U bent hier

De voorzitter

Algemene bespreking

Dames en heren, aan de orde is het ontwerp van decreet tot wijziging van de rechtspositie van het personeel van de centra voor volwassenenonderwijs en tot wijziging van het financieringsluik van het decreet van 15 juni 2007 betreffende het volwassenenonderwijs.

De algemene bespreking is geopend.

De heer De Meyer, verslaggever, heeft het woord.

Jos De Meyer (CD&V)

Voorzitter, minister, dames en heren, ik beperk mijn verslag tot het eerste deel, de inleiding van de minister. De heer Cordy zal het tweede deel, de bespreking van het ontwerp van decreet, toelichten.

Het voorliggende ontwerp van decreet beoogt het bestaande decreet over het volwassenenonderwijs uit 2007 te wijzigen. De essentie van de wijzigingen heeft betrekking op het financieringssysteem van de centra voor volwassenenonderwijs (CVO's) en de centra voor basiseducatie (CBE's).

De minister gaf uitleg over de manier waarop er te werk is gegaan om tot het voorliggende ontwerp van decreet te komen. Ten eerste is er geput uit de input van een expertenbevraging. Ten tweede heeft het kabinet van de minister intensief bilateraal overleg gepleegd met alle sociale partners. Ten derde heeft men zich ook gebaseerd op het beschikbare wetenschappelijk onderzoek.

Het mag duidelijk zijn dat het volwassenenonderwijs voor grote uitdagingen staat. Zo stijgt het aantal cursisten dat via het volwassenenonderwijs een diploma secundair onderwijs wil behalen jaar na jaar. Ook het aantal cursisten dat Nederlands wil leren, neemt gestaag toe. En ten slotte zijn er ook nog steeds heel wat volwassenen die veel te weinig geletterdheidscompetenties hebben.

Met de beoogde hervorming zullen de budgetten onder de centra verdeeld worden, rekening houdend met specifieke kenmerken van de cursist, de opleiding die hij volgt en de kenmerken van het centrum waar de opleiding wordt gevolgd. Op die manier worden de centra gefinancierd of gesubsidieerd op maat van hun organisatie, aanbod en doelpubliek. Dit stemt overeen met de bedoeling om kwetsbare cursisten beter te omkaderen – dat wil zeggen beter te begeleiden met meer mensen – en om het bereiken van kwalificaties te stimuleren.

Het principe van aanwezigheid van de cursist was in het volwassenenonderwijs enigszins achterhaald, en wordt daarom dan ook geschrapt in de nieuwe regeling. Het wordt vervangen door een input-outputcriterium.

Minister Hilde Crevits heeft ook even stilgestaan bij de budgettaire inspanningen. De eerste grote investering bestaat erin dat het volledige budget van de basiseducatie open-end gemaakt wordt, zoals in het leerplichtonderwijs. Ook de opleidingen Nederlands als tweede taal (NT2) in de CVO’s en de CBE’s krijgen een open-endfinanciering. De minister vindt het ook belangrijk om nog eens mee te geven dat er in de basiseducatie, naast de open-endfinanciering, ook meer zekerheid is gegeven aan de personeelsleden. Voor de minister is het duidelijk dat uit de budgetten, die ze preciseerde, naar voren komt dat men een sterk sociaal beleid wil voeren dat aan elke volwassene kansen geeft om levenslang te leren, met bijzonder oog voor de meest kwetsbare doelgroepen. Er wordt dus een duidelijke keuze gemaakt voor gelijke kansen. De duidelijke focus op de meest kwetsbare groepen, de zwaardere weging van bepaalde criteria en de open-endfinanciering moeten het mogelijk maken om meer mensen omhoog te trekken in de ambities die we betrachten met ons onderwijs.

De minister lichtte de belangrijkste krachtlijnen van het nieuwe financieringssysteem toe: de stabiele financiering door verlenging en verlegging van de referteperiode; de invoering van het input-outputcriterium; de responsabilisering van de cursist; de financiering op maat van de CBE’s en de CVO’s. Met dit ontwerp van decreet wordt in een werkbaar kader voor de personeelsleden van de centra voorzien, maar er wordt ook ruimte gecreëerd voor de centra om een eigen personeelsbeleid te voeren.

