U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 25 oktober 2017, 14.00u

Voorzitter
van Valerie Taeldeman aan minister Bart Tommelein
46 (2017-2018)
van Jelle Engelbosch aan minister Bart Tommelein
47 (2017-2018)
De voorzitter

Mevrouw Taeldeman heeft het woord.

Valerie Taeldeman (CD&V)

Minister, ik wil enkele vaststellingen met u meegeven. Een, Vlaanderen kampt met een heel verouderd woningenbestand. 58 procent van onze woningen dateert van voor het jaar 1970. Twee, Vlaanderen kent ook een zeer lage renovatiegraad. De Vlaming geeft te kennen op korte termijn niet over te gaan tot renovatie na aankoop van een woning.

Op basis van die vaststellingen werd drie jaar geleden het Renovatiepact gelanceerd met tal van woonactoren en organisaties en verenigingen.

Er werden werkgroepen opgericht. Er werden werven en hefboomacties gelanceerd om complete voorstellen uit te werken. Zo was er onder meer sprake van een renovatie-advies dat zou worden opgemaakt. Er was sprake van een vernieuwd energieprestatiecertificaat (EPC) enzovoort.

Collega's, we zijn drie jaar later. Drie jaar geleden werd het Renovatiepact gelanceerd. Jammer genoeg moeten we vaststellen dat er geen trendbreuk is in Vlaanderen op het vlak van renovatie.

Minister, wat is de laatste stand van zaken over het Renovatiepact?

De voorzitter

De heer Engelbosh heeft het woord.

Jelle Engelbosch (N-VA)

Minister, uit cijfers blijkt dat het aantal bouwvergunningen voor nieuwbouw en ook voor vergunningsplichtige renovaties, waar we toch wel heel wat isolatienormen hebben opgelegd, sinds 2006 in dalende lijn is. Dat zegt uiteraard niet alles. En we mogen ook niet concluderen dat er daardoor helemaal niet meer gerenoveerd wordt. Maar we stellen toch wel vast dat ook uit de studie van het Steunpunt Wonen blijkt dat er heel wat noodkopers zijn, 119.000 meer bepaald. Zij kopen een woning, maar hebben dan niet meer de financiële middelen om die woning ook nog te renoveren of energetisch te renoveren.

Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat we die klimaatdoelstellingen zeker willen halen. Maar dan moeten we wel voldoende energetisch renoveren.

Ik denk dat de energiepremies een betere barometer zijn dan het aantal afgeleverde bouwvergunningen. Want natuurlijk is het zo dat men voor een energiepremie en voor het doorvoeren van energetische renovaties niet vaak of niet altijd een bouwvergunning moet aanvragen. Mijn verontruste vraag is: is de trend van het aantal bouwvergunningen ook merkbaar in het aantal afgeleverde energiepremies? Want dat zou toch wel een slecht signaal zijn.

De voorzitter

Minister Tommelein heeft het woord.

Collega's, ik dank u voor uw vragen.

Eerst en vooral, wat betreft de energetische renovatie, is het inderdaad zo, mijnheer Engelbosch, dat er voor de meeste energetische renovaties geen bouwvergunning nodig is. Wie geen premie of bouwvergunning aanvraagt, staat dan ook niet in onze statistieken. Een totaalbeeld geven is dus ook zeker niet evident.

De EPB-plichtige (energieprestatie en binnenklimaat) renovaties bestaan pas sinds 2015. Die cijfers tonen een positieve evolutie. In 2015 waren er 646 startverklaringen, in 2016 2282 en in 2017 2263. We gaan voor 2017 waarschijnlijk boven de 2500 startverklaringen komen. Het aantal stijgt duidelijk licht, blijkbaar in tegenstelling tot de bouwaanvragen.

Het aantal energiepremies is de laatste jaren wel gestagneerd, maar zit nog altijd op een vrij behoorlijk niveau. Zonder al te veel in cijfers te vervallen: voor dakisolatie is er in 2016 een lichte daling ten opzichte van 2015, maar nog altijd meer dan 10.000 premies hoger dan in 2014. En voor glasisolatie geldt hetzelfde. De cijfers voor 2017 lijken dus in dezelfde lijn te liggen. September was een topmaand. Maar in totaal lijken we af te stevenen op minder premies dan het jaar voordien.

