U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Gennez heeft het woord.

Caroline Gennez (sp·a)

Minister, u weet dat wij heel erg wakker liggen van te hoge schoolfacturen. We hebben vijf jaar lang dat punt op de agenda gehouden, omdat we het in een rijk en beschaafd land als het onze onaanvaardbaar vinden dat de schoolfactuur in het secundair onderwijs voor een kind op de tien onbetaalbaar is. Dat hypothekeert onderwijskansen, dat hypothekeert gelijke kansen.

U hebt een studiekostenmonitor geërfd van de vorige regering, die nu in het voorjaar opgeleverd zou worden. We hebben daar herhaaldelijk naar gevraagd. De resultaten zijn ons komen aanwaaien. Daaruit blijkt toch dat de schoolfactuur voor heel wat gezinnen een te zware dobber is. Daaruit blijkt ook dat een maximumfactuur, een maximumbedrag per schooljaar in de eerste graad van het secundair een haalbare kaart is. Dat pleidooi willen we als sp.a nog eens herhalen.

Vandaar de vraag, minister: welke initiatieven zult u daartoe nemen?

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Collega Gennez, ik was een beetje verrast om vanochtend in de krant te lezen dat u zei dat de studie al heel lang bij mij zou liggen. Dat is absoluut onwaar. Ik hoop dat dat ondertussen duidelijk geworden is. De onderzoekers zijn voor een bespreking bij mij geweest op 21 maart, denk ik. Er waren nog een aantal vragen bij de gestegen vervoerkosten die in kaart gebracht zijn. Waarom was dat? De onderzoekers zeggen dat de stijging van de studie-uitgaven te wijten is aan een stijging van de vervoerkosten, doordat leerlingen verder van school wonen. Voor mij is dat een heel vreemde uitleg. Hoe kunnen leerlingen plots, als er niet minder scholen zijn, veel verder van school wonen? We hebben dus gevraagd om dat beter uit te werken. Daarom is de monitor nog altijd niet klaar. Maar zodra ik de antwoorden krijg, kan die monitor opgeleverd worden en kan die ook vrijgegeven worden.

Collega’s, schoolkosten beroeren iedereen. Maar als we de strikte schoolkosten bekijken, zonder de vervoerskosten, dan moeten we vaststellen dat op een periode van tien jaar tijd, de kosten niet verhoogd zijn. Dat betekent dus dat onze scholen eigenlijk vrij goed omgaan met schoolkosten. Voor de komende jaren wil ik dus echt dat er verder ingezet wordt op het beheersen van de kosten. Daarvoor worden nu grote stappen gezet.

Ik heb ook gezegd dat ik openstond voor een maximumfactuur. Maar als ik nu de resultaten bekijk, dan denk ik dat het echt veel belangrijker is dat we prioritair inzetten op het sterker maken van die ouders van leerlingen die de studierichtingen bevolken die het duurst zijn qua uitgaven. Er is een heel groot verschil in uitgaven – dat hebt u ook kunnen zien – tussen wie een zware beroepsrichting volgt en wie een aso-richting volgt. Er is een opportuniteit. Tot nog toe kon het niet, maar nu is er een opportuniteit, omdat vanaf september de studiebeurzen automatisch uitgekeerd kunnen worden samen met de kinderbijslag. Er zit trouwens al een substantiële verhoging in: de participatietoeslag voor de meest kwetsbaren zal stijgen van 600 naar 900 euro. Dat is dus een gevoelige toename van het bedrag. Ik zal met de uitbetalingsinstellingen bekijken of het mogelijk is om ook op een automatische wijze die differentiatie te doen, want dat is natuurlijk voor mij het allerbelangrijkste, als we tot zo’n verschil zouden komen, dat mensen het ook krijgen bij het begin van het schooljaar. Als dat pas zes of zeven maanden later uitbetaald kan worden, dan zal het moeilijk worden.

Maar dus mijn keuze, als ik de voorlopige resultaten zie, is om daar prioritair in te investeren en niet in een globale maximumfactuur, omdat we zien dat de globale kost door de jaren verrekend eigenlijk niet gestegen is.

Caroline Gennez (sp·a)

 Ze blijven nochtans voor heel wat gezinnen een te zware dobber, minister. De maximumfactuur wordt bepleit door het Netwerk tegen Armoede, wordt bepleit door het gemeenschapsonderwijs, wordt bepleit door het ACV, wordt bepleit door sp.a.

