U bent hier

De voorzitter

Voorstel tot spoedbehandeling

Dames en heren, vanmiddag heeft de heer Koen Van den Heuvel bij motie van orde een voorstel tot spoedbehandeling gedaan van het voorstel van decreet van Robrecht Bothuyne, Wilfried Vandaele, Willem-Frederik Schiltz, Andries Gryffroy, Koen Van den Heuvel en Matthias Diependaele houdende afwijkingen op de gewestelijke vergunningsplicht in geval van civiele noodsituatie.

De heer Bothuyne heeft het woord.

Voorzitter, het betreft de dringende noodsituatie die is ontstaan inzake onze bevoorradingszekerheid op het vlak van energie. Dit voorstel van decreet moet hieraan tegemoetkomen.

De voorzitter

De heer Vandenbroucke heeft het woord.

Joris Vandenbroucke (sp·a)

Mijnheer Bothuyne, blijkbaar is die zo spoedeisend omdat het licht in dit land morgen of overmorgen al zal uitgaan. Ik zou, in alle eerlijkheid, graag wat meer duiding krijgen over de vraag waarom dit uitgerekend vandaag moet worden behandeld.

Ik heb begrepen dat de energiebevoorrading, afhankelijk van de weersomstandigheden en dergelijke, in november of december 2018 in het gedrang kan komen. Het is nu begin oktober 2018. Ik zou graag weten waarom dit niet naar de commissie kan worden verwezen. We kunnen dat dan volgende week al bespreken en er eventueel al over stemmen. Nadien kan het voorstel dan naar de plenaire vergadering komen. Ik vind dat u nogal kort van stof bent om de spoedeisendheid te duiden. Ik zou daar graag wat meer uitleg over krijgen.

De voorzitter

De heer Rzoska heeft het woord.

Voorzitter, ik sluit me om een heel eenvoudige reden aan bij de heer Vandenbroucke. Als er spoedeisende omstandigheden zijn, kunnen we ook in de commissie werken. We zijn bereid dat volgende week ten gronde te bekijken en ons daarover volgende week, eventueel met een mondeling verslag, tijdens de plenaire vergadering uit te spreken. Ik vind dat het gaat om essentiële en technische zaken. Ik zou graag wat meer toelichting krijgen over de reden waarom de plenaire vergadering dit nu met spoed moet behandelen.

De voorzitter

Mijnheer Bothuyne, kunt u dit nog even toelichten waaruit de hoogdringendheid bestaat? Dan kunnen we bij zitten en opstaan beslissen.

Ik was van plan het een en het ander tijdens de bespreking van het voorstel van decreet toe te lichten. In september 2018 heeft de Federale Regering een dreigend stroomtekort vastgesteld. Vorige week heeft de federale minister van Energie aan de noodrem getrokken met betrekking tot de vergunningsprocedures die noodzakelijk zijn om een aantal installaties tegen november 2018 op gang te trekken. Hoewel de Vlaamse Regering de procedure heeft vereenvoudigd en verkort, is aan het verkrijgen van een omgevingsvergunning nog steeds een flinke doorlooptijd verbonden. Dat duurt nog steeds meerdere weken. In het korte tijdsbestek dat ons is gegeven, is het onhaalbaar om tegen november 2018 klaar te zijn en de bevoorradingszekerheid te garanderen.

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

Dan stemmen wij bij zitten en opstaan over het voorstel tot spoedbehandeling.

De volksvertegenwoordigers die het voorstel wensen aan te nemen, wordt verzocht op te staan.

De tegenproef.

Het voorstel tot spoedbehandeling is aangenomen. Dan stel ik voor dat het voorstel van decreet van Robrecht Bothuyne, Wilfried Vandaele, Willem-Frederik Schiltz, Andries Gryffroy, Koen Van den Heuvel en Matthias Diependaele houdende afwijkingen op de gewestelijke vergunningsplicht in geval van civiele noodsituatie onmiddellijk wordt behandeld.

Is het parlement het daarmee eens? (Instemming)

Het incident is gesloten.

