U bent hier

De voorzitter

Algemene bespreking

Dames en heren, aan de orde is het ontwerp van decreet houdende wijziging van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992, wat betreft de vermindering van de personenbelasting voor uitgaven voor beschermde goederen.

De algemene bespreking is geopend.

Mevrouw Van Werde heeft het woord.

Voorzitter, collega's, koken kost geld. Dat is een gekend spreekwoord dat ook voor de onroerenderfgoedsector opgaat. Het is heel belangrijk dat de beschikbare middelen optimaal worden ingezet voor het beheer en de restauratie van ons erfgoed. Naast premies zijn ook fiscale stimuli heel belangrijk. Het staat trouwens in het regeerakkoord en in de beleidsnota van de minister-president.

Vorig jaar hebben we het decreet goedgekeurd dat de verkooprechten en de schenkbelasting voor beschermde monumenten verminderde. Dat zou moeten zorgen voor een versnelde restauratie van monumenten en voor een snellere ingebruikname, want een monument dat leegstaat, vervalt. Dat weet iedereen.

Bij de bespreking van dat decreet heeft de N-VA-fractie gevraagd naar een aanpassing en een bijsturing van de vermindering van de personenbelasting. Met succes, want hier ligt nu een ontwerp van decreet dat we uiteraard zullen steunen. Waarom steunen we het? Omdat het eerst en vooral een administratieve vereenvoudiging betekent, maar ook omdat het een mooi alternatief is voor de lange wachtlijsten voor premies. Op die manier kan men sneller de noodzakelijke werken uitvoeren aan een monument, en het monument zal dus in een betere toestand zijn en minder snel vervallen.

De voorzitter

De heer Caron heeft het woord.

Bart Caron (Groen)

Voorzitter, alles wat ten goede komt aan de zorg voor het onroerend erfgoed, is goed. Men kan er niet tegen zijn dat er meer mogelijkheden ontstaan voor het onroerend erfgoed, vooral om ervoor te zorgen dat het goed bewaard blijft en dat het ook goede nieuwe bestemmingen kan krijgen.

Echter, deze regeling ontwikkelt naast het premiestelsel een bijna volwaardige regeling via de fiscaliteit. Eigenlijk is het een model dat, zeker voor kleine bedragen, wat ik zou noemen een concurrerend model is, zonder dat men de concurrentie opzoekt. Men kiest in de toekomst voor zijn onroerend erfgoed ofwel een premie via het premiestelsel, ofwel gebruikt men het fiscale model. Het fiscale model is interessant voor projecten waarvan het subsidieerbaar bedrag 30.000 of 40.000 euro bedraagt. Tot dan volgen beide stelsels elkaar.

In die zin is het natuurlijk een model dat ook zijn deugdelijkheid moet bewijzen en dat het waarschijnlijk kan bewijzen – al heb ik mijn twijfels – voor kleinere projecten, laat het mij zo zeggen. Vooral, minister-president, omdat het veel sneller zal gaan dan het klassieke premiestelsel waar er bijna overal lange tot zeer lange wachtlijsten bestaan en omdat er een heel groot tekort is aan budget om op alle premieaanvragen in te gaan.

Ik vrees ook dat er snel duidelijkheid moet komen over het toekomstige premiestelsel. Er is al discussie geweest of een en ander moet worden bijgesteld. We zullen afwachten. Het is eigenlijk een model voor kleinere projecten en niet voor de grotere. In die zin kan het misschien een bijdrage leveren tot het verminderen van de wachtlijsten voor de premies – on verra. Het gaat sneller, maar eigenlijk is het een beetje – als ik het zo mag noemen – een 'valse’ keuze die mensen moeten maken of kunnen maken, afhankelijk van het bedrag dat ze nodig hebben en de snelheid waarmee ze werken.

