U bent hier

De voorzitter

De heer Ceyssens het woord.

Minister, over de verkeersveiligheid hebben we het al heel dikwijls gehad op dit spreekgestoelte, en heel terecht. Ik wil het vandaag even met u hebben over de cijfers van Vias die we onlangs zagen en waaruit blijkt dat de ongevallen met gewonden bij wegenwerken op kleinere wegen de laatste drie jaar met 30 procent gestegen zijn. Misschien zal daar het toenemend aantal wegenwerken voor iets tussen zitten, maar er wordt ook gekeken naar de gebrekkige signalisatie die er soms is bij wegenwerken.

Minister, laat me duidelijk zijn: mijn ervaring leert dat de meeste aannemers die met wegenwerken bezig zijn, zeer goed en zeer grondig bezig zijn met signalisatie. Maar diezelfde ervaring leert me ook dat er enkelingen zijn die alles wat zij kunnen aan hun laars lappen. Op dat vlak hebben we op dit moment een probleem. Het is namelijk zo dat de straffen die daarop staan, nogal aan de lage kant zijn. Bijvoorbeeld een fietspad afsluiten en de fietsers zomaar de weg op dwingen, is een boete van eerste graad, die 55 euro kan bedragen. Als je als burger op een fietspad parkeert, kost je dat 110 euro, denk ik.

Een aannemer die echt te kwader trouw is, gaat rekenen wat hem die boete eventueel kan kosten, en dat is een pak minder dan de signalisatie hem kan kosten of de tijd die erin kruipt om de signalisatie te plaatsen. Minister, dat is ontoelaatbaar. Dit is oneerlijke concurrentie van die aannemers ten aanzien van het merendeel van de aannemers die wel correct werken en wel correct signaleren. Maar vooral wordt op dat moment met de verkeersveiligheid gespeeld, en dat lijkt mij ontoelaatbaar.

Minister, door de zesde staatshervorming is er in een artikel voorzien waardoor Vlaanderen bevoegd is voor het plaatsen van de verkeerstekens, de controle erop en de technische eisen. Ik zou aan u willen vragen of u bereid bent om de boetes op het slecht signaleren bij wegenwerken op te trekken.

De voorzitter

Minister Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

Er wordt inderdaad gewag gemaakt van een toename met 30 procent van het aantal ongevallen bij wegenwerken op een periode van drie jaar. Dat is natuurlijk een Belgisch cijfer. Ik heb eens nagegaan wat de cijfers voor Vlaanderen zijn. Daar is het iets beter, daar wordt namelijk gewag gemaakt van een stijging van 21 procent. Het probleem zou zich vooral situeren in Brussel, waar er een stijging is van 120 procent. In Wallonië is het ongeveer 35 procent.

Als we kijken naar het aantal slachtoffers, dan zie je in Vlaanderen ook een toename, plus 9 procent, en zelfs een daling bij de autosnelwegen van min 35 procent van het aantal slachtoffers. Op de andere wegen, zowel de gewestwegen als de lokale wegen, is er een toename met 25 procent. Ongetwijfeld zal de toename van het aantal wegenwerken wel een rol spelen.

Ik zag ook dat in de Belgaberichtgeving gewag gemaakt werd van oorzaken. Men verwees naar een "nonchalante wegsignalisatie”. Ik heb dat dan nagevraagd bij Vias zelf. Daar moet ergens iets fout zijn gelopen want daar zegt men dat men dat absoluut niet heeft gezegd en men dat niet heeft aangedragen als oorzaak van een stijging van het aantal ongevallen bij wegenwerken. Daar moet ergens een misverstand zijn.