De voorzitter

Algemene bespreking

Dames en heren, aan de orde is het voorstel van decreet van Robrecht Bothuyne, Wilfried Vandaele, Willem-Frederik Schiltz, Andries Gryffroy, Koen Van den Heuvel en Matthias Diependaele houdende afwijkingen op de gewestelijke vergunningsplicht in geval van civiele noodsituatie.

De algemene bespreking is geopend.

Het stuk is voor iedereen op het internet geplaatst. We hebben het stuk niet gedrukt omdat dat weer papier verbruikt. We denken aan de duurzaamheid. Aangezien iedereen altijd zijn iPad gebruikt om de zittingen te volgen, is het volstrekt mogelijk om stuk 1710 te lezen. (Opmerkingen van Stefaan Sintobin)

De heer De Croo heeft het woord.

Herman De Croo (Open Vld)

Het zou niet logisch zijn als ik niet zou vragen dat er een papieren versie wordt rondgedeeld, niet uit ouderwetsheid maar ik vind dat dat deel uitmaakt van de parlementaire documentatie.

De voorzitter

U wilt dus graag een gedrukt stuk? U zult dat binnen de drie minuten hebben. Wil nog iemand een gedrukt stuk? Twee stuks dus.

De heer Bothuyne heeft het woord.

Tot enkele weken geleden scheen niemand zich veel zorgen te maken over de stroomvoorziening in ons land. Federaal minister van Energie Marghem die verantwoordelijk is voor de bevoorradingszekerheid achtte het niet nodig en niet nuttig om een strategische reserve aan te leggen om eventueel dreigende stroomtekorten op te vangen.

In september bleek echter dat een deel van onze verouderde en helaas ook niet meer up-to-date kerncentrales deze winter niet zou draaien zodat we in november en december kunnen worden geconfronteerd met een stroomtekort. Er worden tal van maatregelen genomen zoals contacten met Duitsland, dat kwam gisteren nog in het nieuws, maar er is ook aan de verschillende deelstaten gevraagd om bij te springen. Minister Marghem heeft ons concreet gevraagd om te bekijken op welke manier we de doorlooptijd voor het krijgen van vergunningen en procedures kunnen inkorten zodat er in november effectief bijkomende productiecapaciteit kan komen en kan worden voorzien in voldoende megawatt aan energieproductie in dit land.

De procedures die gepaard gaan met het aanvragen van een omgevingsvergunning hebben een doorlooptijd van meerdere weken, en dat is te lang om te voldoen aan de noden van een acuut en dreigend stroomtekort. Vandaar het voorstel van decreet dat vandaag aan u wordt voorgelegd. Daarbij kan in een heel uitzonderlijke situatie, in een civiele noodsituatie zoals omschreven in de federale energieregelgeving, de Federale Regering aan de Vlaamse Regering vragen om gebruik te maken van het decretaal kader dat vandaag wordt voorgelegd om in het kader van een dreigend stroomtekort een afwijking toe te kennen op de gewestelijke vergunningsplicht in geval van civiele noodsituaties. Het moet gaan over tijdelijke installaties, over installaties met een vermogen van minimum 1 megawatt. Het gaat ook over een beperkte periode van 120 dagen, eenmaal verlengbaar met 60 dagen.

Er zijn een aantal restricties ingeschreven in dit voorstel van decreet. Deze installaties kunnen bijvoorbeeld niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied worden opgestart. Er is duidelijk ingeschreven dat de milieuvoorwaarden van VLAREM onverkort van toepassing blijven en er is een informatieprocedure ingeschreven aan de bevolking via de Vlaamse overheid en via de gemeenten over waar dergelijke installaties zouden worden opgestart.

Het ontslaat de Vlaamse Regering er uiteraard niet van om blijvend en urgent te blijven voldoen aan de doelstelling inzake groenestroomproductie, energiebesparing en de uitbouw van een stevig net om op die manier in de toekomst stroomtekorten structureel te voorkomen.

De voorzitter

De heer Vandaele heeft het woord.

