U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 27 juni 2018, 14.06u

Voorzitter
van Yasmine Kherbache aan minister Philippe Muyters, beantwoord door minister Geert Bourgeois
421 (2017-2018)
De voorzitter

Het antwoord wordt gegeven door minister-president Bourgeois.

Mevrouw Kherbache heeft het woord.

Yasmine Kherbache (sp·a)

Minister-president, collega's, premier Michel stelt een ambitieuze arbeidsdeal voor om meer mensen aan het werk te helpen. Prima doelstelling, want er is een serieus probleem op onze arbeidsmarkt. Werkgevers krijgen vacatures niet meer ingevuld, en toch zitten we in Vlaanderen met maar liefst 185.000 werkzoekenden. De helft daarvan is langdurig werkzoekend.

Op het moment dat de economische motor op volle toeren draait, sputtert die van de arbeidsmarkt. Het is hoog tijd om alle zeilen bij te zetten. En dat is precies wat wij een maand geleden hebben gevraagd aan minister Muyters, toen we voor de eerste keer over die arbeidsdeal discussieerden. Wij vroegen dat niet alleen, ook Open Vld en CD&V vroegen dat, ook omdat minister Muyters nogal lauw reageerde op het voorstel van premier Michel.

Vandaag las ik in de krant dat het in het Overlegcomité bij de discussie over die arbeidsdeal vooral ging over punctuele federale maatregelen die van belang zijn, effectief, voor de regio's om bijvoorbeeld opleidingsvergoedingen minder te belasten. Om de interregionale mobiliteit te versterken, om ontslagen werknemers sneller te activeren. Dat zijn prima punctuele maatregelen die eigenlijk al lang hadden kunnen worden genomen, maar die geen structureel antwoord geven op de structurele problemen op onze arbeidsmarkt. Er zijn namelijk veel te weinig personen met een migratie-achtergrond aan het werk, veel te weinig personen met een handicap, te weinig kortgeschoolden en te weinig 55-plussers.

Alle adviezen aan minister Muyters zijn unisono: maak werk van meer opleiding, maak werk van meer intensieve begeleiding, verlaag de loonkost en pak de discriminatie aan.

Minister-president, vandaar mijn vraag: wat is de Vlaamse inbreng in die arbeidsdeal die vandaag werd besproken op het Overlegcomité?

De voorzitter

De heer Ronse heeft het woord.

Minister-president, een dikke maand geleden stelde de premier zijn arbeidsdeal voor. Dat was voor ons toch even slikken, want hij stelde voor om de bemiddeling naar jobs te doen via competenties. De zaken die hij voorstelde, zijn eigenlijk zaken die wij op Vlaams niveau al enige tijd hebben gerealiseerd. Ook het versnellingsplan om langdurig werkzoekenden te screenen was een voorstel. Dat was voor ons eigenlijk niets nieuws.

U hebt samen met minister Muyters en de collega’s in de Vlaamse Regering een consensusvoorstel gemaakt van twaalf punten. Daarin staat onder andere het activerend ontslagrecht en ook het feit dat het federale niveau niet meer zomaar belasting kan heffen op premies voor mensen die hier tijdelijke werkervaringstrajecten volgen. Dat zijn allemaal zaken die heel nuttig zijn en die een hefboom kunnen vormen voor de vele inspanningen die we op Vlaams niveau leveren om werkzoekenden aan het werk te helpen.

Ondertussen staan we al enige tijd verder en vernemen we in de pers dat er uitgerekend vandaag een overleg is omtrent de arbeidsdeal. Mijn vraag is dan ook klaar en duidelijk: wat is op dit moment de stand van zaken?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Dank u, voorzitter. Collega’s, vandaag was er geen Overlegcomité waarbij fysiek samengekomen werd, maar een elektronisch Overlegcomité. Over dit punt is er nog geen beslissing gevallen. Er is namelijk nog discussie over de punten waarover gepraat zal worden.

De deelstaten hebben hun werk gedaan. De deelstaten hebben een dertigtal voorstellen ingediend. Twaalf daarvan werden ingediend door de Vlaamse Regering, zoals collega Ronse al zei. Deze werden hier op 30 mei toegelicht door collega Muyters. Het zijn die twaalf punten die wij op de tafel leggen, collega Kherbache.

