U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 7 november 2018, 13.59u

Voorzitter

Tekst nog niet goedgekeurd door de sprekers.

Mevrouw Jans heeft het woord.

Voorzitter, minister, de IJzeren Rijn: het is altijd leuk, als je een dergelijk dossier ter hand neemt, om eens naar de geschiedenis te kijken. Toen ik dat dossier vandaag opnieuw ter hand nam, zag ik dat het eigenlijk allemaal fout gelopen is na de oprichting van ons land België. Na de oprichting van België hebben we in 1839 een stuk van Limburg moeten afstaan aan de Nederlanders en ter compensatie hebben we dan toch iets goeds gekregen, namelijk de transportcorridor tussen onze Noordzeehavens en het Ruhrgebied.

Ik zei: 1839. We zijn vandaag bijna aan de vooravond van 2019, dus bijna 180 jaar later, en nog altijd hebben wij geen oplossing voor die transportcorridor. U hebt dit als minister, samen met onze minister-president Bourgeois, opnieuw ter hand genomen. U hebt dat, ondanks het feit dat het spoor geen bevoegdheid is van Vlaanderen, ter hand genomen en vorig jaar al een doorbraak geforceerd door het laten uitvoeren van een studie, in akkoord met de andere partners, Nederland, Duitsland en België. Daaruit blijkt dat er een derde variant mogelijk is, een nieuw tracé, namelijk het 3RX-tracé, waarbij alle partners zich normaal gezien wel akkoord zouden verklaren. Uit de studie bleek dat dat het meest interessante en, belangrijk ook, het meest goedkope traject zou zijn. Nu ja, goedkoop, als je spreekt over meer dan 700 miljoen euro is dat natuurlijk niet goedkoop, maar in vergelijking met het oude tracé is dat toch wel een aanzienlijk kleiner bedrag.

Maandag hebt u samen met de minister-president overleg gehad in Middelburg met de Nederlandse partners. Daar bleek dat er toch wel een akkoord was om belangrijke verdere stappen te ondernemen, namelijk het verder uitwerken van het traject en, ook belangrijk, bekijken hoe de financiering kan worden ‘rondgefietst’.

Minister, hoever staan we? Welke stappen moeten er verder worden gezet? Hoe zal de kostenverdeling zijn tussen de vijf betrokken partners?

Minister Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

Het is inderdaad een hele uitdaging, bijna de kwadratuur van de cirkel, om te zien hoe we dat dossier in godsnaam vlot kunnen trekken. Ik heb me in het begin van deze regeerperiode afgevraagd hoe we dat zouden kunnen aanpakken, in de eerste plaats vanuit de vaststelling dat die afgelopen 180 jaar altijd de discussie is gevoerd, heel eenzijdig, vanuit de baten voor Vlaanderen en de kosten voor Nederland en in mindere mate voor Duitsland. Daar heeft men altijd op gekampeerd. Ik heb gevraagd om dat verhaal uit te breiden en te bekijken in welke mate er ook geen baten mogelijk zijn zowel voor Nederland als Duitsland. Eigenlijk moet je daar niet zo hard naar zoeken.

Wat hebben we gedaan in een eerste stap? We hebben getracht om heel de discussie wat te objectiveren. We hebben de drie verschillende tracés die op tafel lagen, geobjectiveerd, wetenschappelijk onderbouwd. Er kwam een tracé nadrukkelijk als beste naar boven wat betreft de kosten-baten, namelijk het 3RX-tracé, dat staat voor Rhein-Ruhr-Rail. Daardoor hebben we de Duitse zijde, zowel Noordrijn-Westfalen als de Duitse Bondsregering, op basis van gesprekken die de minister-president en ik hebben gevoerd, meegekregen in dat verhaal. Dat was al een eerste grote stap vooruit.

De minister-president en ik hebben ons ook gericht naar de Nederlanders, om ook daar een batenverhaal te brengen, waarbij de baten niet alleen voor Vlaanderen zijn, maar ook voor Nederland. Het zijn baten op het vlak van het goederenvervoer, omdat de Brabantlijn die zij gebruiken, enigszins verzadigd raakt, omdat zij een betere ontsluiting van Rotterdam via het spoor richting Ruhrgebied nodig hebben en omdat ze vooral baten hebben op het vlak van personenvervoer, waar ze in de eerste plaats vragende partij voor zijn. Dat kan daar worden in geschoven.