Het is voor ons belangrijk dat het hier gaat over uitzonderlijke situaties. Zoals de heer Bothuyne al uitlegde, is de bedoeling dat op vraag van de Federale Regering en met de toestemming van de Vlaamse Regering energiecentrales kunnen worden opgestart zonder omgevingsvergunning. Dat is iets waar ik normaal wat huiverig tegenover sta maar het gaat hier echt wel om een tijdelijke maatregel. Zoals de heer Bothuyne uitlegde, gaat het over maximaal 120 dagen, eenmaal verlengbaar met 60 dagen voor installaties van meer dan 1 megawatt die aansluitbaar zijn op het distributienet. Dat garandeert toch min of meer dat er niet ergens te velde een generator wordt neergezet. In de praktijk zou het met zekerheid gaan over bestaande sites.

De regeling geldt niet in natuurgebieden – voor ons is dat heel belangrijk –, niet in beschermd duingebied of Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN). Zelf had ik graag gezien dat habitatgebieden, speciale beschermingszones (SBZ), ook zouden worden uitgesloten. Uiteindelijk zullen we de tekst toch goedkeuren zoals hij hier voorligt om geen tijd te verliezen.

De voorzitter

De heer Vandenbroucke heeft het woord.

Joris Vandenbroucke (sp·a)

Collega's, ik vind het eerlijk gezegd behoorlijk ver gekomen dat we op deze manier snel snel over een voorstel van decreet moeten stemmen om zoiets fundamenteels als onze energiebevoorrading te kunnen verzekeren. Het is zelfs een beetje gênant dat op deze manier een antwoord moet worden geboden aan een situatie die is ontstaan door een gebrek aan visie en beleid inzake onze energiebevoorrading.

Ik zal eerlijk zijn: ik heb het voorstel van decreet niet grondig kunnen lezen. Ik neem aan dat weinigen dat hier hebben kunnen doen. Ik heb toch een vraag. Collega Vandaele, ik heb u horen zeggen dat de afwijkingsregeling beperkt is in de tijd. Maximaal 120 opeenvolgende dagen, eenmalig verlengbaar door de Vlaamse Regering. Ik begrijp dat telkens wanneer er zich een noodsituatie voordoet of wanneer die officieel wordt uitgeroepen, de teller opnieuw vanaf nul begint te lopen. Wat u als tijdelijk voorstelt, zou eigenlijk wel eens behoorlijk permanent kunnen zijn, zolang het fundamentele probleem van de energiebevoorrading van dit land niet opgelost geraakt. Begrijp ik dat goed?

De voorzitter

De heer Danen heeft het woord.

Wat hier voorligt, is natuurlijk het gevolg van een mank energiebeleid van de voorbije jaren op de verschillende niveaus. Het is jammer dat we nu plotsklaps oplapwerk moeten doen om hieraan tegemoet te komen.

Ik besef natuurlijk wel dat noodsituaties noodmaatregelen vragen, maar ik ben wel bang dat we met dit voorstel van decreet de doos van Pandora gaan opentrekken. Ik begrijp niet goed waarom we dat niet dinsdag in de commissie konden behandelen, en vervolgens woensdag in de plenaire vergadering. Ja, op een week zal het echt niet aankomen. Dit schept bij mij een beetje wantrouwen.

Niemand kan ertegen zijn dat je tegenover een noodsituatie een noodmaatregel stelt, maar dat is toch heel uitzonderlijk. Wat nu voorligt, beantwoordt niet helemaal aan die situatie. Daarom zijn we geneigd ons te onthouden, niet omdat we per se tegen noodmaatregelen zijn, maar de manier van werken vinden wij allesbehalve. Ik kan niet ten volle de gevolgen inschatten van wat hier voorligt.

De voorzitter

De heer Sintobin heeft het woord.

We moeten er vooral voor zorgen dat we met de instemming met dit voorstel van decreet niet aan paniekzaaierij doen. In het verleden werden op andere niveaus bepaalde dingen voorspeld die nooit zijn uitgekomen. We moeten de bevolking niet nodeloos angst aanjagen.

