U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 30 januari 2019, 14.05u

Voorzitter
van Jan Bertels aan minister Jo Vandeurzen
240 (2018-2019)
De voorzitter

De heer Bertels heeft het woord.

Jan Bertels (sp·a)

Minister, als het u kan troosten, ik ben nog altijd een minzaam man. Maar onder andere de gokproblematiek kan me echt wel kwaad maken. We zitten echt wel in een zorgelijke situatie.

De Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen (VAD) heeft er nog maar eens terecht op gewezen dat er een opmars is in gokken, gokverslaving in het algemeen en online gokken in het bijzonder. Het online gokgedrag loopt uit de hand. Zoals ik al zei, is het aantal gokkers gestegen, maar ook het aantal verslaafde gokkers dat op de zwarte lijst staat, is gestegen. Minister, maal twee tijdens deze legislatuur. Ook de ingezette bedragen bij weddenschappen en gokken zijn gestegen tijdens deze legislatuur: tot 250 miljoen euro. Dat is 2,5 keer meer dan aan het begin van deze legislatuur.

De reclame voor gokken zie je overal. Je ziet de reclame online, voor online gokken, voor onlinekansspelen. Die reclame verschijnt overal. Je ziet het in de straat en op bussen. De reclame wordt ook steeds agressiever, met praktijken die in mijn ogen illegaal zijn want een deel van de gokindustrie – ik noem het bewust gokindustrie – richt haar pijlen op bepaalde doelgroepen via, volgens mij, illegale methodes. Ik verwijs daarbij naar ‘ingames’ op modules die in sommige spelletjes worden verstopt – om de FIFA niet te noemen die nu gelukkig tot inkeer is gekomen –, om onder meer jongeren te verleiden en later over te laten gaan tot gokken.

Een zorgzame samenleving moet hierop reageren. Minister, hoeveel signalen moeten we nog krijgen, hoeveel gokproblematieken moeten we nog zien vooraleer we meer inzetten op preventie in het kader van het gezondheidsbeleid, want gokken leidt tot gezondheidsproblemen, en op bescherming tegen de gokindustrie?

De voorzitter

Minister Vandeurzen heeft het woord.

Minister Jo Vandeurzen

Dames en heren, het is Vlaanderen dat in de Algemene Cel Drugsbeleid het gokprobleem op de agenda heeft gezet. Als er een strategie komt en een visie wordt ontwikkeld in samenspraak met alle bevoegde overheden, dan is dat omdat Vlaanderen daartoe het initiatief heeft genomen. Het was de Vlaamse Gemeenschap die er op heeft aangedrongen om in de Gezondheidsenquête 2018 het thema gokverslaving voor het eerst op te nemen. We hebben er relatief weinig betrouwbare cijfers over.

Het was Vlaanderen – u hebt dat hier goedgekeurd in het parlement – dat met de nieuwe gezondheidsdoelstellingen ‘De Vlaming leeft gezonder in 2025’ niet alleen op de promotie van gezond eten, voldoende bewegen en strijden tegen sedentair gedrag heeft ingezet, maar ook gedragsverslavingen heeft opgenomen. Als we nu met de stakeholders die actief zijn in de praktijk, zoals het onderwijs en een aantal levensdomeinen, ook werken rond gokverslaving en preventie, dan is het omdat we ondertussen effectief van oordeel zijn dat dit thema meer op onze preventieagenda moet komen.

De Vlaamse Gemeenschap heeft natuurlijk een aantal bevoegdheden niet. Het is een open deur intrappen dat om een coherent beleid te kunnen voeren met betrekking tot preventie, er op een aantal elementen moet worden ingespeeld. Ik denk aan omgevingsfactoren, educatie, preventie met afspraken en regels, en uiteraard zorg en begeleiding. Wij zijn voor een aantal aspecten daarvan bevoegd.

U hebt er al naar verwezen, maar ik mag zeggen dat VAD als onze partnerorganisatie heel uitdrukkelijk initiatieven neemt met betrekking tot dit thema. We hebben dat gedaan met betrekking tot het wereldkampioenschap voetbal. Een aantal dingen worden opgenomen in de leerlingenbevraging. Er zijn op De Druglijn informatiesessies over gokken. De vragen worden telefonisch beantwoord maar ook via Skype of mail. We hebben samen met VAD de Gokcalculator laten ontwikkelen, om mensen inzicht te geven in de problematiek. Een zelftest, een zelfhulpboek en een educatief pakket kunnen worden gebruikt. Nog tal van andere dingen werden ondertussen ontwikkeld.

We hebben ook het Centrum voor Alcohol- en andere Drugproblemen (CAD)-Limburg gesteund om de website gokhulp.be te ontwikkelen. Er waren vorig jaar meer dan 116.000 bezoekers, wat een indrukwekkend cijfer is.