Op het federale vlak zijn er nog geen voorstellen op tafel gelegd in het Overlegcomité. Ik deel met u de opinie dat er hier snel en dringend werk gemaakt moet worden van een grondig arbeidspact. De mismatch op de arbeidsmarkt is er. Er zijn een hele reeks knelpuntberoepen. Er is een groot aantal vacatures waar geen invulling aan gegeven wordt. En er is de verbetering van de arbeidsmarkt. Want laat ons niet vergeten dat het over twee elementen gaat: enerzijds de knelpuntberoepen en anderzijds de verbetering van de arbeidsmarkt.

Mijn oproep is dus dat er een echt arbeidspact tot stand zou komen. Een pact veronderstelt voor mij dat én de federale overheid én de deelstaten een inbreng hebben en zich engageren, en dat bij de plannen van aanpak twee aspecten behandeld worden: enerzijds de niet-ingevulde vacatures of knelpuntberoepen, maar anderzijds ook, zoals het punt vandaag op de agenda staat: de verbetering van de werking van de arbeidsmarkt.

Yasmine Kherbache (sp·a)

Dank u, minister-president. Aangezien het debat nog lopende is en u dus nog perfect een inbreng kunt doen in de discussie in het Overlegcomité, zou ik er toch echt voor willen pleiten om onze Vlaamse bevoegdheden veel ambitieuzer in te vullen om die arbeidsmarkt te activeren. Ik geef er drie mee. Ten eerste investeren in opleiding. Het aantal werkzoekenden in opleiding is de afgelopen jaren gedaald. Er zijn ook instructeurs bij VDAB afgevloeid. Er is op dat vlak nog een gigantische werf die we echt moeten aanpakken: we moeten meer werkzoekenden opleiden. Want de arbeidsmarkt verandert en de economie verandert. Het is dus broodnodig om werkzoekenden beter op te leiden. Ten tweede, de loonkost. We hebben Vlaamse bevoegdheden waarmee we de loonkost fors kunnen verlagen. We zien echter dat die bevoegdheden de afgelopen jaren eigenlijk verkeerd gebruikt werden. U kunt echter nog altijd bijsturen: u kunt de loonkost van de langdurig werkzoekenden fors doen dalen in plaats van ze te verhogen, wat deze regering heeft gedaan.

Ten derde is er de intensieve begeleiding. Zorg ervoor dat er echt een fysiek contact is, in het Overlegcomité, maar ook met de werkzoekende, want met de digitalisering merk je op dat vlak dat dat contact erop achteruitgaat.

Ik denk dat de collega in een andere realiteit leeft dan ikzelf. Er is nog nooit zo’n efficiënt opleidingsbeleid geweest wat VDAB betreft. We hebben zeer recent het versnellingsplan aangekondigd, waarmee meer dan 65.000 langdurig werklozen heel doorgedreven zullen worden getraind. Ik vind het spijtig dat men nu nog aan het discussiëren is over de punten die op de agenda kunnen staan. Ik denk dat wij hier op Vlaams niveau meer dan ons huiswerk hebben gedaan, met twaalf heldere punten. Ik kan er nog een aantal bij verzinnen. Ik verwijs bijvoorbeeld naar het recente debat over mensen van 56 jaar die met SWT (stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag) of brugpensioen zijn gestuurd. Er is ook heel de kwestie van de beschikbaarheden, de passieve, de aangepaste beschikbaarheid. Daardoor heeft Vlaanderen het heel moeilijk om mensen hier die talent hebben, die potentieel hebben, te activeren. Ik hoop dus dat ook die punten op die agenda zullen terechtkomen.

De voorzitter

Mevrouw Claes heeft het woord.

Sonja Claes (CD&V)

Voorzitter, toen de Federale Regering voorstelde om een arbeidsdeal te maken met de gewesten, is dat hier in de plenaire vergadering ter sprake gekomen. Minister Muyters was ‘not amused’. Het is spijtig dat hij er vandaag niet is, natuurlijk. Hij was ‘not amused’ omdat alle voorstellen die van de federale overheid kwamen, eigenlijk bevoegdheden van Vlaanderen betroffen. Ik kan dat nog enigszins begrijpen, maar groot is dan mijn verbazing nu over het feit dat, als dat in omgekeerde richting gaat, als Vlaanderen voorstellen kan doen in de richting van de federale overheid, het alleen voorstellen doet die de federale overheid treft.