Ik heb ook gecheckt bij het Agentschap Wegen en Verkeer of er zich daar een probleem voordoet. Men zegt me dat zij het alleszins niet zien. Ik spreek enkel over de gewestwegen, en niet over de lokale wegen. Voor de gewestwegen is het Agentschap Wegen en Verkeer altijd bij elke stap betrokken en oefent het controle uit, dus bij het opmaken van het werfsignalisatieplan – er wordt echt gezegd op welke plaats precies welk bord moet staan –, bij de vergunning – er moet een signalisatievergunning zijn – en ook bij de controle achteraf – bij alle wegenwerken wordt controle achteraf gedaan, om te zien of de borden effectief staan waar ze moeten staan, conform het werfsignalisatieplan.  Bij het Agentschap Wegen en Verkeer maakt men dus geen gewag van een problematiek. De boetes doen stijgen wil ik zeker bekijken, maar wat ik nog interessanter zou vinden, is dat we de administratieve afhandeling zelf zouden kunnen doen. Nu kan enkel de politie verbaliseren. Laat ons wel wezen, dat is geen grootste prioriteit, omdat zij dikwijls ook niet op de hoogte zijn van het werfsignalisatieplan. Ze weten dus niet of de borden al dan niet correct staan. De administratieve afhandeling vind ik dus misschien nog iets belangrijker, maar ook wel iets ingrijpender, want dan moeten we decretaal optreden.

De belangrijkste oorzaak is wel overdreven snelheid. Daarover is iedereen het eens. Overdreven snelheid bij wegenwerken leidt nog dikwijls tot heel wat ongevallen. Daarvoor hebben we nu gelukkig de mobiele trajectcontrole. We hebben ze eerst geposteerd op de A12, nu staat ze op de E34 in Turnhout, daarna gaat ze naar de E19. Dat is iets totaal nieuws, maar we zien wel onmiddellijk zeer positieve effecten.

Het gaat over verkeersveiligheid en over gewonden, dus ik zou niet zeggen dat we het in Vlaanderen beter doen, maar wel minder slecht. Een stijging van 21 procent moet ons toch even wakker schudden. Dan moeten we ons toch afvragen wat we daaraan kunnen doen. Het kan zijn dat Vias het niet vermeld heeft, maar het feit blijft dat het moeilijk is om op te treden. Inderdaad, vanuit het Agentschap Wegen en Verkeer wordt, net zoals vanuit de gemeentebesturen, denk ik, op voorhand een signalisatieplan opgemaakt. Alleen zien we dikwijls bij bepaalde categorieën aannemers dat als er uiteindelijk signalisatie wordt gezet en men moet gaan controleren, men vaststelt dat ze er niet staat. Men moet de aannemer nog achternazitten, en de dag erna wordt ze bijgeplaatst, maar ondertussen is er wel een onveilige situatie. We moeten kunnen garanderen dat vanaf dag 1 dat er gewerkt wordt, de signalisatie correct is en conform de afspraak. Als u zegt dat we dat op een administratieve manier zouden kunnen afhandelen, dan wil ik u zeggen dat mijn fractie het alleszins wil ondersteunen om zelfs een decretaal initiatief te nemen, zodat we dat zelf kunnen afhandelen. Het gaat over verkeersveiligheid. Het is dus belangrijk. Een bijkomende vraag van mij is zelfs of er van uw kant bereidheid is om, als manifest de signalisatie fout wordt geplaatst, de mogelijkheid in te bouwen om de werken onmiddellijk te schorsen.

De voorzitter

De heer Daems heeft het woord.

Rik Daems (Open Vld)

Minister, ik heb u een tijdje geleden daarover een schriftelijke vraag gesteld. Daaruit blijkt dat niet alleen het aantal ongevallen stijgt, maar dat ook het aantal meldingen van verkeerde verkeerssignalisatie sterk stijgt, los van het feit – en dat hebt u in het antwoord gemeld – dat het misschien ook te maken heeft met het feit dat er communicatief meer mogelijkheden zijn om het aan te kaarten. Wat mij in dat antwoord vooral heeft aangesproken, is dat u stelde dat inzake ingebrekestelling met betrekking tot werfsignalisatie “niet formeel, noch systematisch wordt bijgehouden”. Dan treed ik de heer Ceyssens natuurlijk wel een beetje bij. Hoe kun je de rotte appels uit de mand halen als de informatie die bestaat, noch systematisch, noch formeel, wordt bijgehouden, waarmee je op een of andere manier wel degelijk aan een bepaald soort aannemers zou kunnen zeggen dat ze er gewoon niet meer in komen?

