U bent hier

De voorzitter

Voorstel tot aanvulling van de agenda

Dames en heren, vanmiddag heeft de heer Matthias Diependaele bij motie van orde een voorstel gedaan tot aanvulling van de agenda met de motie van Matthias Diependaele, Koen Van den Heuvel en Bart Somers betreffende een belangenconflict met betrekking tot de geplande invoering door het Brussels Hoofdstedelijk Parlement van de onverenigbaarheid van de functie van burgemeester of schepen met het mandaat van lid van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement, van de Kamer van volksvertegenwoordigers, van de Senaat, van het Vlaams Parlement en van het Europees Parlement.

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Karl Vanlouwe (N-VA)

Voorzitter, ik denk dat er in dit geval absoluut hoogdringendheid is. Iedereen weet dat wij in de maand juni over dit belangenconflict hebben gestemd. Dat heeft een heel proces doorgelopen van onderhandelingen tussen het Brussels Hoofdstedelijk Parlement en het Vlaams Parlement. Ook de Senaat heeft een advies verleend.

Uiteindelijk is dit terechtgekomen op het Overlegcomité zoals de procedure voorschrijft. En naar wij vernemen, heeft het Overlegcomité vanmorgen akte genomen van het feit dat er geen consensus is gevonden tussen het Vlaams Parlement en het Brussels Hoofdstedelijk Parlement over het belangenconflict dat niet zozeer over de decumul maar wel over het antiblokkeringssysteem (ABS) gaat.

Intussen hebben we bij het Brussels Hoofdstedelijk Parlement niet echt de intentie vastgesteld om met concrete voorstellen te komen om uit deze impasse te geraken. En we hebben eveneens vernomen dat deze namiddag op het bureau van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement de vraag is gesteld om de tweede stemming, dus eigenlijk de toepassing van het ABS, te laten doorvoeren. Wij denken dan ook dat het absoluut hoogdringend is om vandaag een nieuwe beslissing te nemen met betrekking tot een nieuw belangenconflict.

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

Is het parlement het eens met dat voorstel tot aanvulling van de agenda? (Instemming)

Dan stel ik voor dat de motie van Matthias Diependaele, Koen Van den Heuvel en Bart Somers betreffende een belangenconflict met betrekking tot de geplande invoering door het Brussels Hoofdstedelijk Parlement van de onverenigbaarheid van de functie van burgemeester of schepen met het mandaat van lid van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement, van de Kamer van volksvertegenwoordigers, van de Senaat, van het Vlaams Parlement en van het Europees Parlement onmiddellijk wordt behandeld.

Is het parlement het daarmee eens? (Instemming)

Het incident is gesloten.

De voorzitter

Bespreking

Dames en heren, aan de orde is de motie van Matthias Diependaele, Koen Van den Heuvel en Bart Somers betreffende een belangenconflict met betrekking tot de geplande invoering door het Brussels Hoofdstedelijk Parlement van de onverenigbaarheid van de functie van burgemeester of schepen met het mandaat van lid van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement, van de Kamer van volksvertegenwoordigers, van de Senaat, van het Vlaams Parlement en van het Europees Parlement.

De bespreking is geopend.

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Karl Vanlouwe (N-VA)

Voorzitter, collega’s, het debat over cumul moet absoluut worden gevoerd, maar dit is niet de plaats om dat te doen. Bij ons gaat het hier enkel over de toepassing van het antiblokkeringssysteem dat destijds is ingevoerd bij de zesde staatshervorming. Daarbij bestaat de mogelijkheid om bij een stemming in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement, wanneer er geen dubbele meerderheid is in het volledige parlement maar ook niet bij de twee taalgroepen, te overrulen in het geval dat de democratische instellingen in het gedrang komen. Men noemt dat met een moeilijk woord het antiblokkeringssysteem, ABS. Dat is een evenwicht dat in stand moet worden gehouden.

Het debat over cumul en decumul moeten we niet hier voeren, dat hoort thuis in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement, maar de beslissing die men daar wil nemen, heeft wel een impact op de samenstelling in het Vlaams Parlement. Wij vragen dan ook een gelijkaardig belangenconflict, dat nu niet uitgaat van ons parlement als gemeenschapsparlement maar van ons parlement als gewestparlement. Wij denken dat het loyauteitsprincipe zou worden geschonden wanneer het ABS in werking zou treden en wanneer men in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement snel die decumulregeling zou willen toepassen.

