U bent hier

De voorzitter

De heer Sintobin heeft het woord.

Voorzitter, minister, er was deze morgen nogal veel te doen over een rapport van Elia, beheerder van het hoogspanningsnet. Het rapport gaat over de energiebevoorrading en moet dienen als basis voor het Energiepact waarover ik het zojuist had. Het rapport waarschuwt voor een stroomtekort tegen 2025. Er worden drie scenario's voorgelegd die dit moeten vermijden.

Het eerste scenario is dat de laatste kerncentrale dichtgaat in 2025 en dat de capaciteit voornamelijk wordt opgevangen door negen nieuwe gascentrales aangevuld met hernieuwbare energie. Probleem hier is de kostprijs en de eventuele subsidies die daaraan vasthangen. Er worden bovendien schadelijke broeikasgassen uitgestoten door gascentrales, wat het halen van de klimaatdoelstellingen bemoeilijkt.

Het tweede scenario is massaal investeren in hernieuwbare energie aangevuld met gascentrales. Hier is het probleem de angst voor een wisselvallige bevoorrading en dat de klimaatdoelstellingen wat de hernieuwbare energie betreft zoals het nu loopt niet zullen worden gehaald.

Het derde scenario is het langer openhouden van de kerncentrales. Deze optie wordt gesteund door de grootste meerderheidspartij in het Vlaams Parlement en ook in de Kamer. Dit wordt ook gesteund door het VBO, de werkgevers.

Ik heb het debat vanmorgen ook gevolgd, er werd in de commissie gesproken over dit rapport. Ik zou graag hier in de plenaire vergadering een eerste reactie krijgen op dit rapport.

De voorzitter

De heer Danen heeft het woord.

Het is nog maar veertien jaar geleden dat hiertegenover in het federale parlement de wet op de kernuitstap werd goedgekeurd. Ondertussen, veertien jaar lang, hebben heel wat actoren dat proberen onderuit te halen en uit te hollen als onhaalbaar, onverstandig, onbetaalbaar … alle argumenten werden aangehaald om te zeggen dat die wet niet goed was.

We hebben moeten wachten tot vandaag om te weten wat er aan de hand is. Wel, de kerncentrales kunnen dicht. Elia zegt het, en Elia is in dezen toch een onverdachte bron. Elia heeft drie opties naar voren geschoven waarvan een optie heel duidelijk zegt dat we de wet op de kernuitstap kunnen uitvoeren als we daarnaast investeren in gas, zon en wind.

Minister, ik had graag van u geweten: is dat de optie die u zult verdedigen in de onderhandelingen met uw collega's over het interfederale Energiepact?

De voorzitter

De heer Schiltz heeft het woord.

Minister, voor ons kan de studie van Elia niet echt een grote verrassing zijn, want ze stemt nagenoeg honderd procent overeen met de energievisie die Open Vld meer dan een jaar geleden al presenteerde. Ik zou meer zeggen, collega's, het is niet zo dat nu ineens met deze studie blijkt ‘yes, het kan’, maar Elia is met deze studie uitgegaan van de kernuitstap en levert ons, denk ik, een instrument aan hoe we die uitstap verstandig kunnen realiseren. Het is niet de enige studie. Er zijn nog andere studies.

Minister, de vraag is evident. Hoe apprecieert u deze studie in het licht van het interfederaal Energiepact?

De voorzitter

Minister Tommelein heeft het woord.

Collega's, dit is belangrijk. Als er iets duidelijk is uit de studie van Elia, die een van de studies is die wij gebruiken om het Energiepact te finaliseren, dan is het dat het tijd is voor actie. Wat ook duidelijk is uit de studie van Elia, is dat het wel degelijk mogelijk is om een kernuitstap te doen in 2025. Dat leer ik daaruit. U weet dat ik niet onmiddellijk grote verklaringen heb afgelegd, dat ik heb gezegd dat ik opensta voor argumenten.

