U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 21 maart 2018, 14.48u

Voorzitter
Toespraak van de heer Xavier Bettel, eerste minister van het Groothertogdom Luxemburg, over Europa en onze gezamenlijke toekomst (Voortzetting)
De voorzitter

De heer Hendrickx heeft het woord.

Marc Hendrickx (N-VA)

Geachte premier, het is bijna één jaar geleden dat uw Britse collega May de procedure voor de uittreding uit de Europese Unie definitief in gang zette. De gevolgen van die brexit zijn ondertussen duidelijk, niet het minst voor Luxemburg en Vlaanderen. Na Ierland en Nederland volgen wij in het rijtje van hardst getroffen EU-lidstaten. De nakende uitstap van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie valt te betreuren, maar het is wel de realiteit waar wij als beleidsmakers een antwoord op moeten formuleren. Zeker voor Vlaanderen en Luxemburg is een goed akkoord van levensbelang. Dat betekent: een handelsvriendelijke brexit. Een gelijk speelveld en billijke financiële bijdragen zijn daarbij onontbeerlijk en laat net dat de lijn zijn die onze minister-president vanaf dag één heeft uitgezet en die wellicht ook voor Luxemburg van toepassing is.

Net als u vinden wij dat de brexit de betekenis van het volwaardig EU-lidmaatschap niet mag ondergraven. De meerwaarde van volwaardig lidmaatschap wordt alweer bewezen door de delicate oefening die momenteel rond Noord-Ierland wordt gemaakt. De brexit dwingt ons meer dan ooit tot samenwerking. Meer dan ooit tevoren moeten Vlaanderen en Luxemburg hun gezamenlijke economische belangen verdedigen. Luxemburg sluit vandaag buiten het BLEU-kader zelf bilaterale handelsakkoorden af, gezien de obstinate weigering van Brussel en Wallonië om dat nog te doen. Dat moet bij ons toch alarmbellen doen afgaan. Jammer dat Vlaanderen deze kansen mist, maar we begrijpen volkomen dat Luxemburg wel vooruit wil.

Collega’s, Vlaanderen en Luxemburg stonden aan de wieg van het Europese project. Vandaag woedt het debat over de toekomst van onze Unie sterker dan ooit. Laat het duidelijk zijn: nog altijd betekent de EU een absolute meerwaarde. Vlaanderen heeft net als Luxemburg alle belang bij een slagkrachtige Unie. We hebben nood aan een Unie die focust op die bevoegdheden die concrete meerwaarde bieden, een Unie die van onderuit wordt opgebouwd en rekening houdt met de Vlaamse en Luxemburgse belangen.

De Unie is echter meer dan een economisch project. Het is ook een verhaal van vrede en burgerrechten. We mogen niet uit het oog verliezen waar die Unie voor zou moeten staan. Dat de Europese Commissie blijft zwijgen over het opsluiten van politieke gevangenen in een van haar lidstaten, is onbegrijpelijk. Dat het die praktijken zelfs goedkeurt, moet elke Europese democraat tegen de borst stoten. Even onbegrijpelijk is dat de toetredingsonderhandelingen met het Turkije van Erdogan nog altijd niet zijn stopgezet terwijl dat land volop betrokken is bij het humanitaire drama dat zich vandaag in de Koerdische gebieden voltrekt.

Collega’s, welke plaats hebben wij in dat Europese verhaal? Luxemburg bewijst dat je niet groot hoeft te zijn om een rol van betekenis te spelen. Vlaanderen, met 6,5 miljoen inwoners en ook qua oppervlakte een veelvoud van het groothertogdom, mag dan ook geen angst hebben om zijn plaats op te eisen. Vlaanderen wil en moet volwaardig mee aan de Europese tafel. De Vlaamse Regering toonde onder impuls van de minister-president alvast die ambitie door een duidelijke kijk op de EU uit te werken en uit te dragen.

Een doorstart voor Europa is voor ons niet hetzelfde als een grote institutionele hervorming of verdragswijziging. De visienota van de Vlaamse Regering stelt de zaken glashelder: werk maken van een Unie die het vertrouwen herstelt van de burgers en grotere legitimiteit nastreeft door dialoog met de parlementen van de lid- en deelstaten.

Dat mag gebeuren aan verschillende snelheden. Als een aantal lidstaten het voortouw willen nemen op domeinen die ook voor de Vlamingen interessant zijn, moeten ook wij kunnen deelnemen. De Vlaamse Regering ziet de Benelux als een natuurlijke voortrekker in dit proces, en terecht. Sinds zijn oprichting is de Benelux een belangrijk regionaal samenwerkingsverband binnen de Unie. De goede resultaten die deze trilaterale kan voorleggen op het vlak van mobiliteit, energie, arbeidsmobiliteit en de strijd tegen sociale fraude, bewijzen zijn meerwaarde. Persoonlijk zie ik zelf nog mogelijke synergie op het vlak van buitenlandse representatie zoals het delen van ambassades of het opzetten van gezamenlijke buitenlandse posten. Als twee relatief kleine maar betekenisvolle donors met focus op Afrika, zouden we ook daar mijns inziens elkaar moeten kunnen vinden.