Het is een principiële opmerking, minister-president. Het is opnieuw een fiscaal systeem naast de zoveel andere fiscale aftrekken die in dit land bestaan. Ik zou zeggen dat die fiscale koterij in Belgenland en nu ook in Vlaanderen alleen maar groter wordt. Wij hadden liever gehad dat het premiestelsel grotere budgetten zou krijgen zodat men sneller op vragen van mensen kon inspelen. Zeker voor de kleine projecten, zal het voor de Vlaamse schatkist op zich niet zoveel uitmaken.

Elke stap is een stap vooruit. In die zin kunnen we er ook niet helemaal tegen zijn, maar voldaan zijn we ook niet. We zullen ons daarom onthouden.

De voorzitter

De heer De Gucht heeft het woord.

Voorzitter, minister-president, wij gaan ons niet onthouden. Wij vinden wat hier voorligt eigenlijk een hele goede zaak, om verschillende redenen.

Ten eerste zal er veel sneller kunnen worden gehandeld. Er wordt afgestapt van de vroegere voorwaarden dat het goed publiek toegankelijk moest worden gemaakt en niet mocht worden verhuurd. Dat creëert een ruimte voor private eigenaars die zij tot nu toe niet hadden. Dat zal er ook voor zorgen dat we ons erfgoed voor de volgende generaties op een betere manier kunnen bewaren.

Ten tweede zullen de tijden ook veel korter zijn. Er is niet langer een voorafgaande toestemming nodig, wat een ongelooflijke tijdswinst betekent. Het was tot nu toe een probleem dat die wachttijden soms erg lang waren. Dit zal nu niet meer het geval zijn.

Het moet inderdaad wel gaan om werken die bijdragen aan het onderhoud en de restauratie van de goederen.

Dit ontwerp van decreet is een belangrijke stap om ervoor te zorgen dat ons erfgoed ook voor de komende generaties bewaard kan blijven en om private eigenaars ademruimte te geven. Als er geen stimulansen worden gegeven aan private eigenaars, dan zul je er nooit in slagen om ons erfgoed op een goede manier te blijven bewaren. Dat is de realiteit. De overheid moet er hand in hand met de private eigenaars voor zorgen dat het erfgoed op een goede manier wordt bewaard en dat er openheid ontstaat over op welke manier het goed op een goede manier kan worden bewoond of op een andere manier kan worden gebruikt. Dat ontbreekt soms wel eens, waardoor pareltjes verloren dreigen te gaan of in het verleden verloren zijn gegaan. Er zijn er al veel verloren gegaan. We hebben het daarover in de commissie gehad. Dit is een belangrijke stap. Ik wil de minister-president en de gehele regering, ook als het gaat over de fiscaliteit, bedanken voor deze maatregelen.

Ik wil nog een aanvulling geven. De minister-president heeft in de commissie duidelijk uitgelegd dat je nu gemiddeld 5 jaar moet wachten vooraleer je een premie krijgt. Maar door de fiscale stimulus van maximum 25.000 euro kun je reparatiewerken die heel dringend zijn, zoals een lekkend dak, al uitvoeren en zo voorkomen dat het gebouw verder vervalt en verder aftakelt. Daarna kan de premie natuurlijk nog volgen en kan de rest van de werken worden uitgevoerd.

De voorzitter

Mevrouw Soens heeft het woord.

Tine Soens (sp·a)

Ik wil me aansluiten bij het betoog van de heer Caron. De Strategische Adviesraad Ruimtelijke Ordening - Onroerend Erfgoed (SARO) geeft aan dat het niet duidelijk is hoe groot de impact van dit ontwerp van decreet is wegens een gebrek aan gegevens. Dat is vrij problematisch. De SARO stelt ook dat de beheerder momenteel nauwelijks rechtszekerheid en nauwelijks houvast heeft om een goede onderbouwde keuze te maken tussen de premie – wat de standaardprocedure is – en de belastingvermindering die hier vandaag voorligt. Mijn fractie zal zich om die redenen onthouden bij de stemming over dit ontwerp van decreet.

