U bent hier

Dames en heren, aan de orde is het actualiteitsdebat over de gevolgen van de brexit voor Vlaanderen en de aangewezen concrete maatregelen ter zake.

Het debat is geopend.

In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister.

De heer Daems heeft het woord.

Ik heb het begrepen, voorzitter. Ik versta Duits.

Zeker sinds gisteren staat de b van brexit meer dan ooit voor belogen, bedrogen en bestolen.

Belogen zijn vooral de Britse burgers, maar ook indirect de Vlaamse burgers. Het volstaat om naar de rode autobus van de heer Farage te kijken. Hij beweert dat men opnieuw 350 miljoen pond per week aan de eigen sociale zekerheid kan geven. Dat is een dikke leugen. Het is ook helemaal niet waar en de heer Farage heeft dat op de dag van de verkiezingen zelf toegegeven.

Het geeft toch aan dat de politieke wereld meer en meer onderhevig is aan dikke, vette leugens. Ook hier in Vlaanderen. We moeten durven die leugens constant bloot te leggen – en we moeten daarbij ook aan zogenaamde vierde macht denken – zodat de burger op een juiste wijze zijn oordeel zou kunnen vellen.

Bedrogen door een deel van de Britse politieke klasse die puur uit politiek egoïsme en eigenbelang in dezen heeft gehandeld. De socialisten aan de ene kant. Zij zijn maar met één ding bezig, namelijk hoe ze de regering moeten laten vallen en zelf aan de macht kunnen komen. Aan de andere kant de Boris Johnsons van deze wereld; die heeft vanuit het idee dat hij prime minister wil worden uiteindelijk het pure eigen politieke belang voor het algemene belang gesteld. Dat algemene belang gaat in dezen over jobs en inkomens van mensen, welzijnsprogramma’s en de welvaart van een hele maatschappij. En ook dat zien we deels in Europa en Vlaanderen naar boven komen.

Bestolen, puur bestolen. Diefstal nopens de burgers. Een diefstal van jobs en inkomens, een diefstal van centen voor welzijnsprogramma’s, een diefstal van welvaart van de burger. Dit allemaal opnieuw vanuit een eigen, kleine, egoïstische politieke berekening.

Nogmaals, dat is een fenomeen dat de kop opsteekt in Europa en ook in Vlaanderen. We zijn dat met het containerbegrip populisme gaan benoemen. We zijn meer en meer ook zelf schuldig door mee te gaan en niet hard genoeg te reageren tegen die leugens en dat kleinzielige eigenbelang, door niet hard genoeg te reageren tegen de diefstal die dat uiteindelijk vertegenwoordigt.

Ik zal heel concreet zijn. Men zegt dat men z’n geld terug wil. Vlaanderen legt inderdaad elk jaar in Europa 7 miljoen euro op tafel. Maar onze economie is 10 procent groter dan zonder Europa. Dat is meer dan 40 miljard euro en de helft daarvan zijn inkomsten. Dus we krijgen voor 7 miljoen euro meer dan 40 miljard euro terug om programma’s te betalen, om investeringen te doen, om onderwijs te betalen, om welzijnsprogramma’s en tewerkstellingsprogramma’s te betalen. Dat is de realiteit. Als open economie zijn we daar nog meer onderhevig aan dan een andere economie. Dat geldt zelfs voor de Britse economie. Die is 3 procent groter dankzij Europa. Er staan met andere woorden tegenover de 5 miljard euro die de Britse staat op tafel legt toch maar eventjes 20 miljard euro inkomsten.

Wat een bedrog. Wat een leugen. Wat een vuil eigenbelang heeft hier in dit debat gespeeld.

De heer Sintobin heeft het woord.

Mijnheer Daems, het was te verwachten dat u zou afgeven op de Britse kiezers en politici. Ik van mijn kant breng wel respect en begrip op voor de mensen die ‘leave’ hebben gestemd. Er was een opkomst van ongeveer 70 procent terwijl er bij parlementsverkiezingen nauwelijks iets meer dan 50 procent komt opdagen in Groot-Brittannië. Het was dus wel degelijk zo dat de Britten, tenzij de jongeren die misschien niet vroeg uit kun bed kwamen om te gaan stemmen, of toch 70 procent onder hen zich heeft geëngageerd en betrokken was bij het debat over ‘leave’ of ‘remain’.

U zegt dat er leugens werden verteld. Dat zal inderdaad wel zo zijn maar dat geldt ook voor het andere kamp. U bent lang genoeg politicus om te weten dat er altijd wordt gelogen. U hebt een punt wanneer u verwijst naar de vierde macht, ik ben het daarover volledig eens met u, maar ik heb wel respect voor de keuze van de Britse burgers en politici. En het is nu aan de Vlaamse en aan de Federale Regering om daar op een gepaste manier op te reageren.

Er was ooit een tijd waarin een blijkbaar groot Europees parlementslid burgermanifesten schreef waarin hij als eerste politicus in Vlaanderen pleitte voor de invoering van referenda. Hij pleitte daarnaast ook tegen het vreemdelingenstemrecht en, mijnheer Daems, zelfs voor het confederalisme.

Het verbaast met niet van u die opmerking te horen want het is uitgerekend uw partij die met grove leugens probeert de opinie van de kiezer te beïnvloeden. Dat is inderdaad wat u voortdurend doet met uw partij en het getuigt juist van respect voor de kiezer en voor de burger dat wij willen dat hij op een correcte manier geïnformeerd zijn mening kan vormen. Uw werkwijze is het omgekeerde, het niet-respect voor de kiezer is om hem voluit leugens te verkopen om zo zijn stemgedrag te beïnvloeden. Dat is de realiteit.

Uw partij pleit tegen Europa en ik heb daarnet aangegeven wat dat opbrengt. In Vlaanderen gaat het over meer dan 300.000 jobs dankzij Europa. Het zou goed zijn dat u de Vlaming ook eens duidelijk maakt wat de kostprijs is van dat beate separatisme dat u verdedigt. Het beate, egoïstische separatisme dat u verdedigt met leugens zou de Vlaming 300.000 à 400.000 jobs kosten. Dat is de waarheid, dat is welvaart, dat is inkomen voor gezinnen, elk dag opnieuw. Zeg dat eens aan die mensen. (Applaus bij Open Vld en CD&V)

Mijnheer Daems, van leugens gesproken. Ik heb tijdens verschillende uiteenzettingen, ook in West-Vlaanderen getoond dat wij ook bezorgd zijn over de gevolgen en de impact van de brexit. Onder andere mijn eigen provincie zou het grootste slachtoffer van de brexit en van de huidige situatie kunnen zijn. Wij zijn bereid om samen met de Vlaamse en Federale Regering naar de beste oplossing te zoeken in plaats van voortdurend verwijten te sturen naar Jan en alleman.

Als dat zo zou zijn, dan zou u samen met ons Europa moeten verdedigen want daar zit juist de meerwaarde, daar zitten de jobs, daar zit het inkomen van de mensen die u ook na aan het hart zouden moeten liggen. Want het indirect effect van die brexit zoals die nu verloopt, gaat over 30.000 banen in Vlaanderen, over miserie voor douane, transporteurs, vissers, havens, mensen. U zou dus beter meer Europa verdedigen in plaats van het voortdurend met een of ander wars ideaal af te branden.

De vraag is dan wat we moeten doen vanuit Vlaanderen, vanuit België. Op federaal vlak moeten we beginnen te beseffen, zoals ook in Vlaanderen, dat internationale fenomenen internationaal moeten worden aangepakt. De Federale Regering moet inderdaad maatregelen nemen en is daarmee bezig. Maar het is natuurlijk spijtig dat ze dat in lopende zaken moet doen. Gelukkig is het federale parlement niet ontbonden want waar hadden we dan voor gestaan? De brexit stond wel degelijk voor de deur, dit was geen onbekende, sta me dan ook toe om even te betreuren dat dit de zaak bemoeilijkt.

Vanuit Vlaanderen, collega’s, moeten wij aanspraak maken op het instrumentarium dat vandaag binnen Europa bestaat. Het werd reeds aangehaald. Minister-president, ik denk dat u er in het overleg tussen de Belgische entiteiten op moet aandringen dat er een brexitfonds komt. Vlaanderen wordt disproportioneel hard geraakt door dit fenomeen. Een brexitfonds zou inderdaad middelen kunnen samenbrengen om hier wat aan te doen.

U kunt ervoor pleiten dat de bestaande Europese kmo-fondsen (kleine en middelgrote ondernemingen) ook gericht worden op Vlaamse kmo’s. U kunt dat bepleiten in een overleg dat de komende uren of dagen ongetwijfeld toch tot stand zou moeten komen. U zou kunnen pleiten voor een tijdelijke versoepeling van een aantal regels die Vlaanderen en België zouden toelaten om een stuk van het ondernemingsleven gericht te ondersteunen en op die manier welvaart, welzijn, jobs en inkomens te verdedigen. Ik denk dat Vlaanderen effectief het voortouw zou moeten nemen om dit absoluut te verdedigen. De voorbeelden die ik geef, moeten verdedigd worden: het brexitfonds, het richten van Europese kmo-fondsen en het versoepelen van tijdelijke maatregelen ten aanzien van kmo’s en het bedrijfsleven, om uitgerekend welvaart, welzijn, inkomen en programma’s voor mensen die het minder gemakkelijk hebben te verwezenlijken. Dat kost namelijk allemaal centen, mijnheer Sintobin.

Ik herhaal nog eens dat Vlaanderen en België 20 miljard euro minder inkomsten zouden hebben zonder Europa. Ik begrijp niet hoe een verantwoordelijk politicus anti-Europa kan pleiten, wetende dat dit geld is voor tewerkstellingsprogramma’s, voor armoedebestrijding, voor klimaat en voor jobcreatie. (Applaus bij Open Vld)

Ik begrijp dat niet. Dat is de hoogste vorm van politiek egoïsme en onverantwoordelijkheid tegenover diezelfde kiezer die u zo hoog in het vaandel meent te dragen. Dat is de waarheid en het wordt tijd dat dat hier ook eens met volle kracht gezegd wordt.

Vlaanderen is een open economie, met effecten op het dagelijkse leven van al onze mensen. Daarom, minister-president, wil ik ook een stap verder gaan in mijn tussenkomst. Het gaat niet alleen over op Europees niveau handelen via België, in samenwerking, maar het gaat ook over de synergie verdedigen. Samenwerken brengt op, collega’s. Kan je een groter bewijs hebben dan het feit dat niemand betwist wat ik aanvoer? Het bij elkaar brengen en bundelen van krachten is wat we moeten doen en is ook wat Vlaanderen doet ten aanzien van Europa.

Het uiteentrekken van krachten… wel, u ziet wat dat kost. Dat kost welvaart. Dat kost welzijn. Diegene die het uiteentrekken van krachten bepleiten, moeten daar met andere woorden ook eens de prijs naast durven te leggen voor de Vlaamse burger in het dagelijkse leven.

We kunnen meer doen. Wat kunnen we meer doen? Zoals ik – en niet alleen ik – al vaak bepleit heb vanuit de commissie Buitenlandse Zaken, waar we deze legislatuur effectief een hoop werk geleverd hebben, moeten we meer middelen inzetten op internationale handel. FIT moet, zeker gezien de omstandigheden, meer middelen krijgen om veel slagvaardiger te zijn binnen Europa en de wereld, en om het gat dat de brexit slaat meer dan goed te maken. Bovendien moet Vlaanderen veel internationaler zijn en ik denk dan ook dat we vanuit de Vlaamse begroting veel meer middelen moeten inzetten op het internationaliseren van Vlaanderen, want daar zitten de welvaart, het welzijn, het inkomen en de jobs van elk van onze Vlaamse medeburgers, elke dag opnieuw. Ik heb het hier al vaak gezegd en ik herhaal het nogmaals: Vlaanderen zal internationaal zijn of Vlaanderen zal niet zijn. (Applaus bij Open Vld en CD&V)

Collega Daems, ik zou gewoon graag het volgende weten van de Open Vld-fractie en van uzelf in het bijzonder.

U weet dat minister-president Geert Bourgeois voor een verlenging van artikel 50 pleit, wat eigenlijk betekent dat de onderhandelingen verlengd worden tot aan of tot net na de Europese verkiezingen. Volgens de pers spreekt hij in naam van de Vlaamse Regering. Ik heb ook begrepen dat Europees parlementslid Guy Verhofstadt zich daar fel tegen verzet.

Mijn vraag is dan ook wat uw visie en die van uw fractie als meerderheidspartij is op het voorstel van de minister-president.

Mijn visie is heel eenvoudig. Ik denk dat er gezien de omstandigheden weinig anders overblijft dan twee opties. Ofwel ga je inderdaad ondersteunen dat artikel 50 voor een beperkte tijd vooruitgeschoven wordt, ofwel moet je de Britse bevolking ervan overtuigd krijgen – wat ik niet direct zie gebeuren – om van de brexit af te zien. Dat laatste zou het Britse parlement effectief kunnen doen.

Het grote probleem is dat er Europese verkiezingen komen. Dat is waar de heer Verhofstadt naar heeft verwezen. Indien dit over 26 mei 2019 heen wordt getild en indien de Britten geen Europese volksvertegenwoordigers verkiezen, ontstaat in het Europees Parlement een gigantisch constitutioneel probleem. Hierdoor zouden de Europese instellingen verlamd kunnen geraken.

Minister-president, wat mij betreft, is er geen tegenstelling. Indien dit ons wat tijd kan geven om ons gedegen voor te bereiden, ook hier in Vlaanderen, sta ik zeker achter uw mening. De tijd was daarnet te kort, maar ik wil ook even zeggen dat ik uitdrukkelijk de inspanningen waardeer die de Vlaamse Regering en u in het bijzonder leveren. Ik vind dat u uw job goed doet en dat mag ook eens worden gezegd door de Vlaamse volksvertegenwoordigers van de meerderheid en de oppositie. De Vlaamse Regering oefent haar job op een goede manier uit en ik dank u daarvoor. (Applaus bij Open Vld, de N-VA en CD&V)

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Voorzitter, gisteren leek het D-Day, maar het werd veeleer Mayday in het Britse Lagerhuis. De Britse premier heeft de cruciale stemming over de brexit overduidelijk verloren met 202 stemmen voor en 436 stemmen tegen. Nu is onduidelijkheid troef en is er echt een brexitchaos.