Ik volg wel drie zaken. Eén, de wet is duidelijk. De wet zegt dat we uit de kernenergie stappen in 2025. Twee, er is ook een regeerakkoord. U kunt zeggen dat ik Vlaams minister ben, maar ik behoor wel tot dezelfde partij als mijn collega's die op het federale niveau dat regeerakkoord hebben gemaakt. In dat regeerakkoord staat dat er een kernuitstap is in 2025. Trouwens, de partijen van de meerderheid hier in dit parlement maken ook deel uit van de meerderheid in het federale parlement. Ten slotte is er de Vlaamse energievisie, de Stroomversnelling die we in mei in de Vlaamse Regering hebben goedgekeurd en die ik aan het Vlaams Parlement heb overgemaakt.

Er moeten duidelijke keuzes worden gemaakt. Het is geen vijf voor twaalf maar één voor twaalf. Waarom? Omdat er anders onduidelijkheid blijft bestaan. Omdat er onvoldoende alternatieven zijn voor kernenergie als men nu geen beslissingen neemt. Omdat men anders niet op tijd is tegen 2025. Het bouwen van alternatieven vraagt tijd, dat vraagt verschillende jaren. Ook belangrijk is dat we de private sector moeten overtuigen om te investeren in die alternatieven. Dat kan in hernieuwbare energie – en daar is geen twijfel over mogelijk –: zon, wind en warmte, dat zeggen wij ook in Vlaanderen. Maar in een overgangsfase ook in gas, want dit is voor mij een transitiesituatie.

Ik denk dat het heel duidelijk is wat het eindresultaat is. Het eindresultaat is 2050. In 2050 moet de energie volledig hernieuwbaar zijn. Dat zal de eindconclusie van het Energiepact zijn. Wij moeten in 2050 hernieuwbaar zijn. Als we dat niet doen, zetten we ons in Europa in een situatie die heel eigenaardig zou zijn. De Eliastudie zegt dat, als we niet echt duidelijk de keuze maken, die investeringen niet zullen gebeuren. Als we die keuze niet maken, dan zal ook de privé dat niet doen. Wie zal er dan voor opdraaien? De belastingbetaler. Als we de investeringen niet doen die we moeten doen als alternatief, dan krijgen we een situatie waarbij we zaken voor ons uitschuiven en zeggen dat de volgende generatie de zaak maar moet oplossen, niet in 2025 maar, naar ik hoor, in 2035.

Als we immers kerncentrales zouden openhouden, waarvoor we federaal de wet moeten wijzigen, dan nog zullen er investeringen nodig zijn in alternatieven. Ook dat zal geld blijven kosten. Trouwens, als we niet investeren in die alternatieven, dan moeten we misschien weer investeren in kernenergie, en dat zal ook niet gratis zijn, dat zal ook niet onmiddellijk haalbaar zijn op korte tijd. Ik denk dus dat het hoog tijd is voor duidelijke keuzes. Inderdaad, ik werk samen met de andere ministers aan het Energiepact. De Eliastudie is een van de elementen waarop we ons moeten baseren. Het is niet omdat Elia een studie heeft gemaakt met verschillende scenario’s dat ik hier als Vlaams minister los van mijn andere collega’s daaruit nu eens een keuze ga maken. Dit is geen vogelpik. Dit zijn argumenten en gegevens die ik meeneem in de eindbeslissing samen met de andere ministers.