Bart Caron (Groen)

Ik wil nog even reageren op wat mevrouw Van Werde zegt. Wat ze zegt, is waar – ze liegt overigens nooit. Het klopt dat je minstens 5 jaar moet wachten vooraleer je een premie krijgt. Als je dan moet teruggrijpen naar een fiscaal systeem om een tekort aan middelen in de Vlaamse begroting op te lossen ten bate van bedreigd onroerend erfgoed, dan zou ik het alternatief verkiezen om meer middelen in te zetten uit de Vlaamse begroting, ervan uitgaande dat de finale rekening voor de belastingbetaler gelijk zal zijn.

De voorzitter

Minister president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Ik wil eerst en vooral mevrouw Van Werde en de heer De Gucht bedanken voor hun positieve reacties. Ik betreur de houding van Groen en sp.a. De zaken worden ook verkeerd voorgesteld.

Het is helemaal niet zo dat er onduidelijkheid is. Dit is een maatregel die we opeenvolgend nemen met deze regering om een aantal instrumenten in lijn te brengen bovenop het premiestelsel. Dat premiestelsel hebben we aangepast en vereenvoudigd. Het gaat over de Erfgoedkluis, de erfgoedlening, de vermindering van de kooprechten en de vermindering van de schenkbelasting.

En nu is er een optimalisering van de bestaande regeling. Mijnheer Caron, het is dus absoluut niet zo dat dit een nieuwe regeling is. Er is een bestaande federale regeling, die we optimaliseren, en goed optimaliseren. Mevrouw Van Werde en de heer De Gucht hebben gewezen op de hervormingen die we doorvoeren. Het wordt administratief eenvoudiger, het gaat sneller, we geven meer vertrouwen aan de mensen, en de mensen kunnen, in tegenstelling tot wat mevrouw Soens zegt, wel degelijk hun afweging maken: ofwel een premie van 40 procent, waarbij ze inderdaad een lange wachttijd hebben, ofwel deze eenvoudige manier van fiscaal aftrekken, heel snel, in het aanslagjaar volgend op het inkomstenjaar. Trouwens, het decreet treedt in werking in de loop van dit jaar. Dit is dus een bestaande regeling, die we optimaliseren. Het is geen koterij die we aanbouwen. Integendeel, het is een bestaande federale fiscale maatregel, die wellicht te weinig werd gebruikt.

Mevrouw Soens, de SARO zegt dat je niet kunt berekenen welke impact dit zal hebben. Dat is inderdaad zo. Niemand kan dit nu voorspellen, maar ik heb ook in de commissie gezegd dat we zeer, zeer uitgebreid gaan informeren, dat we een informatiecampagne gaan voeren bij de steden en gemeenten, bij de onroerenderfgoedverenigingen, bij de notarissen, bij de architecten, bij de gespecialiseerde aannemers. We brengen iedereen op de hoogte van deze mogelijkheid, zodat mensen op een goede, doordachte manier een keuze kunnen maken.

Mijnheer Caron, er is een tweede misvatting: er is inderdaad geen cumulatie mogelijk. Voor werken tot 25.000 euro kies je ofwel voor je premie ofwel voor deze fiscale vermindering, maar voor eenzelfde gebouw waar er werken zijn die hoger oplopen, van 75.000, 100.000 euro, kun je de beide toepassen. Wat de eerste schijf betreft, kun je snel gebruikmaken van deze fiscale vermindering en kun je toch een dossier indienen voor grotere werken, die meer tijd vergen en waarvoor je de klassieke premie krijgt. Dit vult elkaar dus echt perfect aan. Ik denk dat we hiermee een nieuw goed instrument ontwikkelen, als laatste in een rij, boven op alle instrumenten die ik al heb geschetst. Ik hoop dat hiervan gebruik zal worden gemaakt, om op deze manier een goede impuls te geven aan onderhoud, restauratie en gebruik van ons onroerend erfgoed. Het is een coherent systeem, in tegenstelling tot wat sommigen voorhouden. Ik betreur dat daar onthoudingen op volgen, wellicht omdat het om fiscale maatregelen gaat, want het is een zeer positieve maatregel, waarvan ik hoop dat hij ook zal worden gebruikt, ook al kan ik niet voorspellen in welke mate dat zal gebeuren. Ik denk dat niemand dat op dit ogenblik kan. (Applaus bij de meerderheid)