Mijnheer Bettel, wij delen de ambitie om een voorloper in de EU te blijven. Laat ik meteen afsluiten met een warme oproep om die goede banden te bewaren en te versterken. Meer dan ooit zijn Vlaanderen en Luxemburg bondgenoten die belangen, visie en waarden delen. Of om het op zijn Lëtzebuergesch te zeggen: mir hunn dech gär! (Applaus)

De voorzitter

De heer Kennes heeft het woord.

Ward Kennes (CD&V)

Voorzitter, mijnheer de eerste minister, minister-president, collega’s, de motor van de economische groei draait weer op volle toeren. De investeringen zijn op dreef. De werkgelegenheid is gestegen met meer dan 8 miljoen nieuwe banen. Het economisch herstel is overal voelbaar. Er zijn dus goede redenen om met nieuw optimisme naar de toekomst te kijken. Maar toch blijven wantrouwen en onzekerheid op grote schaal tastbaar aanwezig. Er zijn dan ook heel grote uitdagingen waarop geen pasklare antwoorden voorhanden zijn: digitalisering, globalisering, klimaatverandering, vragen naar geborgenheid en identiteit, betaalbare gezondheidszorg, wapengekletter aan onze buitengrenzen, de opgang van autoritaire politieke systemen op veel plaatsen in de wereld, vluchtelingenstromen en migratie. Dat zijn vraagstukken waar mensen van wakker liggen, en die vormen dan ook de echte uitdaging voor de Europese Unie: door samenwerking tussen de lidstaten deze problemen aanpakken en een houvast bieden in onzekere tijden.

CD&V blijft daarom pleitbezorger van een Unie als waardengemeenschap en als een samenwerkingsverband van lidstaten, die elkaar versterken in zaken die een gemeenschappelijke aanpak vergen, en die onderlinge afspraken ook effectief nakomen. Wij zijn pleitbezorger van een sterk en verenigd Europa, niet alleen op het niveau van de staten, maar ook op het niveau van de regio’s, het middenveld en de burgers. Lidstaten die elkaar naar een hoger niveau van welvaart, veiligheid en stabiliteit brengen, blijven voor christendemocraten de kern van de toekomstige Europese samenwerking. En die gaat voor ons verder dan een eengemaakte economische en monetaire markt. De Unie is meer dan een markt, meer dan vrijhandel, meer dan de euro: het gaat ook over hoe we willen leven én samenleven, over waarden en democratische rechten, over veiligheid, welvaart en levenskwaliteit.

De hoge verwachtingen worden niet altijd ingelost. We weten dat dat de geloofwaardigheid en het vertrouwen ondermijnt. Het toekomstige Europa moet dichter bij de mensen staan, met een grotere betrokkenheid van middenveld en burgers en met tastbare antwoorden op hun bekommernissen. Mensen verwachten gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde plaats. Ze verwachten een rechtvaardige fiscaliteit en eerlijke concurrentie inzake arbeidsvoorwaarden. Ze verwachten van een handelsbeleid dat het de loutere vrijhandel overstijgt en oog heeft voor duurzaamheid, sociale rechtvaardigheid en consumentenbescherming. Mensen verwachten veilige buitengrenzen in tijden van onrust, internationale instabiliteit en terrorisme.

Mijnheer de eerste minister, we kennen elkaar van het Beneluxparlement, waar u een van de smaakmakers was. Uw innemende welsprekendheid was mij dus bekend. U gelooft in samenwerking, zowel in Beneluxverband, de Grande Région, de Europese Unie als andere internationale verbanden. Uw land heeft vele belangrijke Europese politici voortgebracht en uw persoonlijke Europese engagement ligt in de lijn van die traditie. Luxemburgers zijn allemaal meertalig. Op de schoolbanken leren ze Letzeburgs, Duits en Frans. Dat staat voor iedereen op het programma en elke taal wordt in een eigen sfeer gebruikt. Het is maar een van de Luxemburgse kenmerken die inspirerend kunnen zijn op Europees niveau.

Het referendum over de brexit duwt ons met de neus op de feiten: er is geen onomkeerbare zekerheid. Wij mogen dan vertrouwen hebben in het project Europa, toch zullen de partijen die een lange Europese traditie hebben, aan de Europeanen andermaal moeten bewijzen dat samenwerking loont en voor eenieder een meerwaarde oplevert.