Tijdens de debatten en gesprekken die er zijn geweest tussen de twee parlementen, waarbij de Senaat een bemiddelingsrol heeft gespeeld, heeft onder meer sp.a geweigerd die institutionele bom te laten toepassen. Zij laten niet toe dat het ABS, dat de vereiste meerderheid in elke taalgroep schrapt, wordt gebruikt om die regeling af te dwingen.

Wij hopen dan ook dat er een drievierdemeerderheid is om dit voorlopig af te blokken en dat alle partijen uit het Vlaams Parlement en het Brussels Hoofdstedelijk Parlement kunnen overleggen over deze regeling. (Applaus bij de N-VA)

De voorzitter

De heer De Croo heeft het woord.

Herman De Croo (Open Vld)

Voorzitter, collega's, mijn handicap is het enige parlementslid te zijn dat de zes hervormingen van de Grondwet goedkeurde. Van tijd tot tijd stel ik mij vragen over de geschiedenis die men heel vlug ziet verdampen en vergeten.

Een van de fundamentele principes was dat de Franstalige minderheid in ons land zou worden beveiligd en dat compenseerde de Vlaamse minderheid in het Brusselse Gewest die dan op dezelfde gelijkberechtiging zou kunnen rekenen.

Deze procedure is een handigheidsprocedure waarmee men probeert – en de heer Vanlouwe heeft gelijk – de decumul te verhinderen, niet om parlementsleden te verbieden burgemeester te worden, maar om burgemeesters te verhinderen om parlementslid te zijn. Deze handigheid zal ons niet kunnen bedriegen.

Ik vind het noodzakelijk en gewenst dat wij dit voorstel van resolutie zouden goedkeuren. Het maakt deel uit van een historisch evenwicht dat we in het verleden nodig hadden en wellicht ook nog in de toekomst. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

De heer Poschet heeft het woord.

Joris Poschet (CD&V)

Dit belangenconflict gaat niet over de inhoud van het voorstel van ordonnantie wel over het feit dat het voorstel niet over de nodige meerderheid beschikt aan Nederlandstalige kant in het Brussels Parlement. De kern van dit belangenconflict is het zogenaamde antiblokkeringsmechanisme dat al is uitgelegd, en het oneigenlijk gebruik, eigenlijk het misbruik, hiervan, wat in strijd is met de institutionele evenwichten in het federale België.

CD&V is van oordeel dat met de procedure van een belangenconflict zorgvuldig moet worden omgegaan. Het doel van de procedure moet worden gerespecteerd, met name het respect voor de federale loyauteit bij de uitoefening van de bevoegdheden door iedere overheid.

Collega's, door de voorliggende ordonnantie worden de belangen van de Vlamingen, de Vlaamse Brusselaars en de Brusselaars in het Vlaams Parlement ernstig geschaad. Zoals al gezegd, gaat het hier om een essentieel parallellisme in ons land tussen de bescherming van de Franstalige minderheid op federaal vlak en de bescherming van de Nederlandstalige minderheid binnen het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest.

Ik zou graag nog even willen wijzen op de woorden die Brussels parlementsvoorzitter Charles Picqué in de Senaat heeft uitgesproken, want hij had door hoe riskant het mogelijke gebruik van dit ABS-systeem is.  De heer Picqué benadrukte dat de Brusselse wetgever zich niet bewust was van de gevolgen voor de samenstelling van een ander parlement en dat het niet de bedoeling was dat het voorstel van ordonnantie de belangen van een ander parlement zou schaden. Als men de werking van de Brusselse instellingen kent, dan begrijpt men dat een tweede stemming gevaarlijk kan zijn, zei hij. Andere pistes zijn mogelijk maar de heer  Picqué wou niet de institutionele doos van Pandora openen.

Eigenlijk werd die redenering gevolgd door de fractievoorzitter van sp.a Bert Anciaux en heel zijn fractie die zowel in de commissie als in de plenaire vergadering samen hebben gestemd met de oranjeblauwe federale meerderheid en de N-VA. Collega’s, ik hoop dat er een zekere consequentie en coherentie in het stemgedrag is en dat u zich op zijn minst zult onthouden.

Het Vlaams Parlement heeft het recht en de plicht de belangen te vrijwaren van de Nederlandstaligen in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en daartoe alle instrumenten aan te wenden die het ter beschikking heeft. Daarom roepen we nu een belangenconflict in en willen we dat doen als gewestorgaan. Het is trouwens CD&V-senator Vandenberghe die in 2008 al wees op de mogelijkheid om zowel als gemeenschaps- als gewestorgaan een belangenconflict in te dienen want het Vlaamse Gewest en de Vlaamse Gemeenschap hebben een aparte rechtspersoonlijkheid.