Bart Caron (Groen)

Minister-president, het is juist dat het een verbetering is van het oude fiscale model. Dat wil ik bekennen. Ter zake zijn er, u herinnert zich dat nog, trouwens een aantal misbruiken blootgelegd de voorbije twee jaar, met eigenaars van beschermde goederen die, als er meerdere eigenaars waren, de fiscale aftrek vaak verscheidene keren hebben gebruikt. Hiermee is dat definitief van de baan, en dat is een verbetering. Ik zal dat ook niet ontkennen.

Het punt is dit. De beide systemen kunnen inderdaad opeenvolgend. Voor kleine kosten kan men snel herstel toepassen enzovoort. Niettemin is het waar wat u suggereert: de combinatie van fiscale maatregelen en subsidiemaatregelen is niet noodzakelijk beter. Als we een groter budget zouden hebben en een snelle afhandeling van dringende onderhoudswerken, dan zou het op hetzelfde neerkomen, en dan zouden we het hele beleid samen in de hand houden.

Als we budgetten uitgeven, plafonneren we die in een begroting, terecht. We zeggen: we gaan zoveel uitgeven. Als we fiscale kortingen toekennen, dan berekenen we dat niet. Dan kan dat allemaal. Het is een vreemd mechanisme, waarbij de fiscaliteit ons beleidsmatig meer toelaat dan onze eigen beleidskeuzes. Goed, het is zoals het is.

Afsluitend wil ik herhalen dat elke stap een verbetering is, en dat wil ik bij dezen ook erkennen.

De realiteit is dat wij op 21 april 2017 het verkooprecht en de schenkbelasting hebben goedgekeurd, wat samen met dit een echte stimulans biedt voor het onroerend erfgoed. Dat zijn stappen voorwaarts die worden gezet en die eigenlijk gedurende jaren achterwege zijn gelaten. Ik denk dat deze regering duidelijk het voortouw neemt om te werken inzake het onroerend erfgoed dat Vlaanderen rijk is.

Kan dat beter? Waarschijnlijk wel, maar de realiteit is: als je vooruitgaat, dan ga je vooruit. Deze regering heeft met deze twee stappen duidelijk gemaakt dat zij inzet op dat onroerend erfgoed. En die redenering ‘ik onthoud mij’ van sp.a en Groen … Ofwel vind je iets goed, ofwel ben je tegen iets. Maar de redenering ‘het is niet volledig ons ding, en dus gaan we ons onthouden’ … Als u inderdaad bezig bent met onroerend erfgoed en met wat deze regering doet, dan zou u voor moeten stemmen. Point final.

Minister-president Geert Bourgeois

Als ik collega Caron hoor, vindt hij het eigenlijk een hele verbetering. Als hij echt consequent is, zou hij met zijn fractie beter ‘ja’ stemmen. (Applaus bij de N-VA en Open Vld)

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De algemene bespreking is gesloten.

De voorzitter

Artikelsgewijze bespreking

Dames en heren, aan de orde is de artikelsgewijze bespreking van het ontwerp van decreet. (Zie Parl.St. Vl.Parl. 2017-18, nr. 1451/1)

– De artikelen 1 tot en met 4 worden zonder opmerkingen aangenomen.

De artikelsgewijze bespreking is gesloten.

We zullen straks de hoofdelijke stemming over het ontwerp van decreet houden.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.