We moeten natuurlijk wel rekening houden met het feit dat we hebben aangekondigd dat we de energieleningen gingen veranderen. Dat kan ook hebben meegespeeld in de vertraging. Maar zoals het er nu naar uitziet, zouden we kunnen landen op een 15 procent minder. Uiteraard moeten we altijd het laatste kwartaal afwachten. Het feit dat op 1 oktober de nieuwe energieleningen van start zijn gegaan, kan daar een groot verschil maken.

We moeten toch wel durven te erkennen dat de laatste sprong altijd de moeilijkste is. Ondertussen, volgens de cijfers die ik gekregen heb, beschikt 85 procent van de Vlamingen over dakisolatie. Het wordt dus alsmaar moeilijker om de laatste mensen te overtuigen om het te doen.

Maar we blijven uiteraard niet bij de pakken zitten, want zo kent u mij niet. Sinds dit jaar is er een totale renovatiebonus. Er is ook een burenpremie. Is het niet waar, voorzitter? Ja, toch?

Wat de enquête betreft, onthoud ik dat negen van de tien mensen in Vlaanderen energiebesparing heel belangrijk vindt. Maar heel weinig mensen zijn er op dit moment mee bezig. En heel weinig mensen, slechts vier op tien, plannen echt werken. Men vindt het dus geen prioriteit of men denkt dat het te duur is. Daarom hebben we trouwens de energielening.

Mevrouw Taeldeman, wat het Renovatiepact betreft, is er recent overleg geweest tussen mijn kabinet, het kabinet van minister Schauvliege en het kabinet van minister Homans. Wij – het team Tommelein-Schauvliege-Homans, een team dat trouwens niet stuk kan – zullen binnenkort samen een stand van zaken geven aan de regering. Het is de bedoeling om een langetermijnbeleid uit te werken en duidelijkheid te geven aan iedereen die wil verbouwen.

De woningpas is bijna klaar. Vanaf het voorjaar 2019 zullen we hem voorstellen aan het publiek. Iedere burger zal via een internetloket beschikken over alle attesten van zijn woning die wij als Vlaamse overheid in het bezit hebben. We gaan ook het EPC+ hervormen. Zo krijgt men een zicht op de nodige investeringen en de kostprijs.

Conclusie: er is inderdaad een stagnatie tot een lichte achteruitgang, maar zeker geen sprake van een stilval van energetische renovaties. Wat belangrijk blijft, is communiceren, stimuleren. Er is veel onwetendheid bij de burger. De Vlaming moet de premies beter kennen. Wat gaan we dus doen? Er is de campagne ‘BENOveren’. Ik ga zelf de baan op. Ik reken op de bouwsector. Ik reken op de pers en uiteraard op u beiden die de vraag stelt en op het voltallige parlement om mij te helpen in de strijd voor meer energie-efficiënte woningen. (Applaus bij Open Vld)

Valerie Taeldeman (CD&V)

Minister, ik dank u voor uw antwoord. We kijken uit naar de resultaten die op korte termijn zult voorstellen aan de Vlaamse Regering. Ik hoop ook dat we dan zeker de terugkoppeling krijgen in de bevoegde commissie.

U hebt zelf tal van initiatieven opgesomd die dit jaar werden gelanceerd. Ik heb het over BENOveren, over de aangepaste energielening, over de burenpremie, over de totaalrenovatiebonus. Het zijn allemaal onderwerpen die de Vlaming jammer genoeg te weinig kent. Dat is gebleken uit de recente enquête van het Vlaams Energieagentschap.

Minister, ik geloof sterk in de kracht van lokale besturen die heel dicht staan bij de burger. Ik wou bij u polsen of u bijkomende kansen ziet om de krachten te bundelen met die lokale besturen om onze bevolking in te lichten over tal van initiatieven die worden uitgerold.

Jelle Engelbosch (N-VA)

Minister, ik dank u voor uw antwoord. U zegt dat communiceren zeer belangrijk is en ik denk dat deze regering daar wel op inzet. We kennen allemaal het catchy jingletje van ‘BENOveren, BENOveren’ dat bijna alle dagen op televisie is. Ik denk dus dat er effectief wel wordt op ingezet.

Wat ik een beetje raar vind, is het verhaal van de energielening. Ik denk dat het een superinstrument is dat effectief nog veel te weinig bekend is bij de burger. Het zijn vaak net die mensen die er het meest nood aan hebben, de mensen met de laagste inkomens, die het minst op die communicatie stuiten. Ik denk dat u moet zoeken naar middelen om die mensen te bereiken. Die mensen moet duidelijk worden gemaakt dat men bijna dom moet zijn om het niet te doen. Als je de maandlast van de lening telt en wat je betaalt aan de energielening, dan gaat je dat, als je rekening houdt met de uitgespaarde energiekost, niet meer kosten. Ik zie het als een nuloperatie, en dat is een signaal dat nog niet voldoende bij de burgers terechtkomt.