Het valt af te wachten wat er de komende dagen zal gebeuren, maar volgens de motie resten haar nog drie cruciale dagen. Vermoedelijk zal ze begin volgende week naar Brussel komen, hopelijk met nieuwe voorstellen. De bal ligt effectief in het kamp van het Verenigd Koninkrijk.

Er is nog een discussie over de vertrouwensstemming. Labour wil de brexitchaos absoluut vergroten door er een nog grotere Britse en Europese chaos van te maken indien de Britse regering zou vallen.

Uiteindelijk kan het Britse Lagerhuis het brexitdossier naar zich toe trekken. Dan zullen de ‘leavers’ en ‘remainers’, die in beide partijen zitten, tegenover elkaar worden gezet. Het is echter absoluut onduidelijk welke richting dat zou uitgaan.

Premier May kan volgende week maandag uiteindelijk ook nog met een of andere mirakeloplossing komen. Ze kan effectief bepaalde toegevingen doen of bepaalde voorstellen naar voren brengen die ze tot nu niet heeft gedaan. Niemand kan dit echter voorspellen. Er zijn veel verschillende scenario’s en het blijft op dit ogenblik koffiedik kijken.

Eufemistisch gesteld, valt het brexitparcours van de Britse regering op zijn minst hobbelig te noemen. Dat kan niet worden gezegd van de brexitstrategie van de Vlaamse Regering. Zoals de heer Daems al heeft vermeld, heeft de Vlaamse Regering zich met betrekking tot dit dossier proactief opgesteld. Zelfs voor het referendum werd georganiseerd, had de Studiedienst van de Vlaamse Regering al studies uitgevoerd over de mogelijke impact van een brexit op onze economie, onze werkgelegenheid, onze export en import, onze havens en de vele bedrijven en burgers die naar het Verenigd Koninkrijk trekken of er wonen. Dit dossier is zeer nauwgezet opgevolgd.

Minister-president, op verschillende internationale fora heeft de Vlaamse Regering de rol opgenomen van belangenbehartiger van de Vlamingen, van de Vlaamse economie en van de Vlaamse ondernemingen en burgers. U hebt contact gehad met de heer Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, en u hebt de brexit en de impact op Vlaanderen meermaals ter sprake gebracht. U hebt de heer Barnier, de onderhandelaar van de EU, meermaals ontmoet. Hij is meermaals met u en met leden van de Federale Regering naar Zeebrugge gegaan om de impact op onze havens te kennen. We weten dat 45 procent van de overslag vanuit Zeebrugge naar het Verenigd Koninkrijk gaat. U hebt contacten gelegd met onze Vlaamse ondernemers. Veel ondernemingen exporteren vanuit West-Vlaanderen en vanuit de rest van Vlaanderen hun producten, zoals diepvriesproducten, groenten en fruit, textielmateriaal en farmaceutische producten, naar het Verenigd Koninkrijk. Er is een grondig overleg met Voka en dergelijke geweest. Er is zelfs een delegatie naar Londen gestuurd om daar met ondernemers te spreken over de impact van de brexit op de Britse economie.

De Europese Commissie werd gewezen op de begrotingsvoorstellen. We kennen sinds vorig jaar het Europees meerjarig kader dat is voorgesteld en waarbij men eigenlijk geen rekening heeft gehouden met de impact van de brexit op regio's, deelstaten en lidstaten. U bent een groot pleitbezorger geweest van een handelsvriendelijke brexit. U hebt gepleit voor het brexitfonds voor de getroffen ondernemingen die moeten worden gecompenseerd wanneer ze daadwerkelijk zullen voelen wat de impact is op hun bedrijf. Collega Daems heeft het meermaals gezegd: deze Vlaamse Regering heeft gewogen op het Europese brexitdebat dat we ondertussen al bijna twee jaar kennen.

Crisissen zijn uitdagingen en crisissen kunnen ook kansen creëren. De regering heeft niet enkel oog voor deze nieuwe opportuniteiten maar speelt hier ook zeer proactief op in. We blijven Vlaanderen bij buitenlandse investeerders aanprijzen als ‘open for business’. Ondertussen zijn er inderdaad verschillende bedrijven die hun vestiging in Vlaanderen of Brussel hebben gezet. We denken aan bepaalde verzekeringsmakelaars en bepaalde andere grote ondernemingen, ‘money transfer’ en dergelijke meer.

Ook wat betreft het binnenlands brexitbeleid heeft deze Vlaamse Regering niet stilgezeten. Er is het actieplan van de regering dat ondernemingen ondersteunt via onder meer de helpdesk voor ondernemers. Vlaanderen is inderdaad een kmo-regio. We zijn een open economie. We voeren gelukkig veel uit. Het Verenigd Koninkrijk is onze vierde belangrijkste handelspartner. Onze havens zijn zeer uitdrukkelijk gericht op het Verenigd Koninkrijk. Voor vele van onze ondernemingen en kmo's is handeldrijven met een derde land geen evidentie omdat we het voordeel hebben van de interne markt die we de voorbije 20 tot 25 jaar kenden. De regering moet er dan ook alles aan blijven doen om die ondernemingen daarin zo goed mogelijk bij te staan.

Gelukkig worden wat betreft de douane nu op federaal niveau maatregelen genomen. Ik heb vandaag in de media gelezen dat federaal minister De Croo doet wat reeds maanden werd bepleit door voormalig federaal minister Van Overtveldt. Beter laat dan nooit. Het is dan ook een goede zaak dat er inspanningen gebeuren om bijkomend personeel voor de douane aan te werven. Tegelijkertijd moet er ook worden ingezet op de controle van goederen. Daarvoor moet ook bijkomend personeel worden aangeworven.

Los van de economische impact is de brexit ook een zeer belangrijk en gevoelig politiek feit. Ik denk dan in de eerste plaats aan de situatie in Noord-Ierland. Ik ben ter plaatse geweest op de grens tussen de Ierse Republiek en Noord-Ierland. Vroeger was dat een gemilitariseerde zone, nu zie je geen grensovergang. Enkel op verkeersborden zie je aan de ene kant van de grens ‘miles’ staan en aan de andere kant ‘kilometer’. Men mag er niet aan denken wat de consequenties kunnen zijn wanneer het Goede Vrijdagakkoord op de helling komt te staan en er weer een harde grens komt.

Wat ook te denken van de Schotten? Over het volgende verschil ik absoluut van mening met collega Daems. Daarstraks werd er gezegd dat blind separatisme Vlaanderen of andere regio's zal afsluiten. Wat moeten we denken van de Schotten? De Schotten zijn er de grootste voorstanders van geweest om binnen de Europese Unie te blijven. Ook vandaag nog pleiten zij daarvoor. Wel, laten we die regio's steunen die absoluut pro-Europees zijn maar die door anderen worden afgedwongen omdat zij streven naar meer autonomie, naar onafhankelijkheid. De Schotten zijn daar het beste voorbeeld van. (Applaus bij de N-VA)

De verdeel-en-heersstrategie siert de Europese Unie niet. Het wordt tijd dat men beseft dat nationalisme en regionalisme niet haaks staan op Europese samenwerking.

Collega's, mijn partij is altijd heel duidelijk geweest over de brexit. Wij betreuren het mogelijke vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. We verliezen een belangrijke partner op economisch vlak, maar ook een bondgenoot die durft ingaan tegen de idee van een Europese superstaat. Een Europese superstaat hebben we niet nodig en kan er alleen voor zorgen dat er nog lidstaten twijfels beginnen krijgen over de voordelen van de Europese Unie.

Minister-president, nu moeten we hiermee aan de slag. We kijken alvast uit naar de resultaten van het Overlegcomité van aanstaande vrijdag. We zijn ervan overtuigd dat u daar de belangen van onze Vlaamse economie goed zult behartigen. (Applaus bij de meerderheid)

De heer Van Rompuy heeft het woord.

De heer Van Rompuy wenst niet onderbroken te worden. (Opmerkingen)

Daarna krijgt u de kans, maakt u zich vooral geen zorgen.

Beste collega’s, twee jaar geleden, na het brexitreferendum, is Groot-Brittannië op een rondpunt beland. Sindsdien zijn ze rondjes aan het draaien en raken ze het maar niet eens over de vraag welke afrit richting soevereiniteit ze nu zullen nemen. Gisteren is het Britse parlement vol de vangrails ingegaan. Het voorstel van May, die voor haar voorstel gevochten heeft als een leeuwin, is met een verpletterende meerderheid weggestemd.

Na gisteren weet niemand nog hoe het nu verder moet. Een van de meest gehoorde voorstellen is uitstel, om verder te kunnen onderhandelen. Daar staat de Europese Unie zonder enige twijfel voor open, maar de bal ligt in het Britse kamp. En in het Britse parlement is er voor geen enkele nieuwe oplossing ook maar een begin van een meerderheid te vinden. En zelfs als men uitstel zou vragen, zou dat van zeer korte duur zijn, want op 26 mei zijn er Europese verkiezingen. Stel u voor dat de Britten zouden moeten meedoen aan de Europese verkiezingen. Ook voor een nieuw referendum is er eigenlijk maar tijd tot 26 mei. Dat is bijzonder krap. En zij die spreken over nieuwe Britse verkiezingen als een oplossing: wel, wij hebben met Europa een deal gemaakt, België en Vlaanderen zijn ook met die deal akkoord gegaan. Dat is de best mogelijke. Daar zal weinig aan kunnen worden veranderd, want Europa zal de Ieren natuurlijk nooit loslaten in dit dossier. Wij gaan niet toelaten dat het Noord-Ierse conflict weer naar boven zou komen.

De politieke situatie in het Verenigd Koninkrijk zit dus muur- en muurvast. Al die polarisering heeft uiteindelijk alleen maar geleid tot totale blokkering. Intussen tikt de brexitklok verder naar 29 maart en dreigt het Verenigd Koninkrijk zonder akkoord uit de Europese Unie te crashen, de zogenaamde no-dealbrexit. De handelsrelaties met het Verenigd Koninkrijk gaan dan van de ene dag op de andere verlopen zoals wij handel drijven met Oeganda. Stel u voor. Maar dat is de realiteit: importtarieven, douanemaatregelen en dergelijke. In de haven van Dover spreekt men over files, niet van zes uur, maar van zes dagen. Dat is de realiteit.

Daarenboven, en dat is het grootste probleem, dreigt het Verenigd Koninkrijk zelf uiteen te vallen. Als er een harde grens komt tussen Ierland en Noord-Ierland, dan komt het conflict dat beëindigd werd door het Goedevrijdagakkoord helemaal terug. En dat willen we absoluut niet.

Niet alleen de Britten zullen de dupe zijn van deze brexitchaos. Ook Vlaanderen dreigt jammer genoeg in de brokken te delen. De jobs van maar liefst 28.000 Vlaamse gezinnen staan op het spel, dat is 7 maal de sluiting van Ford Genk. Om die nefaste gevolgen tegen te gaan of te milderen, hebben de Vlaamse Regering – ere wie ere toekomt – en de Federale Regering een noodbrexitplan opgesteld. Ik roep dan ook alle partijen op om dat op een redelijke manier te bekijken en dat niet te laten vervallen in een zoveelste rondje zwartepieten. Wij moeten zo rap mogelijk akkoorden maken over de budgetten en de maatregelen die nodig zijn voor een brexitnoodplan. En dat is vooral in het belang van onze Vlaamse economie.

Nu, al die noodmaatregelen zullen niet kunnen voorkomen dat wij voor een periode van ongeziene onzekerheid staan, in de eerste plaats onzekerheid voor de Vlaamse gezinnen die in het Verenigd Koninkrijk wonen. Men weet niet of de partner en de kinderen ook kunnen genieten van dezelfde verblijfsrechten als degene die daar werkt. Daar is nog veel onduidelijkheid over. Daarnaast is er natuurlijk ook de onzekerheid voor heel wat Vlaamse kmo’s. Hun voortbestaan staat op het spel. Het Verenigd Koninkrijk is de vierde handelspartner van Vlaanderen. Voor een kleine, open economie als de onze is er niets ergers dan protectionisme. En alsof die brexit nog niet erg genoeg is, dreigt over een maand de Amerikaanse president Trump er nog een handelsoorlog met de Europese Unie bovenop te doen. Dat zou een horrorscenario zijn voor de Vlaamse welvaart.

Collega’s, gisteren is het grootste populistische project van deze tijd, de brexit, uitgedraaid op totale chaos. En we zijn nu tot de vaststelling gekomen tot wat voor miserie dat euroscepticisme en doorgeschoten nationalisme allemaal kan leiden. Jammer genoeg voor Vlaanderen is het slechtste scenario stilaan het waarschijnlijkste aan het worden: de no-dealbrexit. De komende weken zullen wij dan ook, over de partijgrenzen heen, moeten samenwerken en alles moeten doen om die noodplannen er zo snel mogelijk door te krijgen, in het belang van de Vlaamse welvaart. Ik zou zeggen: ‘fasten your seatbelts’. (Applaus bij CD&V).

De heer Sintobin heeft het woord.

Voorzitter, net zoals de eerste spreker geeft ook collega Van Rompuy af op het nationalisme, als oorzaak van alle ellende. Maar ik denk dat we de vraag moeten omdraaien, collega: hoe komt het dat in verschillende landen – Oostenrijk, Italië, Nederland, Frankrijk en ook Vlaanderen – het nationalisme inderdaad versterkt wordt?

Collega, moeten wij ons niet afvragen wat de Europese Unie verkeerd doet, en waarom het zover komt? Moeten we ons niet afvragen waarom de Britten massaal voor een brexit gestemd hebben? Omwille van bepaalde zaken die de Europese Unie gedaan heeft? Omwille van het feit dat de Europese Unie in de migratiecrisis eigenlijk niet is opgetreden? Waarom trekt de Europese Unie bepaalde taken naar zich toe, die eigenlijk tot de nationale soevereiniteit en de nationale bevoegdheden behoren? Moet dat niet de vraag zijn, in plaats van dat we – altijd hetzelfde riedeltje – afgeven op het nationalisme?

De heer Van Rompuy heeft het woord.

Ik draai het graag om: wie in dit dossier de Vlaamse belangen, de Vlaamse welvaart en de Vlaamse jobs wil verdedigen, die is toch wel tegen de brexit? En u bent voor de brexit. Ik zal zelfs meer zeggen: stel u voor dat we een brexit zouden hebben in Vlaanderen, de zogenaamde ‘blexit’ – iets waar u bij momenten voor pleit. Dat zou nog erger zijn dan de brexit. Waarom? Omdat wij met de euro zitten. Dan moet je het spaargeld van de Vlamingen, die daar zo hard voor gewerkt hebben, omzetten van de euro naar een andere munt. Ik denk dat, als je de Vlaamse belangen wilt verdedigen, je tegen de brexit moet zijn. Dan moet je tegen die exitscenario’s zijn, en niet ervoor, zoals u bent. (Applaus bij CD&V).

