U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Krekels heeft het woord.

Minister, ik zal u inderdaad bevragen over het ondersteuningsmodel dat u opzet in verband met het inclusief onderwijs en het M-decreet. Daar is heel wat ongerustheid over. Ik weet dat er achter de schermen heel hard wordt gewerkt, maar er is heel veel onduidelijkheid want er zijn eigenlijk nog niet veel knopen doorgehakt.

Aan het begin van de paasvakantie had u wel goed nieuws omtrent de 15 miljoen euro die u zult inzetten en zult vertalen in 300 extra handen, meer specifiek voor kinderen met gedragsproblematieken en kleuters met het syndroom van Down. Mijn eerste reactie was: oké, heel fijn, maar hoe gaat u garanderen dat die handen effectief bij die kinderen en leerkrachten terechtkomen?

Daarnaast is er de afgelopen dagen ongerustheid gerezen bij de leerkrachten van het buitengewoon onderwijs. Misschien zijn er daar tijdens de voorbije jaren enkele kansen misgelopen op vlak van onder andere de uitwerking van de waarborg. Heel terecht vrezen leerkrachten van het buitengewoon onderwijs voor hun job. Er zijn er die inderdaad niet meer tewerkgesteld kunnen worden in een school van buitengewoon onderwijs en ook niet in aanmerking komen om in het onderwijsmodel in te stappen omdat ze bij wijze van spreken niet de juiste papieren hebben, omdat de personeelsregelgeving niet voldoende is aangepast. Een aantal leerkrachten komen zo niet in aanmerking om in het ondersteuningsmodel tewerkgesteld te worden. Ze verliezen gewoon hun job en er gaat expertise verloren.

Daarnaast is er het geïntegreerd onderwijs (gon), dat heel belangrijk is. Dat is de individuele ondersteuning van de leerling. Ook daar is heel wat ongerustheid over. Ik heb gisteren vernomen dat gon sowieso zou stoppen op 1 september 2017. Er is dus heel veel angst voor die leerlingen die juist zo kwetsbaar zijn en in het onderwijs kunnen blijven dankzij de individuele ondersteuning. Ze worden bij wijze van spreken een beetje losgelaten. Zowel ouders, leerkrachten als leerlingen zijn daar heel ongerust over.

Minister, hoe kunt u die ongerustheid wegnemen bij de leerkrachten buitengewoon onderwijs en in verband met het gon? Hoe zal de praktische uitrol gebeuren? 

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Mevrouw Krekels, op 2 mei komt de stuurgroep samen over de effecten van de beslissing die we hebben genomen op de laatste ministerraad voor de paasvakantie, om vanaf volgend schooljaar recurrent elk jaar in 15 miljoen euro extra te voorzien om kinderen met bijzondere zorgnoden in de klas te helpen. Daar zullen alle problemen en zorgen die er zijn, worden bekeken.

Ik ben een beetje verbaasd over wat u zegt over de waarborg. Die waarborg is decretaal vastgelegd. Elke euro vanuit het buitengewoon onderwijs die niet meer ingezet kan worden omdat er meer kinderen schoollopen in het gewoon onderwijs, wordt gebruikt voor de ondersteuning van kinderen en leerkrachten in het gewoon onderwijs. Voor volgend jaar betekent dit opnieuw dat er bijna 10 miljoen euro extra vrijkomt om kinderen te steunen. De waarborg loopt volgend jaar op tot 25 miljoen euro. Daarbovenop hebben we de 15 miljoen euro voor extra leerkrachten ook in het kader van begeleiding, en de gon-budgetten blijven op 63 miljoen euro. In totaal krijg je dus een heel groot pakket aan middelen die bedoeld zijn om kinderen te ondersteunen.

De budgetten worden dus vanaf 1 september aanzienlijk opgetrokken. Dat heeft natuurlijk zijn consequenties: waar ga je die inzetten? Een van de grootste kritieken die ik tijdens de voorbije periode heb gehoord, is dat er regio’s in Vlaanderen zijn waar de samenwerking tussen het gewoon en het buitengewoon onderwijs fantastisch loopt maar ook dat er regio’s zijn waar scholen niet in zo’n netwerk zitten en geen extra’s krijgen. Vanaf 1 september is mijn grootste bekommernis dat we Vlaanderenbreed een samenwerking krijgen van scholen buitengewoon onderwijs en dat zo aan alle ondersteuningsnoden in de klas in het gewoon onderwijs kan worden tegemoetgekomen vanuit het buitengewoon onderwijs. Het gaat om ondersteuning van de kinderen en uiteraard ook van de leerkrachten.