Ik denk dat het heel duidelijk is. Mijnheer Sintobin, ik zal u weer eens een klein tikje verkopen. U bent een Vlaams-nationalist. Voor mij is Voka de belangrijkste gesprekspartner als het gaat over de werkgevers. Ik stel vast dat dat voor u vandaag het VBO is. Dat vind ik nogal eigenaardig. (Applaus bij Open Vld)

Voka is in zijn communicatie heel duidelijk: men moet de beslissing nemen die moet worden genomen om zekerheid te geven aan de mensen, om ervoor te zorgen dat de factuur betaalbaar blijft. Op korte termijn kan men immers misschien die factuur wat laag houden, maar op lange termijn, op het einde van de rit, als die kerncentrales definitief dicht moeten op een latere datum, komt die factuur er toch, dan moet je toch die investeringen doen. Met andere woorden, laten we nu eens stoppen met telkens beslissingen te nemen die we dan telkens opnieuw voor ons uit schuiven. Laten we ons ook houden aan de afspraken die we hebben gemaakt. Laten we ons ook houden aan de wet. De wet zegt dat we een kernenergie-uitstap doen. Als uit studies blijkt dat de bevoorradingszekerheid in het gedrang komt, dat het licht zal uitgaan, dat er grote problemen zouden kunnen zijn, dan ben ik bereid – en dat heb ik ook altijd gezegd – te bekijken hoe we misschien een aantal centrales nog kunnen openhouden. Dat is echter niet het geval. Dat stáát niet in die studie. Die studie zegt heel duidelijk: investeer in alternatieven en dan kunt u doen wat u nu al decennia zegt aan de mensen dat u zult doen, zijnde de kerncentrales sluiten. Met andere woorden, voor mij is het dus duidelijk: ik houd me aan de afspraken, ik houd me aan de energievisie, ik houd me aan de wet en ik houd me aan het regeerakkoord van mijn federale collega’s. (Applaus bij Open Vld)

Minister, ik heb van dat tikje niet veel gevoeld. Ik zal u een grote tik geven. Het is natuurlijk een non-argument dat u gebruikt, omdat ik toevallig zeg dat ook het VBO een voorstander is van het langer openhouden van de kerncentrales. Dat heeft daar in feite niks mee te maken.

Wat mij voornamelijk aanbelangt, is de bevoorradingszekerheid en de betaalbaarheid van onze energie. Dat zijn twee zaken die voor mij belangrijk zijn, en ik denk ook voor u.

Ik ben het met u eens: u zegt dat de wet de wet is en het regeerakkoord het regeerakkoord. Wat stel ik vandaag echter vast? Nogmaals, de grootste regeringspartij, de grootste meerderheidspartij, zowel hier in het Vlaams Parlement als aan de overkant, in het federale parlement, pleit vandaag voor de verlenging, voor het openhouden van de kerncentrales. En dan komt u hier vandaag, vanmorgen in de commissie en ook in de media, verklaren dat er van de verlenging, van het openhouden van de kerncentrales geen sprake kan zijn. U zei in de commissie dat dat uw persoonlijke mening is. Ik denk dat mijn vraag duidelijk is: spreekt u namens de voltallige Vlaamse Regering? Dat is de juiste vraag.

Minister, ik hoor u tot vijfmaal toe zeggen dat er duidelijke keuzes moeten worden gemaakt. Inderdaad, die moeten worden gemaakt. Ik hoor u heel veel zeggen over hoe we onze energietoekomst zien, maar ik wil toch van u horen voor welke keuze u gaat. Gaat u weg van kernenergie en helemaal voor gas, wind, zon en warmte, of laat u die deur toch op een kier? Dat is voor mij immers vandaag de dag nog niet helemaal duidelijk. Uw collega’s van Wallonië en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest hebben gezegd dat ze hun handtekening niet zetten onder een document waarin daarover wordt getwijfeld. Zult u hetzelfde doen?

Minister, hartelijk dank voor uw antwoord. Ik denk dat het zeer helder en zeer duidelijk was. Ik denk dat iedereen hier beseft wat de positie van Vlaanderen is: als we onze doelstellingen willen halen van meer hernieuwbare energie en een properder klimaat, dan is er voor kernenergie zoals we die nu kennen, geen plaats.

Ik hoop dat dit op het federale niveau ook zo beseft zal worden in het Energiepact. Blijf vooral hard gaan voor hernieuwbare energie in Vlaanderen.

De voorzitter

De heer Bothuyne heeft het woord.