Mijnheer de eerste minister, dank voor uw komst naar het Vlaams Parlement. U hebt ons opgeroepen om fier te zijn op ons verleden, maar vooral om ons voor te bereiden op de toekomst. Met de verwijzing naar uw persoonlijke geschiedenis hebt u ook een sterk statement gemaakt, dat respect voor eenieder en diversiteit in het hart van het toekomstige Europa moeten staan. Luxemburg en Vlaanderen zijn klein in oppervlakte, maar dat heeft ons nooit belet om te kiezen voor de weg van openheid, van samenwerking, ook met grote spelers, en van samen werken aan de toekomst. Uw boodschap is hier vandaag in een vruchtbare bodem gevallen. (Applaus)

De voorzitter

De heer De Croo heeft het woord.

Herman De Croo (Open Vld)

Mijnheer de eerste minister, goede vriend Xavier, mijnheer de voorzitter van het parlement, minister-president, collega’s van de regering en het parlement, wij zijn geboeid en verleid geweest door uw spraakvolle, overtuigende pleidooi. Luxemburg is een eigenaardig land, collega’s, waar de landstaal geen Europese taal is. Dat is zeer eigenaardig. Limburg en Luxemburg hebben hetzelfde geboortejaar, voorzitter. Na een lange dracht van negen jaar uit de tumultueuze relaties tussen België afgescheurd van Nederland, werden in 1839 Luxemburg en Limburg geboren, met de spijtige scheiding van Limburg in uw streek.

En tezelfdertijd heeft het lang geduurd voordat we elkaar terugvonden. 1921: dezelfde munt in Luxemburg en België. Met een ‘bémol’ dat ik met omzichtigheid durf aanhalen: 1982 – ik was lid van de regering –, de devaluatie van de gemeenschappelijke frank,  waarover wij zeer discreet zijn geweest vooraleer jullie het wisten. (Gelach)

Maar we hebben ons in zekere mate rechtgetrokken door, voorzitter, collega's, aan het groothertogdom een handelsvloot toe te kennen. In de jaren 1985 kreeg het groothertogdom, dat – zoals u weet – paalt aan de oceanen, een koopvaardijvloot die België bij jullie heeft gebracht om economische redenen en voor de tewerkstelling van onze zeemannen en zeevrouwen ter plekke.

In september 1944 kwamen wij samen om de Benelux te maken. En kwade tongen zeggen dat in de Benelux Nederland de kleinste is van de grote landen en België de grootste van de kleinere. Maar tezelfdertijd – en ik heb het durven berekenen, voorzitter – zijn wij, als ik kijk naar de grootste landen van de wereld, bijvoorbeeld de Russische Federatie – ik heb het alleen maar voor België berekend, ik ben voorzichtig – het 557e deel van de Federatie van de Russische Republieken.  Maar, wij zijn een derde van de BIP. En met Luxemburg en Nederland zijn wij rijker naar inkomsten dan het immense Rusland.

U hebt ons geboeid door uw optimisme en uw realisme. U hebt de grenzen overschreden, wat normaal is, want kleine landen hebben een ongelooflijk voordeel op de grote landen. We hebben namelijk een immens buitenland, wat niet altijd het geval is voor de grote naties.

U hebt ons geleerd hoe men Europa concreet moet aanbrengen, hoe men het Europa aan de keukentafel moet aanbrengen, hoe het Europa gunstig is wanneer men zich bevoorraadt, soms iets meer in carburant bij jullie dan het zou moeten bij ons. Maar het doet ons bijzonder genoegen dat jongere mensen … En ik heb het nagekeken, voorzitter, de eerste minister van Luxemburg is vijf jaar jonger dan de tijd dat ik in het parlement verkozen ben. U kunt dus weten hoe jong de eerste minister is. (Gelach)

U bent een geliefd gastspreker op de liberale conferenties. U leidt zelfs een paars-groene regering – horror ingens, zouden de latinisten zeggen – in Luxemburg. U brengt ons het realisme van de man van actie, van de man van gedachten en van de man van toekomstgerichte overtuiging. Wij zijn u dankbaar dat u ons dit hebt gebracht. (Applaus)

De voorzitter

Mevrouw Turan heeft het woord.

Güler Turan (sp·a)

Collega's, minister-president, ministers, voorzitter – mijn favoriete voorzitter –, geachte premier, hartelijk welkom in ons Vlaams Parlement. Ik dank u voor uw inspirerende en motiverende inleiding. Ik heb vooral twee dingen onthouden. Een, Luxemburg is klein op de aarde, maar heel groot in de ruimte. En twee, Luxemburg wordt geleid door een premier, maar vooral door een Europeaan, een man met een groot hart voor Europa. We hebben dus veel meer gemeen dan u had kunnen denken.