Mijnheer Van Rompuy, het brexitreferendum was voor mij een hoogdag voor de democratie, net zoals verkiezingen dat zijn. De Britten hebben gestemd voor het ‘leave’-kamp. Daar moet je toch wel respect voor opbrengen. Ik zeg niet dat ik per se voor een brexit ben, maar ik juich wel toe dat mensen – kiezers – via een referendum over dergelijke belangrijke zaken kunnen stemmen.

En als er nu wel of niet een brexit komt, dan heeft dat niets te maken met de bewering dat onze partij niet voor de Vlaamse belangen zou staan – wel integendeel. Ik zal straks nog proberen om kort een samenvatting van mijn betoog te geven, voorzitter. Ook wij zijn bezorgd om de mogelijke impact van de brexit. Ook wij willen dat de nodige maatregelen worden genomen. Ook wij zien zelfs bepaalde opportuniteiten. Zelfs vandaag nog laat Joachim Coens, gedelegeerd bestuurder van de haven van Zeebrugge, weten dat zij klaarstaan voor de brexit. In tegenstelling tot wat u doet, en wat collega Daems doet, zaait hij geen paniek. Jullie doen niet anders dan paniek zaaien, de mensen op stang jagen.

Maar we moeten inderdaad voorbereid zijn, en we moeten als Vlaamse Regering, samen met de Federale Regering, inderdaad de nodige maatregelen nemen. Het gaat er ons niet om dat we tegen Europa zijn, zoals collega Daems zegt. Wij zijn niet tegen Europa, integendeel. Maar we zijn wel tegen de Europese Unie zoals die nu al decennialang functioneert. Het is de Europese Unie die moet worden hervormd. Men moet stoppen met altijd maar de schuld bij het zogenaamde nationalisme te leggen.

Mijnheer Sintobin, u moet de Britse jongeren maar eens vragen hoe democratisch zij het vinden om hun toekomst te moeten uitbouwen buiten de Europese Unie. Dat moet u hen maar eens vragen!

 Tja, de Britse jeugd is wel niet gaan stemmen hé.

Mijnheer Sintobin, de heer Van Rompuy heeft het woord. 

Zulke belangrijke beslissingen neem je niet met een gewone meerderheid, maar met een bijzondere meerderheid. 

Als de Britse jeugd het dan toch zo belangrijk vond, was ze misschien beter gaan stemmen.

Wel, ze zíjn gaan stemmen, bij de daaropvolgende verkiezing. Bij de eerste mogelijkheid die ze hadden om het recht te trekken, zijn ze massaal gaan stemmen. Dat was bij de nationale verkiezingen. En dat heeft May haar meerderheid gekost.

Mevrouw Van Volcem heeft het woord.

Mijnheer Sintobin, indien u denkt dat de brexit een goede zaak is voor de haven van Zeebrugge, dan zet u de wereld toch op zijn kop.

De heer Coens stelt dat het havenbestuur heeft geprobeerd zich voor te bereiden. Ik heb de nota bij. Ik zal het u uitleggen. U bent van Brugge. Er zullen vierduizend trucks staan. Er is een heel plan nodig voor een noodparking. Het is nefast. (Opmerkingen van Stefaan Sintobin)

Ja, ik heb het ook gelezen. Wat zegt Joachim Coens eigenlijk? Dat wij al een jaar bezig zijn, ook via technologie, om de doorstroming zo vlot mogelijk te laten verlopen.

Maar u moet niet, zoals altijd, de boel omkeren. De brexit is slecht voor de haven van Zeebrugge. En de brexit is slecht voor de toegang tot heel Noord-Europa. Ik begrijp niet dat u dat hier zelfs durft zeggen. U verdraait de woorden altijd. (Applaus bij Open Vld, CD&V, sp.a en Groen)

De heer Van Grieken heeft het woord.

Ik wil het hebben over waar het in dit actualiteitsdebat om gaat: maatregelen die wij als Vlaanderen kunnen treffen om onze economie te beschermen tegen een brexit die nefaste gevolgen heeft voor onze economie. Van Vlaams Belang tot Groen, we zijn het er allemaal over eens dat we maatregelen moeten nemen en dat de Vlaamse Regering al enkele stappen heeft gezet.

Maar waarmee wij het niet eens zijn, is het fundamentele probleem dat al die andere partijen hier hebben – ik wil de N-VA dan misschien nog buiten beschouwing laten –, met een democratische beslissing van die Britten. Natuurlijk pleiten ook wij eerder voor een zachte brexit, zodat we jobs kunnen redden, zodat we onze economie kunnen redden.

Maar waar wij niet aan meedoen, is het populisme van het establishment en de elite die zeggen dat het probleem is dat de Britten iets hebben gestemd dat die Europese elite niet wil. Want dát is fundamenteel fout. Leg u neer bij die democratische beslissing en werk samen om goede maatregelen te vinden. Daarin vinden wij elkaar. Ja, die jobs in de haven van Brugge. Ja, die jobs in de haven van Antwerpen. Dat is ook óns engagement. De Vlaamse Regering moet daar maatregelen treffen en stappen nemen. Bereid dat voor. Wij hadden ook liever afspraken gezien. Maar het is nu niet zo. Vervuil dit debat niet door een verkiezingsuitslag van zoveel tijd geleden, door opnieuw dat debat te voeren. Laat het gaan over de essentie, red die jobs.

De heer Schiltz heeft het woord.

Mijnheer Van Grieken, ik zal het debat een beetje opkuisen voor u. Geen enkele partij ontkent dat Europa niet perfect functioneert. Geen enkele partij zal niet erkennen dat er bij sommige mensen een probleem leeft met vertegenwoordiging.

Een van de grote verschillen tussen uw partij en de mijne, is dat wij oplossingen proberen te vinden en de democratie proberen te versterken. Wij jagen de mensen niet met leugens en volkslakkerij de afgrond in. (Applaus bij Open Vld en CD&V)

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Ik heb het daarnet eigenlijk al gezegd: er zijn al een hele reeks maatregelen genomen. Is dat voldoende? Nee. Het is een goede zaak dat de federale overheid nu eindelijk – misschien wat laat, maar toch eindelijk – met maatregelen komt. (Opmerkingen van Bart Somers, Marino Keulen en Koen Van den Heuvel. Rumoer.)

Ik wil graag wijzen op het actieplan met betrekking tot de brexit.

Hallo, hallo, hallo. Indien u uw agressie of frustratie kwijt wilt, dan vraagt u het woord en zegt u wat u wilt zeggen. Dat is overigens veel beter voor de maag en het hart.

De heer Vanlouwe heeft het woord.

De Vlaamse Regering moet voorbereid zijn en moet een proactieve standpuntbepaling doen. Ze moet compenserende maatregelen nemen. In het kader van het meerjarig financieel plan van een jaar geleden werd voorgesteld dat er een fonds moet komen voor flankerende maatregelen om regio’s, ondernemingen en burgers bij te staan.

We moeten vooruitkijken. We moeten niet altijd achterom kijken naar die uitslag. Die brexit is er. Die brexit zal plaatsvinden. We weten nu dat die no-deal een meerderheid heeft. Ondertussen heeft de Vlaamse Regering al maatregelen genomen. Maar we moeten nog bijkomende maatregelen treffen.

Het is goed dat we aan hetzelfde zeel trekken, in het belang van Vlaanderen, van onze ondernemingen en van onze burgers. (Applaus bij de N-VA)

De heer Somers heeft het woord.

Mijnheer Vanlouwe, ik denk dat wij perfect op dezelfde lijn zitten, dat het belangrijk is dat wij die brexit goed voorbereiden, en dat dat de taak is van alle overheden. Maar ik aanvaard uw kritiek op de federale overheid niet. U was tot anderhalve maand geleden lid van die Federale Regering, en omdat uw partij daar gaan lopen is, zitten we op federaal vlak nu met een regering in lopende zaken, die daardoor met de handen gebonden is en niet meer kan doen wat ze zou moeten doen om die brexit op een volwaardige manier voor te bereiden. U hebt dus mee bijgedragen tot de moeilijkheden waarin de Federale Regering vandaag zit. U bent dus niet geplaatst om kritiek te geven op die Federale Regering. (Applaus bij Open Vld, CD&V en Groen)

Mijnheer Somers, ik denk dat u toch even moet kijken naar de maatregelen die Johan Van Overtveldt het voorbije jaar heeft voorgesteld, onder andere meer personeel voor de douane. In de haven van Zeebrugge en in de haven van Antwerpen heeft hij de nodige vacatures uitgeschreven. Er is bijkomend personeel aangeworven. Er zal ook bijkomend personeel aangeworven moeten worden in verband met de controle op de voedselveiligheid van de goederen die vanuit het Verenigd Koninkrijk in de Europese Unie komen.

Nu moet u niet zeggen dat Johan Van Overtveldt geen maatregelen genomen heeft. Hij heeft er al maanden, zelfs twee jaar, voor gepleit om die maatregelen te nemen. (Applaus bij de N-VA)

Mijnheer Vanlouwe, als ik u zo hoor, was uw eerste kritiek op de Federale Regering zonder voorwerp. (Applaus bij Open Vld)

De heer Van Rompuy heeft het woord.

Collega Vanlouwe, de maatregelen uit het noodplan voor de brexit zou u beter steunen in plaats van ze te torpederen, en dat in het belang van de Vlaamse economie. (Opmerkingen bij de N-VA)

Collega Van Grieken, ik heb gezegd dat we daarover niet moeten zwartepieten, dat we over die maatregelen het over de partijgrenzen heen eens zouden moeten zijn, en niet beginnen met spelletjes van ‘die heeft dat gedaan en die heeft dat gedaan’. Neen, nu moeten we eens samenwerken en zorgen dat er zo snel mogelijk resultaat is.

Collega Van Grieken, u bent echt de allerlaatste partij die de brexit verdedigt, weet u dat? Uw zusterpartij in Frankrijk heeft zelfs al die frexit- en brexitsotternieën uit haar programma geschrapt. Zo democratisch is het, alstublieft! (Opmerkingen van Stefaan Sintobin)

Daarenboven is – als ik verder mag gaan – de steun voor de Europese Unie in alle Europese landen sinds de brexit alleen maar gestegen. Ze is in Vlaanderen op haar hoogste punt in dertig jaar, en in het Verenigd Koninkrijk geven alle peilingen aan dat er een meerderheid is tegen de brexit.

Ik heb geen lessen te leren van de heer Van Rompuy over zusterpartijen. Ik geloof dat de heer Orban en zijn partij een zusterpartij van de uwe is, en die juicht natuurlijk ook de brexit toe.

Ten tweede is het fundament van het grote probleem dat de grootste vijand van Europa natuurlijk die Europese Unie an sich is. Als ik Juncker hoor zeggen dat er geen democratische beslissing kan zijn tegen Europese verdragen, dan zit daar het fundamentele probleem.

Laat ons het debat nu terugbrengen naar de essentie – hoe beschermen we Vlaamse jobs? – en niet het debat voeren omdat u gewoon niet tegen uw verlies kunt, en u niet tegen de werking van de democratie kunt.

Zoals ik gezegd heb: wie de Vlaamse jobs wil verdedigen, is tegen de brexit, en niet voor de brexit. En u bent de enige die dat nog verdedigt. (Opmerkingen van Tom Van Grieken)

Collega Van Rompuy, om het nog eens duidelijk te maken: het gaat niet over tegen of voor de brexit, het gaat over respect voor de Britse kiezer, het gaat over respect voor de democratie. Nu zegt u dat bij een tweede referendum de Britten waarschijnlijk voor ‘remain’ zouden stemmen, maar u hebt dat al een paar keer gedaan in het verleden: mensen angst aanjagen, aan paniekzaaierij doen. U hebt het gedaan met het Verdrag van Maastricht, waar de Denen tegenstemden in een referendum en waar de Europese Unie hen verplichtte tot een tweede referendum. De Fransen, de Nederlanders hebben massaal tegen de Europese Grondwet gestemd. Wat hebben ze gedaan? Ze hebben het kind gewoon een andere naam gegeven, maar de inhoud is gebleven. En zo zijn er nog een aantal voorbeelden. Ook de Ieren hebben destijds in een referendum tegen het Verdrag van Lissabon gestemd. En u hebt, of beter de Europese Unie heeft, hen gedwongen om een tweede referendum te organiseren. En zo gaat het telkens opnieuw.

De Europese Unie dwingt de mensen om te stemmen tot ze de juiste keuze hebben gemaakt voor die Europese Unie. Daar gaat het over.

Drie op de vier Vlamingen steunt de Europese Unie. Drie op de vier, en dat is het hoogste peil in dertig jaar. En daarmee is alles gezegd. (Applaus bij de meerderheid)

We zullen dat zien bij de Europese verkiezingen, waar die drie op de vier zitten.

De heer Vandenbroucke heeft het woord.

Collega's, enkele maanden geleden was ik samen met de collega's Peumans, Rzoska en Vandaele in Wales in de UK. Het is een regio met een hoge werkloosheid, die een zeer moeilijke economische transitie doormaakt en die daarvoor de afgelopen jaren op zeer veel Europees geld heeft kunnen rekenen. Die regio is in de UK de grootste netto-ontvanger van Europees geld. Het is in die regio dat het aantal probrexitstemmers bij de hoogste was in de UK, onbegrijpelijkerwijs.

We hebben daar gesproken met mensen van de Conservative Party en de Labour Party, die deel uitmaken van een plaatselijk brexitcomité van het Welshe parlement. Het viel me op dat ze zich langs beide zijden lieten ontvallen: hadden we de afgelopen twintig, dertig jaar maar wat vaker weerwerk geboden tegen het gebash tegen de Europese Unie in Britse populaire kranten, die vaak gelardeerd waren met leugenachtige artikels; hadden we maar wat meer moed betoond om de vruchten van Europese samenwerking naar voren te brengen en te omarmen.