De minister sloot haar inleidende uiteenzetting af met de melding dat ze behoorlijk trots is op het voorliggende ontwerp van decreet. Hiermee krijgt het Vlaamse volwassenenonderwijs immers de sterk toekomstgerichte plaats die het verdient binnen ons onderwijslandschap en binnen Vlaanderen, waar gerust nog een tandje bij mag gestoken worden qua levenslang leren.

Voorzitter, minister, collega's, ziehier de korte samenvatting, zodat men straks met duidelijke kennis van zaken kan oordelen hoe men stemt.

De voorzitter

De heer Cordy, verslaggever, heeft het woord.

Paul Cordy (N-VA)

Collega De Meyer, dank u voor het eerste deel van het verslag. Ik ga kort even in op de bespreking in de commissie op 8 februari jongstleden. Ik zal enkel een aantal krachtlijnen weergeven. De details kunt u zelf lezen in het verslag.

In hun uiteenzettingen onderstreepten de meerderheidsfracties het belang van het volwassenenonderwijs. Het voorliggende ontwerp van decreet biedt uitzicht op een grondige modernisering en vernieuwing van het volwassenenonderwijs, dat een belangrijke rol kan spelen inzake het levenslang leren en het loopbaandenken. De gehanteerde open-endfinanciering toont daarbij het engagement om het volwassenenonderwijs verder uit te bouwen. Voor de meerderheidsfracties krijgen de drie hoofddoelstellingen in dit ontwerp van decreet vorm: het stimuleren van de schaalvergroting zonder centralisatie, het verhogen van de kwalificatiegerichtheid en het inzetten op kwetsbare doelgroepen zoals daar zijn: laaggeletterden, mensen zonder diploma, werklozen en, last but not least, gedetineerden. Het vervangen van het huidige financieringssysteem door een in- en outputfinanciering met een financiële bonus om ongekwalificeerde uitstroom tegen te gaan, ondersteunt die instellingen die extra inzetten op de leerwinst van hun cursisten.

Wel werd door de meerderheidsfracties nog opgemerkt dat het operationele financieringskader in combinatie met schaalvergroting moet worden opgevolgd en geëvalueerd en dat er moet worden gewaakt over de correcte aanwending van de middelen voor NT2.

De aanwezige oppositiefracties stelden blij te zijn met de grotere focus op kansengroepen en met de open-endfinanciering. Ze formuleerden wel nog enkele bezorgdheden. Zo verwezen ze naar het advies van de Vlaamse Onderwijsraad (Vlor) dat aangaf dat een globale visie ontbrak. Men vreesde ook dat de schaalvergroting kan leiden tot een verschraling van het aanbod. Een monitoring om erover te waken dat het breed basisaanbod blijft bestaan, is daarom nodig. De outputfinanciering en de kwalificatiebonus kunnen ook leiden tot kwaliteitsverlies en nivellering. Door de focus op de certificering wordt ook een belangrijk deel van die doelgroepen gemist die opleidingen volgen die niet op certificering zijn afgestemd. Het decreet versterkt ook het principe van het behalen van leersuccessen niet, aldus de oppositie.

In haar antwoord gaf de minister aan dat ze de uitspraken rond het ontbreken van een globale visie betreurt. Er is wel degelijk een globale visie en de focus bij het nieuwe decreet ligt op het ondersteunen van de zwaksten in de samenleving, maar evengoed krijgt iedere Vlaming binnen een beperkt budget toegang tot een brede waaier aan opleidingen.

De kansen op modernisering van het volwassenenonderwijs blijken onder meer uit de opportuniteiten die worden gecreëerd voor het afstandsonderwijs.

De minister bevestigde ten slotte nog dat er een brede monitoring van het basisaanbod zal komen.

De voorzitter

Mevrouw Celis heeft het woord.

Vera Celis (N-VA)

Voorzitter, minister, collega's, het voorliggend ontwerp van decreet is een belangrijke stap in de noodzakelijke hervormingsoperatie van het volwassenenonderwijs en een vernieuwingsoperatie met de belangrijke doelstelling om voor onze centra een kader te creëren dat hen toestaat om de uitdagingen van vandaag aan te gaan.

