U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 23 januari 2019, 14.08u

Voorzitter
De voorzitter

De heer Gryffroy heeft het woord.

Een vaststelling: tegen 2020 had de Vlaamse overheid graag gehad dat 7,5 procent van de wagens elektrisch zou zijn. We zitten op 0,66 procent in 2018. Daarvoor zijn er tot eind november 2018 383 premies aangevraagd, voor een totale waarde van 1.315.000 euro. Het budget was 5 miljoen euro.

Plots lees ik in de krant, en het wordt ook bevestigd op www.samenelektrisch.be, dat een groepsaankoop wordt uitgevoerd door Bobex.be in opdracht van de Vlaamse overheid.

Ik ben even gaan kijken in de beleidsbrief en in de begroting. Op pagina 31 tot 43 vind ik nergens iets terug over budgetten die uitgetrokken zijn voor deze groepsaankoop. Het is voor alle duidelijkheid niet zo dat de Vlaamse overheid morgen honderd wagens op stal neemt en wacht tot iemand er een bestelt en die dan komt ophalen. Het is wel degelijk zo dat er een organisator is aangeduid, Bobex, die op zijn beurt de groepsaankoop in de markt zet.

We kunnen er ook over discussiëren of een groepsaankoop de meest zinvolle oplossing is. Als het over energie gaat, zijn er zelfs al heel veel vragen gesteld door de regulatoren. Bereik je de correcte doelgroep? Heb je inderdaad de interessantste prijs? Als we een stapje verder gaan en we hebben het over technische gebruiksvoorwerpen zoals een elektrische wagen, wat doe je dan met garantie? Wat doe je met de vergelijking tussen twee producten? Als we het bijvoorbeeld over warmtepompen hebben, wat doe je dan met de garantie? Wat doe je met de aansluiting? Enzovoort.

Ik was dus heel erg verwonderd toen ik dit las. Eigenlijk is mijn vraag heel eenvoudig: Bobex is de organisator, maar hoe is deze groepsaankoop via de Vlaamse overheid – als ik de media tenminste mag geloven – tot stand gekomen?

De voorzitter

Minister Peeters heeft het woord.

Ik wil onmiddellijk even een kleine correctie aanbrengen. U hebt gezegd dat het aantal nieuwe elektrische voertuigen ingeschreven in 2018 op 0,66 procent komt. De cijfers tijdens het laatste kwartaal van 2018 zijn positiever. Dan zitten we op 1,94 procent. Dat wil ik graag even meegeven.

We willen natuurlijk die 7,5 procent halen. Daarom nemen we als overheid talrijke maatregelen. Ik denk aan de zero-emissiepremie, aan een aantal fiscale maatregelen die werden genomen, en ook aan de campagne ‘Van Euh naar Aha’. Kortom, we willen al het mogelijke doen om bij mensen de koudwatervrees weg te nemen en om iedereen een boost te geven om toch over te gaan tot de aankoop van elektrische voertuigen.

U vraagt hoe dat specifiek in z’n werk is gegaan en waarom u daar niets van terugvindt in de beleidsbrief. Het is zo dat de administratie in het midden van 2018 beslist heeft om over te gaan tot een groepsaankoop van elektrische voertuigen. Er werd een bestek goedgekeurd om de organisatie daarvan aan een speler op de markt toe te laten. Twee bedrijven hebben een offerte ingediend. De administratie heeft daaruit een bedrijf gerekruteerd, Bobex. Bobex gaat daarbij in eigen naam over tot de groepsaankoop, in opdracht van de Vlaamse overheid.

Bobex heeft twaalf verschillende constructeurs gecontacteerd met de vraag om een offerte in te dienen. Vier constructeurs hebben effectief een offerte ingediend. Die vier zijn dan ook geselecteerd voor de groepsaankoop. Dat is de gang van zaken geweest. Ik hoop dat ik daarmee uw vraag heb beantwoord.

Het is dus niet de overheid die overgaat tot de groepsaankoop maar de firma Bobex in opdracht van de Vlaamse overheid. Zij heeft twaalf verschillende constructeurs gecontacteerd met de vraag om een offerte in te dienen. Vier constructeurs zijn daarop ingegaan en opgenomen in de groepsaankoop. Dat is de manier waarop we te werk zijn gegaan.

Minister, ik dank u voor het antwoord. Wat ik veronderstelde, namelijk dat er een aanbesteding is geweest vanuit de administratie, wat niet onmiddellijk cash geld maar wel mankracht vraagt, vind ik niet terug in de beleidsbrief, zelfs niet in de beleidsbrief die we recent hebben goedgekeurd, en dat vind ik spijtig. Als het dan toch zo belangrijk is, waarom staat het er dan niet in?

Ik stel ook vast dat groepsaankoop nu het ideale middel is om mensen aan te zetten tot het aankopen van elektrische wagens. Nochtans hebben groepsaankopen ook nadelen. Zo zijn we niet zeker over de correcte prijs en zijn we, door het feit dat er een beperking is tot vier modellen, niet zeker of we kleine garagehouders niet intern gaan beconcurreren.