Voor mij is heel cruciaal, mevrouw Krekels, wat u eerst zei, dat er een grote ongerustheid is over de personeelsafvloeiingen die er zouden gebeuren. Dat is natuurlijk te gek. Sowieso zal het niet met mij zijn dat men nu situaties gaat creëren waarin mensen hun job verliezen. Het is net bedoeld om extra volk te kunnen tewerkstellen om kinderen te ondersteunen. Op 2 mei zal dat ook voor mij een zeer belangrijk aandachtspunt zijn, dat we zeker niet in de situatie komen dat mensen in het buitengewoon onderwijs hun job verliezen, wat de vorige jaren wel het geval kon zijn door de plaatsen waar die netwerken aan de slag gingen, maar dit zou vanaf 1 september echt niet meer aan de orde mogen zijn. Ik zal er persoonlijk op toezien.

De voorzitter

Mevrouw Krekels heeft het woord.

Op dat laatste punt: het is natuurlijk zo dat bepaalde leerkrachten gewoon door de personeelsreglementering, diploma’s en dergelijke die vereist zijn, wel terechtkunnen in het bijzonder onderwijs als vakleerkrachten, daar ook tewerkgesteld zijn, maar dus niet in staat zijn met de papieren die ze hebben, effectief in zo’n onderwijsnetwerk of in het ondersteuningsnetwerk te kunnen functioneren. Dat is natuurlijk de vraag van – ook en vooral – die leerkrachten: er is geen plaats voor ons want er zijn minder leerlingen, en waar moeten wij nu naartoe?

U hebt het ook gezegd: er zijn een aantal ondersteuningsnetwerken die zich spontaan vanuit de basis hebben opgewerkt en heel goed functioneren. Ik zou u dan ook willen vragen, minister, om vanuit die netwerken te vertrekken om hen ook te voorzien van middelen om hen Vlaanderenbreed te laten werken zodat ieder kind en iedere leerkracht bediend wordt vanuit die netwerken.

Ik denk, minister, en daar gaat u een statement maken, dat dit ook netoverschrijdend zal moeten gebeuren. Ik hoor van het Katholiek Onderwijs en van het GO! dat zij niet bereid zijn om dat netoverschrijdend te doen en dat netgebonden willen houden, heel dat ondersteuningsnetwerk. Ik denk dat dat niet kan. Het zal netoverschrijdend moeten zijn als het functioneel moet zijn, en anders zal het niet lukken.

De voorzitter

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

Minister, u probeert ons gerust te stellen, maar de tijd dringt echt. We zitten ook twee maanden van het einde van het schooljaar. We hebben op de radio allemaal de wanhoopskreet gehoord van de leerkrachten die een open brief hebben geschreven. Het gaat om leerkrachten uit het buitengewoon onderwijs, die nog geen flauw idee hebben waar ze volgend jaar tewerkgesteld zullen zijn, wat hun statuut zal zijn, in welke regio, wat ze precies zullen moeten doen, of er al dan niet een verplaatsingsvergoeding komt, wat hun functie zal zijn, wat hun job zal zijn.

Het is effectief zo dat er leerkrachten in het buitengewoon onderwijs hun job zullen verliezen, dat het gon-systeem ophoudt te bestaan, dat de waarborgregeling vervangen wordt door een nieuw ondersteuningsmodel. Het is absoluut nog niet duidelijk hoe dat er zal uitzien. Ik begrijp die ongerustheid helemaal en ik vind dat gerechtvaardigd, minister, op twee maanden van het einde van het schooljaar en nog zo weinig informatie.

Zoals een leerkracht zei: goed onderwijs lukt alleen met geruste leerkrachten. Minister, ik denk dat het hoog tijd wordt dat u klaarheid schept.

De voorzitter

Mevrouw Gennez heeft het woord.

Ik wil me aansluiten bij de collega’s. Minister, de bezorgdheid en de onrust op het terrein worden stilaan echt te groot om goed te zijn voor de kwaliteit van ons onderwijs. We hebben u gefeliciteerd omdat u 15 miljoen euro extra hebt vrijgemaakt in het kader van het M-decreet. Begrijp ik het dan goed dat we vanaf volgend jaar in de onderwijsbegroting 560 miljoen euro specifiek voor zorg terugvinden? In uw nota zorgondersteuningsmodel verwijst u naar 545 miljoen euro die u vandaag al inzet.