De cgg’s worden gefinancierd om die online hulpverlening verder uit te rollen. Kortom, wij proberen op een aantal terreinen, binnen onze bevoegdheden en binnen het samenspel waarin we kunnen actief zijn binnen de Algemene Cel Drugs, een aantal initiatieven te nemen.

U verwees naar het initiatief van de minister van Justitie op het federale niveau, dat inzet op het reglementeren en beperken van reclamemogelijkheden. Dat stemt mij hoopvol. Onder meer aan het fameuze game van de FIFA, dat blijkbaar een aantal links had waardoor je probleemloos kon doorschakelen naar gokken, is een einde gekomen. Dat illustreert ook dat de federale bevoegde collega’s er zich van bewust zijn dat ook zij met betrekking tot deze problematiek invalshoeken hebben die belangrijk zijn voor een goede preventie.

Jan Bertels (sp·a)

Minister, u verwijst er terecht naar dat gokken, gokverslavingen, kansspelen en games vermengen leidt of kan leiden of dikwijls leidt tot gezondheidsproblemen en dat die opgenomen moeten worden in de gezondheidsdoelstellingen, zowel voor de algemene gezondheid als voor de geestelijke gezondheid. Een overheid moet daarop reageren.

U hebt gewezen op een aantal initiatieven die wat mij betreft nog kunnen of moeten worden versterkt.

U hebt ook verwezen naar de omgevingsfactoren die in rekening moeten worden gebracht. We krijgen of hebben een bombardement aan reclame gekregen, te veel reclame. Ik ben het eens dat die initiatieven deels op het federale vlak moeten worden genomen. Dat brengt mij bij mijn vraag over uw gezondheids- en preventief beleid.

Vorige week hebben we gediscussieerd over reclame voor illegaal gokken op bussen van De Lijn. De bevoegde minister, Ben Weyts, heeft daar heel minimaliserend over gedaan. Hij zei dat dat allemaal moet kunnen want De Lijn heeft inkomsten nodig. Minister, deelt u de mening dat op openbare bussen reclame voor gokken moet kunnen? Dat is toch tegenstrijdig met uw preventief beleid?

De voorzitter

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Mijnheer Bertels, u stelt een pertinente vraag. Het is inderdaad iets zeer hardnekkigs. U hebt gelijk wanneer u spreekt van een gokindustrie want dat is het effectief. Het is iets – zoals de minister ook gezegd heeft – dat over heel wat domeinen en bevoegdheden verspreid zit. Het is ook iets dat internationaal aangepakt moet worden en niet enkel hier in Vlaanderen. Wij kunnen wel bepaalde regels opleggen, maar zoals u zelf zegt, online wordt het op de mensen afgevuurd vanuit zovele kanalen. Er zal internationale samenwerking nodig zijn.

De voorzitter

De heer Annouri heeft het woord.

Minister, hoe agressiever de reclame van de gokindustrie, hoe meer mensen er spelen. Hoe meer mensen er spelen omdat ze die reclame zien, hoe meer verslaafden. Hoe meer verslaafden, hoe groter de maatschappelijke problemen. Dat is de situatie die we in Vlaanderen jaar na jaar na jaar zien.

Met alle respect voor de opsomming die u hebt gemaakt, en ze is terecht want er gebeurt van alles, vrees ik en bekruipt mij het ongemakkelijke gevoel dat dit wel heel hard een strijd met ongelijke wapens is. De bedragen die omgaan in de gokindustrie zijn gigantisch. De reclame is agressief en overal. De maatschappelijke problemen worden steeds groter. Onder andere VAD zelf geeft aan: ‘We moeten stappen vooruitzetten.’

Beleidsmakers in het buitenland hebben drastische maatregelen genomen. In Italië of Groot-Brittannië heeft men specifieke klinieken moeten oprichten voor mensen met een gokverslaving.

Minister, bent u bereid om hoorzittingen te organiseren met alle experten? Ik denk aan VAD, de aanbieders, de verslaafden. Bent u bereid om voor eens en altijd een plan te maken waarmee we er op een juiste manier voor gaan zorgen dat dit wordt tegengegaan en dat we aan een juiste preventiewerking kunnen doen? Mijn gevoel is, en ik sta daar niet alleen mee want heel veel experten die bezig zijn rond gokverslaving zeggen het, dat alles wat er vandaag gebeurt veel te weinig is, een druppel op een hete plaat. Het is een strijd met ongelijke wapens. Dat kunnen we onmogelijk laten gebeuren.

De voorzitter

De heer Anseeuw heeft het woord.

Björn Anseeuw (N-VA)

Rond het casino in Oostende is deze dagen ook een en ander te doen, maar daar ga ik nu niets over zeggen.

