U bent hier

De voorzitter

De heer Doomst heeft het woord.

Michel Doomst (CD&V)

Voorzitter, minister, alle ogen zijn dezer dagen op Rusland gericht. Ik zie in u trouwens ook een Rode Duivelfan. Blijkbaar zijn de Russische ogen echter ook een beetje op ons gericht. Via het Comité I krijgen wij de informatie dat we toch uit onze Russische doppen moeten kijken de volgende weken. Het is duidelijk dat de social media een groot element zullen zijn in de kiescampagne. In hoeverre kunt u die Russische infiltratiebeer enigszins inschatten, met de informatie die we hebben? Hebt u er ook een idee van of we desgevallend ook preventieve maatregelen moeten nemen ter zake? Hebt u als minister die verantwoordelijk is voor de lokale besturen ideeën om daaromtrent preventief ook een en ander te ondernemen?

De voorzitter

Minister Homans heeft het woord.

Ik snap dat van die Rode Duivelfan niet goed, maar bon, u zult me dat wellicht straks nog uitleggen.

Het is een redelijk lang antwoord. Ik zal proberen me te beperken tot de essentie, maar dit is natuurlijk ook wel een belangrijke problematiek. Ik denk dat we wat uw vraagstelling betreft ook twee belangrijke zaken van elkaar moeten onderscheiden wat de verkiezingen betreft. Enerzijds is er de beïnvloeding van de kiezers, bijvoorbeeld het soort beïnvloeding dat zou zijn gebeurd bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen op sociale media en dergelijke meer, anderzijds de veiligheid van de stemsystemen zelf. Met stemsystemen bedoel ik de computers waarmee digitaal wordt gestemd, maar ook het resultaats- en kandidatenbeheer. Dan gaat het over de software die wordt gebruikt voor zowel het digitaal stemmen als het stemmen op papier. In uw vraagstelling had u het immers vooral over het digitaal stemmen, maar ik vind het toch belangrijk te stellen dat dat ook daarvoor wordt gebruikt.

Het is natuurlijk essentieel dat we voor de beide dreigingen de grootste waakzaamheid aan de dag leggen. Dat spreekt voor zich. Wat de beïnvloeding van de kiezers betreft, kan ik u meegeven dat er een belangrijke taak is weggelegd – u hebt dat zelf ook in uw vraag gezegd – voor de federale overheid, namelijk voor de Staatsveiligheid, om de beïnvloeding of mogelijke beïnvloeding door buitenlandse mogendheden op te volgen.

En ook de Vlaamse overheid neemt haar verantwoordelijkheid. Zowel het Agentschap Binnenlands Bestuur en het Agentschap Informatie Vlaanderen als de crisiscel van de Vlaamse overheid werken hier op mijn vraag aan. Ze doen dat al een tijdje, we hebben dus niet gewacht tot we ook de krantenartikelen hebben gelezen. Ze doen dat op het vlak van de mogelijke beïnvloeding van de verkiezingen. Zij werken bijvoorbeeld aan de monitoring van sociale media, wat zeer belangrijk is anno 2018, en aan het uitwerken van een draaiboek.

Wat concreet de veilheid van onze stemsystemen betreft, wordt er op dit moment gewerkt aan nieuwe software voor het kandidaten- en resultatenbeheer, in het kader van een aanbesteding waarin de federale overheid de lead neemt. Wat die aanbesteding betreft, is dus een samenwerkingsakkoord gesloten, onder andere met Vlaanderen, maar het is de federale overheid die aan de touwtjes trekt. Als gevolg van het samenwerkingsakkoord zit de Vlaamse overheid mee in het bestuursorgaan van dit overleg, wat eigenlijk een zeer goede zaak is.

Binnen deze aanbesteding is de veiligheid een van de meest essentiële zaken. Daarnaast zijn er ook een aantal federale actoren, bijvoorbeeld het Centrum voor Cybersecurity, de Staatsveiligheid en de Militaire Veiligheidsdienst die specifiek bezig zijn met cyberdreigingen die de veiligheid van de stemsystemen in gevaar zouden kunnen brengen.

Mijnheer Doomst, zowel de federale overheid als de Vlaamse overheid is dus op haar hoede.

Michel Doomst (CD&V)

Minister, ik dank u voor uw uitvoerig antwoord. Betekent dit ook dat we die paraatheid zullen overmaken aan de lokale besturen en dat u daar informatief tijdens de volgende weken nog een initiatief zult nemen om een en ander op een rijtje te zetten? Zo kan op lokaal vlak de informatie worden overgemaakt aan diegenen die daarbij betrokken zijn.

De voorzitter

De heer De Meulemeester heeft het woord.

Marnic De Meulemeester (Open Vld)

Minister, het lijkt me ook noodzakelijk dat we preventief werken want de beïnvloeding van vooral kiezers is natuurlijk niet denkbeeldig. We moeten daar zeer attent voor zijn. Die monitoring van de sociale media is in dat opzicht dan ook meer dan noodzakelijk.

Het stemt me tevreden dat er intussen al een draaiboek is of dat daar toch al aan gewerkt wordt op federaal niveau, en dat de Vlaamse overheid daarbij wordt betrokken. Maar het lijkt me heel interessant en nuttig dat de ongerustheid van de lokale besturen – zij lezen immers ook de kranten – kan worden weggenomen. Op die manier kan er preventief – en ik volg op dat vlak de heer Doomst – een signaal worden gegeven aan de gemeentebesturen dat de nodige aandacht wordt besteed aan deze niet denkbeeldige problematiek. Een beetje uitleg en toelichting aan de gemeentebesturen lijkt me zeker geen overbodige zaak.

Ik begrijp de vragen, maar we moeten vooral geen paniek zaaien. Ik heb vooral proberen aan te tonen dat zowel de Vlaamse als de federale overheid volop bezig is met haar verantwoordelijkheid in dezen te nemen. Enerzijds gaat het over de stemcomputers, anderzijds over de nieuwe software voor het kandidaten- en resultatenbeheer. We zijn er ons terdege van bewust dat de lokale besturen daar ook mee aan de slag moeten, maar het is in eerste instantie nodig en nuttig om die systemen goed uit te werken zodat zij veilig zijn en niet kunnen worden gehackt. Wanneer we na verloop van tijd lokale besturen gerust moeten stellen, dan zullen we dat zeker doen. We hebben richtlijnen gegeven aan de lokale besturen wat de verkiezingen betreft maar dat zijn eerder algemene richtlijnen. Het is goed wat wij blijven voortwerken om, samen met onze federale collega’s, te proberen alle mogelijke problemen te verhinderen. En als het nodig is, zullen we de lokale besturen daarover inlichten. Maar ik denk, mijnheer Doomst, dat het vandaag nog geen tijd is, Rode Duivels of niet, om paniekvoetbal te spelen.

Michel Doomst (CD&V)

Ik kijk ook naar Nederland waar men nu een campagne heeft ‘Trap er niet in’ waarin men probeert daar iets rond te doen. Het kan ook op zijn Russisch: ‘Doe nie voesj, tis loesj’, dat klinkt wat Russischer. Ik denk in elk geval dat dit een aandachtspunt moet blijven, want op dat vlak zou het gevaar naargelang de tijd vordert, groter kunnen worden.

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.