In elk geval kan niemand tegen een afwijkregeling zijn bij een dreigend energietekort. Als dit kan worden verholpen met dit voorstel van decreet, zoveel te beter. Het is alleen een beetje eigenaardig dat dit voorstel van decreet wordt ingediend door de meerderheid, onder andere door collega Gryffroy.

Mijnheer Bothuyne, ik hoor u in uw inleiding zeggen dat het dreigend energietekort te maken heeft met het niet-functioneren van de kerncentrales. Ik zou het natuurlijk kunnen omdraaien door te zeggen dat we jarenlang niet genoeg hebben voorzien in het onderhoud van de kerncentrales. Daarom vind ik het een beetje eigenaardig dat u dit hier zomaar stelt namens de meerderheid.

We gaan hier natuurlijk het debat niet voeren over de energiebevoorrading. Ik vraag alleen of u namens de volledige meerderheid spreekt, of dat dit enkel een CD&V-standpunt is.

De voorzitter

De heer Schiltz heeft het woord.

Collega's, ik kan u bevestigen dat het namens de hele meerderheid is. Of we nu in een land wonen dat stijf staat van de kerncentrales of van de windmolens, deze situatie staat los van welke bevoorradingstrategie ook.

Mijnheer Sintobin, even ter herinnering: het is niet de Vlaamse, noch de federale overheid die kerncentrales moet onderhouden. Het is de privé-exploitant die daarvoor moet opdraaien. Wanneer marktfactoren falen, moet de overheid paraat staan om in te grijpen. Dit is hier exact het geval.

Collega's, als u bezorgd bent dat dit een achterdeur is om alle vergunningen overboord te gooien, dan volstaat het om naar de definitie van civiele noodsituatie te kijken. Dan is het heel logisch en coherent dat de inwerkingtreding van deze uitzonderingsmaatregel gekoppeld is aan deze strikte bepalingen en dus niet permanent kan zijn en dat er niet om de haverklap een civiele noodsituatie kan worden uitgeroepen. Wat dat betreft is voor mijn fractie de maatregel voldoende beperkt en kan en zal die niet misbruikt worden. Maar we kunnen het ons, gelet op het huidige energieklimaat, niet permitteren dat deze maatregel niet in werking zou kunnen treden. Een week wachten, twee weken wachten – zonder paniek te willen zaaien –: we zouden onszelf voor het hoofd slaan mochten we deze maatregel nog niet hebben genomen op het moment dat het nodig is.

De voorzitter

De heer Sanctorum-Vandevoorde heeft het woord.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde (Onafhankelijke)

Ik heb snel het voorstel van decreet doorgenomen. Het is jammer dat het niet alleen over gasinstallaties gaat, want er staat expliciet ook in dat het over dieselinstallaties gaat. Als we ermee beginnen om verouderde dieselinstallaties in gang te trekken om ons stroomtekort op te lossen, dan zijn we ver van huis.

Ik heb een concrete vraag over de procedure. In artikel 4 staat beschreven wat er moet gebeuren op Vlaams niveau. Artikel 4, 1°, stelt dat de federale minister, bevoegd voor de energie, de Vlaamse Regering in kennis stelt van een dreigend energietekort. Dat is weinig informatie. Welke evaluatie gebeurt er precies waarop de Vlaamse Regering de beslissing kan nemen? Kan daar iets meer uitleg over worden gegeven? Op welke manier wordt de vaststelling gemaakt van een dreigend stroomtekort? Is dat op basis van een advies van een energieregulator?

Dit is inderdaad geen vrijkaart om gelijk welke installatie voor onbepaalde duur in gang te trekken. Neen, dit gaat echt over civiele noodsituaties. Die vinden een rechtsbasis in de Europese richtlijn inzake de milieueffectenbeoordeling, maar uiteraard ook in het wettelijke kader dat daaromtrent bestaat op het federale niveau. Er is federaal een hele procedure uitgewerkt wanneer zo’n civiele noodsituatie bij een dreigend energietekort kan ontstaan. Dat is onder andere op advies van de hoogspanningsnetbeheerder. Er wordt dus niet lichtzinnig omgegaan met deze uitzonderlijke procedure. Anderzijds is het wel dringend noodzakelijk om de regelgeving op deze manier aan te passen om geen tijd verloren te laten gaan, want de nood is effectief hoog.