Voorzitter, er zijn leden in dit halfrond die zo goed als elke week pleiten voor cijfers om een goed energiebeleid te onderbouwen. Wel, er is goed nieuws. Deze morgen heeft Elia gezorgd voor cijfers, een heel duidelijke studie waaruit blijkt dat niet alleen de kernuitstap waarin wettelijk is voorzien, haalbaar is maar ook wenselijk. Het kan heel positieve effecten hebben op onze economie als we het op een verstandige manier invoeren, als we inzetten op de juiste keuzes, op de keuzes voor groene energie, energiebesparing en flexibele gascentrales in combinatie met interconnectieopslag enzovoort.

Er ligt dus heel wat op de tafel om de juiste keuzes te maken. Minister, we hopen dat u die keuzes samen met alle betrokkenen maakt, niet alleen met uw collega-energieministers. Een echt Energiepact heeft immers een draagvlak nodig in de samenleving, bij milieuorganisaties, werkgeversorganisaties, vakbonden en dergelijke maar ook bij het parlement. We hopen dat we in de komende weken, wanneer de keuzes moeten worden gemaakt op basis van de cijfers die er nu zijn, samen aan tafel kunnen gaan zitten met de hele sector.

De voorzitter

De heer Beenders heeft het woord.

Rob Beenders (sp·a)

Minister, ik heb u horen zeggen dat u zich zult houden aan de wet en dat u de afspraken zult nakomen die gemaakt zijn. Dat is de juiste visie. Ik hoor van de N-VA – laat ons een kat een kat noemen – dat ze de kerncentrales tien jaar langer willen openhouden. Ik ga er dan ook van uit dat ze een wetswijziging in het federale parlement zullen indienen om van de wet af te stappen.

Minister, als die wetswijziging in het federale parlement wordt voorgelegd, zal uw partij deze dan steunen of niet?

De voorzitter

De heer Gryffroy heeft het woord.

Mijnheer Bothuyne, we hebben inderdaad cijfers, en wat zeggen die: tussen het beste of het slechtste scenario, in gelijk welke richting, een meerkost van 1 tot 2 miljard euro per jaar, import maal twee, dus dubbel zoveel bruinkoolenergie naar Vlaanderen, dubbel zoveel kernenergie vanuit Frankrijk naar Vlaanderen, inclusief een capaciteitsmechanisme dat nog moet worden goedgekeurd door Europa en dat ons geld zal kosten. (Opmerkingen)

Het idee van het bouwen van een windmolen tot het effectief draaien ervan duurt in Vlaanderen zes tot acht jaar. Als ik die redenering doortrek voor een nieuwe gascentrale, dan zijn we minstens tien jaar verder. 2017 plus 10 is 2027. Ik zit dus minstens twee of drie jaar in een zwart gat. Daarom zeggen we dat er minstens twee centrales – dat is geen structurele oplossing voor de toekomst – minstens tien jaar moeten worden opengehouden om de zaak betaalbaar te houden en de bevoorradingszekerheid te garanderen. (Applaus bij de N-VA)

Dat kan natuurlijk wel tellen, mijnheer Gryffroy. Het zou misschien goed zijn om ervoor te zorgen dat het geen 7 of 8 jaar meer duurt vooraleer die vergunningen voor de windmolens er zijn. Dat kan veel sneller als iedereen meewerkt en als iedereen zijn best doet om de doelstellingen te halen. (Applaus bij Open Vld, CD&V en sp.a. Opmerkingen)

Ik denk dat het heel duidelijk in die studie staat. Die betaalbaarheid is ook een zorg van mij, en ik wil daar nog wel eens over discussiëren. Als u die investeringen niet doet tegen 2025, dan zult u die investeringen wel moeten doen tegen 2035. Die investeringen zullen altijd nodig zijn. (Opmerkingen van Andries Gryffroy)

Als u zegt dat gascentrales tijdens acht jaar niet kunnen worden gebouwd … Een kerncentrale zal nog veel langer duren. Er moet dus worden geïnvesteerd in alternatieven.

