U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 20 februari 2019, 14.07u

Voorzitter
van Daniëlle Vanwesenbeeck aan minister Philippe Muyters, beantwoord door minister Geert Bourgeois
302 (2018-2019)
De voorzitter

Het antwoord wordt gegeven door minister-president Bourgeois.

Mevrouw Vanwesenbeeck heeft het woord.

Daniëlle Vanwesenbeeck (Open Vld)

Voorzitter, minister-president, collega’s, in het bedrijfsleven zijn er eigenlijk twee groepen: je hebt de koper en de verkoper, je hebt de klant en de leverancier. Wat is een klant? Ik zeg altijd: een klant is pas een klant als hij zijn factuur betaalt. Wat is een klant die pas betaalt na 90 of 120 dagen? Is dat nog een klant, of is dat iets of iemand die ongevraagd een beroep doet op het overbruggingskrediet van een leverancier? Dat is problematisch voor kmo’s, want er wordt meer en meer betaald op een termijn van 90 dagen en langer.

Ik geef u een aantal zaken mee. Wat de betalingsindex betreft, zijn we erop achteruitgegaan. Dat wil zeggen dat het betalingsgedrag van kmo’s en bedrijven steeds slechter wordt. Eén op de tien facturen wordt slecht betaald of zelfs niet betaald. In het laatste kwartaal van 2018 werd slechts 67 procent van de facturen correct betaald. Eigenlijk is dat niet goed, als we dat vergelijken met 2014. Toen zaten we nog boven de 70 procent.

UNIZO Limburg en Graydon hebben een studie uitgebracht waarin deze cijfers bekend werden gemaakt. Ze hebben een voorstel gedaan: ze willen een label uitbrengen voor stipte betalers. Een kmo of een klant die het label ‘stipte betaler’ krijgt, krijgt natuurlijk ook het vertrouwen van mogelijke leveranciers, waardoor ze gemakkelijker zaken zullen doen.

Ik heb dan ook de volgende vraag, minister-president. Gezien het betalingsgedrag van onze kmo’s er toch wel wat op achteruitgaat, bent u bereid dit eventueel te ondersteunen?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Collega, u hebt gelijk. Betalingsachterstand is een probleem dat grote economische schade veroorzaakt. Er zijn cijfers over van Graydon. Er zijn cijfers over van UNIZO. Er zijn een aantal bedrijven die hun leveranciers eigenlijk gebruiken als bank. Ze gebruiken dat openstaand bedrag als werkkapitaal. Naarmate de bedrijven groter en machtiger zijn, is dat gebruik of misbruik erger.

Daardoor komt natuurlijk de hele cashflowplanning van die bedrijven in het gedrang. Ze rekenen erop dat er cash binnenkomt, zodat ze opnieuw kunnen aankopen. U zegt terecht dat sommige betalingen 90 tot 120 dagen op zich laten wachten.

Het misbruik is erger naarmate de bedrijven meer macht hebben. U weet dat er net een wetsvoorstel van mijn partijgenoot Rita Gantois werd goedgekeurd in de Kamer, om het verbod op het misbruik van die machtspositie te kunnen laten uitoefenen door de Raad voor de Mededinging. Er is op federaal niveau ook de wet op de betalingsachterstand. Dat is een federale aangelegenheid. Ik stel met genoegen vast dat er op wettelijk vlak maatregelen worden genomen om de kring meer te gaan sluiten.

Daarbovenop kan ik alleen maar toejuichen dat er een initiatief wordt genomen om met een label te gaan werken. Dat is uiteraard zelfregulering, de overheid moet daar niet in tussenkomen. Ik heb contact opgenomen met het Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO). Dit zal dat label, als het er komt, ook promoten, op de website, op nieuwsbrieven. Het zal het ook mee opnemen in alle opleidingen die het nu al geeft en waarin het telkens opnieuw aan ondernemers diets maakt dat het belangrijk is om tijdig te betalen. Dat komt iedereen ten goede, ook deze bedrijven. Want iedereen wordt daar op den duur wel eens het slachtoffer van. VLAIO zal dat ook mee opnemen. Dat kan ik alleen maar toejuichen. Het is heel belangrijk voor onze economie dat facturen die beantwoorden aan goede leveringen, tijdig en correct worden betaald.

De voorzitter

Mevrouw Vanwesenbeeck heeft het woord.

Daniëlle Vanwesenbeeck (Open Vld)

Minister-president, ik dank u. Ik ben blij dit vernemen. Het is ook nodig. Ik ben mij ervan bewust dat Vlaanderen vooral kan sensibiliseren en dat de wetgeving eerder op federaal niveau zit.