Ze zijn ook vragende partij op het vlak van de milieu- en modalshiftwinsten die kunnen worden geboekt. Op grond van die gesprekken zijn we zo ver geraakt met als laatste wapenfeit het overleg van maandagavond in Middelburg tijdens de Vlaams-Nederlandse top. Ik heb toen samengezeten met de Nederlandse collega’s en de duidelijke afspraak gemaakt dat dit kan passen in een win-winsituatie, in een batenverhaal voor Vlaanderen, Nederland en Duitsland. Vandaar starten we het initiatief om met de Duitsers aan tafel te gaan zitten in het kader van een trinationaal overleg dat breder gaat dan enkel de 3RX. Zo kunnen alle grensoverschrijdende mobiliteitsprojecten daar worden besproken, inclusief de 3RX, met als doel te komen tot een trilateraal verdrag. We draaien de bladzijde van de IJzeren Rijn om, het wordt 3RX.

Daarnaast willen we ervoor zorgen dat wij een soort van Europees laboratorium kunnen vormen. Want inzake grensoverschrijdende mobiliteitsprojecten gebeurt er op Europees niveau zeer weinig, er wordt enkel gesubsidieerd maar er wordt weinig initiatief genomen. Op dat vlak moeten we een laboratorium kunnen vormen met die drie landen, eventueel ook met Luxemburg erbij. In december zetten we daartoe de eerste stappen. Ik wil geen verwachtingen creëren en niet beloven dat dit dossier op korte termijn zal worden gefinaliseerd. De molens malen traag maar ze malen in de juiste richting en misschien slagen we er net als met Oosterweel in om ook dit dossier tot een goed einde te brengen. (Applaus bij de N-VA)

Minister, dat klinkt veelbelovend. We hebben al veel meegemaakt in dit dossier. Door het feit dat de drie landen nu samen aan tafel gaan zitten – en ik hoop dat de deelstaten zoals Vlaanderen en Noordrijn-Westfalen daarbij zullen zijn – kunnen er nu stappen vooruit worden gezet. U spreekt over de baten voor Duitsland en Nederland, maar mevrouw De Ridder wijst ook voortdurend op de baten die er zijn voor onze Antwerpse haven. Het gaat dan onder meer over extra containercapaciteit. Ook voor Limburg en andere streken zijn er baten. Wanneer wij een aantal vrachtwagens van de weg kunnen halen en op het spoor kunnen krijgen, dan is dat ook belangrijk voor Vlaanderen als logistieke draaischijf.

Minister, heb ik het goed begrepen dat er toch al eensgezindheid is over het 3RX-tracé? Is dat het tracé waar wij de volgende jaren verder aan zullen werken? Dan kan die discussie al worden afgesloten en kunnen we ons effectief toespitsen op de realisering daarvan.

De heer Keulen heeft het woord.

Minister, u hebt een grote verdienste in dit dossier, vooral omdat u het opnieuw op de rails hebt gezet. Er zal nog wel wat water naar de zee vloeien voor er op dat tracé effectief spoorwegverkeer zal zijn. Het is nu vooral zaak de internationale partners bij de les te houden en ons intern af te laten dekken wat de kostendeling te betreft. Daarover moet ook overleg worden gepleegd met de Federale Regering en met de nationale spoormaatschappij. We moeten er alleszins ook geen communautair dossier van maken. Ik denk dat mensen en bedrijven willen dat dit dossier waar we intussen al veel jaren over praten, daadwerkelijk wordt gerealiseerd. In het Maasland zeggen ze dan ‘sjeng aon de geng’.

Minister, wat dat betreft, is het belangrijk dat u de vinger aan de pols houdt en ervoor zorgt dat de internationale dooi die rond dit dossier is ingetreden tot resultaten leidt en tot de operationalisering van wat in de volksmond de IJzeren Rijn zal blijven heten, mevrouw Jans.

De heer Danen heeft het woord.

Minister, ook wij zijn voor een heractivering van wat ik voor het gemak nog altijd de IJzeren Rijn noem. In maart zijn u soortgelijke vragen gesteld en uw antwoord van vandaag hebt u toen ook ongeveer gegeven. Maar hoe zit het met het drielandenoverleg? Daar hebt u toen over gesproken en daar hebt u het ook vandaag opnieuw over. Is daar al een moment voor vastgelegd? Komt dat er effectief aan? Ik heb immers begrepen dat het gemakkelijk is om het telkens over bilateraal overleg te hebben maar dat het toch wel moeilijk blijft om de drie landen rond de tafel te krijgen. Mijn concrete vraag is dan ook wanneer het eerste overleg tussen de drie landen plaatsvindt.