Mijnheer Bothuyne, u hebt gelijk. Er wordt mij gevraagd wat mijn persoonlijk standpunt is. Wel, iedereen kent mijn persoonlijk standpunt. (Opmerkingen)

Ik mag ook een persoonlijk standpunt hebben. We leven niet in Noord-Korea, mijnheer Sintobin. (Rumoer)

De voorzitter

Minister Tommelein, haalt u even diep adem en gaat u dan verder.

Ik mag nog altijd een persoonlijk standpunt hebben, maar ik ben professioneel genoeg om mijn persoonlijk standpunt ondergeschikt te maken aan het belang waarvoor ik mij moet inzetten. Ik baseer mij op gegevens en op cijfers. Ik zal hier geen uitspraken doen zonder mijn collega’s van Wallonië, Brussel en het federale niveau daarin te kennen.

Ik zou dat niet doen. Ik ben aan het werken in een groep met vier ministers die een energiepact zullen afsluiten, die de teksten zullen overmaken aan hun respectieve regeringen die daar dan over moeten delibereren en beslissen. Zo werkt dat. Ik ben een speler op een interfederaal niveau en ik houd mij aan wat jullie mij hebben opgedragen: de Vlaamse energievisie en de resolutie die kamerbreed door dit Vlaams Parlement is gestemd. Ik houd mij uiteraard aan de wet. 2025 is de kernuitstap. Ik houd mij daaraan. Ik houd mij ook aan het regeerakkoord dat gemaakt is door mijn partij op het federale niveau. Maar goed, als ik dat allemaal niet meer mag doen...

Als we dan een standpunt innemen en tot een energiepact komen, dan gaan we dat doen met een draagvlak van zoveel mogelijk spelers en zoveel mogelijk mensen. Als ik één ding leer uit de huidige situatie, is het dat het niet alleen over de uitstap van kernenergie gaat. Dat is gemakkelijk, dat is nu de boksmatch tussen een partij die zegt ‘verlengen’ en andere partijen die zeggen ‘niet verlengen’. Daar gaat het zelfs niet alleen over, het gaat ook over interconnectie. U maakt er natuurlijk heel gemakkelijk van dat het inderdaad zou kunnen dat de interconnectie niet altijd uit hernieuwbare energie komt. Dat is juist. Maar u laat natuurlijk ook gemakkelijkheidshalve alles wat te maken heeft met kernafval en de veiligheid van de reactoren eventjes aan de kant, mijnheer Gryffroy. Dat telt allemaal niet meer mee. (Applaus bij Open Vld, sp.a en Groen. Opmerkingen van Bart Somers en Kris Van Dijck)

Dat is ook belangrijk. U weet dat er aan elke beslissing voor- en nadelen zijn. Ik besef dat ook. Mag ik als Vlaams minister van Energie alle studies, alle gegevens, alle data eerst verzamelen en met mijn collega's overleggen vooraleer ik finaliseer? Het zal immers ook gaan over energie-efficiëntie, het zal ook gaan over het uitfaseren van fossiele brandstoffen, het zal ook gaan over opslag, het zal ook gaan over flexibiliteit, het zal ook gaan over hoe wij bijvoorbeeld de digitale meter de komende jaren kunnen uitbouwen en op welke manier wij kunnen samenwerken met de andere gewesten wat uitwisseling betreft. Het gaat over veel meer dan enkel maar over of we de wet die we hebben goedgekeurd om uit te stappen in 2025, zullen naleven of niet.

Ik zal besluiten met te zeggen dat gas, wat men aanbeveelt, voor mij een overgangstechnologie is. Dat is ook wat ik zeg op uw vraag over de taxshift. Maar het is wel een flexibele overgangstechnologie. Ik denk dat we nog heel veel warmte-energie onderschatten. De aanleg van warmtenetten en warmtepompen hebben een ongelooflijke toekomst. Het is ook duidelijk dat wat dat betreft kerncentrales niet flexibel zijn. Die draaien 24 uur op 24, 7 dagen op 7. We hebben dat in de voorbije decennia gezien: ze produceren ook te veel elektriciteit, zelfs als die niet nodig is.

