U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 12 december 2018, 14.01u

Voorzitter
De voorzitter

De heer Beenders heeft het woord.

Rob Beenders (sp·a)

Minister, de digitale meter zou het paradepaardje worden van uw ministerschap. Maar we stellen nu vast, ook na heel wat hoorzittingen in de commissie Energie, dat er toch wat chaos dreigt op het terrein. Er dreigt zelfs opnieuw een verhoging van de stroomfactuur op tafel te komen indien het hele softwarepakket dat nodig is om een digitale meter slim te maken niet tijdig wordt opgeleverd.

Vandaag kennen we al de kosten van een naakte digitale meter. Die werden uitgerekend op ongeveer 30 euro per jaar, of ongeveer 600 euro op de volledige doorlooptijd die de digitale meter bij u thuis hangt om dan vervangen te moeten worden. Daarnaast gaan er ook nog wat kosten bijkomen voor applicaties die nodig zijn om de digitale meters slim te maken. Maar de grootste kost zit op dit moment verborgen in de software.

Om die digitale meter, die vandaag dom is, slim te maken, is het nodig om een universeel Belgisch softwarepakket op te leveren, waarbij de digitale meter het signaal krijgt wanneer de stroom het goedkoopst is en de wasmachine bij u thuis kan draaien, waardoor de stroomfactuur daalt. Dat is eigenlijk hét opzet van de slimme meter.

Maar dat project Atrias, zoals dat nu ‘in de werkmond’ wordt genoemd, dreigt vertraging op te lopen en dreigt zelfs nooit opgeleverd te raken. Het moest klaar zijn in 2016, en dan kon men er met een aantal proefprojecten voor zorgen dat alles operationeel was op het moment dat u de digitale meter zou uitrollen. Maar het werd intussen twee keer uitgesteld, en we vernemen nu dat er opnieuw uitstel dreigt. Het gaat nog verder. Er zijn zelfs mensen die denken dat het project Atrias nooit opgeleverd zal raken, waardoor alternatieve scenario's moeten worden bedacht. Lees: extra kosten, die dan ook weer zullen worden doorgerekend.

Op dit moment is er al ongeveer 250 miljoen euro uitgegeven aan kosten voor misschien wel een lege doos. Die kosten dreigen op termijn doorgerekend te worden in de factuur. Welke garanties kunt u geven, minister, dat een blijvende vertraging er niet voor gaat zorgen dat de stroomfactuur opnieuw zal stijgen door dit Atriasproject?

De voorzitter

Minister Tommelein heeft het woord.

Dank u wel voor uw vraag, collega Beenders. Zoals u zelf zegt, hebben we die digitale meter inderdaad nodig voor de energieomslag. Ik had gehoopt het ontwerp van decreet nog voor het kerstreces te kunnen bespreken in de commissie, maar het is jammer genoeg niet meer geagendeerd.

Voor alle duidelijkheid: de aanbesteding gebeurde wel op tijd, maar de digitale meter kan niet op tijd geleverd worden. Er is, wat mij betreft, een testperiode van minstens drie maanden nodig, vandaar dat ik beslist heb om de digitale meter pas vanaf 1 juli te plaatsen, en niet vanaf 1 juni, zoals u in uw vraag stelt.

Maar er is inderdaad meer nodig dan die digitale meter alleen. We hebben inderdaad een modern en performant systeem nodig. Dat is belangrijk voor onze energietoekomst, waarin we steeds meer zelf energie produceren, waar we in de toekomst ook voor moeten worden vergoed. Om die energieomslag in goede banen te leiden, hebben we in de eerste plaats voldoende data nodig. En dat is de verantwoordelijkheid van de distributienetbeheerders, de leveranciers en de regulatoren. Ze hebben daarvoor inderdaad Atrias opgericht. Dat is een nationaal platform. Zij werken aan één centraal marktsysteem om die uitwisseling van gegevens in de Belgische energiemarkt mogelijk te maken. En ze slagen daar niet in. Dat is al een tijdje duidelijk.