Ik hoop dat u dat zeker meeneemt om daar meer op in te zetten, want ik denk dat de energielening en zeer goede tool is om net die mensen te bereiken die het moeilijk hebben om geld te vinden om te renoveren.

De voorzitter

Mevrouw Hostekint heeft het woord.

Michèle Hostekint (sp·a)

Minister, u hebt vorig jaar bij een soortgelijke discussie aangekondigd dat u voorstander bent van een regeling van 6 procent btw voor woningen die eigenlijk niet meer te renoveren zijn en die eigenlijk beter zouden worden gesloopt om in de plaats een energiezuinige woning te bouwen. U kondigde toen aan dat u dat zou bepleiten bij de Federale Regering.

Minister, ik denk dat we allemaal wel voorstander zijn van zo'n regeling die vandaag eigenlijk alleen van toepassing is in grote steden terwijl de bouwsector, heel terecht, aangeeft dat het niet-stedelijk gebied van Vlaanderen ook vol staat met woningen die niet meer te renoveren zijn.

Minister, hoe ver staat het met de vraag die u zou stellen aan de Federale Regering? Die regering heeft dezelfde samenstelling als de Vlaamse, dus vermoed ik dat u daar wel gehoor krijgt. Kunt u mij verslag doen van hoe ver het staat met die aangekondigde maatregel?

De voorzitter

Mevrouw Moerenhout heeft het woord.

Minister, vanuit Groen kunnen we het belang van renoveren alleen maar ondersteunen en bijtreden. Zes op tien woningen scoren vandaag ondermaats. Er moet dus schot in de zaak komen.

U hebt zelf al gezegd dat uit de REG-enquête blijkt dat te weinig Vlamingen weet hebben van de verschillende premies die bestaan. Ik wil in mijn betoog eigenlijk aansluiten bij de laatste opmerking van mevrouw Taeldeman dat krachten kunnen worden gebundeld met lokale besturen en dat daar nog een belangrijke hefboom ligt.

De stad Gent biedt bijvoorbeeld sinds 2015 gratis renovatiebegeleiding aan. Deze mensen helpen Vlamingen bij het zoeken naar aannemers, offertes, premies en dergelijke. Dat is nog een belangrijke hefboom waarop ingezet kan worden vanuit Vlaanderen. Als we het aantal energierenovaties willen doen toenemen, is het interessant om lokale besturen aan te moedigen tot zulke projecten. Bent u daartoe bereid? Hoe wilt u dat doen?

Het is een paar keer naar voren gekomen: de lokale besturen kunnen inderdaad een aanzienlijke rol spelen in het verhaal. Het is aan de burgemeesters, de schepenen, de gemeenteraadsleden en de plaatselijke partij-afdelingen om dat kenbaar te maken bij de mensen, en ik zie dat ook gebeuren. In mijn eigen stad zie ik folders van verschillende partijen passeren die de mensen aanmoedigen om dat te doen. Dat is een zeer goede zaak.

Wat betreft de bekendheid van de energielening: dat is inderdaad juist. U hebt groot gelijk, want we hebben inderdaad uitgerekend dat als iemand aan 0 procent een lening neemt over tien jaar, en hij dat investeert in energie-efficiëntie, zijn factuur dan met een groter bedrag daalt dan wat hij maandelijks moet terugbetalen. Dat betekent dat mensen die in een sociaal zwakkere positie zitten, dat perfect kunnen doen, en dat de argumentatie ‘ik heb daar geen middelen voor’ absoluut onjuist is. Ik reken daarvoor grotendeels op de energiehuizen.

Mevrouw Moerenhout, ik heb een zeer goed persoonlijk en professioneel contact met de bevoegde schepen van Gent, mevrouw Heyse. Ik zie haar regelmatig op het terrein. Wij werken daar samen aan. Dat betekent dat we de energiehuizen overal in het land stimuleren en een andere rol gegeven hebben, vooral een ‘ontzorgingsrol’. De energiehuizen moeten mensen hierin begeleiden en de juiste adviezen geven. Vroeger waren zij voornamelijk bezig met het verstrekken van leningen, dat was ook nodig om hun werking te financieren. Dat hebben we aangepast, en de energiehuizen zijn heel tevreden over de rol die ze nu kunnen spelen in heel het verhaal van ‘ontzorging’.