We moeten één zaak voor ogen houden: 2050 zal het tijdstip zijn waar we 100 procent hernieuwbare energie moeten hebben. Laat ons stoppen met discussiëren, laat ons zorgen dat we investeren in zon, dat we het Zonneplan uitvoeren, dat we het Windplan uitvoeren en dat we het Warmteplan uitvoeren. Dan zullen wij werkelijk slagen in ons opzet: de bevoorrading verzekeren en de factuur van de burgers betaalbaar houden. (Applaus bij Open Vld)

Voorzitter, na het betoog van collega Gryffroy en de reactie van de minister daarop, zou ik kunnen zeggen: ‘I rest my case’, alles is gezegd. Maar ik ga dat niet doen, collega Somers. Wat ik gewoon heb vastgesteld, vandaag in de loop van de voormiddag maar ook de afgelopen dagen, is dat er niet alleen een tegenstelling is tussen wat Vlaanderen denkt over de kernuitstap en wat Wallonië denkt over de kernuitstap, en ook Brussel, want daar heeft men nu al verklaard dat men het Energiepact niet zal tekenen wanneer er eventueel sprake is van een kernuitstap. Maar het is daarjuist nog even bevestigd dat er ook binnen deze meerderheid een grote verdeeldheid is wat betreft de kernuitstap. Op de vraag van collega Beenders of er een wetsontwerp zou komen om de wet te veranderen, zag ik aan de lichaamstaal van de collega's daar vooraan dat ze inderdaad een wetsvoorstel zouden indienen om die kernuitstap onmogelijk te maken.

Minister, u zwaait al maanden met een energiepact. U hebt verklaard dat het er eind dit jaar zal zijn. Ik garandeer u dat er eind dit jaar geen energiepact zal zijn.

De vraag is eigenlijk wat de beste energietoekomst voor onze regio is. Ik heb goed geluisterd. De meerderheid van het Vlaams Parlement is voor een kernenergievrije energietoekomst. Er zijn nog steeds mensen die hier vertellen dat het niet zo hoeft te gaan. Dat is hun goed recht. Wat ik echter kwalijk vind aan die geluiden, is dat ze de investeringen in hernieuwbare energie fnuiken. Ik zou hen dan ook willen vragen hiermee op te houden. (Applaus bij Groen)

Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat we tegen 2050 100 procent hernieuwbare energie willen. We zijn het erover eens dat propere, hernieuwbare en betaalbare energie de toekomst is. We weten ongeveer hoe we dat moeten bereiken. De minister heeft duidelijk verklaard welke stappen we moeten zetten en in welke verschillende technologieën er moet worden geïnvesteerd.

Mijnheer Gryffroy, waarom blijven u en de uwen halsstarrig vastzitten in een achterhoedegevecht over de vraag of die oude kerncentrales, die oude brol, nog een paar jaar langer of minder lang moeten draaien? Dat kan misschien nog tien jaar worden uitgerekt. Indien we hierin mee zouden gaan, zouden we in 2030 geen gascentrales of kerncentrales meer hebben en zouden we alles moeten subsidiëren. U vreest voor de betaalbaarheid. We zullen maar zwijgen over de vraag wat het kernafval zal kosten.

Wat de betaalbaarheid betreft, moeten we de omslag nu maken. Dat geldt voor elke transitie. Indien u laf bent, de zaak uitstelt en de moed niet hebt om het systeem te veranderen en de tanker van richting te wijzigen, zult u op de klippen varen. U moet verstandig zijn en nu uw koers wijzigen. (Rumoer. Applaus bij Open Vld, sp.a en Groen)

De voorzitter

De actuele vragen zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.