Het gaat inderdaad over gokpreventie, en het vermijden van zoveel mogelijk ellende en maatschappelijke kosten. De schets die de heer Annouri maakte, klopt inderdaad. Dat is ook onze bekommernis. Op Vlaams niveau gebeurt al heel wat op het vlak van preventie, maar zoals u zelf aangeeft, gebeurt dat allemaal in een bepaalde context. Die context wordt vormgegeven door de regelgeving, onder andere voor reclame. Dat is voor een stuk een federale bevoegdheid, maar we hebben ook in Vlaanderen hefbomen rond reclame. Over bepaalde media hebben we op het Vlaamse niveau bijvoorbeeld wel iets te zeggen. Ik denk dat we dat debat echt wel zonder taboe moeten kunnen voeren, want anders dreig je dat je, ondanks al je preventieve maatregelen, met de kraan open dweilt.

Een tweede voorbeeld gaat over de fiscaliteit. Dat is een Vlaamse bevoegdheid. Daar moeten we toch naar een nieuw evenwicht zoeken tussen de fiscaliteit van offline gokken enerzijds en online gokken anderzijds. Ook dat zijn factoren die natuurlijk meespelen in de ongelooflijke boom van het online gokken in Vlaanderen. Ik wil vooral aangeven dat we hier op het Vlaamse niveau wel heel veel hefbomen in handen hebben, niet alleen om aan preventie te doen, maar ook om die context voor preventie toch wat gunstiger in elkaar te steken.

Ik ben het niet eens met mevrouw Saeys, die zegt dat we dat internationaal moeten regelen. Dat is niet zo. We moeten onze verantwoordelijkheid zelf nemen.

Minister Jo Vandeurzen

In het korte bestek van het vragenuurtje wil ik de stelling onderschrijven dat dit een ernstig fenomeen is en dat we daarover absoluut niet lichtzinnig mogen doen. Ik ben het daar echt wel mee eens. Het is absoluut legitiem om hier verscherpt en met verhoogde politieke aandacht naar te kijken. Zonder enige twijfel. Vanuit het perspectief van Volksgezondheid kun je zeker niet afstandelijk naar reclame voor gokken, via welk medium dan ook, kijken. Dat is een issue. Voor alle duidelijkheid moet ik dat toch eens zeggen, omdat ik soms de indruk heb dat mensen dat niet als een probleem zien.

Ik moet er alleen ook bij zeggen dat de bevoegdheden om daaraan te werken niet altijd op het Vlaamse niveau liggen. Je moet een aantal zaken vaak niet alleen op het federale niveau, maar zelfs op het Europese niveau opnemen. Ik heb trouwens al in mijn eerste antwoord gezegd dat de minister van Justitie hiervoor op het federale niveau al bijzondere inspanningen doet.

Als u mij vanuit het perspectief van preventie en Volksgezondheid vraagt om mee te doen aan het debat, dan is dat absoluut geen probleem, integendeel, maar met de goede afspraak dat het debat ook gevoerd kan worden met diegenen die verantwoordelijk zijn voor de invalshoeken die ons daarbij in een geïntegreerde aanpak moeten kunnen helpen. ‘Health is in all policies.’ Het is dus niet alleen de verantwoordelijkheid van de minister van Welzijn, maar van heel wat beleidsdomeinen en bestuursniveaus. Het moet dan ook vanuit dat perspectief worden bekeken.  Dat is de reden waarom wij dat in de Vlaamse Gemeenschap op de agenda van de Algemene Cel Drugsbeleid hebben gezet, waarin al die overheden aanwezig zijn en met elkaar kunnen spreken.

Jan Bertels (sp·a)

Gokken is effectief niet voor iedereen een risicoloos of louter plezierig tijdverdrijf. Ik ben blij dat u erkent dat gokken een potentiële cocktail vormt voor maatschappelijke problemen, en dat de gokindustrie problemen veroorzaakt die kunnen leiden tot de schuldindustrie.

Minister, u hebt verwezen naar een geïntegreerd beleid. Ik wil daar graag op inpikken omdat Vlaanderen wel bevoegd is voor het beleid inzake reclame op bussen van De Lijn. Ik spoor u dan ook aan om minister Weyts, bevoegd voor de mobiliteit, toch even kenbaar te maken dat hij daar niet zo lichtzinnig mee mag omgaan door reclame voor illegale gokbedrijven toe te laten op bussen van De Lijn. Dat is iets waarvoor we wél bevoegd zijn. Want, minister, in een zorgzaam Vlaanderen moeten we ook daarvoor aandacht hebben en ervoor zorgen dat mensen zeker zijn van zorg, preventie en bescherming.

Ik nodig de heer Anseeuw graag uit om het voorstel van decreet met betrekking tot reclame inzake onze Vlaamse bevoegdheden inzake de media, dat ik samen met mevrouw Segers heb ingediend, mee goed te keuren zodat we binnen onze Vlaamse bevoegdheden gokreclame, die nefast is voor onze maatschappij, kunnen verbieden.

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.