Collega's, het is het jarenlange stilzwijgen van de Britse politieke klasse tegen het gebash van de Europese Unie. Het is de hoogmoed geweest van David Cameron, enkele jaren geleden hier nog bewierookt als een visionair leider, wanneer hij zijn referendum op tafel heeft gelegd. Het zijn de leugens van populisten die ondertussen al gaan lopen zijn, die de UK in de chaos hebben gestort die we vandaag zien – chaos waar ook Vlaanderen niet immuun voor is. Het is al vaak genoeg gezegd: wij zijn een exportgerichte economie en we hebben belangrijke handelsbelangen in de UK. De vraag is dan: zijn wij klaar voor een brexit met of zonder deal?

Minister-president, het moet me van het hart, maar de eerste die daaraan leek te twijfelen, was uzelf, wanneer u op 7 januari ervoor hebt gepleit om de onderhandelingstermijn tussen Groot-Brittannië en de Europese Unie met maar liefst twee jaar te verlengen tot 29 maart 2021. Ik vond dat geen verstandige uitspraak, nog voor het Britse parlement moest stemmen over die deal. Met het signaal dat u hebt gegeven aan bedrijven, waartegen u vandaag zegt: maak u klaar om die brexit voor te bereiden, geeft u tegelijk het signaal: we gaan aan de periode van onzekerheid nog twee jaar proberen aan te breien. Ik vraag me af welk signaal u daarmee hebt gezonden naar de overkant van het Kanaal, waar men een Europees regeringsleider ziet opstaan die zegt: als het nodig is, dan zullen we de deadline wel met twee jaar verlengen.

De vraag van dit debat is: zijn wij klaar voor een brexit, vroeg of laat, met of zonder een deal?

Minister-president Geert Bourgeois

Collega Vandenbroucke, u moet natuurlijk correct weergeven wat ik heb gezegd. Ik heb altijd gezegd dat ik hoop dat er geen brexit komt. Ik heb altijd gezegd dat naarmate de deadline nadert, ik steeds meer vreesde voor het niet bereiken van een akkoord. Dat is helaas bewaarheid. Ik heb gezegd dat er in dat geval echt moet worden gewerkt aan de verlenging van de termijn. Geen verlenging van de termijn kan leiden tot chaos en tot zeer, zeer zware economische gevolgen.

Dat is waarover dit debat zou moeten gaan. Tegelijk – maak u geen zorgen – waren er eveneens stemmen in het Verenigd Koninkrijk die daarvoor hebben gepleit, maar daar moet je een akkoord over hebben aan de beide zijden van het Kanaal. Ik heb tegelijk alles in het werk gesteld om onze bedrijven ervoor te waarschuwen dat 29 maart dichtbij komt, maar ik denk dat regeren nog altijd vooruitkijken is, rekening houden met alle mogelijkheden en helaas is één van die grote mogelijkheden dat er op 29 maart geen akkoord is.

We weten inderdaad sinds gisteren dat er geen akkoord is, maar ik kan me niet voorstellen dat uw uitspraak van 7 januari, in de allerlaatste fase van de onderhandelingen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk, op applaus is onthaald door diplomaten, die wel degelijk met een deadline voor ogen hebben onderhandeld met het Verenigd Koninkrijk, op het ogenblik dat inderdaad ook in het Verenigd Koninkrijk stemmen opgingen om wat meer tijd te nemen. Ik vond dat geen verstandig signaal. Nu moeten we spreken over het feit dat er geen deal is, maar dat weten we pas sinds gisteren. Daar kon u vooraf niet over speculeren.

De heer Van Overmeire heeft het woord.

Collega, ik begrijp u toch niet goed. Het lijkt nu wel of de huidige situatie te wijten is aan een uitspraak van de minister-president.

Dat zeg ik niet.

Dat lijkt me toch wel heel vergezocht. Ik was twee dagen geleden ook op een bijeenkomst van allerlei Europese regio’s, en daar gold Vlaanderen als voorbeeldregio wat de voorbereiding op de brexit betreft, als een van de regio’s die het meest hebben gedaan om de mensen en de ondernemingen voor te bereiden op die brexit. Velen trachten ter zake het Vlaamse voorbeeld te volgen. Het is natuurlijk bijzonder moeilijk om je voor te bereiden als je niet goed weet wat er komt. En als we niet goed weten wat er komt, is dat niet de schuld van Vlaanderen, is dat niet de schuld van de EU, is dat zelfs niet de schuld van de Britse kiezer, maar ligt dat aan het feit dat er in de Britse politiek blijkbaar voor niks een meerderheid te vinden is. Niet voor een harde brexit, niet voor ‘remain’, niet voor iets tussenin: er is voor niks een meerderheid. Als de tegenpartij eigenlijk niet goed weet wat ze wil, is het natuurlijk heel moeilijk onderhandelen, heel moeilijk om een deal te sluiten binnen een bepaalde tijdslimiet. (Applaus bij de N-VA)

Minister-president Geert Bourgeois

Collega Vandenbroucke, ik heb toch de indruk dat u twee zaken verwart. Ik heb altijd gezegd dat, als de deal zou worden aanvaard, er dan een overgangsregeling is waarbij alles blijft zoals het was, en dat die overgangsregeling ook nog eens met twee jaar kan worden verlengd. Als ik het had over de verlenging van de termijn van artikel 50, heb ik het niet gehad over twee jaar. Dat zijn twee aparte zaken. Enerzijds is er de transitieregeling die zou ingaan wanneer de deal zou worden aanvaard, en die kan dan nog eens worden verlengd met twee jaar. Anderzijds is er de mogelijkheid om de termijn van artikel 50 te verlengen, zodat de hakbijl niet valt op 29 maart. Die staat erin. Ik weet dat een van de problemen om dat voldoende ruimte te geven, dus niet het grote probleem, de Europese verkiezingen zijn. De Britten zeggen dat ze daar niet meer aan deelnemen. De EU zegt dat, als ze daar wel aan deelnemen, ze erin zitten en er niet meer uit kunnen. Dat is nog eens een probleem boven op alle mogelijke dramatische gebeurtenissen in dit dossier. Verwar echter alstublieft de twee zaken niet.

Collega’s, de vraag waar we voor staan, gelet op de situatie vandaag, is: zijn wij klaar? Er is een actieplan ingediend door de Vlaamse Regering in november vorig jaar. Ik stel vast dat een van de speerpunten van dat actieplan interfederale samenwerking is. Minister-president, dan is mijn vraag natuurlijk of u er bijvoorbeeld sterk genoeg op hebt aangedrongen bij uw gewezen collega’s Van Overtveldt en Jambon om bijvoorbeeld de douanediensten te versterken. Op een bepaald moment heeft de FOD Financiën gezegd te verwachten dat er bij een brexit een capaciteitstoename van ongeveer 300 mensen zou zijn. Gewezen minister Van Overtveldt heeft dan beloofd om die capaciteit te versterken met 141 mensen. We zien dat vandaag de teller op 71staat, dat die mensen nog moeten worden opgeleid om hun job te doen. Dat heeft bijvoorbeeld de gouverneur van West-Vlaanderen, Carl Decaluwé, tot de uitspraak geïnspireerd dat hij de zeer grote vrees heeft dat, zelfs als die brexit op een geordende manier verloopt, volgens het vooraf bepaalde tijdspad dat we al twee jaar voordien kenden, we de capaciteit ontberen om in West-Vlaanderen die douaneformaliteiten op een goede manier op te lossen.

Minister-president Geert Bourgeois

Collega Vandenbroucke, wees gerust, maak u geen zorgen. Ik heb me ertoe geëngageerd om inzake de brexit alle mogelijke inspanningen te leveren, op het Europese en het Vlaamse niveau, maar ook, waar het nodig is, op het federale niveau. Ik heb er van meet af aan voor gepleit dat er bijkomende capaciteit zou zijn voor de douane. Minister Van Overtveldt heeft daar ook de vacatures voor uitgeschreven. Hij heeft de toestemming gekregen van de Federale Regering om er in een eerste fase 141 aan te werven. Ik heb uit de mond van het hoofd van de douane in Zeebrugge vernomen dat er 4000 sollicitanten waren, dat men er daarvan slechts 100 heeft kunnen aanvaarden en dat er nog procedures lopen voor bijkomende mensen.

Ik weet niet hoe ver de Federale Regering ermee staat, maar ik heb er ook op aangedrongen om dierenartsen aan te werven om ervoor te zorgen dat er fytosanitaire controles kunnen gebeuren. Ik weet dat Nederland al maanden bezig is met Vlaamse dierenartsen aan te werven.

Ik heb wat de douane betreft, van meet af aan gezegd dat men moet proberen om met ‘preclearance’ te werken. Ik heb begrepen, ook van het hoofd van de douane, dat dit zal gebeuren. Ik heb erop aangedrongen dat er zoveel mogelijk zal worden gedigitaliseerd. Ik heb van het hoofd van de douane gehoord dat dit ook zal gebeuren.

Tot slot, heb ik ook gevraagd – en ik heb het hier al diverse keren meegedeeld – dat er zou worden gewerkt met ‘authorised economic operators’, bedrijven die mogen geacht worden te goeder trouw te zijn. Als ze zeggen dat ze een lading tapijt vervoeren, het ook een lading tapijt is zodat je niet elke vracht opnieuw moet controleren. Dat gebeurt ook bij andere grenzen zoals tussen Canada en de VS. Ik weet niet of dit al is opgenomen in de plannen van de douane, maar ik denk dat er zoveel mogelijk werk van moet worden gemaakt.

Als dus wordt gezegd dat de haven van Zeebrugge er klaar voor is, dan is het omdat de haven van Zeebrugge de logistieke oplossingen heeft. De havenbedrijven zijn trouwens op hun gebied volledig autonoom. Ze gaan een aantal logistieke problemen moeten oplossen en ze nemen daar voorbereidingen voor. Ik kan u zeggen dat ze zeer enthousiast zijn over mijn voorstel om zoveel mogelijk ‘preclearance’ te doen in het binnenland zodat al die controles niet ter plekke moeten gebeuren. Je kunt nog zoveel maatregelen nemen, dan nog riskeer je dat dit leidt tot heel veel tijdverlies en heel veel kosten voor onze economie.

Maak u dus geen zorgen. Ik denk dat we alle mogelijke inspanningen leveren op Vlaams vlak, op federaal vlak, op Europees vlak. Ik zal het trouwens straks in mijn repliek ook hebben over de noodmaatregelen met betrekking tot de Europese Unie. Wij zijn klaar om met de Federale Regering zo snel mogelijk een interfederale interkabinettenwerkgroep (IKW) te hebben en waar het nodig is ook onze regelgeving daarop te aligneren. Er komen federale maatregelen. Het kan best zijn dat waar een eerste screening zei dat er geen decreten moesten worden aangepast, het nu wel moet gebeuren. We zijn natuurlijk bereid om dat zo snel mogelijk te doen. Hier zijn zaken van algemeen belang die vereisen dat er zo snel mogelijk wordt opgetreden, ook al is het nu heel kort dag.

Minister-president, ik dank u om even te verduidelijken wat u allemaal bepleit hebt, al dan niet succesvol, en welke nieuwe procedures u hebt voorgesteld. Ik neem uw woorden bijzonder ernstig wanneer u zegt: ‘Maak u vooral geen zorgen.’ Het is goed dat u dat zegt: 'Maak er vooral geen zorgen.’ Ik stel vast dat een aantal mensen dat wel doen, bijvoorbeeld de gouverneur van West-Vlaanderen. De komende dagen en weken zullen uitwijzen of die nodige versterking van capaciteit, bijvoorbeeld bij de douane, en de procedures er inderdaad zijn.

Minister-president Geert Bourgeois

Collega Vandenbroucke, mag ik u vragen om correct te citeren wat ik zeg. U vraagt mij of ik de federale overheid heb gecontacteerd en of ik daarvoor de nodige inspanningen heb geleverd. Ik heb gezegd: 'Maak u daar vooral geen zorgen over. Ik heb dat in een heel vroeg stadium gedaan met heel concrete vragen, heel concrete voorstellen.’

Uiteraard maak ik mij zorgen over de brexit. Dat is toch het voorwerp van het debat hier. Kom nu misschien eens met uw voorstellen van wat er moet gebeuren want daar gaat het debat over. Ik heb hier al diverse interventies gehoord met allerlei grote beschouwingen. Er wordt gezegd dat het debat gaat over hoe we het allemaal gaan beperken, over hoe we de kosten gaan beperken, over hoe we de gevolgen gaan beperken. Wel, ik sta open voor elk mogelijk voorstel.

Laat ons dat niet in een tegenstelling voeren. Ik denk dat we ons allemaal wel bewust zijn van de ernst van de situatie. Waar bijkomende maatregelen kunnen worden genomen, laat ze horen, in plaats van mij te vragen of ik het nodige heb gedaan opdat de federale overheid maatregelen zou nemen. Ik heb het gedaan. Ik heb u gezegd dat u zich daarover geen zorgen moet maken, maar ik kan natuurlijk niet in de plaats van de federale overheid optreden. Ik sta klaar als de federale overheid noodmaatregelen neemt om daarover zo snel mogelijk samen te zitten. Pas nadat de federale kern zich daarover heeft gebogen kan worden nagegaan of er onderlinge afstemming nodig is. Dat spreekt vanzelf.

Zoveel te beter, minister-president.

Een tweede punt van uw actieplan is het sensibiliseren, informeren en ondersteunen van bedrijven en kmo’s. Ik zal geen beschouwing geven bij al die verschillende maatregelen.

Collega Daems heeft een aantal bijkomende suggesties gedaan die ik wel kan ondersteunen. Wel wil ik wijzen op een kritische stem in de media vandaag, en niet van de eerste de beste, namelijk Alfaport. Alfaport is van oordeel dat de grote exporteurs wel weten wat ze moeten doen en er wel klaar voor lijken. Het heeft echter de indruk dat de kleinere en middelgrote bedrijven in Vlaanderen – en we zijn toch een sterk kmo-gerichte economie – niet voldoende geïnformeerd zijn, niet voldoende klaar zijn en dat ze eenvoudigweg de handel of economische betrekkingen met de UK zullen stoppen. Dat zou natuurlijk wel meteen een grote impact kunnen hebben op de Vlaamse economie. Ik reken er daarom op, minister-president, dat u eens gaat samenzitten met de mensen van Alfaport om te vragen waarom ze dat zeggen, waarom een deel van de leden aangeven dat ze er nog niet klaar voor zijn.

Collega Vandenbroucke, het is natuurlijk niet aan mij de minister-president tegen u te verdedigen. Het kan wel zijn dat een aantal kmo’s niet voorbereid is op de eventuele impact en gevolgen van de brexit. Ik kan er echter wel van getuigen dat de kmo’s, vooral in West-Vlaanderen, waar de impact waarschijnlijk het grootst zal zijn, wel degelijk al een tijdje bezig zijn met de voorbereiding van en het zich informeren over de gevolgen van de brexit.