Ondertussen werken die netbeheerders aan een plan B, aangezien die deadline weeral niet zal worden gehaald. Men zoekt naar een oplossing om ervoor te zorgen dat mensen zo snel mogelijk zelfgeproduceerde stroom zullen kunnen verkopen. We hebben die digitale meter daarvoor nodig. U weet dat ik daarvoor niet op één lijn zit met de regulator. Ik blijf erbij dat mensen met zonnepanelen hun rendement niet mogen verliezen. Ik vind ook dat het heropgebouwde draagvlak voor zonne-energie hiermee geen nieuwe deuk mag krijgen. Ik heb dus al meermaals mijn ongenoegen en mijn bezorgdheid geuit aan de netbeheerders over de hele gang van zaken, en hun reeds gevraagd hun eigen nationaal platform op te doeken en een eigen Vlaams platform op te richten. Het heeft geen zin om miljoenen te pompen in een systeem dat de toets van de 21e eeuw niet kan doorstaan.

Ik ben als Vlaams minister van Energie niet bevoegd voor de regulator en niet voor de netbeheerders. Het is de onafhankelijke regulator die erop zal moeten toezien dat dit falen de factuur niet doet verzwaren. Ik stel voor dat u daarvoor de regulator aan de tand voelt, die tot de bevoegdheid van het Vlaams Parlement behoort.

De voorzitter

De heer Beenders heeft het woord.

Rob Beenders (sp·a)

Bedankt, minister. Het is inderdaad een complex dossier, maar de feiten zijn de feiten. Vandaag is er al 250 miljoen euro uitgegeven voor een lege doos.

U zegt nu dat u de oproep hebt gedaan om te evolueren naar een Vlaams systeem en af te stappen van een uniform Belgisch systeem. Dat betekent dus effectief dat alle kosten die tot nu toe gemaakt zijn, een maat voor niets zijn. Er is 250 miljoen euro geïnvesteerd in een lege doos, voor een softwareprogramma dat er nooit zal komen.

Een nieuw project opstarten, betekent opnieuw enkele honderden miljoenen euro’s. De berekeningen daarvoor zijn al gemaakt door de VREG. Dat betekent dus dat we het half miljard gaan naderen, om dan misschien een softwareprogramma te hebben dat ervoor kan zorgen dat uw wasmachine thuis kan draaien op het moment dat de stroom het goedkoopst is. Want als je dat niet hebt, gaat de stroomfactuur niet naar beneden met een digitale meter. Dat is dus toch wel een cruciaal element in de uitrol van die digitale meter. En we mogen daar eerlijk in zijn: die kost gaat doorgerekend worden aan de klant, want iemand moet die betalen. De factuur zal dus noodzakelijkerwijze moeten stijgen.

Als het softwareplatform niet klaar is tegen 1 juni, gaat u de digitale meter dan opnieuw uitstellen, om ervoor te zorgen dat alles ineens tot bij de Vlaming raakt? Of welk initiatief gaat u nemen als er tegen 1 juni geen softwareprogramma beschikbaar is dat werkt?

De voorzitter

Mijnheer Bothuyne, u bent ook aanwezig. U krijgt het woord.

Voorzitter, ik ben blij dat u mij hebt gezien.

De voorzitter

U was wel niet op tijd binnen. (Gelach. Applaus)

Voorzitter, ik wou u eens de kans geven om vóór mij in de zaal te zijn en door de afwezigheid van Villa Politica is het u ook gelukt.

Minister, de slimme meters zijn bijzonder belangrijk. We staan allemaal achter het doel van de hele operatie en van een slimmere energiemarkt waar consumenten op een slimmere manier kunnen inspelen op de wijzigende prijzen en de wijzigende productievolumes die op de markt komen. We hebben er al lang heel veel plannen voor. Heel wat actoren – de netbeheerders, de VREG en u en uw administratie – zijn op het terrein bezig en hebben al heel wat initiatieven genomen.

Wat we missen, is een beetje coördinatie. U geeft aan wat voor u, en ook voor ons, belangrijk is: de rendabiliteit van de zonnepaneleninstallaties, maar ik mis coördinatie, ik mis leiding.

Minister, op welke manier kunnen we de coördinatie van de uitrol van het slimme-energiesysteem en de slimme meters op een hoger niveau tillen?

De voorzitter

De heer Danen heeft het woord.

Minister, de digitale meters zullen een rol spelen in de energietransitie waar we voor staan en waar we door moeten. Het is een weg met vele hindernissen. Ik vind het jammer omdat op die manier het draagvlak weer kleiner wordt, en voor die transitie hebben we natuurlijk een groot draagvlak nodig.