Minister-president, u zult mijn bijkomende vraag misschien zien aankomen. De overheid had de laatste jaren bij de kmo's niet zo'n goede reputatie als het aankwam op betalingen. Ik merk dat er daarin wel stappen worden genomen. Er zijn een aantal zaken gebeurd. Het elektronisch factureren zou de betalingsmodaliteiten vergemakkelijken voor kmo's. Minister Lydia Peeters heeft er ook al voor gezorgd dat de facturen van de overheid twintig dagen voor de vervaldag zullen worden betaald. De verwijlintresten werden gehalveerd. Dat is een goede zaak.

Maar ik zit toch een beetje met die verificatieperiode. Er is bij de overheid een verificatieperiode van ongeveer dertig dagen. Ik begrijp dat. Een factuur komt binnen bij de overheid en dan moet er worden gecontroleerd of die wel correct is enzovoort. Minister-president, er zijn dus al goede stappen ondernomen. Maar is er nog ruimte voor verbetering?

De voorzitter

Mevrouw Christiaens heeft het woord.

An Christiaens (CD&V)

Voorzitter, de cijfers spreken voor zich. Laattijdig of zelfs niet betalen, is niet alleen een groot probleem voor de individuele onderneming of werkgever, maar het is ook een economisch probleem.

Nu is er een voorstel van UNIZO Limburg. En u weet, voorzitter, een voorstel uit Limburg is per definitie een goed voorstel. Ik ben dus blij te vernemen dat collega Vanwesenbeeck dit ondersteunt en dat de minister-president namens minister Muyters, namens de regering, zegt dat dat label eigenlijk wel een goed initiatief is, dat het een initiatief door zelfregulering is.

Maar ik wil erop aandringen dat de regering en ook de administratie de taak op zich nemen van sensibilisering en ondersteuning. Want zo’n label heeft natuurlijk alleen maar meerwaarde als het eenduidig is uitgewerkt en als er duidelijke spelregels aan dat label verbonden zijn. Dat lijkt mij wel noodzakelijk ter ondersteuning van de administratie.

Wat de bijkomende vraag van collega Vanwesenbeeck betreft, denk ik dat de overheid het goede voorbeeld moet geven op het vlak van betaling van facturen. Kunnen er op dat vlak nog verdere initiatieven worden genomen? Ik dank u.

De voorzitter

De heer Gryffroy heeft het woord.

De betaling van facturen is inderdaad een bezorgdheid van alle ondernemers – of het nu kleine of grote ondernemers zijn –, maar ook van particulieren.

Wat het private gebeuren betreft, business to business, kan een label een leuk initiatief zijn. Maar het is nog altijd zelfregulerend en we moeten bekijken welke rol de markt daar zal spelen.

De overheid kan daarin inderdaad misschien wel een tandje bij steken. Want er zijn inderdaad twee periodes. Er is de verificatieperiode, die in het bestek meestal staat aangeduid als dertig dagen. En dan is er de betalingsperiode, eveneens van dertig dagen. Dat staat zo ingeschreven in de bestekken. De bedrijven weten het dus op voorhand.

Ook simpele goederen, zoals koffie of melk, moeten worden aangekocht volgens een bepaalde procedure. Je zou je de vraag kunnen stellen of die verificatieperiode voor dergelijke producten wat kan worden ingekort. Want het verifiëren van de factuur, nagaan of het product goed is geleverd, kan voor zulke producten op een veel eenvoudigere manier gebeuren.

Kunnen we dus op deze verificatieperiode, zeker voor simpele leveringen, niet een tandje bij steken?

Minister-president Geert Bourgeois

Zoals ik al zei, collega’s, heeft de overheid er alle belang bij dat er een sterke economie is, dat bedrijven niet in cashflowproblemen komen, en dus is het goed dat het Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) dit initiatief zal steunen. Maar het blijft inderdaad zelfregulering. De wettelijke maatregelen moeten federaal genomen worden: de wet op de betalingsachterstand, en ook de wet op het misbruik van machtsposities, die onder andere in de retailsector zeer sterk bestaan, waar leveranciers soms tot vier maanden moeten wachten op betaling.