Naast de Vlaamse Regering, die daar inderdaad de grootste rol in moet spelen, vind ik dat ook belangenorganisaties daarin een rol kunnen spelen. Ik lees vandaag dat bijvoorbeeld UNIZO wel bereid is om kmo’s en bedrijven verder te informeren en te ondersteunen om de gevolgen van de brexit op te vangen.

Collega Sintobin, ik zal zeker niet weerleggen dat er inspanningen gebeuren. Ik heb ze ook gelezen in het actieplan. Ik wil ze met veel plezier ondersteunen. Collega Daems heeft een aantal bijkomende suggesties gedaan. Het is natuurlijk moeilijk meetbaar wat het resultaat is van dergelijke inspanningen. We kunnen echter niet om bepaalde stemmen heen en ik neem die ernstig, zoals Alfaport dat vandaag in de media de toch wel boude uitspraak doet dat het erop lijkt dat heel wat kleine ondernemingen simpelweg zullen stoppen met het ontwikkelen van hun activiteiten met of in de UK. Ik maak me daar dus zorgen over en ik vraag dat men zich daarover buigt.

Om af te sluiten, collega’s, wil ik een oproep doen, in de eerste plaats aan diegenen op het Europese vasteland die blijven fantaseren over exits uit de Europese Unie. Ik hoop dat zij onder ogen zien hoeveel onzekerheid en wat een gigantisch welvaartsverlies dat met zich meebrengt. Ik zou echter ook de collega’s – onder andere collega Vanlouwe – willen waarschuwen die hier vandaag waarschuwen voor de Europese superstaat.

Mijnheer Vanlouwe, wat u op het einde van uw interventie hebt gezegd, leek bijna een citaat uit een speech die Margaret Thatcher dertig jaar geleden hield voor het Europacollege in Brugge. Daar waarschuwde ze ook voor de Europese superstaat. Die speech heeft toen de Britse conservatieve partij op een eurosceptische koers gezet. Die eurosceptische koers heeft geleid tot een dynamiek in de UK die de Britse conservatieven niet meer onder controle hebben gekregen en die geleid heeft tot wat we vandaag zien: chaos en welvaartsverlies. Dus alstublieft, probeer daar toch ook wat lering uit te trekken. (Applaus)

Ik begrijp niet dat men, in een debat dat zo belangrijk is, het nog altijd nodig vindt om sneren te geven naar mensen die volgens mij uiteindelijk ook wel inzien dat die Europese Unie haar belang heeft en zeker ook voor Vlaanderen. Ik maak me wat zorgen over de lichtzinnigheid waarmee men bepaalde uitingen doet: uiteindelijk heb je daar wat Britten, een speech van Margaret Thatcher, wat leugens in de pers en dat alles heeft geleid tot een referendum en nu zitten de Britten met de gebakken peren. Dat laatste is natuurlijk zo. Maar, collega Sintobin heeft er al naar verwezen en ik heb de cijfers hier bij me: dat referendum staat niet op zich. In het jaar 2000 was er in Denemarken een referendum over de invoering van de euro: 53 procent tegen. In 2005 was er een consultatief referendum in Nederland over de Europese grondwet: 61 procent tegen.

In Frankrijk hetzelfde jaar: 55 procent tegen. In 2008 in Ierland over Lissabon, eerste ronde: 53 procent tegen. In 2016 was er in Nederland een volksraadpleging over de associatieovereenkomst met Oekraïne: 61 procent tegen. Er is toch wel meer aan de hand dan de speech van Margaret Thatcher, die uiteindelijk de conservatieve partij op het verkeerde spoor heeft gezet. Er is wel wat meer aan de hand. Als u de Europese Unie met al haar voordelen wilt redden, heb dan ook aandacht voor de bekommernis die er leeft in ongeveer alle Europese lidstaten. (Applaus bij de N-VA en het Vlaams Belang)

De heer Vandenbroucke verwees even naar mijn betoog. Mijn fractie heeft inderdaad problemen met een Europese superstaat. We zijn voorstander van Europese samenwerking en dat staat mijlenver af van een Europese superstaat.

Of toen de kiemen zijn gelegd voor de bestaande eurokritiek betwijfel ik. De Europese gemeenschappen zijn ondertussen geëvolueerd naar een Europese Unie. Niet iedereen is daar even tevreden mee. We mogen er over nadenken hoe dat komt, waarom er bepaalde twijfels zijn, niet alleen in het Verenigd Koninkrijk maar ook in andere landen. Wanneer u het nodig vindt om Margaret Thatcher te citeren – ik bedoel dan de Britse Margaret Thatcher –, dan wil ik ook even verwijzen naar Jeremy Corbyn. U kent de leider van Labour, die gisteren ook tegen de deal heeft gestemd en op die manier Groot-Brittannië in die grotere chaos heeft gebracht. Bij het referendum was men ook binnen Labour, de Britse socialisten, zeer verdeeld. Jeremy Corbyn heeft op geen enkele manier zijn nek uitgestoken om een brexit te voorkomen. Steek dus alstublieft niet de schuld op een uitspraak van dertig jaar geleden, maar kijk misschien eens naar wat er is gebeurd op de dag van het referendum en kijk vooral ook naar uw geestesgenoten in het Verenigd Koninkrijk. (Applaus bij de N-VA)

Ik voel mij absoluut niet aangesproken wanneer u het hebt over de Britse Labourpartij. Ik heb een andere visie op Europa dan hen. Dat is overduidelijk.

Mijn punt is dat hier en elders om de haverklap wordt gewaarschuwd voor de Europese superstaat, terwijl niemand daarvoor heeft gepleit, bijvoorbeeld in dit parlement. Het is dat soort van dynamiek, die daarmee op gang wordt gebracht, die een compleet verkeerd beeld de wereld in stuurt – om de egoïstische redenen die de heer Daems heeft aangehaald. Dit leidt tot een dynamiek die finaal bijzonder negatief uitdraait, een negatieve spiraal waaruit we niet geraken als het ooit zover komt als in de UK. Dat is een verantwoordelijkheid van ons allemaal, ook van u, mijnheer Vanlouwe.

U hebt opnieuw bepaalde literatuur, boeken of persberichten niet gelezen. Er zijn in het Europees Parlement heel wat eurofielen, wat hun goed recht is. Wij zijn een eurorealistische partij. We zien het voordeel van Europese samenwerking. Er zijn partijen die er altijd voor ijveren om meer bevoegdheden over te hevelen naar het Europese niveau. Ik verwijs naar het boek ‘De Verenigde Staten van Europa’, waarin echt wel wordt gepleit voor een Europese superstaat. Dat is misschien de reden waarom er zoveel eurocritici bestaan.

Wij zijn voorstander van diversiteit binnen de eenheid, van Europese samenwerking tussen volkeren, tussen lidstaten. Wat ons betreft, moeten de deelstaten daarin zeker een belangrijke rol durven en blijven spelen.

De heer Vanbesien heeft het woord.

Ik heb gemerkt dat een verwijzing naar Margaret Thatcher heel gevoelig ligt langs deze kant van het parlement. (Opmerkingen)

Dames en heren, ik zal duidelijk zijn: de brexit is rotte vis. Het heeft er misschien ooit appetijtelijk uitgezien voor wie het graag eet, maar ondertussen stinkt het en kunnen we er beter van af geraken.

Op drie vlakken is de brexit absoluut een achteruitgang. Ten eerste economisch. De economie in het Verenigd Koninkrijk zal serieuze klappen krijgen. Men heeft dat in het begin nog wat proberen te verdoezelen door rapporten achter te houden, maar ondertussen is iedereen daarvan overtuigd en is het duidelijk aangetoond. Uiteraard geldt dat ook voor België en Vlaanderen, waar er berichten zijn van kmo's die zich nu al voornemen om de markt te verlaten omdat dat hele douanegedoe te ingewikkeld zal zijn.

Ten tweede gaat men ook politiek achteruit. Europa en de Europese Unie worden hierdoor op het wereldtoneel verzwakt. Er zullen minder inwoners zijn, er zal een minder grote markt zijn, de beslissingen die Europa neemt, zullen minder impact hebben omdat ze voor een kleiner domein gelden, er is ook minder gewicht om internationaal in de schaal te leggen.

Het was misschien nog een positief politiek puntje geweest indien de Europese Unie zonder het Verenigd Koninkrijk beter zou gaan samenwerken omdat die eurokritische Britten dan weg zijn, maar wie dat nog geloofde, is er ook aan voor de moeite. Intussen zijn er genoeg landen en regeringen die die rol op zich hebben genomen. Om Hongarije, Tsjechië, Italië en andere landen niet te noemen. We moeten dat debat hoe dan ook aangaan en het zal blijven spelen. Daar zit dus ook geen winst in.

Het ecologische is hier nog niet genoemd. Het is toch een grote angst dat, zeker als er een no-dealbrexit komt die ervoor zal zorgen dat men in het Verenigd Koninkrijk een serieuze economische klap krijgt, men de concurrentiepositie daar op korte termijn zal willen opkrikken door bijvoorbeeld de milieureglementen en milieu-ambities terug te schroeven.

Er is dus geen goede kant aan brexit. Brexit is ‘brex-shit’ geworden.

Wat moet de Vlaamse Regering doen? Ik denk dat er een dubbel spoor is.

Met het eerste is de Vlaamse Regering al bezig en ik erken dat ook. Ze bereidt bedrijven voor op elk scenario. De Vlaamse Regering is daar mee bezig, maar tegelijkertijd zien we ook dat heel wat bedrijven niet voorbereid zijn. Vandaag is bekendgemaakt dat vier op de vijf bedrijven die momenteel in Groot-Brittannië actief zijn administratief nog niet in orde zijn om eventuele douanereglementen te kunnen volgen. Er is al verwezen naar de bezorgdheid van Alfaport, dat vreest dat er te weinig douaniers zullen zijn en dat dit op dit moment nog niet goed genoeg georganiseerd is. Het is dus alle hens aan dek.

Het tweede spoor bevindt zich op het Europese niveau. Ik vind echt dat de Vlaamse Regering al het mogelijke moet doen om een brexit terug te draaien.

Voor het eerste punt is al gepleit en dat is de verlening van artikel 50. Dat is belangrijk om nu de situatie te kunnen uitklaren in het Verenigd Koninkrijk, en ook belangrijk voor ons als je ziet dat heel wat bedrijven nog niet voorbereid zijn.

Ten tweede moet aan die verlenging natuurlijk ook de voorwaarde vasthangen dat aan het Verenigd Koninkrijk een strategie wordt gevraagd met betrekking tot hoe zij uit hun uitzichtloze situatie kunnen geraken. Ik denk dat ook daar de oplossing voor de hand ligt. We zien dat de politieke wereld op dit ogenblik geen kant meer uit kan. Dan is het logisch en nuttig om opnieuw naar het Britse volk te gaan en het opnieuw de People’s Vote te laten uitbrengen, om het met een tweede referendum en de kennis die er nu is opnieuw een afweging te laten maken.

Ik denk dat we ook partners moeten zoeken om samen een strategie voor het Verenigd Koninkrijk op te zetten. Ik heb dat hier nog al gesuggereerd, maar daar is nooit op ingegaan. Ik vind dat we vanuit Vlaanderen contact kunnen opnemen met de Schotten, met het Noord-Ierse parlement, met de Londenaars, die ook een vertegenwoordiging hebben. Hier zitten op dat vlak allemaal bondgenoten en zo kunnen we bekijken of Europa mee kan helpen om een tweede referendum mogelijk te maken.

Ik heb het gehad over de gevolgen van zo’n brexit en over wat we daaraan moeten doen. Het is toch belangrijk om even naar de oorzaak te kijken. Nu er in een doodlopende straat een auto met volle snelheid naar een muur aan het rijden is, past de vraag hoe we hierin in godsnaam terecht zijn gekomen.

Ik denk dat het onder meer te maken heeft – en de heer Daems heeft er ook naar verwezen – met het feit dat David Cameron zijn persoonlijke carrière heeft willen redden en een internationale samenwerking en internationale verdragen heeft misbruikt voor binnenlands politiek gebruik. Ik denk dat zulke dingen het best niet meer gebeuren. Wij herkennen dat. We kunnen niet zeggen dat het in ons land nooit gebeurt dat we internationale samenwerking in een binnenlandse politieke strijd inzetten en dat die gebruikt wordt voor profilering op de kap van instellingen die zich moeilijk kunnen verdedigen. Dus ik stel voor om daarmee te stoppen.

Tweede reden is de desinformatie die daar is gebeurd: geld dat zou teruggaan naar de gezondheidszorg, economische winsten die zouden worden geboekt. Dat is allemaal onjuist gebleken, maar het was wel een reden voor mensen om een keuze te maken. Dat is gebonden aan het culpabiliseren en in een slecht daglicht stellen van Europa. Het gaat dan over wat die bureaucratie daar allemaal doet en wat er allemaal misloopt door de schuld van Europa. Ik denk dat we ook daar voor onszelf de discipline en de eerlijkheid moeten hebben om dat niet te doen. Ik zie dat tot in dit Vlaams Parlement gebeuren, ook door u, mijnheer Daems. Als wij hier beginnen te praten over Europa dat de Belgische of Vlaamse frieten gaat verbieden, over Europa dat heeft beslist dat iemand die uit een andere lidstaat komt, na één dag werken onmiddellijk een werkloosheidsuitkering krijgt, dan is dat ook allemaal foute informatie die Europa in een slecht daglicht plaatst. We moeten daarmee stoppen.

We moeten ook stoppen om met een dubbele tong te spreken. Europa moet sterker worden, daar hebben we allemaal nood aan. We zien dat nu het debat loopt over het meerjarenbudget van de Europese Unie. We zien daar dat verschillende partijen als Open Vld en CD&V in het Europees Parlement terecht pleiten voor een groter budget – en dan gaat het nog altijd over slechts 1,3 procent van het bbp, wat helemaal niet zwaar is – terwijl de Vlaamse Regering met onder meer diezelfde partijen hier zegt dat dat budget omlaag moet. Mijn oproep is: ‘make up your mind’ en wees consequent.