Mijnheer de premier, wij socialisten, wij houden ook van Europa. Want net als Europa zijn wij als beweging groot geworden op het onverwoestbare idee dat we samen sterker zijn. Dat is ook wat Europa vandaag is. U hebt zelf gezegd: ‘Luxemburg was arm. Wij zijn welvarend geworden door samenwerking.’

Wij, socialisten, geloven daar ook in. We denken dat de intense samenwerking die we vandaag hebben met de Benelux ook voor Europa een voorbeeld kan zijn. De samenwerking die we in de Benelux hebben, dient meestal als een proeftuin voor Europa. We stellen ons met ons drieën altijd avantgardistisch op in Europa. Recent zijn we blijkbaar gestart met de digitale vrachtbrief, wat de handel nog veel vlotter moet kunnen laten verlopen. Met die samenleving maken wij het verschil in het leven van onze burgers.

We hebben ook heel wat akkoorden, zoals de gezamenlijke gegevensuitwisseling om de belangrijke strijd tegen de sociale dumping samen aan te pakken. Ook heel belangrijk zijn onze diploma’s hoger onderwijs. In de Benelux is dat geen probleem: we erkennen die volledig wederzijds. Wat dezer dagen ook niet onbelangrijk is, zijn onze defensieakkoorden, die aantonen dat we niet op alle vlakken per se de allergrootsten moeten zijn, maar dat we moeten weten hoe we ons complementair kunnen specialiseren. Dat is heel logisch en goed voor de belastingbetaler.

Samen staan we sterker tegen sociaal onrecht, voor de veiligheid en tegen de belangen van de grote financiële machten en hun lobby’s, waar u ook veel aandacht aan hebt besteed, en tegen de oprukkende autocraten. Dat is voor ons de weg vooruit voor Europa.

Veel keuze hebben we niet. We willen gaan voor een Europa dat opnieuw de controle neemt, dat duidelijke regels stelt die voor iedereen gelden en dat streng optreedt tegen de valsspelers. Ik heb het u graag horen zeggen. Met de brexit moeten we erover waken dat London niet de offshore locatie in onze achtertuin wordt. De fiscale valsspelers mogen de wetten van de lidstaten niet misbruiken. Er mogen geen belastingen worden ontweken. De sociale valsspelers misbruiken de wetten van de lidstaten om onze sociale zekerheid te ondermijnen. De economische valsspelers zijn veel erger en maken onze planeet kapot. Last but not least zijn er nog de politieke valsspelers die onder Europese vlag de democratie en de rechtsstaat ondermijnen.

We hebben een zeer inspirerende inleiding voor Europa gehoord. Na jarenlang ploeteren moeten we nu weer kiezen voor een Europa dat in bescherming neemt, voor een eurozone waarin de lidstaten elkaar solidair tegen crisissen verzekeren en voor een Europa dat zekerheid biedt. Europa moet de detacheringsregels streng controleren en in de tijd beperken. Met die sterke controle moeten de misbruiken worden aangepakt. We moeten ook kiezen voor een Europa dat toekomst biedt, dat budgettaire regels volgt die streng mogen zijn maar absoluut ruimte voor investeringen moeten laten om vooruit te kunnen gaan, en dat menselijk is. U hebt er ook naar verwezen. We moeten kiezen voor een asiel- en migratiebeleid dat we met de Europeanen samen moeten controleren en we mogen niet vergeten onze humanitaire plichten te vervullen. We moeten kiezen voor een duurzaam Europa. We kiezen voor een handelsbeleid en een nieuwe generatie handelsverdragen die door hun sociaal en ecologisch DNA worden gekenmerkt.

We zijn blij dat u die mening met ons deelt. Ondanks de vele bedenkingen en vragen die we nu hebben, moeten we gaan voor een Europa zonder cynisme, zonder populisme en vooral zonder vijandigheid. Ook wij, politici, hebben op dat vlak een verantwoordelijkheid op te nemen. U hebt er zelf naar verwezen. Het is al te gemakkelijk in verband met alles wat in de nationale lidstaten misloopt naar Europa te verwijzen en te zeggen dat het de schuld van Brussel is. Het is tijd dat we onze verantwoordelijkheid opnemen.

Ik dank u voor uw toespraak. Ik onthoud vooral dat Europa ons vrede heeft gebracht en dat we dit niet mogen loslaten. We moeten het roer omgooien en weer geloven in een sterk en daadkrachtig Europa. Net als zestig jaar geleden, zullen wij, Vlaamse socialisten, ons engageren voor dat nieuwe Europa dat ik kort samenvat als een Europa dat beschermt, een Europa dat verzekert, een sociaal Europa en vooral een Europa met toekomst. (Applaus bij sp.a, de N-VA, CD&V, Open Vld en Groen)

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.