Minister, u zegt dat u vaak oproepen hebt gedaan en bezorgdheden hebt geuit. Dat zal zo wel zijn, maar wat hebben ze tot gevolg gehad? Meer concreet nog: u zegt dat we anders maar naar een Vlaamse oplossing moeten gaan. Meent u dat serieus? Hebt u het idee dat de VREG daarmee aan de slag zal gaan?

De voorzitter

De heer Sintobin heeft het woord.

Minister, in de plaats van een paradepaardje van uw beleid, is de digitale meter een echte lijdensweg geworden. U hebt in de commissie meermaals de digitale meter enthousiast verdedigd. Uit de hoorzittingen is gebleken dat er chaos is bij de uitrol ervan.

Net zoals voor de heer Beenders, is het voor onze fractie belangrijk dat de factuur niet zal verhogen. U zegt dat dit niet zal gebeuren, maar we weten allemaal dat dit wel het geval zal zijn.

Minister, hoe zult u ervoor zorgen dat die factuur niet de hoogte in gaat? Als u zult proberen een Vlaams platform op te richten via allerlei kanalen, hoeveel tijd zal dit dan vragen? Wat betekent dit dan voor de effectieve uitrol van de digitale meter?

De voorzitter

De heer Lantmeeters heeft het woord.

Ik ben het niet eens met de eerste opmerking van de heer Beenders dat er een Belgische oplossing mogelijk zou zijn. Minister, ik ben heel blij dat u er de nadruk op legt dat de digitale meters nodig zijn. Er werd gesuggereerd dat ze misschien zouden worden afgeschaft. Wij vinden het belangrijk, samen met de minister, dat de digitale meters er komen.

Minister, ik ben zeer blij te horen dat u denkt aan een Vlaamse oplossing.

Mijnheer Danen, het is heel duidelijk dat de VREG akkoord gaat met een Vlaamse oplossing. Het wordt dan een veel makkelijkere regeling om systemen op elkaar te laten aansluiten.

Minister, ik zou u nogmaals willen vragen of u het er volledig mee eens bent, zoals de VREG zegt, dat elke regio dan maar moet zorgen voor zijn eigen clearinghouse. Wij vragen u dat en wij hopen dat u het hiermee eens bent.

Mijnheer Beenders, ik denk nog altijd dat we een onderscheid moeten maken tussen de uitrol van de digitale meter en het ontwerp van decreet. Het ontwerp van decreet is goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Het ligt hier en het is aan het parlement om dit te behandelen. U kent toch het verschil tussen een regering en een parlement? De minister en de regering hebben beslist en het document is naar het parlement gestuurd. Het is nu aan het parlement om het te behandelen. Doen alsof ik mijn werk niet af heb, is niet correct.

Het is juist dat er een discussie is tussen de regulator en mezelf maar zoals u weet, heb ik aan de regulator niets te vertellen. De regulator neemt een standpunt in en ik ben het daar absoluut niet mee eens. Ik vind dat we garanties moeten geven aan de mensen die zonnepanelen hebben geplaatst en dat zij geen rendement mogen verliezen omdat wij toevallig een nieuw systeem willen invoeren, en zolang ik minister ben, zal ik me daartegen verzetten en ik hoop dat ook mijn opvolger dat blijft doen.

Dus mijnheer Beenders, u weet dat u niet bij mij moet zijn om garanties te vragen want ik kan die niet geven omdat ik daar niet voor bevoegd ben.

Mijnheer Bothuyne, ik wil coördineren, ik wil leiding geven, dat is voor mij geen probleem maar ik moet natuurlijk wel bevoegd zijn voor de zaken die in gang moeten worden gezet. Ik heb aan de regulator niets te vertellen, en dat is maar goed ook, een onafhankelijke zelfstandige regulator moet niet luisteren naar de minister, maar ik mag het wel niet eens zijn met de regulator.

Mijnheer Bothuyne, u bent ook een gemeentelijk bestuurder, u weet dus dat ik helemaal niets te zeggen heb aan de distributienetbeheerders. Het zijn de steden en gemeenten die daar helemaal alleen aandeelhouder van zijn, de regering heeft daar niets in te piepen. Ik heb geprobeerd om dat te veranderen maar dat mocht niet. (Opmerking van Kris Van Dijck)

Vanaf volgend jaar heb ik daar ook iets in te piepen.