Wanneer we spreken over Clean Power for Transport (CPT) en wanneer we een groepsaankoop elektrische wagens organiseren, waar blijven we dan met onze technologieneutraliteit?

De voorzitter

De heer Sintobin heeft het woord.

Minister, de vraag moet niet zozeer zijn hoe dit tot stand is gekomen dan wel of het aan de overheid is om in de plaats van een commerciële sector een groepsaankoop te organiseren.

Mijnheer Gryffroy, het is traditie dat de minister van Energie bij het begin van het Autosalon met een of andere stunt komt. Dat is ook deze keer gebeurd. Minister, u hebt ongetwijfeld ook gelezen en gehoord dat alle actoren die betrokken zijn bij deze sector, in het bijzonder Febiac, zeggen dat noch de markt, noch de consument, noch de constructeur klaar is voor de elektrische wagen en het doel dat voorop wordt gesteld. Men verwijt de overheid dat er geen langetermijnvisie is. Vijftien jaar geleden werden nog premies toegekend voor dieselwagens, nu worden dieselrijders fiscaal bestraft en wil men vooral inzetten op elektrische wagens terwijl niemand daar klaar voor is.

Tot slot moet u ook even naar de kostprijs kijken van die elektrische wagens. Ik denk niet dat Jan Modaal in staat is om een dergelijke wagen te kopen.

De voorzitter

De heer Bothuyne heeft het woord.

Minister Peeters, ik moet u feliciteren: u bent een echte liberaal. Twee weken geleden hebt u de eed afgelegd als minister en u hebt nu al een flexi-job. Carrosserie Peeters is geopend.

Het verkopen van elektrische wagens is inderdaad een gedurfde zet als minister van Energie. Wij hebben daar eigenlijk geen problemen mee. Elk initiatief dat de zero-emissiemobiliteit ondersteunt, is welkom. Over de vraag of het de rol is van de Vlaamse overheid om groepsaankopen te organiseren, kan men lang discussiëren, maar elk initiatief om zero-emissiemobiliteit effectief mogelijk te maken, is welkom.

Er zijn wel wat meer initiatieven dan groepsaankopen nodig. Er is een CPT-plan, er is een doelstelling van 7,5 procent elektrische wagens op onze Vlaamse voertuigen, maar we zijn daar nog altijd mijlenver af. Vraag is dan ook, minister, wat u extra zult doen boven op die groepsaankoop, boven op de bestaande premies om elektrische mobiliteit in ons land een boost te geven. Het is tijd voor een fast lane voor elektrische wagens.

De voorzitter

De heer Schiltz heeft het woord.

Collega’s, we moeten hier nu ook niet overdreven onnozel of zwaarwichtig over doen. Ik ben zeer verheugd dat de minister met een van de verschillende instrumenten die er zijn, een boost heeft willen geven aan schone mobiliteit. Dat past volledig bij de doelstellingen van Clean Power for Transport, maar dit is uiteraard niet de heilige graal. Er zijn tal van instrumenten als premies en dergelijke meer.

Mijnheer Sintobin, vijftien jaar geleden bestonden er nauwelijks elektrische wagens. Intussen zijn de beleidsplannen van de ministers – niet alleen van minister Peeters en voordien minister Tommelein maar ook van andere – glashelder: op naar zero-emissiemobiliteit. En dus minister, sluit ik me aan bij de vraag van de heer Bothuyne: welke andere instrumenten zult u de volgende maanden nog inzetten om onze mobiliteit een cleane boost te geven?

De voorzitter

De heer Tobback heeft het woord.

Minister, uw voorganger was gejaagd door de wind, u hebt blijkbaar eerder een batterijaandrijving. Op zich is dat allebei positief. Niemand kan er iets tegen hebben dat de Vlaamse Regering elektrische wagens promoot en de toegang daartoe vereenvoudigt. Op zich heb ik daar geen bezwaar tegen.

Alleen is dit natuurlijk een vrij marginale operatie, zowel als het gaat om het belang van de elektrische wagens als wanneer het gaat om deze aankoop. Laat ons daar eerlijk over zijn. Misschien kunt u ons zeggen wat u er precies van verwacht.

In ieder geval lijkt het mij veel meer prioritair en nuttiger dat de Vlaamse Regering, als het gaat over schone mobiliteit, haar middelen en tijd zou investeren in een inspanning om ervoor te zorgen dat er in Vlaanderen na tien uur ’s avonds nog een bus zou rijden, en als het even kan een elektrische bus. In het licht daarvan en van de uitdagingen, is dit natuurlijk een vrij marginaal initiatief. Maar nog eens, dat wil niet zeggen dat we er negatief over moeten doen.

De voorzitter

De heer Rzoska heeft het woord.