Wat betreft de samenwerking met de lokale besturen heb ik een zeer goed contact met de verantwoordelijke van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) die daar specifiek een rol speelt. Op donderdag 9 november heb ik een evenement Stroomversnelling om te evalueren waar we kunnen bijsturen en waar we kunnen versnellen. De vertegenwoordiger van de VVSG komt daar getuigen. We gaan samen uitleggen hoe we dit in de komende periode zullen aanpakken.

Mevrouw Hostekint, ik heb inderdaad al verscheidene malen aan de Federale Regering gevraagd om dat op te nemen. Dat is geen gemakkelijk probleem, omdat ook Europa daar zijn zeg in heeft. Europa bepaalt of er voor bepaalde zaken en verlaagd btw-tarief wordt toegekend. De federale minister heeft mij laten weten dat hij op dit moment geen initiatieven neemt omdat hij nog geen duidelijkheid heeft over de situatie van de 32 of 33 gemeenten die vandaag al zo’n verlaagd btw-tarief hebben. Ik zal daar binnenkort met Europees commissaris voor Energie Šefcovic zelf over spreken.

Maar ondertussen is de situatie zo dat in het federale parlement verschillende wetsvoorstellen van parlementsleden ingediend zijn om dat te verkrijgen. Ik heb het dus bij de federale minister aangekaart. Ik ben daar een voorstander van. Of dit nu in het kader van is van het ruimtelijk plan of van een verruiming, één ding is zeker: er staan in Vlaanderen heel wat woningen die beter kunnen worden afgebroken en heropgebouwd op een energetische manier. Dat zijn er verschillende honderdduizenden. Als Europa dat zou toestaan, dan zou dat een enorme stap vooruit zijn voor de energie-efficiëntie in ons land. Ik ga het bespreken met de Europees commissaris, bij het bezoek dat ik binnenkort aan hem breng. U weet dat wij hier op het Vlaamse niveau geen bevoegdheid hebben over het btw-tarief.

Valerie Taeldeman (CD&V)

Minister, iedereen is het erover eens hoe groot het belang is van die energiezuinigheid. Daarbovenop moet Vlaanderen zijn doelstellingen halen inzake klimaat en hernieuwbare energie.

Als ik zie hoeveel energie en hoeveel dynamiek u aan de dag legt om de Vlaming in de richting te duwen van zonnepanelen, dan verwacht ik van u dezelfde energie en dezelfde dynamiek om de Vlaming te stimuleren naar renovatie.

Mevrouw Hostekint, het is op initiatief van federaal parlementslid Griet Smaers van CD&V dat er een voorstel is ingediend in de Kamer voor de regelgeving van 6 procent voor sloop- en vervangbouw. We hopen natuurlijk op een grote meerderheid om dat voorstel in de Kamer goed te keuren. (Applaus bij CD&V)

Jelle Engelbosch (N-VA)

Het is duidelijk dat er echt wel wordt ingezet op de energierenovaties. Niemand kan ontkennen dat deze regering er alle moeite voor doet om mensen aan het renoveren te krijgen. Als u zegt dat het team-Schauvliege-Homans-Tommelein zal samenzitten, dan stel ik voor dat men ook eens alle bestaande premies in Vlaanderen herbekijkt en op elkaar afstemt. We zitten met de renovatiepremie, met de verbetering- en aanpassingspremie en met de energiepremies. Men moet bijna boekhouder zijn om door het bos nog de bomen te zien en om te weten waar men recht op heeft. Sommige premies zijn inkomensgerelateerd, andere hangen dan weer af van de leeftijd van de woning. Heel veel mensen spreken mij erop aan dat ze niet meer weten hoe het moet. Het zou zeer nuttig zijn om de koppen eens bij elkaar te steken om te komen tot één premiegeheel, één stelsel zodat dit vanuit één loket naar de burger kan gebeuren. Vandaag kan men niet in aanmerking komen voor de ene premie waardoor men een andere premie moet aanvragen. Het dossier wordt ook nog steeds op papier teruggestuurd. Dat is niet meer van deze tijd.

De voorzitter

De actuele vragen zijn afgehandeld.

van An Christiaens aan minister Sven Gatz, beantwoord door minister Bart Tommelein
48 (2017-2018)
van Bert Moyaers aan minister Sven Gatz, beantwoord door minister Bart Tommelein
49 (2017-2018)

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.