Ik denk dat de overheid inderdaad zelf vooral een voorbeeldrol moet nemen. Er is door diverse collega’s verwezen naar recent genomen initiatieven. De secretaris-generaal van het Departement Financiën en Begroting heeft bekendgemaakt dat de facturen van de Vlaamse overheid tot twintig dagen voor de vervaltermijn betaald zullen worden. We hebben daar al veel vooruitgang in geboekt. U weet dat ik in deze regeerperiode al ingevoerd heb dat de veralgemening van de elektronische factuur verplicht is. De leveranciers moeten elektronisch factureren aan de Vlaamse overheid. Dat is het geval sinds 1 januari 2017. Daardoor worden die facturen sneller ontvangen, sneller behandeld, en ook sneller betaald.

Het komt er ten tweede ook op aan om ze tijdig te betalen. Dat is het goede voorbeeld geven, en zorgt ervoor dat je bedrijven niet in de problemen komen.

Het is ten derde ook in het belang van de overheid, want de wettelijke rente in de wet op de overheidsopdrachten bedraagt vandaag 8 procent. Je hebt er dus als betaler, als schuldenaar ook belang bij om tijdig te betalen.

Wat de mogelijke inkorting van die betaaltermijn betreft, halen diverse collega’s het probleem aan. Er is in de wet op de overheidsopdrachten inderdaad een termijn van dertig dagen om te verifiëren, en dan nog eens een termijn van dertig dagen om te betalen. Ik ga dat bekijken. Zelf ben ik er voorstander van – en ik ben daarvoor bevoegd – om te onderzoeken of het voor gestandaardiseerde leveringen van goederen zonder verificatietermijn kan. Doe daar zoals iedere privépersoon die, zoals ieder bedrijf dat een factuur krijgt. Je hebt bijvoorbeeld honderd potloden gekocht, of honderd bureaustoelen: je weet dat die honderd bureaustoelen geteld en geleverd zijn, je kunt die zoals elk normaal bedrijf en elke normale privépersoon binnen dertig dagen betalen, en inderdaad het liefst vroeger.

Het is een beetje complexer als het gaat over de levering van diensten, werken dus, waar het heel vaak de gewoonte is om eerst samen te kijken of het aantal gepresteerde uren wel klopt, of de hoeveelheden wel kloppen. Dat gebeurt in de privésector ook heel vaak, denk aan architecten die samenkomen met aannemers en met de klant om te kijken of de afrekening klopt, of de hoeveelheden juist zijn, en dergelijke meer. Ik wil echt niet over één nacht ijs gaan, maar daar wil ik niettemin kijken met de collega’s of het kan. Want daar zijn we wel voor bevoegd. Als ik de Europese richtlijn voor ogen heb, kunnen wij zelf die verificatietermijn inkorten, of zelfs afschaffen, dus kijken of het ook voor leveringen van diensten mogelijk kan zijn om die termijn in te korten.

Als het gaat over de levering van gestandaardiseerde, niet-complex samengestelde goederen, lijkt het mij niet nodig om daar nog een verificatietermijn bij te hebben. Je kunt dat sowieso op het zicht controleren. Het is anders voor oplevering, en verborgen gebreken en dergelijke meer, maar dat komt hier niet aan de orde. Het gaat erover of de levering beantwoordt aan de bestelling. Dat kan men snel nagaan. Daar moet er zeker gekeken kunnen worden om die verificatietermijn hetzij af te schaffen, hetzij samen te drukken.

Ik wil toch vragen om eerst in overleg te kunnen gaan met de collega’s over de meer complexe, samengestelde goederen, en zeker over levering van diensten. Maar ook daar kunnen we wellicht nog terrein winnen.

Ik wil tot slot zeggen dat wij nu altijd maar meer vooruitgang boeken. Op dit ogenblik zijn meer dan 81 procent van de facturen die de Vlaamse overheid krijgt, op tijd betaald. Dat is niet voldoende. We moeten excelleren, we moeten dus nog veel verbeteren. Maar er is de laatste jaren en maanden toch enorme vooruitgang geboekt dankzij de diverse maatregelen.

Daniëlle Vanwesenbeeck (Open Vld)

Ik hoor hier twee zaken. Ten eerste weten we dat het belangrijk is om het minder goede betalingsgedrag van kmo’s en bedrijven verder op te volgen, en dat we dat dus gaan sensibiliseren. Een klant is pas een klant als hij betaalt.

Een tweede punt, dat we toch niet vaak meemaken aan de hand van een actuele vraag, is dat er bereidheid is om eigenlijk voor eenvoudige overheidsbestellingen te kijken of die verificatieperiode zou kunnen verdwijnen.

Het is een heel goede zaak. Het is een algemene oproep aan de Wetstraatjournalist, mijnheer Ceyssens. Vanuit het verre Limburg was het een oproep van UNIZO-Limburg, maar ik denk dat we vandaag al resultaat hebben geboekt.

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.