Minister-president, ik volg u als u zegt dat we ook eigen voorstellen moeten hebben, over knelpuntberoepen, over een arbeidspact, wat voor een deel federaal en voor een deel Vlaams is. Dat is het essentiële onderdeel van een arbeidsdeal. Wat dat betreft, moet men volgens ons zeker nog een tandje bijzetten. Welke Vlaamse bevoegdheden willen wij verder gebruiken? Uiteindelijk zijn die 185.000 werklozen die er nog zijn, immers langdurig werklozen, oudere werklozen, kansarme groepen en mensen met een allochtone achtergrond. Het zijn die werklozen die wij moeten proberen in te passen in deze arbeidsdeal.

De voorzitter

Mevrouw Talpe heeft het woord.

Minister-president, we hebben ons in het begin misschien wel wat laten verblinden door de heropleving van de economie en de continue daling van de werkloosheidscijfers. Dat heeft onze aandacht wat afgeleid van de opmars van de vele niet-ingevulde vacatures. De economische groei van onze bedrijven komt in het gedrang en dat is onaanvaardbaar voor ons, maar ook voor u, en daar zal ook een ambitieus akkoord, een ambitieus plan voor nodig zijn. Uiteraard moeten er federaal een aantal belangrijke knopen worden doorgehakt, onder andere over de werkloosheidsuitkering en het uitdoven van SWT, het voormalige brugpensioen. Wat dat betreft, hebt u in ons ook een partner, maar dat ontslaat Vlaanderen natuurlijk niet van zijn verantwoordelijkheid. We hebben met het activeringsbeleid een rechtstreekse lijn met elke werkzoekende. Dat is uniek, en die hefboom moeten we aanscherpen. Het is ook een en-enverhaal: we moeten onze bedrijven evenzeer zuurstof geven. U kent ons voorstel voor een herschikking van de middelen en een versterking van de doelgroepkorting. Werd of wordt dat ook meegenomen naar het Overlegcomité?

Minister-president Geert Bourgeois

Voorzitter, hier worden natuurlijk twee debatten vermengd. Mevrouw Kherbache begint, daarin aangevuld door andere leden, over Vlaams-Vlaamse bevoegdheden te spreken. Ik denk dat we dat debat het best op een andere manier, op een andere plaats voeren. We zullen dat debat in de eerste plaats in de regering moeten voeren. Ik heb die voorstellen die hier worden geformuleerd, niet op de regeringstafel gekregen, noch bij de begrotingsbesprekingen, noch op enig ander moment. Het is de bedoeling geweest van het voorstel van pact dat de premier heeft gelanceerd, denk ik, om te bekijken waar de componenten van de federale staat elkaar konden versterken. Daarom focust Vlaanderen op die voorstellen waarvan wordt gezegd dat de federale overheid ervoor kan zorgen dat de maatregelen die wij nemen, een bijkomende impuls krijgen, bijkomend worden versterkt. Dat lijkt me het zinvolle daarvan. Men kan natuurlijk beslissen dat helemaal uit te breiden tot een intern Vlaamse debat. Ik denk niet dat dat meteen de bedoeling is van een pact met de federale overheid, temeer daar ik vaststel dat er momenteel nog geen voorstellen van de federale overheid op tafel liggen.

En dus, inderdaad, tot verbazing van minister Muyters die hier heel terecht niet aanwezig is – hij is op economische missie, zoals u weet – kwam er een oproep tot een federaal arbeidspact, een arbeidsdeal zoals de premier het genoemd heeft, maar waarin geen enkel voorstel stond met betrekking tot de federale bevoegdheden. Het is toch logisch dat je daar vragen bij stelt.

Ik herhaal dat de deelstaten hun werk hebben gedaan. Er liggen dertig voorstellen op tafel waarvan twaalf van de Vlaamse overheid. Die kent u, minister Muyters heeft die hier op 30 mei meegedeeld. Vandaag vergadert het Overlegcomité, volgens het laatste bericht dat ik tien minuten geleden heb ontvangen, is men nog niet tot een besluit gekomen omdat er geen akkoord is over de punten waarover zal worden gepraat. Dit is de stand van zaken en ik betreur dat. Ik herhaal dat ik het belangrijk vind dat er een ernstig en grondig pact komt, en evenzeer dat er snel een pact komt.

Mevrouw Kherbache, ik ben het niet eens met uw oppositietaal, u negeert de werkelijkheid in Vlaanderen. U negeert de maatregelen die zijn genomen, de heer Ronse heeft er een aantal opgesomd. Ik kan u nog verwijzen naar de maatregelen die de regering op voorstel van minister Muyters enkele weken geleden heeft genomen met de visienota om voor hooggeschoolde knelpuntberoepen de aantrekking vanuit het buitenland te vergemakkelijken, want voor een aantal ‘high potentials’ zijn er gewoon onvoldoende profielen in dit land. Zijn die echt knelpuntberoepen? We hebben die beslissing genomen, en dit zal ertoe bijdragen dat ook er voor die beroepen een groter aanbod zal zijn.