De heer Ceyssens heeft het woord.

Minister, ik wil ook teruggrijpen naar het debat dat we in maart 2018 hebben gevoerd en mijn vraag van toen herhalen. Ik wil u natuurlijk succes toewensen met uw internationaal overleg en het is goed dat dit gebeurt.

Ik wil er echter nogmaals de aandacht op vestigen dat u ook in Vlaanderen uw huiswerk moet maken. Ik spreek hier niet namens Limburg, maar namens Limburg en de Antwerpse Kempen. Het gaat me om de gemeenten en de steden waar de IJzeren Rijn zal passeren. Ik denk dat nu het huiswerk moet worden gemaakt en dat u moet nagaan welke milderende maatregelen daar moeten worden genomen. Er moet een duidelijk plan komen van de ongelijkgrondse kruisingen zodat we bij druk verkeer op dat tracé files kunnen vermijden.

Er moet een duidelijke inschatting komen van de economische kansen voor Limburg en voor de Antwerpse Kempen. Ik heb u die vraag in maart 2018 gesteld en ik zou u nu willen vragen wat er ondertussen op dat vlak is gebeurd.

Minister Ben Weyts

Mijnheer Ceyssens, ik heb u toen duidelijk gezegd wat ik ook vandaag heb gezegd. We mogen niet op de feiten vooruitlopen. U doet hier alsof we die lijn morgen al zullen aanleggen. Ik zou u nog even om geduld willen vragen. Het zal mogelijk iets langer duren. Ik zou op dat vlak geen onrust willen teweegbrengen.

De baten voor Vlaanderen zijn natuurlijk evident. Dat is ook een beetje het probleem geweest. Historisch gezien, hebben we steeds de discussie gevoerd op basis van de baten voor Vlaanderen. De kosten waren voor Nederland en Duitsland. Zo zijn we nergens geraakt. De Vlaamse en Belgische overheden hebben steeds gezegd dat er een historische overeenkomst is. Dat historisch gelijk is door internationale arbitrage bevestigd. We zijn op dat punt blijven kamperen en zijn uiteindelijk geen stap vooruit geraakt.

Nu proberen we dit als een multibatenverhaal te brengen en daar slagen we ook stelselmatig in. Dat zal heel geleidelijk moeten vooruitgaan. Er is met betrekking tot het 3RX-tracé niet echt een consensus afgeklopt, maar dit is wel de beste stapsteen.

Wat de impact betreft,  is naar de kosten verwezen. De kosten zijn beperkter, maar het is vooral belangrijk dat de milieu-impact en de doorkruising van natuurgebied aan Nederlandse zijde veel beperkter is. Net om die reden vormt dit tracé een echte opportuniteit. Daaraan gekoppeld, zijn de Duitse Bundesregierung en de regering van Nordrhein-Westfalen tot elkaar gekomen. Dankzij onze interventie trekken zij nu aan hetzelfde zeel en stappen zij mee in ons voorstel inzake het 3RX-tracé. Dat is ook een stap vooruit.

We mogen dat momentum niet laten liggen. Ik weet niet of we zullen slagen, maar we zullen er alles aan doen om ervoor te zorgen dat we zullen slagen en dat we de Antwerpse haven, net als de Rotterdamse haven, over een extra spoor met het Duitse Ruhrgebied kunnen verbinden.

Minister, ik wens u veel succes. In de commissie hebt u ooit eens gezegd dat u zich vooral met hopeloze situaties bezighoudt. Ik hoop dat dit geen hopeloze situatie is en dat u heel dit dossier uit het slop kunt krijgen. Ik ben me er ten volle van bewust dat dit stap voor stap moet gebeuren en dat het, ook na 180 jaar, kleine stapjes zullen zijn. Iedere stap die wordt gezet, is er gelukkig eentje vooruit.

Ik denk dat het nu vooral belangrijk is om op internationaal niveau na te gaan hoe we de drie partners samen aan tafel kunnen krijgen om concrete afspraken te maken. Dat zal het belangrijkst zijn om de volgende stap te kunnen zetten. We moeten ook in Vlaanderen bekijken wat de effecten op de verkeersveiligheid en de mobiliteit zullen zijn. Dat zijn allemaal zaken die zeker aan bod moeten komen, maar om resultaat te kunnen boeken, moet dit stap voor stap en niet overhaast gebeuren. (Applaus van Annick De Ridder)

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.