Ten slotte wil ik ook opmerken dat de beschermingsmechanismen en de bijzondere meerderheden die in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest werden ingevoerd ook tot doel hebben om dat gewest neutraal te houden bij een eventuele machtsstrijd tussen het Waalse en het Vlaamse Gewest. Door voor een reeks institutionele thema's ook een Nederlandstalige meerderheid te eisen als voorwaarde van wijzigingen, kan het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest niet zo snel front vormen met het Waalse Gewest tegen het Vlaamse Gewest en wordt een twee-tegen-eenverhouding vermeden.

Door het oneigenlijk gebruik van het ABS-minderheidssysteem wordt Brussel gedeneutraliseerd voor politiek-inhoudelijke thema’s en openen we echt de doos van Pandora, en ik hoop dat iedereen zich bewust is van het belang van deze stemming.

De voorzitter

Mevrouw Van den Brandt heeft het woord.

Elke Van den Brandt (Groen)

Collega’s, ik hoor hier van alles, dat het niet over de cumul gaat, maar hier wordt wel een motie ingediend tegen het voorstel in Brussel om decumul in te voeren. In Brussel wordt een voorstel ingediend om ervoor te zorgen dat de cumulards die nu in die parlementen zitten, dat de macht van die burgemeesters, die we allemaal zo verfoeien, in dat parlement afneemt. Collega’s, doen alsof het niet over de cumul gaat, is dus dikke zever. Dit gaat wél over de cumul.

Waarom ben ik ervan overtuigd dat dit niet alleen gaat over de bescherming van de rechten en het systeem? Omdat er, op het moment dat de heer Persyn hier heel terecht aanklaagde dat de rusthuizen in Brussel te weinig tweetalig zijn en zich zorgen maakte over een beslissing genomen ter zake, geen belangenconflict werd ingediend. Toen is er een conceptnota ingediend, maar wanneer de belangen van zes Brusselaars – want dit gaat niet over de belangen van alle Brusselaars, maar over die van de zes Brusselse parlementsleden die in dit parlement zetelen – om te mogen cumuleren in het gedrang komen, op dat moment komen jullie in actie. Dan halen jullie het grofste van de instrumenten boven: een belangenconflict, en dat niet één keer, maar twee keer.

Collega’s, dat men dat nu een tweede keer doet, verwondert mij nog meer. Waarom? Hier wordt gezegd dat het Vlaamse Gewest en het parlement ervan hierdoor in het gedrang komen. Wel, collega’s, wanneer wij straks over gewestmateries stemmen, dan hebben de Brusselaars niet eens stemrecht. Momenteel zijn de zes Brusselaars in dit parlement aanwezig voor de gemeenschapsmateries en kunnen ze daarover stemmen. Dan zeggen vanuit de gewestregering dat er een belangenconflict kan worden ingediend: ik heb daar zelfs juridische vragen bij.

Collega’s, door dit hier straks goed te keuren, zullen jullie dus verhinderen dat er in Brussel een maatregel wordt genomen voor goed bestuur, goed bestuur dat we nodig hebben, verhinderen dat de macht van de gemeenten wordt ingeperkt, verhinderen dat de cumulards, dat de burgemeesters die in dat parlement zitten, niet voor de belangen van de Brusselaars, maar voor de belangen van hun gemeente, kunnen worden ingeperkt. Ik vind het heel jammer dat jullie dergelijke instrumenten gebruiken om zo’n maatregel tegen te houden. Dat is niet het belang van de Brusselaars. Dat is het belang van zes Brusselaars in dit parlement. (Applaus bij Groen)

De voorzitter

De heer Vandenbroucke heeft het woord.

Joris Vandenbroucke (sp·a)

Collega’s, maak u geen zorgen, wij zullen heel consequent stemmen zoals we dat hebben gedaan op 27 juni van vorig jaar. Ik heb toen uitgelegd wat de redenering is die wij daarbij volgen, en wij zullen die natuurlijk aanhouden. Het gaat hier over regels van deugdelijk bestuur en hoe men dat in Brussel wenst te organiseren. U weet heel goed dat het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest sinds 2002, net zoals wij dat zijn voor ons gewest, ten volle bevoegd is voor de lokale besturen op zijn grondgebied, en dus is het ook bevoegd voor het bepalen van het statuut van de burgemeesters en schepenen aldaar. Het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest is dus ook vrij om het statuut te regelen van de burgemeesters en schepenen, en of dat al dan niet kan worden gecumuleerd met andere politieke functies, ook parlementaire functies, en dan maakt het ook niet uit met welke parlementaire functies. Wij vinden het jammer dat hier een instrument dat inderdaad dient om het respect tussen de gemeenschappen te vrijwaren in Brussel, wordt misbruikt om puur politieke redenen, namelijk omdat u die decumulregeling in Brussel niet ziet zitten. Wij zullen dus inderdaad tegen de motie stemmen.