We weten vanuit het  PIAAC-onderzoek (Programme for the International Assessment of Adult. Competencies) dat nog steeds een op de zeven volwassenen in Vlaanderen laaggeletterd is. Deze geletterdheidsproblemen zorgen ervoor dat een significante groep volwassenen moeite heeft om vlot te kunnen meedraaien in onze digitale maatschappij. Al 25 jaar lang streven de centra voor basiseducatie ernaar om de zelfredzaamheid van personen met geletterdheidsproblemen te versterken en het probleem van laaggeletterdheid uit de taboesfeer te halen. Onze centra voor volwassenenonderwijs spelen dan weer een belangrijke rol op het vlak van levenslang leren en om laaggeschoolde volwassenen een nieuwe kans te geven op een diploma secundair onderwijs, een diploma dat toch deuren opent op een arbeidsmarkt die vooral naar hogeropgeleide profielen vraagt.

Vanuit deze optiek vinden wij, vanuit onze fractie, het dan ook zeer positief dat we met dit ontwerp van decreet de groeinorm voor de centra voor basiseducatie opheffen. Dat geeft aan die centra opnieuw de nodige ademruimte om de doelstellingen uit het Strategisch Plan Geletterdheid uit te voeren en samen met organisaties uit diverse beleidsdomeinen projecten op te starten die laaggeletterden kunnen bereiken. Diezelfde tevredenheid wil ik ook formuleren over de schrapping van de groeinorm voor NT2, waarvan de enveloppe voortaan afgesplitst wordt van andere middelen van het volwassenenonderwijs. Dit staat ons toe om ruimte te creëren om in te spelen op de behoeften van de belangrijke doelgroep van inburgeraars.

Voorzitter, collega's, ik wil ook even stilstaan bij het financieringskader voor de CVO’s. Een belangrijk onderdeel hiervan is de verlenging van het meetvenster van een naar drie jaar. Dat moet leiden naar meer stabiliteit in de financiering. Op deze manier hebben directies tijdig zicht op de middelen waarop ze in het komende jaar zullen kunnen rekenen. Dat is een zeer goede beslissing, die de jaarlijkse onzekerheid op het einde van het jaar bij directies moet wegnemen.

Het is ook positief dat er eindelijk een alternatief is gevonden voor het participatiecriterium. Vandaag is het zo dat een cursist financierbaar is als hij of zij aan de toelatings- en inschrijvingsvoorwaarden voldoet en op het moment dat een derde van de module verstreken is, voldoende aanwezig was in de les. Het was het Rekenhof dat enkele jaren geleden fundamentele bedenkingen formuleerde rond de operationalisering en de controleerbaarheid van deze financieringsvoorwaarden. Ik heb deze bezorgdheden ook enkele keren geformuleerd in de commissie. Ik ben dan ook meer dan tevreden dat de minister deze bezorgdheid ter harte heeft genomen.

Als alternatief stelt het ontwerp van decreet nu een in- en outputsysteem voor met een kwalificatiebonus van 20 procent om de ongekwalificeerde uitstroom tegen te gaan en meer begeleiding voor de cursisten te gaan stimuleren. We realiseren hierbij een belangrijke planlastvermindering, aangezien scholen hun aan- en afwezigheden niet meer moeten doorgeven aan de overheid.

Het huidig financieringskader heeft er ook altijd voor gezorgd dat de verzameling van de gegevens rond de uitstroom voor het volwassenenonderwijs geen evidentie was. De aangeleverde gegevens bleken vaak onvolledig en waren onvoldoende geschikt voor publicatie. Ik hoop dan ook dat de kwaliteit van de gegevens over de uitstroom nu wel zal toenemen en dat we op deze manier een beter overzicht zullen hebben op de output van ons volwassenenonderwijs en een efficiënter beleid op macroniveau kunnen voeren.