In individuele beroepsopleidingen wordt massaal geïnvesteerd. Dat is een aanbod aan de werkgevers die daar natuurlijk op moeten ingaan. Zij moeten ook de inspanning leveren om mensen in het bedrijf, op de werkvloer op te leiden en om daarmee aan de slag te gaan.

De resultaten mogen gezien worden. De werkloosheid is in Vlaanderen nu al 34 maanden op rij gedaald. De tewerkstellingsgraad van de 55-plussers is van 2014 tot 2017 met 5 procentpunt gestegen. Onze werkzaamheidsgraad ligt op 73 procent, het gemiddelde in België ligt iets boven 68 procent, in Wallonië is dat 63 procent en in Brussel 60 procent. Wij presteren zeer goed, maar het kan nog beter en we maken daar ook werk van. Er zijn heel veel maatregelen genomen, onder andere het doelgroepenbeleid, en daarnaast is er massaal geïnvesteerd in opleidingen. Het duaal systeem is uitgerold door minister Crevits en minister Muyters. Ik hoop dat dit ook zal worden gebruikt bij levenslang leren. Er zijn een aantal maatregelen in onderwijs die per definitie niet onmiddellijk maar wel op de lange termijn een effect sorteren.

Ik wil u uitnodigen om dit debat voort te zetten met minister Muyters. Hier gaat het over een pact waarbij wordt voorgesteld om maatregelen te nemen waarbij de componenten elkaar versterken en aanvullen. Daarvan zijn wij vertrokken, en ik betreur dat er nog geen beslissing is gevallen. Het reces staat voor de deur, ik herhaal dan ook mijn oproep om snel werk te maken van een echt en grondig pact dat gaat over engagementen van de federale overheid en over engagementen van de deelstaten maar dat ook slaat op de beide componenten, de component van de knelpuntberoepen enerzijds en de verbetering van de arbeidsmarkt anderzijds. Naar mijn bescheiden mening liggen de grote hefbomen daar op federaal vlak.

Yasmine Kherbache (sp·a)

Minister-president, u negeert de alarmsignalen van het terrein, ook van ondernemingen die hun vacatures niet ingevuld krijgen. U negeert ook de realiteit. Tien jaar geleden, bij de vorige heropleving van de economie, daalde de werkloosheid tweemaal en wat de langdurige werkloosheid betreft, zelfs driemaal meer dan vandaag, terwijl we vandaag meer vacatures hebben. Er is dus een probleem inzake activering, er is een probleem inzake het gebruik van Vlaamse bevoegdheden. Ik wil u dan ook vragen te stoppen met altijd de schuld bij iemand anders te leggen en te wijzen naar de federale overheid en de werkzoekende, en uw minister van Werk te activeren. (Applaus bij sp.a)

Mevrouw Kherbache, het is niet moeilijk om de werkloosheidscijfers snel te laten dalen met alle subsidiejobs die u zoveel jaren geleden hebt geïnstalleerd. (Applaus bij de N-VA)

Collega's, als we het hier niet eens zijn over het feit dat er op federaal niveau dringend een aantal zaken moeten veranderen, dat er geen mensen van 56 jaar meer op SWT worden gestuurd, dat ontslagrecht activerend moet zijn, dat loonopbouw gekoppeld moet zijn aan competenties, dat heel het verhaal rond het opleidingskrediet langer moet kunnen duren, dat alle mensen die op dit moment werkzoekend zijn, verplicht moeten worden om te zoeken naar jobs… Als we het daarover hier niet eens zijn, als we het er niet over eens kunnen zijn dat die punten nog maar op een agenda over een arbeidsdeal worden besproken, dat zitten we met een probleem.

En het is inderdaad vlak voor het reces. En ik, als jong parlementslid, dat heel erg begaan is met onze welvaart, met de invulling van vacatures, heel erg begaan met alle medewerkers die vandaag op hun tandvlees zitten, hoop echt dat men tot een consensus komt. Ik hoop dat die noodzakelijke punten zullen worden besproken, zodat we dit jaar nog een serieuze doorbraak kunnen doen in het kader van arbeidsmarktbeleid. Dat komt iedereen ten goede, en vooral onze sociale zekerheid. Ik dank u. (Applaus bij de N-VA)

De voorzitter

De actuele vragen zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.