De voorzitter

De heer Bertels heeft het woord.

Jan Bertels (sp·a)

Ik vind het ook een beetje straf dat dit er zo snel door gejaagd moet worden.

Wat betekent het zinnetje dat er ook afwijkingsregelingen kunnen komen voor niet-vergunde installaties? Zullen we nu niet-vergunde installaties regulariseren die eerder niet vergund zijn geweest? Wat betekent dit zinnetje?

Dit is geen regularisatie van gelijk welke installatie. Het is een heel beperkte afwijking, zowel in tijd als in aard van de installatie, op de milieuvergunningsregelgeving. Het is dus geen regularisatie die op langere termijn effect kan hebben.

Jan Bertels (sp·a)

Ik lees maar wat er staat : “(…) remediëren, bijvoorbeeld door de tijdelijke plaatsing van gas- of dieselinstallaties of het heropstarten van bestaande, niet-operationele of niet-vergunde installaties (…)”. Hoe moet ik dit nu begrijpen? Toch dat niet-vergunde installaties kunnen worden geoperationaliseerd?

Uiteraard, dat is de aard van het voorstel van decreet dat hier voorligt omdat er geen tijd is om de volledige vergunningsprocedure te doorlopen om deze installaties effectief in werking te stellen.

U moet wel iets voor ogen houden. Wanneer Elia vaststelt dat er de volgende dag een nijpend stroomtekort ontstaat dat niet kan worden aangevuld door de markt en wanneer de strategische reserve niet volstaat om het tekort te dichten en er een afschakeling dreigt, dan wordt alle capaciteit die we, bij wijze van spreken, in kelders hebben staan, gebruikt, om ervoor te zorgen dat het netwerk niet ineenstuikt. Ik weet niet wie van u in zijn gemeente wil gaan uitleggen dat er een dieselgenerator staat die niet gebruikt is waardoor het afschakelplan in actie is moeten treden. Dit is een maatregel die in uiterste noodzakelijkheid wordt aangewend wanneer alle andere middelen hebben gefaald, maar we moeten wel klaarstaan om hem te kunnen gebruiken wanneer nodig.

Ik heb nog een bijkomende vraag. Ik begrijp nog altijd niet waarom we dit niet in de commissie ten gronde kunnen behandelen. Het gaat over niet-vergunde installaties. Ik begrijp de aard van het voorstel van decreet, maar betekent dat dan ook dat die installaties niet aan VLAREM moeten voldoen?

Zoals u in het voorstel van decreet kunt lezen onder artikel 4, blijft VLAREM onverkort van toepassing.

Wie doet de toetsing dan?

De diensten van de Vlaamse overheid kunnen optreden zoals bij elke andere installatie die aan de VLAREM-regels moet voldoen.

En daar is dan wel voldoende tijd voor?

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De algemene bespreking is gesloten.

De voorzitter

Artikelsgewijze bespreking

Dames en heren, aan de orde is de artikelsgewijze bespreking van het voorstel van decreet. (Zie Parl.St. Vl.Parl. 2018-19, nr. 1710/1)

– De artikelen 1 tot en met 5 worden zonder opmerkingen aangenomen.

De artikelsgewijze bespreking is gesloten.

De voorzitter

Hoofdelijke stemming

Dames en heren, aan de orde is de hoofdelijke stemming over het voorstel van decreet.

Stemming nr. 1

Ziehier het resultaat:

  98 leden hebben aan de stemming deelgenomen;
  79 leden hebben ja geantwoord;
  19 leden hebben neen geantwoord.

Dientengevolge neemt het Vlaams Parlement het voorstel van decreet aan. Het zal aan de Vlaamse Regering ter bekrachtiging worden overgezonden.

Vaste Nationale Cultuurpactcommissie
Regeling van de werkzaamheden

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.