Mijn vraag is heel concreet: acht u het mogelijk dat u vanaf vandaag wel formeel en systematisch de ingebrekestellingen bijhoudt? Zou u daar gevolgen aan kunnen verbinden voor de desbetreffende aannemers? Hoe zit het met de aansprakelijkheid van de aannemers? Als er een ongeval gebeurt en je kunt aantonen dat het te maken heeft met de signalisatie, heb ik tot nu toe nog niet geweten dat de aannemer dan bij de lurven is gevat.

De voorzitter

De heer Van Miert heeft het woord.

Collega, ik denk dat we allemaal uw bezorgdheid delen over de sterk gestegen cijfers van ongevallen bij wegwerkzaamheden. Ik denk ook dat niemand in twijfel trekt dat signalisatie een belangrijk aspect is, maar ik twijfel wel een beetje aan de impact van een maatregel zoals u die voorstelt aan de minister, namelijk de hoogte van de boetes in vergelijking met wat de minister voorstelt, namelijk een permanentere controle aan wegwerkzaamheden. Een aannemer die met miljoenenprojecten omgaat, is niet afgeschrikt door een boete van 58, 580 of zelfs 1000 euro. In die zin is het misschien beter dat het een parameter kan zijn in latere aanbiedingen als die aannemer opnieuw meedoet en in het verleden regelmatig in gebreke is gebleven.

Minister, ik heb nog een vraag voor u. U zegt zelf dat snelheid een heel belangrijke factor is. Is het dan misschien geen optie – men ziet dat zelfs op de E34 in Turnhout – om permanent en meer controle in te zetten, om zo de mentaliteit bij de bestuurders te veranderen?

Minister Ben Weyts

Wat dat laatste betreft: zeker. We zijn erin geslaagd om het voortouw te nemen op het vlak van verkeersveiligheidstechnologie en voor het eerst een mobiele trajectcontrole aan te kopen. We zijn nog aan het testen om op basis van de testresultaten een nieuwe offerte in de markt te zetten voor nog meer functionaliteiten en een nog betere dienstverlening. Dat is alleszins de bedoeling, en dan kunnen we meer van die mobiele trajectcontroles bestellen.

Waarom werd het niet bijgehouden door de administratie? Ik heb u trachten diets te maken dat er zich, alleszins voor de gewestwegen, geen problematiek voordoet, net omdat we zo’n accuraat controlesysteem hebben omdat het Agentschap Wegen en Verkeer bij elke stap betrokken is en controle uitoefent en bij de start van de werken visuele controle uitoefent. Vandaar dat men het niet heeft bijgehouden. Ik zal checken met de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) of er bij lokale wegwerkzaamheden wel problemen zijn, en dan kunnen we nagaan of het zinvol is om die boete te verhogen. Prima facie is het inderdaad een laag bedrag, maar als er voor ons geen probleem is, moet de boete niet worden aangepast als ze dan toch niet moet worden toegepast. Ik begrijp dat er op lokaal vlak wel een probleem kan zijn en dan ben ik zeker bereid om dat te onderzoeken.

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik denk dat ook op gewestelijk vlak de controle een probleem is want het kan bij een aantal aannemers een afwachtende houding uitlokken. ‘We hebben een signalisatieplan en we zullen dat al eens plaatsen, en als we een controle krijgen, zullen we wel bijplaatsen.’ Neen, er moet een plan zijn en als dat niet wordt gevolgd, komt er een boete. Als die boete niet hoog genoeg is, moeten we misschien gewoon de werken schorsen en dan zal men het wel voelen.

Wegenwerken – daar zijn we het allemaal over eens – zijn er bijna altijd om de verkeersveiligheid te verbeteren. Tijdens de wegenwerken is er meer verkeersonveiligheid en dat is een collectieve verantwoordelijkheid. Het is een collectieve verantwoordelijkheid van de bestuurders die hun snelheid moeten aanpassen – het is goed dat u daarop inzet –, maar het is ook een collectieve verantwoordelijkheid van degene die verantwoordelijk is voor de signalisatie. We hebben in Vlaanderen de bevoegdheid om ervoor te zorgen dat dit strikt wordt nageleefd en we moeten dat doen want het gaat over verkeersveiligheid en dat is zeer belangrijk.

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

zullen de commissiewerkzaamheden voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.