Het is tijd om verantwoordelijkheid te nemen en de bedrijven voor te bereiden om er alles aan te doen om die brexit uit te stellen. Het is tijd om enthousiasme te tonen voor internationale samenwerking, voor de Europese Unie. Ik zeg dan ook samen met onze minister-president dat de toekomst Europa is. (Applaus bij Groen)

Ik vond de aankondiging gisteren van dit actualiteitsdebat een beetje vreemd. Ik wist wel dat er zou worden gestemd in het Brits parlement, maar nu er is gestemd – en ook de heer Van Overmeire heeft ernaar verwezen – weet ik niet wat er de volgende dagen zal gebeuren. Ik heb geen glazen bol en ben geen Madame Soleil. We debatteren dus over iets dat nog moet komen. Ik wil er trouwens op wijzen er dat de afgelopen weken en maanden bijna elke week een vraag is gesteld door de heer Van Rompuy, zowel in de commissie als in de plenaire vergadering, over de brexit en de mogelijke gevolgen. Maar geen probleem, het debat mag voor mij altijd worden gevoerd.

Voor de mensen die het niet zouden hebben begrepen, mijnheer Daems, gaat het me niet over voor of tegen de brexit zijn, maar over respect voor en vertrouwen in kiezers. Het gaat me over democratie. Het referendum is bij uitstek een voorbeeld van democratie, en ik heb verwezen naar iemand van uw partij die decennia geleden boekjes uitgaf waarin hij een vurig pleidooi hield voor referenda en die nu een van de grootste tegenstanders is omdat de uitslag soms wel eens tegenvalt. Maar wat gaan we dan doen? Referenda zijn al afgeschaft, daar doen we niet aan mee, maar gaan we dan ook de verkiezingen afschaffen als de uitslag ons niet bevalt? Is dat uw bedoeling als liberaal? Ik dacht het niet.

Zoals ik u daarstraks heb proberen duidelijk te maken – de rest heeft dat wel begrepen, u blijkbaar niet – gaat het hier niet over het feit of de kiezer die zich uitspreekt, het respect verdient van zijn uitspraak. Het gaat over het feit op basis waarvan de kiezer zich heeft uitgesproken. Het is zeer duidelijk dat de Britse kiezer zich eigenlijk heel laten beliegen en bedriegen door een groot stuk van de politieke wereld in Groot-Brittannië die de houding heeft aangenomen dat we, wanneer we uit Europa stappen, op economische vlak 350 miljoen euro per week meer zouden hebben voor onze eigen sociale zekerheid. Dat was het grote thema van het debat.

Wat men niet verteld heeft, was de echte waarheid, met name dat uit Europa stappen tussen 500.000 en 700.000 Britse banen zou kosten. Dat is vandaag wel duidelijk.

Dat is vandaag niet duidelijk. Dat is speculatie.

Dat is geen speculatie, maar iets waar de Wereldbank, het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de centrale banken en alle mogelijke studiediensten in binnen- en buitenland het over eens zijn. Het gaat dan om een bandbreedte, geen exact cijfer. Men is het er wel over eens dat de brexit de Britse economie rond de 65 miljard euro en de Britse schatkist 25 tot 30 miljard euro zal kosten tegenover een bijdrage van minder dan 5 miljard euro. Dat is dus vijf keer meer binnen krijgen dan wat je op tafel hebt gelegd.

Dit kwam niet voldoende naar voren in de brexitcampagne, ook niet bij de vierde macht, zoals ik ook duidelijk gesteld heb. De Britse kiezer is met andere woorden gewoon belogen en bedrogen. De vraag is of de kiezer hetzelfde stemgedrag zou vertoond hebben als hij had geweten wat de gevolgen zouden zijn. Indien dat zo zou zijn, dan zou ik dat zeker respecteren.

Dat valt nog af te wachten.

Neen, dat is zo.

Dat is echter niet het geval. Dit gaat over populisme, over het zeer beredeneerd leugens plaatsen in de publieke opinie. Dat is wat ik uw partij en andere collega’s her en der verwijt. Mijn punt is dat men het politiek fatsoen heeft verleerd om eerlijk te zijn tegenover de kiezer wanneer men een voorstel doet. Men is dat niet geweest in Groot-Brittannië, en nu zitten de Britse burgers – en wij Vlamingen ook – niet zomaar met de gebakken peren, maar met zeer grote gevolgen in termen van banen, inkomen, welvaart en centen om onderwijs, veiligheid, kinderbijslag en andere programma’s te betalen. Dat is de realiteit die zich voordoet. (Applaus bij Open Vld)

De heer Van Grieken heeft het woord.

Ik wil twee korte punten aanhalen, voor ik het woord geef aan mijn partijgenoot Stefaan Sintobin. Ten eerste, als ik mijnheer Daems hoor, zijn de Britten er slecht aan toe, met hun economie waarmee ze in de Groep van Zeven (G7) zitten. Als je de redenering van mijnheer Daems volgt, dan staan die Grieken, Fransen en Italianen er keigoed voor binnen de EU, terwijl de Zwitsers en Zweden moeten vrezen voor hun toekomst. (Rumoer)

Dat is een eerste punt. Het lijkt alsof u de economische toekomst kunt voorspellen, maar twee jaar geleden zat u hier te brullen dat het pond dramatisch ging zakken, terwijl dat nu allemaal wel best meevalt. Maar goed, de toekomst kunnen we blijven voorspellen en we gaan het er nooit over eens zijn.

Er is echter een tweede punt, en dat vind ik zo fundamenteel in de tussenkomst van mijnheer Daems. Mijnheer Daems vindt de Britse kiezer eigenlijk te dom. Ze snapten niet waarover ze stemden. U hebt een ongelooflijke dedain tegenover de gewone man. ‘Ze snappen het niet. Wij, als eurofielen, zullen het hier vanuit het Vlaams Parlement nog eens gaan uitleggen, want ze hebben het niet begrepen.’

Ik denk dat die Britse kiezer het wel begrepen heeft, want het grote thema, mijnheer Daems – en daar wilt u niet over spreken –, het grote thema was migratie en baas zijn over grenzen. De Britse kiezer wilde weer zijn eigen grenzen kunnen controleren. ‘Take your country back.’ Het was ‘freedom day’ voor de brexiteers. Daar gaat het over, maar de eurofielen – en daar reken ik u bij –, die een Verenigde Staten van Europa en altijd maar meer Europese Unie willen en de soevereiniteit willen uithollen, kijken neer op de gewone burger. Daar is tegen gestemd. Dat beseft u niet. Zolang u dat blijft geloven, zolang u de waarheid in pacht denkt te hebben en zolang u blijft denken dat u uw riedeltje aan de bevolking kunt blijven opleggen, zult u nog vaak wakker worden na verkiezingen, omdat de gewone burger dat niet meer pikt van de elite in alle Europese landen.

Ik word daar zo moe van, van de onwaarheden die u nu ook alweer manifest zomaar eens even etaleert in dit Vlaams Parlement, alsof wij een dedain of misprijzen zouden hebben voor wie dan ook als burger, alsof wij hier de stelling hebben verdedigd dat de Britse kiezer te dom zou zijn geweest en het allemaal niet begrepen heeft.

De Britse kiezer, beste vriend – en, met respect gezegd, u mag ‘vriend’ invullen zoals u het wilt, want ik vul het anders in dan u…

Ik kies mijn vrienden zelf, hoor, mijnheer Daems.

Dat is heel goed, ik ook, jongen, ik ook en nog een ‘chance’. Ik hoop dat u niet in mijn richting kijkt, want daar word ik heel nerveus van. (Opmerkingen van Tom Van Grieken)

Blijf bij het onderwerp, alstublieft, of jullie elkaar nu graag zien of niet.

In ieder geval is de Britse kiezer volop bedrogen.

Mijnheer Van Grieken, met betrekking tot één zaak hebt u een punt. De Britse kiezer wist helemaal niet wat het hem zou kosten toen hij enkel afging op het angstbeeld, dat u migratie noemt, dat door een aantal partijen in het Verenigd Koninkrijk is opgehangen. De Britse kiezer wist tot nu niet echt welk enorm gevolg het zou hebben op zijn dagelijks leven, zijn baan, zijn inkomen, zijn welvaart en zijn welzijn dat hij zich op een onjuist angstbeeld baseerde. Die cijfers kunnen we ook eens naast elkaar leggen.

Ik wil nog iets over dat thema zeggen. Een internationaal fenomeen, zoals klimaat, handel of migratie, kunnen we enkel internationaal ordentelijk aanpakken. Dat kan uiteraard binnen een Europese context. Dat is vandaag niet goed genoeg georganiseerd, maar dit moet op een internationaal niveau ordentelijk worden georganiseerd. Daarover zijn we het zelfs niet oneens.

Ik heb, met alle respect, nog een laatste bedenking. U hebt laten verstaan dat het allemaal zo erg niet is voor Groot-Brittannië en dat ik hier economische nonsens vertel. We zullen de gevolgen zien. We hebben gisteren gezien dat het Britse pond is opgeveerd. De reden is dat de economie in Groot-Brittannië gisteren de conclusie heeft getrokken dat ze daar misschien van die brexit af zijn die hun land in de vernieling rijdt.

Mijnheer Daems, u verbindt daar een conclusie aan. De toekomst zal dat moeten uitwijzen. Het misprijzen voor de kiezer siert u niet. U hebt op dit spreekgestoelte diverse keren hetzelfde gedaan met betrekking tot de verkiezing van president Trump in de VS. Ook toen hebt u misprijzen getoond voor de kiezers die president Trump hebben verkozen. Ik heb ernaar verwezen en de heer Van Overmeire heeft er ook naar verwezen. De Denen wisten ook niet waarover het ging toen ze in een referendum stemden. De Fransen wisten het ook niet. De Nederlanders hadden het verkeerd begrepen. De Ieren hadden het niet verstaan. Het gaat erom dat u geen respect toont voor de kiezer en voor de uitslagen van referenda en verkiezingen. U bent net als die andere eurofielen. U wilt dat de burger kiest tot de juiste uitslag er ligt.

Voorzitter, als iemand zo persoonlijk wordt, kan ik moeilijk anders dan reageren. Er was in Nederland geen kat die wist waarover het associatieverdrag met Oekraïne, waar de heer Van Overmeire naar heeft verwezen, eigenlijk over ging. Het ging toen in Nederland om een oordeel over de Nederlandse regering. We weten dat allemaal. (Opmerkingen)

Voor zover alles op een correcte basis gebeurt, ben ik er bij uitstek een grote voorstander van de mening van de kiezer te vragen en te respecteren. Spijtig genoeg is dat hier niet het geval. Dat is een van de zwakten van het instrument. We moeten er eens over nadenken hoe we die zwakte kunnen wegnemen en de kiezer wel degelijk voluit kunnen respecteren. Daar gaat het me om.

Mijnheer Sintobin, het dedain waarmee u mij verwijt dat ik het oordeel van de kiezer niet zou volgen, houd u maar voor uzelf. Dat is totaal onjuist. De eerste die in het federaal parlement voorstellen heeft ingediend om referenda in te voeren, ben ik. Ik heb dat gedaan in de Kamer van volksvertegenwoordigers en ik ben dat altijd blijven ondersteunen. Waartegen we moeten vechten, zijn de leugens die populisten verkopen om zo de wil van de kiezer te verkrachten.

Een van de verschillen tussen een referendum en verkiezingen is dat verkiezingen periodiek terugkomen. Als fouten zijn gemaakt of als mensen van idee zijn veranderd, kan gewoon een andere stemming volgen en komen er andere meerderheden en andere krachtsverhoudingen. Dat is een evolutief gebeuren waarbij lessen uit de voorbije tijd kunnen worden getrokken.

Nu lijkt het wel alsof een nipte meerderheid op een enkel moment voor altijd vastligt en voor eeuwig en altijd zegt wat het oordeel van de kiezer is. Dat klopt helemaal niet en daar zit geen logica achter. Dat verhaal gaat niet op.

Wat de veiligheid betreft, is al verwezen naar de rol van migratie. Ik denk dat heel wat probrexitkiezers hadden verwacht dat nu met bootjes vanuit Frankrijk naar Engeland zou worden overgestoken. Dat is de realiteit als niet wordt samengewerkt en als de problemen niet worden aangepakt aan de grenzen waar ze moeten worden aangepakt. Nu denken sommigen die problemen te kunnen aanpakken waar er nu nog grenzen zijn, maar in de toekomst wel grenzen komen. De problemen zullen echter elke dag groter worden, ook op het vlak van migratie. (Applaus bij CD&V)

We zijn een beetje afgedwaald. Collega Kennes, dat van die bootjes was al van voor de brexit. U mag het ene niet aan het andere verbinden.

Collega Daems, hier bent u totaal verkeerd in: ook wij zijn bezorgd over de mogelijke negatieve impact. (Opmerkingen van Rik Daems)

Ik heb vandaag al tientallen keren gezegd dat het niet gaat over voor of tegen. De voorzitter moet u trouwens eerst het woord geven.

Ik ben mij bewust van de gevaren en de impact op onze bedrijven, zeker in West-Vlaanderen, en ook op onze landbouw en visserij. Ik doe niet, zoals u en sommige anderen doen, aan paniek- en angstzaaierij. (Gelach)

U hebt hetzelfde gedaan! Collega Daems, u hebt hier op het spreekgestoelte hetzelfde gedaan bij de verkiezing van Donald Trump. De Amerikaanse markt zou instorten volgens u. Ik zal de verslagen opzoeken. Tot nu toe draait die nog altijd redelijk goed.

Minister-president, ook wij zijn de idee genegen van de verlenging van de onderhandelingen, van de verlenging van de termijn van artikel 50. Dat ligt trouwens volledig in de lijn van de voorstellen van de Vlaamse Regering en van het brexitactieplan. Ja, ik ben niet te beroerd om te zeggen dat de Vlaamse Regering de eerste was die de nodige maatregelen heeft getroffen om de problemen wat betreft de brexit op te lossen. Ja, collega, de Federale Regering is iets later op gang gekomen. We moeten blijven inzetten op een onderhandeld akkoord met een overgangsperiode. Dat de hoogste regionen van de Europese Commissie duidelijk te kennen geven niet meer te willen onderhandelen, is een bijzonder kwalijke zaak, collega Daems, en zal mijns inziens de zaak alleen maar doen escaleren.

Dat een EU zonder het Verenigd Koninkrijk heel wat uitdagingen en zorgen met zich meebrengt, is algemeen geweten. Maar de mogelijke opportuniteiten zijn onderbelicht. Ik heb daarjuist al verwezen naar de haven van Zeebrugge. Onze geografische ligging en onze lucht- en zeehavens kunnen troeven worden om uit te groeien tot de draaischijf in de Anglo-Europese handel. Die ambitie moet actief worden gepromoot, minister-president.