Dat instrument heeft gewerkt in het basisonderwijs, zowel op het vlak van kostenbeheersing, transparantie als een vermindering van de planlast voor scholen en ouders. Laten we dat instrument toch niet zomaar negeren om in de eerste graad van het secundair onderwijs in te voeren. Want als we naar de studietoelage kijken in de studiekostenmonitor, dan merk je dat die maar maximaal 63 procent van de studiekosten dekt. Dat is absoluut te weinig. Bovendien staat er geen rem op die studiekosten en is de kloof tussen het ene net, dat veel duurder is, bijvoorbeeld het katholieke, en het andere net, het GO!, veel te groot. De studiekeuze mag nooit bepaald worden door de portemonnee van de ouders, maar moet bepaald worden door de talenten van de kinderen. (Applaus bij sp.a)

De voorzitter

De heer De Ro heeft het woord.

Jo De Ro (Open Vld)

Collega Gennez, over het doel is er grote eensgezindheid, over de partijgrenzen heen. De portemonnee van de ouders mag inderdaad niet bepalend zijn voor de schoolkeuze van de kinderen. Alleen is het middel om ernaartoe te gaan, een ander voor uw partij dan voor onze partij. Wij sluiten aan bij wat de minister zegt.

Als die studiekostenmonitor inderdaad gaat aantonen dat de grootste stijging van de kosten bij het vervoer zit, dan zijn wij bereid om in de volgende regering mee te kijken hoe we specifiek voor leerlingen en studenten de vervoerskosten naar beneden kunnen halen. Maar ook scholen hebben verantwoordelijkheid op het vlak van kostenbeheersing. Men zou beter focussen op die groepen die het moeilijk hebben. En dan is een gedifferentieerde schooltoelage, bijvoorbeeld in de oudere jaren, naar studierichting, een veel betere keuze dan een maximumfactuur die voor iedereen geldt en die in het basisonderwijs – en ik kijk naar de minister van Cultuur – geleid heeft, zo zegt de sector zelf, tot minder cultuurparticipatie voor kinderen. En dat is net voor kansarme kinderen belangrijk, omdat zij enkel toegang hebben via de school.

De voorzitter

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

Elisabeth Meuleman (Groen)

Minister, de studie zelf heb ik nog niet gezien. Dat is zo met gelekte studies. Ik ga dus alweer, net als de vorige keer, voort op wat in de krant verschijnt.

En daar zie ik toch dat er grote verschillen zijn tussen richtingen, tussen scholen en tussen netten. Dat baart mij zorgen, dat je die verschillen krijgt, en dat je dus op den duur die prijs wel laat meespelen in je studiekeuze en in je keuze van school. Dat vind ik heel oneerlijk, als je voor een bepaald pedagogisch project wilt kiezen, dat je dan toch ziet dat je heel veel meer gaat betalen dan bijvoorbeeld in een andere school of een ander project of een andere richting.

Minister, is er iets concreets wat u daaraan kunt doen, om dat verder aan te pakken?

De voorzitter

Mevrouw De Meulemeester heeft het woord.

Ingeborg De Meulemeester (N-VA)

Minister, het monitoren van de armoedecijfers in ons onderwijs is uiteraard heel belangrijk, maar we kunnen inderdaad pas conclusies trekken als we het onderzoek helemaal hebben, en we hebben het vandaag nog niet.

Onze fractie is voorstander van een transparante factuur, waarbij zowel ouders als leerlingen op voorhand weten hoeveel ze moeten betalen en waarbij ze niet voor onnodige verrassingen komen te staan. Conclusies kunnen we pas trekken als het onderzoek volledig is, maar bent u bereid, minister, om na te denken over ons voorstel om studietoelagen afhankelijk te maken van de gevolgde studierichting?

De voorzitter

De heer De Meyer heeft het woord.

Jos De Meyer (CD&V)

Voorzitter, minister, collega's, kosten besparen door schoolbesturen en scholen: ja. Laat dat heel duidelijk zijn. Vandaag gaat het over de maximumfactuur. Ik denk dat je eerst moet weten wat de reële kostprijs is voor de verschillende studierichtingen. Bovendien moet je ook weten of het in alle onderwijsnetten dezelfde is, want de subsidiëring van de verschillende netten is natuurlijk niet allemaal dezelfde. Ook dat moet in rekening worden gebracht.

Minister Hilde Crevits

Collega's, ik heb me daarnet misschien niet duidelijk uitgedrukt, maar ik heb gezegd dat de integratie van de studiebeurzen in de nieuwe kinderbijslagregeling, het groeipakket, ervoor zorgt dat voor de meest kwetsbare gezinnen de maximale toelage stijgt van 600 euro naar 943 euro. Dat is een substantiële versterking, collega Gennez, van degenen die het het meest nodig hebben. En voor mij is dat waar we moeten op inzetten.

Ondanks het feit dat er een maximumfactuur bestaat in het basisonderwijs, zijn er vandaag nog altijd heel veel onbetaalde facturen. Die maximumfactuur heeft er dus niet voor gezorgd dat plots alles betaald raakt. We moeten dus de meest kwetsbare mensen het meest ondersteunen.