Minister, het is belangrijk dat we de operationele uitwerking van dit financieringskader in combinatie met de schaalvergroting van nabij opvolgen en tijdig evalueren. We moeten ervoor zorgen dat de sterkte van onze centra, namelijk de laagdrempelige werking naar kansengroepen toe, de nabijheid van de centra en de kwaliteit van de opleidingen verder versterkt en gestimuleerd worden door deze vernieuwingsoperatie. Dit betekent dat we tijdig moeten durven ingrijpen wanneer er belemmeringen ontstaan die de kwaliteit van de opleidingen in de weg staan. Collega’s, ik volg de effecten van dit decreet graag samen met u verder op.

De voorzitter

De heer De Ro heeft het woord.

Jo De Ro (Open Vld)

Voor onze fractie komt er met dit decreet meer flexibiliteit en autonomie in het volwassenenonderwijs, ook op het vlak van personeelsbeleid. Het decreet is volledig in lijn met het Vlaams regeerakkoord en is ‘future proof’, het zal er over een aantal jaren nog staan. De incentives om centra te laten fuseren moeten niet verkeerd worden gezien als ‘verschraling van het aanbod’: iedereen op het terrein beseft dat het aanbod dicht bij de mensen moet blijven en daartoe hebben ze ook de nodige vrijheid. Open Vld roept de nieuwe, vergrote bestuurlijke entiteiten op maximaal gebruik te maken van hun vrijheid en autonomie.

We denken ook dat het belang van volwassenenonderwijs in het kader van levenslang leren en loopbaandenken en de vernieuwde opdracht van de centra moet worden benadrukt. Het decreet zet maximaal in op kansengroepen: werkzoekenden, mensen zonder diploma secundair onderwijs en gedetineerden. Soms gaat het over kleine groepen, maar die maatschappelijk toch wel van groot belang zijn.

Met het nieuwe financieringssysteem wordt gehoopt om nog meer mensen te motiveren om vervolgcursussen te volgen. We vinden het ook een mooi compliment voor de CBE's, dat met de open-endfinanciering de lijn van het leerplichtonderwijs wordt doorgetrokken naar het volwassenenonderwijs.

Ten slotte – en dit is een accent dat vanuit onze fractie is gelegd – hopen we dat de CVO’s dit nieuwe decreet zullen aangrijpen om bijvoorbeeld te kijken wat ze kunnen doen in de bij- en nascholing van leerkrachten. Op die plek volgen volwassenen immers onderwijs en ze staan zeer dicht bij de scholen en de leerkrachten van het leerplichtonderwijs.

We zullen dit decreet met volle overtuiging goedkeuren.

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Week na week staat hier een onderwijsdecreet op de agenda van deze plenaire vergadering. Het zal u niet verbazen dat ik ook trots ben op de manier waarop we nu het volwassenenonderwijs gaan hervormen.

Het is een inhoudelijke hervorming, maar ook een hervorming van de financiering en van de organisatie. De focus ligt heel correct op het levenslang leren, eerst bij de meest kwetsbaren, waar onze CBE eindelijk alle tools krijgen en open-end gefinancierd worden om in te zetten op de toeleiding van de meest kwetsbaren naar een opleiding, ook gedetineerden, mensen zonder diploma, enz. Tegelijk krijgt al wie dat wil in Vlaanderen uitgebreid de kans om voor een zeer beperkt budget een opleiding te volgen die past in het levenslang leren. Er wordt qua financiering veel meer in ons volwassenenonderwijs gestopt dan de eigen bijdragen van de mensen. Ook hierin investeert Vlaanderen volop.

Ik hoop dat het decreet met veel enthousiasme door iedereen zal worden goedgekeurd. Traditiegetrouw wil ik de mensen van de Vlaamse administratie danken die veel input gegeven hebben, in het bijzonder Astrid, die op de publiekstribune zit. Ze is vandaag niet jarig, maar ze verdient wel een applaus en ze is tijdens de bevalling van dit decreet wel mama geworden. (Applaus)

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De algemene bespreking is gesloten.

De voorzitter

Artikelsgewijze bespreking

Dames en heren, aan de orde is de artikelsgewijze bespreking van het ontwerp van decreet. (Zie Parl.St. Vl.Parl. 2017-18, nr. 1444/1)

– De artikelen 1 tot en met 45 worden zonder opmerkingen aangenomen.

De artikelsgewijze bespreking is gesloten.

We zullen straks de hoofdelijke stemming over het ontwerp van decreet houden.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.