We gaan dat uiteraard van heel nabij monitoren, maar voor de sp.a-fractie is het echt cruciaal dat zorg het individuele kind toekomt, en dat daar ruimte voor blijft in het nieuwe model. Of het nu in het gemeenschapsonderwijs, in het katholiek onderwijs of in een ander vrij onderwijsnet wordt aangeboden, dat moet het zelfde maatwerk zijn, en dat moeten we afdwingen van de onderwijsverstrekkers.

De voorzitter

De heer De Meyer heeft het woord.

Jos De Meyer (CD&V)

Voorzitter, minister, dat er vandaag nog hier en daar een vraag is in verband met de implementatie van de voorgestelde maatregelen, dat vind ik nu eerlijk gezegd niet abnormaal. Dat betekent niet dat we niet moeten proberen zo snel mogelijk die zorgen weg te werken.

Sommige collega’s wil ik er toch even aan herinneren dat men in een vorige legislatuur soms in de maand juli – en ik heb dat altijd bestreden – genummerde decreten moest goedkeuren die op 1 september ingingen.

Het goede nieuws is toch wel dat er 15 miljoen euro extra voor ondersteuning is, en dat een maximumaantal personeelsleden van het buitengewoon onderwijs in het onderwijsveld wordt behouden. Dat is een dubbele geruststellende boodschap. Ik heb nog een bijkomende vraag. De onderwijskoepels moeten samenwerkingsverbanden creëren. Weet u wanneer dit moet gebeuren? Het is een onderdeel van de implementatie van de maatregelen.

De voorzitter

De heer De Ro heeft het woord.

Jo De Ro (Open Vld)

Voorzitter, minister, collega's, ik wil even doorgaan op het laatste punt van mevrouw Krekels. 1 jaar geleden heeft het Vlaams Parlement voor de waarborgregeling van het secundair onderwijs kamerbreed een amendement goedgekeurd waarin het officieel onderwijs netoverschrijdend werken niet aanmoedigt, maar verplicht. De start was moeilijk, maar de ervaringen op het terrein zijn erg goed.

Als de koepels nu vinden dat ze de vertegenwoordigers van het volk moeten zeggen dat ze hun goesting zullen doen, dan zal het zonder mij zijn. Ik ben duidelijk. Als in dit parlement aan een decreet moet worden gesleuteld dat minder ver gaat dan wat we hier vorig jaar unaniem hebben goedgekeurd, dan mogen Lieven, Raymonda, Patrick en Griet hier komen uitleggen waarom dat niet gaat en waarom zij het beter weten dan het Vlaams Parlement. Als het signaal eruitziet zoals mevrouw Krekels het verwoordt, dan ben ik zeer ontstemd. Mijn partij staat voor een netoverschrijdende samenwerking, ter ondersteuning van de scholen en vooral van de kinderen. (Applaus bij Open Vld en sp.a)

De voorzitter

Mevrouw Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Voorzitter, collega's, ik zal proberen zo goed mogelijk de rust te bewaren. Dat bedrag van 15 miljoen euro extra moet hier nog worden goedgekeurd. In de budgetcontrole is dat bedrag ingeschreven. Nu is de uitrol al volop gaande. Tijdens het paasreces is het vrij moeilijk om grote overlegmomenten met stuurgroepen te organiseren. We doen dat op 2 mei, en het is de bedoeling om dan alle problemen aan te pakken. Gisteren heb ik alle participanten nog laten vragen of ze bereid zijn om een oplossing te vinden. Het is goed dat u alle problemen nog eens hebt opgesomd. Als de bereidheid er niet is, dan wordt die 15 miljoen euro niet ingezet en doen we voort zoals we bezig zijn. Dan gaat er weer een jaar verloren, wat ervoor zal zorgen dat sommige scholen geen extra ondersteuning zullen krijgen. Ik pas daarvoor. Ik wil die extra middelen voluit aanwenden. Ik wil een Vlaanderenbrede dekking, zodat elk kind dat bijzondere zorgnoden heeft ondersteuning van het buitengewoon onderwijs krijgt. Dat is mijn hoofddoel. Dat betekent dat we nu wat sneller moeten werken. Maar dat is toch niet zo erg? Laten we de handen in elkaar slaan en proberen om dat geregeld te krijgen.