Een van de redenen waarom ik de maximumfactuur geen warm hart toedraag in het secundair onderwijs, is wat de heer De Ro heeft gezegd. Ik heb met heel veel theatergroepen en andere culturele organisaties die naar scholen gaan, gesproken. Zij zeggen dat ze op die manier lam worden gemaakt. Ze zullen de kans niet meer krijgen om naar scholen te gaan, en ze vragen die kans.

Wat ik wel belangrijk vind, is dat elke school werk maakt van een kostenbeheersend beleid. Er is het schitterend project ‘Samen tegen onbetaalde schoolfacturen’. Men staat aan te schuiven om er deel van uit te kunnen maken. Daar wordt niet alleen gekeken hoe de kosten beheerst kunnen worden, maar ook hoe er menswaardig kan worden geïnd als er onbetaalde facturen zijn.

Dan is er nog iets waar u zelf het voortouw in hebt genomen en dat recent is geregeld. Als er een factuur is, dan moet die uiteraard transparant zijn. Dat moet aan het begin van het schooljaar helder en duidelijk worden gemaakt. Maar ouders moeten ook automatisch de kans krijgen om in schijven te betalen. Verplicht hen niet om naar de school te telefoneren om te vragen of ze alstublieft in drie of vier keer mogen afbetalen. Dat is niet nodig. Dit kan gewoon standaard aangeboden worden, waardoor ouders kunnen melden op welke manier ze het willen doen. Dat is positief.

Het onderzoek – dat nog niet is opgeleverd – naar de gestegen vervoerskosten, vraagt wat nuancering. Ik wil echt een zicht krijgen op het waarom van de stijging van de vervoerskosten. Sommigen zeggen dat de ticketprijzen gestegen zijn bij De Lijn of de spoorwegen. Dat kan zijn, maar we moeten het goed in kaart brengen. Er is ook een gestegen prijs van de autokilometers, maar er zijn ook meer autokilometers. Voor mij is het veel sympathieker en leuker als kinderen met de fiets naar school kunnen gaan. Op dat vlak moeten nog een aantal zaken uitgeklaard worden. Dan kunnen we misschien ook nog een aantal stappen zetten.

Mevrouw Gennez, we hebben nu de monitor en de methodiek. We hebben er lang op moeten wachten, maar het is goed dat we die jaar na jaar bijhouden en kijken op welke wijze de schoolkosten evolueren. Uit het onderzoek stel ik wel vast dat onze scholen, gespreid over de jaren, zich vrij verantwoord gedragen hebben, want de kosten zijn niet spectaculair gestegen, wat we aanvankelijk wel dachten.

Wat de gedifferentieerde studiebeurzen betreft, heb ik daarnet al geantwoord. Voor mij is het zeker bespreekbaar om de meest kwetsbaren in studierichtingen die objectief duurder zijn, extra steun te geven. Het moet echter geautomatiseerd uitbetaald kunnen worden. Aan het begin van de legislatuur was de vraag om te werken aan de automatisering: zorg dat wie recht heeft op een studiebeurs, die ook krijgt. Dat komt er nu. We hebben grote stappen voorwaarts gezet. Dit wordt nu geïntegreerd in de kinderbijslag. Als er via een geautomatiseerd systeem gedifferentieerd kan worden, dan zal er heel snel een akkoord zijn om de mensen die het het meeste nodig hebben en wier kinderen duurdere studierichtingen volgen, extra steun te geven. De kostprijs van een richting mag nooit een beletsel zijn om ze effectief te volgen. (Applaus bij CD&V)

Caroline Gennez (sp·a)

We hebben geen nood in Vlaanderen aan dure en goedkope scholen, aan een onderwijs met twee snelheden. We kunnen ons dat niet permitteren. We zijn het erover eens dat de kostprijs van een opleiding nooit bepalend mag zijn voor de studiekeuze. Een maximumfactuur invoeren, ook in de eerste graad van het secundair, blijft echter ons pleidooi, uiteraard altijd gepaard gaand met voldoende werkingsmiddelen voor scholen zodat ze ook hun werk kunnen doen en kunnen bepalen of het nodig is om op culturele of sportieve uitstap te gaan, om effectief te doen wat moet om met kinderen de eindtermen te bereiken en vooral om kinderen uit te dagen op hun talenten en kwaliteiten.

Tot slot nog iets over de vervoerskost. Die is inderdaad het meest gestegen, maar het is toch ook deze Vlaamse Regering die de keuze heeft gemaakt om de abonnementen bij De Lijn ook voor jongeren duurder te maken. Als een kind op twee de bus neemt om op school te geraken, dan zien we ook op dit vlak dat die dure facturen een keuze zijn van deze rechtse regering. (Applaus bij sp.a)

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.