Voorzitter, laat me besluiten: geen paniek, geen angst, maar van een bedreiging een opportuniteit maken.

De heer Sanctorum heeft het woord.

Ik heb de eer om het debat in vijf minuten af te sluiten.

Voorzitter, minister president, collega's, nadat de voorbije jaren uitgebreid het brede brexitdebat is gevoerd – u kent het wel, de superstaat Europa, we moeten de touwtjes zelf in handen nemen, Europa is tijd- en geldverspilling – zien we onszelf nu genoodzaakt om het praktische brexitdebat te voeren. Wat te doen met grenzen? Welke rechten behouden mensen? Hoe houden we onze economie op peil? En: brexit is tijd- en geldverspilling.

Droomdebat versus doemdebat. Bijvoorbeeld de douanecontroles zijn een grote kopzorg. Tijdens het droomdebat werd gefocust op de zogenaamde open grenzen in Europa en de vluchtelingen die via vrachtwagens de overtocht van Calais naar Dover trachten te maken. Nu moeten we stilstaan bij de oversteek van die vrachtwagens in het geval van gesloten grenzen. Het zijn tot wel 12.000 vrachtwagens per dag, alleen al tussen Calais en Dover, die zullen mogen aanschuiven aan de opgetrokken grens.

Collega’s, er is al heel veel gezegd in dit debat. Ik voeg graag enkele zaken toe aan het debat vanuit de thema’s die mij na aan het hart liggen, namelijk dierenwelzijn, milieu en klimaat.

Britse dierenrechtenorganisaties trokken reeds anderhalf jaar geleden aan de alarmbel. Vrijwel alle Britse wetten over dierenwelzijn zijn afkomstig van Europese wetgeving. Het was onduidelijk of die regels behouden zouden blijven als het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie zou stappen. Een weetje, collega’s: voor de import van vlees uit derde landen, dus buiten de Unie, gelden vandaag enkel de Europese dierenwelzijnsstandaarden die betrekking hebben op de economische activiteit van onze economische tegenpartij daar. Dat zijn dus de slachthuizen. Europese dierenwelzijnsstandaarden voor transport naar slachthuizen bijvoorbeeld vallen daar dan buiten, waardoor in de praktijk in die derde landen horrorritten tot 36 uur gebeuren richting slachthuizen, om hun vlees in onze supermarkten te krijgen.

Ik licht dat detail uit om te illustreren dat zo’n brexit grote gevolgen kan hebben waar we misschien niet meteen aan denken. Wat ik net vertelde over die horrorritten, is vandaag de realiteit bij Europese vleesimport uit andere derde landen, zoals Argentinië. Je kunt zeggen dat het Verenigd Koninkrijk niet Argentinië is, maar we hebben gelijkaardige problemen met vlees uit de Verenigde Staten, waar ook andere wetgeving geldt dan in Europa. Dat zijn dus voorbeelden die absoluut niet van de pot gerukt zijn, om nog maar te zwijgen over mogelijke scenario's waarbij dieren in vrachtwagens dagenlang staan aan te schuiven aan de grens met het Verenigd Koninkrijk. Dus ja, minister-president, voor dieren vraag ik ook aandacht vanuit Vlaanderen.

Ook wat milieu en klimaat betreft, maak ik mij zorgen. Dat is dan misschien veeleer op een metaniveau. De argumentatie zal aan mijn rechterzijde waarschijnlijk minder ondersteund worden, maar in de Europese coördinatieonderhandelingen over klimaat is al lang duidelijk dat de afwezigheid van het Verenigd Koninkrijk als belangrijke speler in de groep van klimaatambitieuzere landen een groter gewicht geeft aan de groep klimaatconservatieve landen, zoals Polen. Dat zou dus kunnen betekenen dat het net moeilijker wordt om in Europa die langetermijnstrategie op het vlak van klimaat te ontwikkelen. We zijn toch al jarenlang echt voortrekker vanuit Europa. Het is niet perfect, maar er gebeurt meer in Europa dan elders. Als het Verenigd Koninkrijk daar dan uitstapt, zou dat wel eens grote, kwalijke gevolgen kunnen hebben voor het Europese klimaatbeleid.

Minister-president, als politieke samenwerking en wetgeving vervallen, dan gelden eigenlijk enkel de wetten van concurrentie en vrije handel. In die harde wereld zijn de eerste slachtoffers diegenen die niet voor zichzelf kunnen opkomen, bijvoorbeeld dieren, bijvoorbeeld onze omgeving, diegenen die net politici met verantwoordelijkheidszin nodig hebben.

Ik hoop, collega's, dat alle horrorscenario's die vandaag de ronde doen veilig worden opgeborgen. Ik hoop dat de komende maanden politici zullen opstaan die het licht zullen zien.

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Voorzitter, goede collega's, dit zijn wat mij betreft debatten die je liever niet zou moeten voeren. Dit is een dramatische wending binnen de Europese Unie. Het is een dramatische wending met heel verregaande gevolgen, én voor de Europese Unie én voor het Verenigd Koninkrijk én voor de lidstaten van de Europese Unie die overblijven, en zeer zeker voor Vlaanderen en de andere lidstaten die zich rond de Noordzee bevinden.

Er is hier en op diverse plaatsen over gepraat en er zijn meningen over geuit, over wat nu de oorzaak is. Ik ben het ermee eens dat er heel wat politiek populisme te pas is gekomen bij de argumenten die ontwikkeld zijn toen het referendum georganiseerd werd. Ik heb gehoord, collega Daems, dat u de vierde macht oproept. Ik wil erop wijzen dat een deel van die vierde macht in het Verenigd Koninkrijk een zeer nefaste rol gespeeld heeft. De tabloids stonden op de eerste rij om de bevolking op te jutten met allerlei argumenten die er niet toe deden. Dus ook daar moeten we nuanceren.

Ten derde ben ik het eens met diegenen die zeggen dat de politici – dat ging toen over de meerderheid én de oppositie – niet de moed hebben gehad om het lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk te verdedigen. David Cameron kwam terug van de onderhandelingstafel met zaken die tegemoetkwamen aan de zorgen die leefden bij de Britten. Ik heb vastgesteld dat Cameron – de conservatieven – noch Jeremy Corbyn – Labour – de moed heeft gehad om te zeggen dat ze er belang bij hebben om in de Europese Unie te blijven, net zoals Vlaanderen er belang bij heeft.

En we kunnen van mening verschillen over de verdieping en de versterking van de Europese Unie, die, wat mij betreft, niet in de eerste plaats te maken hebben met meer centen, collega Vanbesien. Maar we gaan dit debat nu niet voeren; we hebben het er al over gehad. Je kunt de Europese Unie ook verdiepen met een meerwaarde, met een verschuiving van budgetten. Die discussie wordt volop gevoerd.

Ik geef u mee dat het voorstel van de Europese Commissie erop neerkomt dat de federale schatkist 1 tot 1,2 miljard euro meer zou moeten betalen op jaarbasis. U kunt berekenen wat het voorstel van het Europees parlement zal betekenen. Maar dat is een debat dat hier niet moet worden gevoerd. We hebben dat al kunnen doen.

De Vlaamse Regering is ook bezig met de bespreking van die standpunten op interfederaal niveau. Ik heb de voorstellen van de commissie over de verdieping, naar aanleiding van het meerjarig financieel kader, verwelkomd. Ik denk dat daar goede klemtonen gelegd worden, onder andere op het vlak van onderzoek en ontwikkeling. Het is mijn punt dat de Europese Unie in de wereld een sterke speler moet zijn inzake innovatie.

Ik heb het geluk, net zoals velen onder jullie, om vaak in het buitenland te komen, en ik weet dat tal van landen – ook grote landen – enorme stappen vooruit aan het zetten zijn inzake onderzoek en ontwikkeling, innovatie en de nieuwe economie. Dat lijkt mij een van de grote, belangrijke uitdagingen te zijn, naast andere uitdagingen: de buitengrenzen van de Europese Unie en het beleid inzake asiel en migratie. Dat zijn allemaal zaken die in de visienota van de Europese regering staan.

Maar laat ons duidelijk zijn: Vlaanderen heeft belang bij de Europese Unie. De Europese Unie heeft tal van weldaden gebracht op dit continent: zij heeft vrede en stabiliteit gebracht sinds de Tweede Wereldoorlog, en welvaart gecreëerd door één grote, interne markt te hebben. Vlaanderen is het meest geglobaliseerde land, de meest geglobaliseerde natie ter wereld. Wij leven van de export, en 70 procent van onze export blijft binnen die Europese Unie, binnen die eengemaakte markt zonder grenzen, zonder douanetarieven, en met dezelfde productnormen. Voor ons is dit een bron van welvaart.

Er is gesproken over maatregelen die men zich voorneemt om te nemen binnen de wereld: protectionistische maatregelen, eenzijdige heffingen. We hebben het er deze week over gehad in de commissie. Welnu, collega’s, alleen de Europese Unie is daar een factor om onderhandelingen te voeren, om maatregelen te nemen en om sterk te staan in die wereld. Geen enkele lidstaat binnen de Europese Unie is op zich sterk genoeg om die rol op zich te nemen. Maar over de toekomst van de Europese Unie kun je van mening verschillen. Je kunt kritiek hebben op de Europese Unie, en terecht. Ook Frans Timmermans zegt dat. Maar laat ons daarom het kind niet met het badwater weggooien.

Wat de brexit betreft, heeft de Vlaamse Regering zich altijd samen met de Europese Commissie zeer constructief opgesteld om tot oplossingen te komen. We hebben daarmee in de mate van het mogelijke rekening gehouden met de ‘red lines’ – de rode lijnen – die de Britten getrokken hebben.

En na zo lang discussie gevoerd en zo lang onderhandeld te hebben, is er uiteindelijk een voorstel tot stand gekomen: een 585 pagina’s tellend terugtrekkingsverdrag en een politiek akkoord om de toekomstige relaties vast te leggen – dit nadat gebleken was dat er maandenlang geen voorstellen kwamen uit het Verenigd Koninkrijk. U herinnert zich dat de Britten pas in juli, na Chequers, voor het eerst met een ‘white paper’ gekomen zijn. We kennen de Britten nochtans allemaal als een democratie met een lange traditie, als zeer pragmatisch, als zeer doortastend. U weet dat er tot dan toe eigenlijk enkel die slogan was. Hun antwoord was: ‘brexit means brexit’. Maar daarmee kun je natuurlijk geen akkoorden sluiten, daarmee ga je niet vooruit.

Er is een evenwichtig akkoord gesloten, dat natuurlijk met de kwadratuur van de cirkel rekening houdt. De hele Europese Unie steunt daarin de Ierse Republiek.

De hele Europese Unie heeft gezegd: we zullen die Goedevrijdagakkoorden niet op de helling zetten, we moeten ervoor zorgen dat er geen breuk ontstaat in die zo sterk verweven economieën, dat er geen nieuwe harde grens ontstaat. Het was van meet af aan duidelijk dat de hele Europese Unie op die lijn zou staan. We hebben de Europese Unie daarin ook altijd gesteund.

Collega's, vandaag, op 70 à 71 dagen van de vervaldatum, worden we ermee geconfronteerd dat het Britse Lagerhuis het voorstel heeft verworpen, met een zeer grote meerderheid. Indien Theresa May vanavond het vertrouwensvotum overleeft – er wordt vanavond namelijk gestemd over de motie van Labour –, heeft zij 3 dagen de tijd om met een nieuw voorstel te komen.

Ik ga ervan uit dat Theresa May, dat een groot aantal mensen in het Verenigd Koninkrijk, nog altijd pleiten voor een ordentelijke brexit. Vandaag is dit echter helaas niet aan de orde, ligt dit niet voor. En het is nu inderdaad aan de Britten om voorstellen te formuleren, waarover dan met de Europese Unie kan worden gepraat.

We moeten nu niet speculeren over wat er intern zal gebeuren. Er is een vertrouwensvotum. Zal Theresa May vallen? Zal de regering vallen? Komen er nieuwe verkiezingen? Komt er alsnog een referendum? Wij kunnen in die zaken alleen maar toekijken op wat er gebeurt. Het is niet aan ons om daarop in te gaan, om daarover te speculeren.

Belangrijk is – en we blijven dit herhalen, ook vandaag – dat geen brexit nog altijd de beste oplossing zou zijn. Ik heb het in het begin gezegd: de brexit verzwakt iedereen, verzwakt de Britten. De koopkracht is al fors gedaald en zal nog verder dalen. De brexit verzwakt de handelsbetrekkingen, verzwakt de Europese Unie, verzwakt Vlaanderen heel sterk. U kent de ergste scenario’s bij een harde brexit, u weet wat de resultaten daarvan zouden zijn voor Vlaanderen. Het liefst geen brexit dus.

In tweede orde, een ordelijke brexit, die vandaag niet in het verschiet ligt, maar die vermijdt dat er chaos ontstaat. Als de Britten op 29 maart zonder akkoord vertrekken, dan hebben we chaos en dramatische gevolgen op economisch vlak, maar ook voor de burgers die er werken, die ernaartoe willen gaan, die er willen studeren, die er onderzoek willen voeren en samenwerken met universiteiten.

Als de Britten met een voorstel komen, dan is het belangrijk te herhalen dat ook Vlaanderen achter een aantal lijnen staat. Eén, de Europese Unie spreekt uit één mond. Er wordt niet bilateraal onderhandeld. Barnier is de onderhandelaar voor de hele Europese Unie. De Europese Unie handelt als één geheel.

Twee, voor ons, voor de hele Europese Unie, staat de integriteit van de interne markt voorop. Daar kunnen we niet aan laten knagen. Daarop kunnen we niet laten beknibbelen.

Drie, een akkoord moet zo handelsvriendelijk mogelijk zijn, met nultarieven, met zo weinig mogelijk barrières, met zo weinig mogelijk uiteenlopende normen. Daarstraks had collega Sanctorum het over leefmilieu. Als de normen en regels niet meer dezelfde zijn, kun je terechtkomen in een spiraal van concurrentie. Ik geef een voorbeeld uit de chemiesector, waar de REACH-richtlijn (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) geldt. Wel, als je daar niet meer door gebonden bent, en er is een soort Signapore van de Noordzee, net over het Kanaal, dan heb je geen gelijk speelveld meer. Je zou kunnen zeggen dat de Britten daarin het voortouw nemen. Maar de concurrentie zal bikkelhard zijn. En je weet niet welke richting dat uitgaat, hoe dat divergeert. Theresa May heeft altijd gezegd dat ze niet voor ‘regression’ ging, geen regressie. Maar toekomstige normen, daar heb je, ingeval je uit elkaar gaat, geen zicht en geen vat meer op. Zo weinig mogelijk hindernissen.

