkrachten, mijnheer Daniëls, ook op een eerlijke manier moeten verlonen. Dat lijkt me een normaal proces.

Minister, ik vind het een positieve zaak dat u zegt een aantal steekproeven te zullen doen, dat men dat bij een aantal organisaties wat dichter zal bekijken. Ik wil die organisaties niet met de vinger wijzen. Ze zijn ook niet allemaal over één kam te scheren. Ik vind echter ook wel dat eerlijkheid in dezen het langst duurt. Er is het standpunt van die kunstenaar. Ik verwijs naar de noodkreet die die actrice in dat stuk ook slaakte: ‘Verdorie, het is een job als een andere, waarvoor je een eerlijke vergoeding moet krijgen.’ Ik ben blij dat u daar ook op ingaat.

De voorzitter

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Minister, onlangs kregen we een nota van het Overleg Kunstenorganisaties (oKo) met al een aantal aanbevelingen aan de nieuwe regering, maar het lijkt me toch nuttig dat u misschien nog de opdracht kunt geven om een van de voorstellen van oKo, dat daar verband mee houdt, al op poten te zetten. Het gaat namelijk over het faciliteren van een onderzoeksexperiment van en met innovatieve tewerkstellings- en werkgeverschapsmodellen, dus zowel juridisch-fiscaal als sociaal, voor de tewerkstelling van de toekomst, net vanuit de vaststelling dat arbeid flexibel zal zijn en dat de kunstensector en de kunstenaar en cultuurwerker als labo en model kunnen dienen.

Ik geef het maar mee naar aanleiding van de vraag van mijn collega. Het is letterlijk de tekst van oKo. Het is misschien interessant om aan de administratie nog de opdracht te geven om daar al mee aan de slag te gaan.

De voorzitter

Mevrouw Segers heeft het woord.

Voorzitter, eerst en vooral wil ik collega Caron danken voor zijn uitstekend voorzitterschap de afgelopen legislatuur en voor het uitstekende werk dat hij heeft gedaan. (Applaus)

We zullen hem missen.

Het is ook een heel goede zaak dat collega Caron dit aanhaalt en er de aandacht op vestigt. De betaling van arbeidsovereenkomsten van artiesten moet gewoon correct verlopen en volgens de cao in orde zijn, zowel binnen als buiten het Kunstendecreet.

Ik denk dat er een aantal zaken zijn die we moeten specificeren. Een pijnpunt is – en het is goed dat u het aanhaalt en signaleert – de controle van de sociale inspectie. Die moet gewoon gebeuren. Dank aan u, minister, dat u er proactief mee wil voor zorgen dat het gebeurt. Er moeten voldoende controles zijn.

Collega Brouwers verwees ook al naar hun voorstellen waarin staat dat er een charter moet komen. Dat charter is belangrijk om deontologische principes te laten naleven.

En aandachtspunt voor de volgende regering is dat er een aantal disciplines zijn, zoals beeldende kunsten, waarvoor er geen cao bestaat. Het gaat vaak over zelfstandigen, maar het is zinvol om na te denken hoe we in alle sectoren van de kunsten ervoor kunnen zorgen dat artiesten correct worden verloond.

De voorzitter

De heer Meremans heeft het woord.

Voorzitter, ook onze fractie wil de commissievoorzitter danken. We waren het niet altijd eens, maar het was wel altijd leuk. (Gelach)

Over één ding zijn we het wel eens – en we hebben er ook over gesproken bij de totstandkoming van het Kunstendecreet –, en dat is een goede en degelijke verloning. Dat is zo ook overeengekomen met de grote instellingen.

Minister, op 20 juni 2018 heb ik een vraag gesteld over subsidievoorwaarden. U hebt toen geantwoord dat men de cao moet volgen en dat een degelijke verloning een subsidievoorwaarde moet zijn die we aan de organisaties geven. Ik kan enkel de collega's bijtreden dat er controle moet worden uitgeoefend. Of je dat doet langs best practices of experimenten, het moet gebeuren, het best motiverend en sensibiliserend, want daarmee geraak je het verst. Het moet duidelijk zijn dat een stielman of een stielvrouw – wat een acteur of actrice is – gewoon degelijk moet worden betaald. Daar zijn we het allemaal over eens.

Minister Sven Gatz

Ik wil de afspraken die de sociale partners hebben gemaakt over de invulling van het sociaal akkoord van 2018 zeker honoreren en respecteren. Laten we eerst een aantal doorlichtingen van het departement afwachten in functie van verdere contacten tussen de sociale partners, tussen werkgevers en werknemers in de cultuurorganisaties, om na te gaan hoe we de controle op verloning kunnen verbeteren. Ik denk dat ik de suggestie van mevrouw Brouwers eerder daar wil aanhaken dan nu al schakelen omdat er toch een aantal afspraken tot verbetering zijn gemaakt.

Waar ik zeker nog wil op terugkomen – wat ik in een van de laatste commissievergaderingen heb gedaan –, is het sociaal charter waarnaar mevrouw Segers verwijst. Het charter is wel degelijk in een verregaande fase. We zijn nu de laatste opmerkingen met de betrokken partners, zowel in cultuur als in media, aan het onderzoeken. Ik denk dat het nog altijd mogelijk is om dit af te ronden voor de verkiezingen. Op dat ogenblik is er dan een extra hefboom die niet alleen rond sensibilisering maar ook rond handhaving van een correcte verloning extra instrumenten creëert.

De voorzitter

Mijnheer Caron, uw allerlaatste betoog en uw allerlaatste opmerking.

Bart Caron (Groen)

Voorzitter, ik vrees dat het niet zo zal zijn, omdat er misschien nog een extra vergadering zal komen.

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik denk dat veel suggesties van de collega's wijzen op het feit dat er nog een aantal stappen te zetten zijn. Er worden nog een aantal stappen gezet. Ik erken ze ook en ik vind het prima.

Ik wil er nog eentje bij zetten waar u politiek niet verantwoordelijk voor bent. Een en ander leunt ook op de toepassing van het sociaal statuut van de kunstenaar. Het is een federale materie die niet zo robuust is en nog een aantal problemen vertoont.

Ik denk dat de cultuursterkhouders in dit parlement dit aandachtspunt het best ook eens meenemen naar hun eigen partijbestuur en naar hun realisatieprogramma’s die ze voor de komende tijd ontwikkelen, om dat ook federaal, en afgestemd op wat Vlaanderen doet, voor elkaar te brengen, ten bate van kunstenaars maar ook van de kunstenpraktijk in Vlaanderen. (Applaus)

De voorzitter

Mijnheer Caron, ik vind het zeer merkwaardig – dat heb ik eigenlijk nog nooit meegemaakt – dat ook de meerderheidspartijen voor u applaudisseren. Dat is zelfs verdacht, als je het mij vraagt. Dat is een teken dat ze blij zijn dat ze bijna van u af zijn. (Gelach)

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.