U bent hier

De voorzitter

De heer Vanbesien heeft het woord.

Wouter Vanbesien (Groen)

Minister, u hebt een brief gekregen van wetenschappers die de alarmbel luiden. Het gaat over uw voorstel voor een nieuw Saeftinghedok voor de haven van Antwerpen. Er worden verschillende problemen gemeld door die wetenschappers, onder meer over de mobiliteit. In Antwerpen zijn we graag kampioen en de eerste van de klas, maar natuurlijk liefst van de juiste dingen. Nu zijn we kampioen van de files en van de slechte lucht.

Een van de dingen die structureel moet veranderen, is onze mobiliteit: een meer duurzame mobiliteit, minder vrachtwagens, minder auto's, meer trams, bussen, treinen, waterwegen enzovoort. De wetenschappers zeggen dat u met uw voorstel, minister, de mobiliteit alleen nog maar gaat verzwaren. U gaat meer vrachtwagens in de file zetten. Eigenlijk wilt u dat een beetje ‘in den duik’ doen, want die negatieve mobiliteitseffecten van het Saeftinghedok worden eigenlijk geminimaliseerd.

Dat is niet het enige punt. Ook op andere punten, bijvoorbeeld dat u de wetten inzake natuurbehoud, milieu en ruimtelijke ordening niet zou volgen, komt heel de rechtszekerheid van zo'n groot project in het gedrang. Minister, u hebt de brief gelezen, wat is uw reactie daarop? Hoe schat u de argumenten van de wetenschappers in?

De voorzitter

Minister Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

Het doel van de hele operatie is om te zorgen voor extra containercapaciteit voor Antwerpen, namelijk 6,5 miljoen extra containers. Dat is de duidelijke doelstelling. Hoe willen we die realiseren? Zo snel mogelijk, door gebruik te maken van het Complexeprojectendecreet, waarbij we zo snel mogelijk vooruit willen gaan, de verschillende alternatieven willen bestuderen, en zorgen voor een maximaal draagvlak.

We hebben daarvoor een actorenoverleg opgestart met diverse partners die worden uitgenodigd. Er worden ongeveer vijfhonderd mensen uitgenodigd, daarvan komen er een honderdtal opdagen. Er zijn al negen van die overlegvergaderingen geweest. Enkele van de academici die u vermeldt, niet allemaal maar sommige, hebben daaraan deelgenomen. Wat doet men daar? Enerzijds bespreekt men de onderzoeksresultaten vanuit mijn administratie, anderzijds biedt men een vrije tribune aan voor iedereen die zijn mening wil geven over welk onderwerp dan ook binnen dat project.

Zo hebben enkele van de ondertekenaars gebruikgemaakt van die vrije tribune. Sommigen hebben heel duidelijk aangegeven dat ze elke oplossing die een Saeftinghedok impliceert, afwijzen. Elke oplossing, elke conclusie die als resultaat het Saeftinghedok hebben, wijst men af. Dat is een duidelijke mening, ik respecteer die ook. Iets anders is natuurlijk dat men dan elke andere conclusie die wordt vooropgesteld, gewoon opzijschuift en dat men vervolgens ook nog eens zaken waarmee men eerst akkoord ging, nu afkeurt.

In het begin is bijvoorbeeld duidelijk beslist dat de optie Zeebrugge – het gaat over uitbreiding van de containercapaciteit in de Antwerpse havenregio – buiten de scope blijft van dit project, ook al is de samenwerking prima. Nu zegt men dat men dat er opnieuw moet in impliceren. Men komt terug op de eerder genomen beslissing. Hetzelfde geldt voor de samenwerking inzake Gent. Ook dat is zo'n aspect, en dan haalt men uit andere zaken bij. Zo zou de extra containercapaciteit niet afdoende economische toegevoegde waarde creëren. Maar dat was net het uitgangspunt van het project: die 6,5 miljoen containers.

Vervolgens zegt men dat – ik kan niet op alle elementen van de brief van vijf bladzijden reageren – de milieueffecten niet afdoende bestudeerd zijn. Wel, een van de sprekers heeft op dat actorenoverleg de strategische MER aangehaald.