De voorzitter

De heer Janssens heeft het woord.

Chris Janssens (Vlaams Belang)

Voorzitter, collega’s, we hebben het inhoudelijke debat gevoerd bij de bespreking van de voorgaande, gelijkaardige motie betreffende een belangenconflict op 27 juni van vorig jaar. We hebben inmiddels kunnen vaststellen dat ook de Senaat zijn zeer belangrijke institutionele rol niet heeft kunnen waarmaken, omdat men alleen maar heeft kunnen vaststellen dat dat overleg aldaar geen zoden aan de dijk heeft gebracht. Het is vandaag dus niet alleen ons recht, maar vooral ook onze plicht om een nieuwe poging te doen om de procedure die loopt in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement te schorsen, om hen te overtuigen van de bekommernissen van een groot deel van dit parlement, met name het feit dat wij niet tolereren dat men vanuit dat parlement wil ingrijpen in de autonomie van het Vlaams Parlement en dat wij ook niet tolereren dat de positie van de Brusselse Vlamingen wordt ondermijnd.

Om die reden zijn wij – net zoals bij de voorgaande motie op 27 juni 2018 – bereid om onze noodzakelijke stemmen te leveren voor een drievierdemeerderheid in dit parlement, ook al is dat dan om de politici van de andere Vlaamse partijen te beschermen tegen een mechanisme dat ze zelf hebben gecreëerd om onze partij destijds te kunnen blokkeren. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Karl Vanlouwe (N-VA)

Ik wil nog even reageren op het standpunt van mevrouw Van den Brandt dat dit een debat is over cumul. Dit is geen debat over cumul. Dit is een debat over het antiblokkeringssysteem. Het gaat niet enkel over de zes Brusselse Vlamingen in dit parlement, maar ook over loyauteit die er moet bestaan, over respect voor minderheden, over evenwichten die er moeten zijn. Dit is een moeilijk systeem. U opent hiermee de doos van Pandora, want bij een volgende stemming zal men dit inderdaad opnieuw gebruiken en zal men opnieuw geen rekening willen houden met de Vlaamse minderheid in Brussel. Dat is de essentie van het debat.

Mijnheer Vandenbroucke, u hebt het over consequent stemmen. Ik wil toch even wijzen op het stemgedrag in de Senaat van een van uw collega's, een lijsttrekker trouwens die mogelijks hier in de toekomst zal zetelen. Hij zegt dat sp.a weigert om de institutionele bom te gebruiken om de decumul af te dwingen. Daarbij blijkt dat sp.a zijn kar keert en er bij dergelijke stemming voor zal zorgen dat de eenderdemeerderheid niet zal worden gehaald. Een onthouding kan daarbij volstaan. “Het is onaanvaardbaar dat het ABS-systeem wordt gebruikt voor normale wetgeving”, zegt hij. Als u het woord ‘consequent’ in de mond neemt, wil ik u toch wijzen op de woorden van uw collega in een andere instelling die een totaal ander standpunt heeft ingenomen. (Applaus bij de N-VA)

Elke Van den Brandt (Groen)

Ik heb op een aantal zaken nog geen antwoord gehoord. U hanteert hier een belangenconflict vanuit het gewestparlement, waarin wij als Brusselaars officieel zelfs geen stemrecht hebben. De vraag of dit überhaupt kan, vind ik al problematisch.

U gebruikt niet voor het eerst een belangenconflict, maar voor de tweede keer. Dat is procedures gebruiken, misbruiken om iets tegen te houden waarover in een ander parlement wordt gestemd en u doet dit met de argumentatie dat zij procedures misbruiken. De pot verwijt de ketel.

Waar het hier over gaat, de kern van de zaak, is dat we in Brussel goed bestuur willen. Om goed bestuur te hebben, moeten we de macht van de burgemeesters en schepenen afzwakken. Een decumul is daar een goede regel voor. Daar is een ruime meerderheid voor in het Brussels Parlement en we willen dat invoeren.

Mijnheer Vanlouwe, als u moeite hebt met de gebruikte stemprocedures: uw eigen partij heeft in haar statuten een decumul staan. U mag gerust met ons meestemmen in Brussel. Dan hebben we daar nog een ruimere meerderheid om dit er door te krijgen.

Hier zult u de stemmen van het Vlaams Belang gebruiken om dit er door te krijgen. Proficiat! (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De bespreking is gesloten.

We zullen straks de hoofdelijke stemming over de motie houden.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.