Minister, toen ik vernam dat de Vlaamse overheid zo’n groepsaankoop lanceert, heb ik ook de kritische bemerking van de Belgische Automobiel- en Tweewielerfederatie (FEBIAC) gezien. Daarnet werd in dit huis gesproken over ‘leading by example’. Als ik dan zie waar we wat betreft elektrische voertuigen in Vlaanderen zitten met de doelstellingen in het wagenpark van de Vlaamse overheid, dan is dat bedroevend.

Mijn collega Danen heeft de laatste cijfers daarover opgevraagd. Het wagenpark van de Vlaamse overheid telt op dit moment dertien elektrische voertuigen, dat is ongeveer 0,28 procent. Het ware misschien interessanter geweest om daar een versnelling in te zetten – de vergroening en het aantrekken of gebruiken van meer elektrische voertuigen binnen de Vlaamse overheid – dan, zoals de heer Bothuyne ook zei, een soort van eigen salonaanbieding te organiseren.

De voorzitter

Minister Peeters heeft het woord.

Dank u wel, collega’s, voor de bijkomende vragen. Ik voel toch dat er een draagvlak is. Dat is sowieso al positief.

Mijnheer Rzoska, wat betreft het initiatief dat de overheid zelf zou moeten nemen, kan ik u zeggen dat wij met de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) een mooi voorbeeld hebben gegeven. We hebben daar gisteren twaalf elektrische voertuigen in gebruik genomen. Op die manier is al 15 procent van hun wagenpark volledig groen. Dat is een voorbeeld voor de andere overheidsdiensten. Ik nodig hen allen uit om dat voorbeeld te volgen.

Is het de taak van de overheid om groepsaankopen te organiseren? Wij willen dat hier louter en alleen eenmalig doen. Wij doen het ook niet zelf. Er werd, op basis van objectieve criteria, een firma geselecteerd: de firma Bobex, die dan ook effectief overgaat tot de organisatie van de groepsaankoop. Het doel van de overheid is vooral om een extra stimulans te geven om nog meer mensen tot de aankoop van een elektrisch voertuig over te halen.

We willen allemaal een CO2-arme maatschappij. We willen allemaal een zero-emissiemobiliteit. We nemen deze maatregel samen met alle andere belangrijke maatregelen – ik denk aan de groene fiscaliteit, aan de zero-emissiepremie, aan alle campagnes die we opzetten. Dat is wat de overheid kan doen: mensen proberen te stimuleren en hen te informeren over de mogelijkheden. Daarnaast moet de sector zelf – FEBIAC is hier al genoemd – ervoor zorgen dat die voertuigen straks nog attractiever zijn en dat nog meer mensen overgaan tot de aankoop ervan.

Ik denk dat het zal werken. We zien dat de groepsaankoop maar op 15 januari is gestart en tot 15 mei loopt, en we weten dat er op dit ogenblik al ruim 1700 mensen zich hebben ingeschreven om een elektrisch voertuig aan te kopen. Binnenkort worden zij uitgenodigd om een testrit te maken. Zij zullen dan zeker gecharmeerd worden door hoe het rijden met een elektrisch voertuig wordt ervaren.

Natuurlijk moet Bobex eerst controleren wie allemaal effectief zal worden geselecteerd. Straks kunnen de lokale concessiehouders effectief overgaan tot het sluiten van een contract met de personen die zijn ingeschreven in deze groepsaankoop. Dat is een goede zaak en een bijkomende stimulans om mensen te overtuigen om over te gaan tot de aankoop van een elektrisch voertuig. Hopelijk zullen we op die manier de doelstelling van 7,5 procent in 2020 halen.

Ik sta toch een klein beetje versteld. Er is een draagvlak voor Clean power for transport. Dat is juist, maar er is absoluut geen draagvlak voor een groepsaankoop waarvan ik steeds meer het gevoel heb dat het een ‘one shot’ is tot 15 mei. U zult waarschijnlijk bij ieder contract uw handtekening zetten als verkiezingscampagne. Zo gebeurt het, naar het schijnt, ook in de provincies Oost-Vlaanderen en Antwerpen, als het gaat over groepsaankopen. (Rumoer bij Open Vld)

Ik ben absoluut voor een vrijemarktwerking en wat u nu doet, is eigenlijk tegen die vrijemarktwerking ingaan. U zegt namelijk zelf dat de kleine concessiehouder inderdaad het contract mag tekenen aan zeer gereduceerde voorwaarden, waardoor die er eigenlijk bijna niets meer aan verdient. U zegt zelf dat er maar vier merken aan deelnemen, omdat de andere zeven dit jaar niet tijdig konden leveren. Er is een jaar geleden onderhandeld. Dan konden ze misschien wel. Met andere woorden schendt de Vlaamse Overheid hier flagrant de vrijemarktwerking.

Kijk op de website www.samenelektrisch.be. Daar staat ‘Vlaamse Overheid’ op met een leeuwtje. Dan wil ik hebben dat ‘Vlaamse Overheid’ en dat leeuwtje verdwijnen van die website. Ik vind het een absolute schande dat wij hier meegaan in een groepsaankoop. (Applaus bij de N-VA)

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.