Ik snap dat het niet leuk is als uiteindelijk het negende alternatief wordt voorgesteld waarbij ik perfect het Complexeprojectendecreet en de procedure gebruik zoals het hoort. Ik heb dat negende alternatief, dat in openbaar onderzoek wordt gezet, gesuggereerd om snel vooruit te kunnen gaan, om de doelstelling van 6,5 miljoen extra containers te halen, om ervoor te zorgen dat we een minimale ingreep ten nadele van de natuur moeten doen, en om ervoor te zorgen dat de negatieve mobiliteitsaspecten net beperkt worden. Net op basis daarvan heb ik samen met mijn administratie een negende alternatief gesuggereerd, net om te bewijzen, zoals in andere dossiers, dat wij in Vlaanderen wel degelijk nog grote projecten kunnen aanpakken, dat we erin kunnen slagen om een maximaal draagvlak te creëren om vooruit te kunnen gaan. We hebben dat gedaan in het Oosterweeldossier, ik wil hetzelfde doen inzake de extra containercapaciteit voor Antwerpen.

Maar daar is de doelstelling wel onomstotelijk en vanaf het begin extra containercapaciteit geweest, zo snel mogelijk en met een beperkte impact op de natuur en beperkte mobiliteitseffecten.

Wouter Vanbesien (Groen)

Minister, u zegt hier dat er procedureel geen enkele fout is gemaakt en dat dit rechtszeker en solide is, ook het feit dat u de laatste uren een eigen alternatief hebt ingediend. Ik heb dat soort argumentatie, namelijk dat de procedures perfect zijn gevolgd en dat u recht in uw schoenen staat, al heel vaak gehoord in dit parlement en ik zit hier nog niet zo lang, het is mijn eerste legislatuur, onder meer in dit dossier over Saeftinghe en het RUP dat daarvoor is gemaakt. Dat was tiptop in orde, maar het is wel geschorst en geschrapt door de Raad van State, onder meer over Oosterweel, waar u altijd hebt gezegd dat u een perfect parcours aan het lopen was – tot de auditeur van de Raad van State zei dat dit echt niet klopt. Hetzelfde zien we op het vlak van Uplace waar ook altijd alle procedures perfect waren gevolgd tot de rechtelijke macht zich uitsprak.

Ik wil dan ook oproepen, minister, om niet koppig bij uw eigen nieuw voorstel te blijven maar op een open manier met dit dossier om te gaan en te kijken naar betrokken mensen die willen meehelpen om een betere oplossing te vinden, zowel op het vlak van mobiliteit en milieu-impact als op het vlak van rechtszekerheid, en dus uw verantwoordelijkheid te nemen en niet het risicovolle pad op te gaan met het gevaar dat u met uw gezicht tegen de muur loopt.

De voorzitter

Mevrouw Kherbache heeft het woord.

Yasmine Kherbache (sp·a)

Minister, u geeft aan dat u op korte termijn snelle oplossingen wilt voor het verhogen van de containercapaciteit maar als ik u bezig hoor, dan bent u eigenlijk op korte termijn bijkomende problemen aan het creëren. Ten eerste doorkruist u de procedure en ten tweede – en dat is het belangrijkste – zal er geen oplossing komen wanneer u de mobiliteitsimpact niet serieus aanpakt.

Tot nu toe hebt u altijd verwezen naar het Toekomstverbond. Alle extra files die er zouden bijkomen door de extra vrachtwagens op de snelweg zouden worden opgevangen door de modal shift in het Toekomstverbond. Maar in dat Toekomstverbond hebt u al die maatregelen in de tijd vooruit geschoven en vandaar mijn vraag: als u dan toch wilt versnellen, waarom doet u dan geen moeite om de tweede spoorontsluiting en de aanleg van de A102 die het vrachtverkeer zal opvangen effectief versneld in te voeren? Nu hebt u dat in het Toekomstverbond in de tijd vooruit geschoven.

De voorzitter

Mevrouw De Ridder heeft het woord.

Annick De Ridder (N-VA)

Mijnheer Vanbesien, we hebben dit debat al uitgebreid gevoerd in de commissie en u ligt niet wakker van de rechtszekerheid. Wees daar eerlijk over. U wilt duidelijk gewoon geen uitbreiding van die havencapaciteit. Dat is ons ook duidelijk geworden in de commissie.

Er liggen nu acht bouwstenen voor. Er is van in het begin gezegd dat er met het samenbrengen van die aparte elementen uit die acht andere alternatieven nog nieuwe mogelijkheden waren. De minister doet er alles aan om op een snelle manier naar een oplossing te zoeken met het behoud, uiteraard, van volledige inspraak en studiewerk dat moet gebeuren. Wat is daar nu zo absurd verkeerd aan? Behalve wanneer u natuurlijk de bedoeling hebt dat er helemaal niets zou komen en dat u wilt blijven blokkeren. De minister doet er alles aan om het dossier te deblokkeren en een oplossing te vinden.