Er is een groot verschil tussen wat u vraagt over de uitbouw van Atrias en de digitale meter.

Mijnheer Danen, ik ben blij dat u mijn bezorgdheden deelt, we hebben de digitale meter en ook Atrias nodig, maar dat betekent niet dat die digitale meter niet kan worden geplaatst zolang Atrias of dat platform er niet is. De digitale meter kan geplaatst en uitgerold worden om effectief de zaak te vermarkten en ervoor te zorgen dat de eigenaars van zonnepanelen op een goede manier worden vergoed voor de overschotten die ze produceren. En daar hebben we dat databeheerssysteem voor nodig.

En ik meen het serieus, mijnheer Danen, als ik bekijk welke lijdensweg dit heeft gehad. En dit is heus niet alleen van deze legislatuur, ik werd daarmee geconfronteerd bij het begin van mijn ministerschap. Ik ben in 2016 minister van Energie geworden en in 2017 hebben ze al een crisismanager aangesteld. Dus het kan niet anders dan dat de vorige minister van Energie daar ook mee geconfronteerd geweest is. (Opmerking van Rob Beenders)

Ook de vorige minister, mijnheer Beenders. Dan komt het al een beetje meer uw richting uit. Ik ga daar niet over discussiëren. Trouwens, de aandeelhouders van Atrias zijn alle distributienetmaatschappijen en de leiding is op dit moment in handen van de Brusselse distributienetmaatschappij. Als zij er gedurende jaren niets van bakken, kunt u zich natuurlijk tot de huidige minister wenden met de vraag waarom zij er niets van bakken. Ik stel alleen maar vast dat ze er niets van bakken en ik heb al een aantal keren gezegd dat dat gedaan moet zijn. En, mijnheer Beenders, mijnheer Danen, als ze het niet kunnen op het Belgische niveau, dan zullen wij het doen op het Vlaamse niveau. Ik zie niet in waarom dat niet zou kunnen.

Mijnheer Sintobin, ik heb al gezegd dat het decreet neerligt in het parlement. Dat de meters niet worden geleverd, hoeft u helemaal niet aan mij toe te schrijven. Het contract was in orde maar als de leverancier niet levert, dan is het natuurlijk gemakkelijk om aan de minister te zeggen dat zijn project niet op tijd klaar is.

Als Atrias, de distributienetbeheerder niet oplevert, dan kunt u ook zeggen dat dat de schuld van de minister is. Op den duur is het nog de schuld van de minister als het buiten regent.

Rob Beenders (sp·a)

Minister, ik heb vooral zaken gehoord die bevestigen wat het afgelopen beleid heeft gedaan. Het is frappant dat de heer Lantmeeters pleit voor een Vlaams systeem. Dat past in het rijtje van beslissingen die de meerderheid deze legislatuur heeft genomen. Het lijkt alsof die stroomfactuur omhoog moet gaan. Eerst werd de btw verhoogd, dan werden de distributienettarieven verhoogd, dan werd gratis stroom afgeschaft en nu zegt u dat u absoluut een Vlaams systeem wilt. Ik heb hier de berekeningen van de VREG liggen. Een Vlaams systeem kost 340,3 miljoen euro en we hebben al 250 miljoen euro uitgegeven. Dat is een half miljard euro waar u voor pleit, dat opnieuw mag worden doorgerekend in de elektriciteitsfactuur. Dat heb ik u horen zeggen en dat typeert u want dat is het beleid dat u de afgelopen vier jaar hebt gevoerd.

Dan hebt u toch iets anders gehoord dan wat ik heb gezegd.

De voorzitter

Mijnheer Lantmeeters, de heer Beenders heeft het woord.

Rob Beenders (sp·a)

U zou beter pleiten voor een oplossing en ervoor zorgen dat wat is opgebouwd degelijk wordt afgerond in plaats van te pleiten voor een extra factuur van 340 miljoen euro. (Applaus bij sp.a en Groen)

De voorzitter

Collega’s, ik wil u er attent op maken dat u nog tot volgende week de kans hebt om minister Tommelein te ondervragen, want hij heeft zijn ontslag, dat ingaat op 31 december 2018, bij mij ingediend. Dus u kunt volgende week nog wat vragen opsparen naar aanleiding van de begroting voor 2019.

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.