Collega’s, voor diegenen die zich zorgen zouden maken over de rol die Vlaanderen heeft gespeeld, wil ik zeggen dat wij van meet af aan de slag zijn gegaan. We hebben een visie ontwikkeld. We zijn de eersten geweest om te zeggen dat er meer moet zijn dan een handelsverdrag. Daar is door diverse collega's op gewezen. Die relaties zijn zó intens, zó belangrijk voor ons. Naast het handelsaspect is er de Erasmusuitwisseling, waaraan we een einde dreigen te zien komen, tenzij er een akkoord is waarin de Britten zeggen: ‘Wij participeren er nog in, wij zullen betalen voor Erasmus Mundus.’ Er is een zeer intense samenwerking met de Britten, die ook op dat vlak een partner zijn, of waren, voor Vlaanderen, inzake onderzoek en ontwikkeling.

Als de Britten niet betalen, niet participeren in de opvolger van Horizon 2020, valt ook dit samenwerkingskader weg. Ik denk aan de zeer belangrijke universitaire samenwerking – de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) heeft er onlangs nog op gewezen – ik denk aan visserij, transport, logistiek, en op federaal vlak aan veiligheid, defensie: allemaal zaken die naast het handelsaspect van zeer, zeer grote waarde zijn.

Collega’s, ik ben de eerste geweest om te wijzen op de douaneproblemen die zouden rijzen, op de noodzaak om de capaciteit te versterken, om het ook op Europees vlak aan te kaarten. Daarna heeft premier Michel dit ook op de Europese Raad gebracht. U weet dat ik onmiddellijk gezegd heb dat het voorstel van meerjarig financieel kader – en ik heb dat hier gezegd aan Juncker – brexitblind was, omdat uitgerekend de 20 procent douanerechten die wij mogen afhouden, verminderd zouden worden tot 10 procent, terwijl exact die landen rond de Noordzee geconfronteerd worden met zeer zware bijkomende kosten, omdat er honderden en honderden douaneambten bij komen, omdat er fytosanitaire controles moeten gebeuren. Op dat moment zeggen dat je in plaats van 20 procent nog maar 10 procent kunt innen, is echt niet het goede signaal. Dus van meet af aan, ook voor die zorgen, ook voor die federale aspecten moeten we met de voorstellen die ik gedaan heb, tot vlottere douaneregelingen komen.

Collega’s, is het realistisch om te denken dat er tegen 29 maart nog een nieuw akkoord tot stand kan komen? Ik mag het hopen, maar ik denk van niet. Dan moet je inderdaad realistisch zijn. Dan moet je verantwoordelijkheid opnemen. Laat ons die chaos vermijden, laat ons vermijden dat er een heel grote ontregeling ontstaat, van het wegtransport, van het maritieme transport, van het luchtverkeer, voor studenten en onderzoekers, van het vrij verkeer van personen dat wegvalt op 29 maart – dit is een verworvenheid van de Europese Unie. Er zijn gevolgen voor de arbeidskaarten, gevolgen voor de kinderbijslag, voor de beroepskwalificaties enzovoort. Rampzalige gevolgen voor onze handel, u kent de scenario’s. Zelfs bij een ‘soft brexit’ dreigt Vlaanderen 0,6 procent van zijn bnp te verliezen, dreigt Vlaanderen 6500 jobs te verliezen; bij een harde brexit loopt dat op tot 2,6 procent van ons bnp, loopt dat op tot 28.000 jobs. Vandaar dat wij zeggen: ‘Laat ons dan verantwoordelijkheid tonen, aan beide zijden van het Kanaal.’ Ik denk dat dan inderdaad gehandeld moet worden, en dat er enerzijds noodmaatregelen genomen moeten worden – ik kom erop terug – en dat er anderzijds een verlenging moet komen van de termijn van artikel 50, ook al botsen we daar op een nieuwe hindernis, de Europese verkiezingen, die weer opnieuw een soort eindpunt zouden kunnen zijn van die verlenging, maar die tenminste enig soelaas zouden bieden om tot de akkoorden te komen.

Ik wil nog eens beklemtonen dat ik die termijn van twee jaar niet heb uitgesproken. Als de deal aanvaard was, liep er een transitieregeling tot eind 2020. Ik heb daar ook van meet af aan voor gepleit, omdat ik het allerbelangrijkst vind voor de bedrijven dat ze zich niet twee keer moeten conformeren aan diverse regels. Ik heb dus gezegd dat men zo lang mogelijk moet proberen de huidige regeling in stand te houden, en dat zit in dat akkoord, waarbij alle regels van de interne markt geldig blijven tot eind 2020. Het is die termijn die nog eens met twee jaar verlengd zou kunnen worden, tot eind 2022. Dat heb ik opgesomd als een van de voordelen van de deal. Ik denk dus dat we die chaos voor het vrije verkeer, aan de grenzen, voor de burgers moeten vermijden.

Naast de verlenging van de termijn van artikel 50, zitten we dan bij de noodmaatregelen. Ik heb hier een tijd geleden gezegd dat wij onze wetgeving gescreend hebben. Er moeten enkele besluiten genomen worden op het Vlaamse vlak. Een ervan zal wellicht al vervallen door het feit dat de Europese Commissie maatregelen neemt op dat vlak. Dat ging over dual use. De Europese Commissie heeft in haar noodpakket een voorstel opgenomen dat zou gelden voor de hele Europese Unie.

Maar het kan zijn dat we nu misschien toch decreten moeten aanpassen. Ik heb hier gezegd dat ik daarover een Overlegcomité wil, en dat wij ons aan het voorbereiden zijn.

Vrijdag keurt de regering hopelijk de nota goed die we op de interkabinettenwerkgroep  hebben besproken, met onze standpunten over de interfederale aanpak. Tijdens het debat kreeg ik net het bericht dat er volgende maandag al Overlegcomité is, precies om daarover te gaan. Je moet nooit panikeren, maar je moet snel, snel, snel handelen in deze zaak.

Er is het aspect van de douane, er is het aspect van de fytosanitaire maatregelen, maar de federale overheid zal maatregelen nemen als het gaat over maatregelen die tot die bevoegdheid behoren, de rechten van de burgers, de toegang tot het land, de sociale zekerheid. Het kan zijn dat bij afgeleide Vlaanderen wetgeving en decreetgeving en besluiten moet aanpassen. Als dat zo is, dan zullen we zo snel mogelijk bij jullie komen en dan hopen we dat er bereidheid zal zijn – daar ben ik zeker van – om daar snel werk van te maken.

De Europese Unie is ook klaar met een batterij noodmaatregelen. Dat gaat dan over logistiek, transport, visserij, dual use, visums en naar ik hoor ook over andere aspecten. Ik weet dat de federale overheid denkt aan een periode van negen maanden. We zullen dat moeten bepraten. Nederland gaat voor vijftien maanden voor de gelding van de noodmaatregelen. We moeten bediscussiëren of negen maanden voldoende is, dan wel of we beter voortgaan. Dat is een praktisch punt dat we moeten bespreken.

Het is natuurlijk belangrijk dat ook aan de andere kant van het Kanaal die maatregelen worden genomen. Ik krijg signalen dat die bereidheid daar ook is. Er zijn politieke verklaringen over afgelegd, er zijn guidelines over gepubliceerd, maar die zullen natuurlijk in wetten moeten worden omgezet om bij noodmaatregelen te zorgen dat de rechten van de continentale burgers ook verzekerd zijn, dat ook daar de visserijregelingen verder kunnen gaan, dat er ook daar regelingen zijn voor kinderbijslag, voor arbeidskaarten enzovoort. Als dit niet heel snel gebeurt – ik herhaal het –, dan zitten we in een zeer chaotische situatie.

Collega's, we hebben van meet af aan heel, heel ernstig werk gemaakt van de problemen van de brexit. Er is gesuggereerd dat ik contact moet hebben met de Schotten en de Ieren. Wel, ik heb dat gedaan. Ik heb met Schotten gepraat, ik heb met de Schotse minister-president gepraat, ik heb met Schots minister van Handel McKee gepraat, ik heb met Iers minister van Europese Zaken McEntee gepraat, ik heb met voorzitter Juncker gepraat. Ik heb diverse keren met Barbier gepraat en ik kan u zeggen: dit was zeer, zeer, zeer nuttig. Hij heeft ook een zeer groot inlevingsvermogen voor de problemen van Vlaanderen. Hij is ook betrokken bij Landbouw, hij is ook regionaal minister geweest, hij is meegegaan naar Zeebrugge. Ik heb hem op mijn kabinet gesproken, ik heb hem bij hem gesproken, ik heb hem in Davos gesproken. Alle mogelijkheden die er zijn om contacten te hebben op dat vlak, grijpen we aan.

We hebben een helpdesk met Flanders Investment & Trade (FIT), we hebben FIT versterkt, we hebben het budget verhoogd met 2 miljoen euro. De volgende regering mag wat mij betreft gerust die budgetten nog eens verhogen omdat – ik hoop dat iedereen het daarmee eens is – die buitenlandse handel onze levensader is en omdat het belangrijk is dat we daarin investeren. We trekken de budgetten op voor de bedrijven.

Ik heb hier vorige week ook gezegd dat we erop rekenen dat er Europese solidariteit is als het komt tot een harde brexit. Het Europees brexitgarantiefonds, of een aanpassingsfonds zoals het nu wordt genoemd, is een steunfonds om solidair te zijn. Dit zijn dramatische wendingen, dit zijn evoluties die je niet in je eentje kunt keren. Als het zou komen tot zo'n groot jobverlies, dan spreken we over x keer Ford Genk. Er is een Globalisatiefonds waar we gebruik van hebben kunnen maken voor Ford Genk omdat daar werknemers bij betrokken waren van een groot bedrijf. Het gaat dan over bedrijven van vijfhonderd medewerkers en meer.

Vlaanderen is een kmo-land. Wij pleiten ervoor dat het Globalisatiefonds zou worden uitgebreid tot de kmo's en tot onderzoek – sommigen zeggen dat het niet nodig zal zijn omdat dat instrumentarium volstaat – of er bijkomende, tijdelijke, gerichte versoepeling moet zijn van de staatssteun. Dat is een federale materie, maar we hebben dit als eerste op de agenda geplaatst en we steunen het volop om de inhouding van de douanerechten te behouden op 20 procent.

Wij houden tal van activiteiten om te sensibiliseren. Ik heb seminaries georganiseerd, met alle verenigingen, met Voka, met de universiteiten, met de organisaties aangesloten bij het VBO. We hebben seminaries zowel in Londen als hier in Brussel georganiseerd. We zijn gestart met een roadshow. Die roadshow in Zeebrugge werd massaal bijgewoond. Er komen er minstens nog tien, en die zullen opnieuw met de organisaties worden georganiseerd.

Wat de kmo’s betreft, moet ik u zeggen dat UNIZO daar heel sterk aan meewerkt: zes van die tien zullen worden georganiseerd door, in samenwerking met UNIZO. Het is echter juist dat onze kmo’s zich heel, heel laat bewust zijn geworden van de situatie. Je kunt natuurlijk niet bij elk van die individuele kmo’s binnengaan en een gesprek voeren om daarop te wijzen. Wij doen dat op de manier waarop we dat moeten doen, via de media, via deze publieke debatten, via de organisaties, via de roadshows ook.

Ik ben ook blij met de federale maatregel om bedrijven automatisch een EORI-nummer (Economic Operators Registration and Identification) toe te kennen. Ik heb het gevoel dat er nu echt een versnelling ontstaat, ook bij die kmo’s. Ik weet niet of u vanmorgen net als ik mevrouw Ingrid Vandenbussche van Tekni-Plex uit Erembodegem hebt gehoord in De Ochtend. Dat was een zeer rustig, helder betoog over hoe zij met haar bedrijf de brexit aanpakt, hoe ze dat heeft gedaan, welke raad ze geeft aan collega-kmo’s. Mijn aanvoelen is dat er nu heel snel een bewustzijn ontstaat. Er is ook een zeer heldere, goed gestructureerde website bij de douane. Dat is ook meegedeeld op de roadshow in Zeebrugge.

Wij geven ook alle mogelijke basisinformatie aan de burgers, met de 1700-lijn, maar het is echt nog heel moeilijk. Je kunt nu alleen doorverwijzen naar informatiebronnen. Je weet natuurlijk nog niet hoe het exact zal zijn na 29 maart, maar we volgen dat op de voet.

Collega’s, ik hoop dat er nu toch nog wederzijds een zoektocht gebeurt om tot een oplossing te komen. Geen deal, een harde brexit is onvoorstelbaar slecht op alle mogelijke vlakken. Laten we er dus van uitgaan dat er voldoende bewustzijn is op dat vlak. Ik denk dat de Britten zullen moeten schuiven met de rode lijnen die ze hebben getrokken, omdat de Unie nu eenmaal staat, en terecht, voor die integriteit van de Europese markt, en ook solidair is met de Republiek Ierland. Ik denk dus dat er creatief zal moeten worden gewerkt om tot een oplossing te komen.

Nu moet er eerst worden gekeken naar vanavond. Er is eens te meer een heel belangrijke stemming, het vertrouwensvotum voor of tegen Theresa May. Overleeft ze dat, dan zien we of ze binnen de drie dagen, want dat is wat het Lagerhuis haar heeft opgelegd, met nieuwe voorstellen zal komen. Dat is natuurlijk een bijzonder korte termijn. Dan zien we hoe we daarop kunnen reageren. Wij blijven dag na dag alles volgen. We hebben onze diplomatieke post in Londen versterkt, zoals u weet. We worden altijd heel snel geïnformeerd. We hebben daar ook heel goede contacten. We zijn interfederaal actief, we zijn op Europees vlak actief. We zorgen voor sensibilisering, begeleiding en ondersteuning van de bedrijven en van de burgers. We doen alle mogelijke inspanningen, en elke suggestie van uw kant om een stapje verder te gaan, om het nog beter te doen, is uiteraard welkom. (Applaus bij de meerderheid)

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

Wenst iemand tot besluit van dit actualiteitsdebat een motie of een motie van wantrouwen in te dienen? (Neen)

Het debat is gesloten.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.