Mijnheer De Ro, ook ik vind dat er netoverstijgend moet worden samengewerkt. Ik ben het evenwel niet eens met het voorstel om daarvoor een structuur op te richten. (Opmerkingen van Jo De Ro)

Wel, we zijn het dus eens. Dat betekent dat we de scholen de vrijheid hebben gegeven om zich te organiseren. Niet aan de koepels, maar aan de scholen. We hebben geëist dat ze gaan samenwerken. Samenwerken betekent niet dat men met zijn tweeën aan hetzelfde bureau moet zitten, maar wel dat men samenwerkt in functie van één doel: ervoor zorgen dat elk kind met noden wordt ondersteund. De versterking van de leerkrachten hoort daarbij. Ik ben erg ongelukkig wanneer ik de resultaten van het gon-beleid van de afgelopen jaren zie en vaststel dat kinderen soms twee uurtjes per week ondersteuning krijgen, maar de leerkrachten niet werden versterkt. Dat betekent dat we geen stap vooruit hebben gezet wat betreft het globale zorgbeleid van de scholen.

Ik wil dat veranderen. Dat betekent dat alle middelen in één pot terechtkomen. Alle scholen moeten samenwerken. Iemand suggereerde om ze te laten vertrekken vanuit de bestaande netwerken. Dat is een goed idee, maar laat hen vrij om zich op het terrein samen te zetten. Ik vind het belangrijk dat tegen 30 juni een goed model op poten staat. Op dat moment moet elke Vlaamse school weten waar welke steun kan worden gevraagd. Voor de blinde en dove kinderen is er zelfs persoonsvolgende steun. Er is voorzien in een openendsysteem. Het is dus mogelijk, maar we moeten daarvoor de handen in elkaar slaan en doen wat nodig is om te voorkomen dat we nog een schooljaar moeten werken zoals het de afgelopen twee jaar is gebeurd.

Voor mij is dit een belangrijk dossier. Kon ik het al voor de budgetcontrole hebben voorzien? Neen, want de extra middelen zijn er pas vlak voor het paasreces gekomen. Ze moeten hier uiteraard nog worden goedgekeurd.

Uiteraard zal ik met jullie zorgen rekening houden. Ik ben wat verrast door het feit dat zowel mevrouw Krekels als mevrouw Meuleman zegt dat sommige mensen niet het juiste diploma hebben. Op dit moment ben ik de statuten niet aan het wijzigen. Over de manier waarop mensen in het verleden werden ingezet en over hun kwalificaties moeten duidelijke afspraken worden gemaakt, want ik wil niet dat er expertise verdwijnt. Het is mijn grote zorg dat mensen met jarenlange ervaring plots in een zwart gat zouden vallen.

Tot slot wil ik verwijzen naar de woorden van de heer De Meyer. We moeten het veld een beetje vertrouwen geven om zich te organiseren. Als ik het allemaal zelf doe, is iedereen kwaad. Hier hebben we er samen voor gekozen om het veld zich te laten organiseren. Ik vind het van belang dat men voluit van die mogelijkheden gebruikmaakt, maar nogmaals, we doen dit in het belang van kinderen die ondersteuningsnoden hebben. We moeten verdikke daarvoor alle krachten bundelen. (Applaus bij de meerderheid)

Minister, dat laatste wil ik zeker onderstrepen. Het gaat uiteraard over die kinderen en over die individuele ondersteuning, en om die reden wil ik nogmaals pleiten voor het principe van gon. U zegt dat het de kinderen waren die ondersteuning krijgen en dat de leerkrachten op hun honger bleven, maar sinds 2012, sinds de evaluatie van gon, hebben zij hun visie daarop verbreed en kan ik persoonlijk getuigen dat heel veel leerkrachten heel veel ondersteuning van die gon-mensen hebben ondervonden. We mogen die expertise niet verloren laten gaan, het is niet zo dat competentiebegeleiders van nu alle kennis hebben die de gon-begeleiders over al die jaren hebben vergaard.

Ik wil ook nog eens duidelijk stellen dat de visie van de basis en van de directies en de leerkrachten niet altijd de visie van de koepels en de netten is. Zij hebben soms een andere kijk op hoe alles moet worden georganiseerd. De basis, de directies staan veel meer open voor dat netoverschrijdende dan wat wij vernemen van de koepels. Minister, ik denk dat u daar echt een statement moet maken en een stevig standpunt moet innemen. Ik onderstreep daarbij de woorden van de heer De Ro dat er ondersteuningswerken bestaan, dat we die verder moeten laten gaan en zich over heel Vlaanderen laten organiseren. Het zijn fantastische organisaties die nu bezig zijn, maar nog niet overal. Zij moeten de kans krijgen om dat te doen, en daar rechtstreeks de middelen voor krijgen.

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.