Ik weet niet of u beseft dat de huidige beslissingen voor toekomstige goederenstromen nu worden genomen. Nu moeten wij duidelijkheid kunnen geven aan die haven over de mogelijke uitbreiding, of het is het begin van het einde van de Antwerpse haven.

Wat mobiliteit betreft, weet u misschien niet maar zou u wel moeten weten – specialisten zouden dat moeten weten want een van hen, Dirk Lauwers, maakt het mobiliteitsplan voor Samen in Antwerpen – dat als er meer versnipperd, containers links en rechts op acht locaties bijkomend worden gecreëerd, die niet kunnen worden gebundeld. Ze gekoppeld aanbieden zou beter zijn voor de mobiliteit. Minister, op welke manier zult u er vaart achter blijven zetten? Ik lees dat het geplande actorenoverleg niet is doorgegaan. Op welke manier zal doorgang worden gegeven zodat we in Antwerpen spoedig uw beslissing kennen over die capaciteit?

Minister Ben Weyts

Inzake mobiliteitsdossiers, en zeker wanneer het gaat over de tweede spoorontsluiting, mevrouw Kherbache, denk ik dat niemand er ooit zoveel vaart achter heeft gezet. We hebben er eindelijk vanuit het Vlaamse niveau voor gezorgd dat er op het federale niveau spoorinvesteringen worden gerealiseerd, en dat is niet dankzij de vorige regering, waar u deel van hebt uitgemaakt, integendeel. Het kost ons bloed, zweet en tranen en vooral veel geld, maar we doen het maximaal mogelijke om die dossiers vooruit te kunnen trekken. Ik heb daar echt geen lessen over te leren, integendeel, ik denk dat we er met deze regering in geslaagd zijn om grote complexe dossiers die volledig vastzaten, die in de modder zaten, vlot te trekken. Het Oosterweeldossier is daar een van, tot spijt van wie het benijdt.

Opnieuw, mijnheer Vanbesien, wilt u stokken in de wielen steken. U wilt gewoon geen verdere groei van de Antwerpse haven. U wilt dat gewoon niet. Het zou u sieren mocht u dat gewoon zeggen, ‘clear and simple’. U wilt geen Saeftinghedok of elk ander alternatief dat uit het actorenoverleg komt. De conclusie van het overleg, de aanleg van al dan niet gedeeltelijk het Saeftinghedok, wijst u bij voorbaat af.

De inspraak is enkel inspraak wanneer die inspraak in de conclusie u schikt. Daar ben ik het fundamenteel mee oneens. Inspraak is prima, maar inspraak dient niet om de democratische verkiezingsuitslag ongedaan te maken. Dat is niet de bedoeling. Het is finaal nog altijd een politieke beslissing die moet worden genomen op basis van een zo ruim mogelijk draagvlak, op basis van inspraakprocedures, maar uiteindelijk moeten wij die beslissing wel nemen. Inspraak is u van harte gegund, u en de uwen, maar uiteindelijk zal het wel op basis van de democratische verhoudingen en de politieke verhoudingen zijn dat beslissingen worden genomen om ervoor te zorgen dat we vooruit geraken, dat we economische groei realiseren, dat de impact op de natuur beperkt is, dat mobiliteitseffecten beperkt zijn, maar vooral dat we op alle vlakken vooruitgaan. (Applaus bij de N-VA)

Wouter Vanbesien (Groen)

Mevrouw De Ridder, het valt mij altijd op dat u meer vragen aan mij stelt dan aan de minister. Ik weet niet of u zich al aan het voorbereiden bent op een oppositierol voor de komende zes jaar. Het zou kunnen. (Gelach)

Minister, de haven van Antwerpen is de hartslagader van onze Vlaamse economie. Die moeten we een toekomst geven, die moeten we een rechtszekere toekomst geven, die moeten we een duurzame toekomst geven en dat moeten we doen met het oog op een duurzame mobiliteit in onze regio. Dat bent u niet aan het doen en de inspraak die u gepland hebt, bent u aan het negeren en op een foute manier aan het invullen. U maakt ervan dat de politiek zal beslissen. Uiteraard zal de politiek beslissen, maar de politiek zal dit beslissen op een eerlijke en open manier.

Vandaar herhaal ik mijn oproep: zorg ervoor dat u deze kritiek niet hooghartig wegwuift, maar dat u in overleg gaat en dat u vooral inhoudelijk aan deze mensen een correct antwoord geeft en in een goede havenontwikkeling voorziet, in een duurzame economie en in een duurzame mobiliteit. (Applaus bij Groen en sp.a)

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.