U bent hier

Algemene bespreking

Dames en heren, aan de orde is het ontwerp van decreet houdende de invoering van begeleidende maatregelen ter bevordering van de performante werking van de sociale woonorganisaties.

De algemene bespreking is geopend.

Mevrouw Taeldeman heeft het woord.

Voorzitter, collega’s, minister, onze fractie keurde in de commissie Wonen vóór het paasreces het Performantiedecreet goed. Door dit Performantiedecreet zal elke Vlaamse sociale huisvestingsmaatschappij (SHM) tegen 1 januari 2019 minstens 1000 sociale woningen in beheer moeten hebben. Op dit moment hebben nog 36 sociale huisvestingsmaatschappijen minder dan 1000 woningen in beheer.

Om die sociale huisvestingsmaatschappijen in deze fusie te ondersteunen – want dat zal een fusieoperatie vergen – trekt de minister jaarlijks 2 miljoen euro uit om de kosten voor doorlichting, advies en begeleiding te dragen.

Nu, de administratie, de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW), heeft een fusiedraaiboek opgemaakt. Minister, onze fractie rekent erop dat de sociale huisvestingsmaatschappijen die voor dergelijke fusieoperaties staan, kunnen rekenen op de expertise en de begeleiding van uw administratie, van de VMSW, en ook op de nodige betoelaging.

Collega’s, wat wij ook zeer belangrijk vinden in dit decreet, is de ondersteuning naar de sector van de sociale verhuurkantoren. Want ook in dit decreet kunnen de sociale verhuurkantoren (SVK’s) voortaan rekenen op een meer uitgebreide ondersteuning. SVK’s verhuren private woningen tegen een betaalbaar tarief aan zwakke huurders, waarbij de maandelijkse huur aan de eigenaar-verhuurder wordt gegarandeerd.

Op dit moment is het eigenlijk onmogelijk om in te grijpen wanneer men merkt dat een SVK financiële problemen heeft. In het kader van een meer coherente aanpak om het beheer en het beleid van SVK’s nauwgezet te monitoren om problemen sneller te detecteren en tijdig in te grijpen, worden aan de hand van dit decreet een aantal instrumenten ontwikkeld ten behoeve van de sociale verhuurkantoren. Zo zullen we een vereffening kunnen voorkomen, zoals jammer genoeg vorig jaar is gebeurd met een sociaal verhuurkantoor in Gent.

Mevrouw Hostekint heeft het woord.

Minister, we zijn natuurlijk allemaal voorstander van meer professionalisering en meer performantie in de sociale huisvestingssector. En we zijn zeker ook niet per definitie gekant tegen schaalvergroting en fusies om die performantie te verhogen. We zien de afgelopen jaren die tendens naar schaalvergroting en vrijwillige fusies trouwens alsmaar groter worden. Dat is al een aantal jaren aan de gang. Dat blijkt ook uit de stelselmatige vermindering van het aantal SHM’s de voorbije jaren.

Er is de afgelopen jaren ook fors ingezet op het verder professionaliseren en het slagkrachtiger maken van de SHM’s, onder meer door het instrument van de visitatiecommissies. Ik denk dat die visitatiecommissies hebben bewezen dat performantie meten van sociale huisvestingsmaatschappijen een prioriteit is en dat dat ook kan gebeuren door heel veel criteria te meten. Dat is ook exact wat er de afgelopen jaren is gebeurd.

Hier richt men zich vooral op de schaalgrootte van de SHM’s, waarbij men zegt: ‘Een SHM moet minstens duizend woningen hebben om nog te worden erkend.’ De vraag is of dat criterium, dat enige criterium, eigenlijk wel het beste criterium is om dat te gaan meten. Dat is meteen ook de kritiek van de Woonraad en de Vereniging van Vlaamse Huisvestingsmaatschappijen (VVH), die zich op dezelfde lijn zetten en zich de vraag stellen of een SHM met meer woningen per definitie performanter is dan een SHM met minder woningen, zeker als men bijvoorbeeld een SHM zou nemen die over vijfhonderd woningen beschikt en kan aantonen dat het vijftig woningen per jaar kan bouwen. Is die per definitie meer of minder performant dan een grotere huisvestingsmaatschappij die daar tien jaar over doet of nauwelijks meer zal aangroeien?

Minister, in die zin is het jammer dat het ontwerp van decreet niet in overeenstemming is gebracht met de beleidslogica van de visitatiecommissies, die de afgelopen jaren toch wel aangetoond hebben dat ze een goed instrument zijn, vooral ook omdat nergens uit de rapporten van die visitatiecommissies zou blijken dat kleine SHM’s systematisch slechter presteren dan grote SHM’s. Na de kritiek van de Raad van State en de daaropvolgende schrapping van de regeringscommissaris blijft de vraag ook over welke instrumenten u beschikt om onwillige SHM’s of SVK’s te sanctioneren.

Ik vat samen: we zijn allemaal voorstander van meer professionalisering en ook van meer en betere performantie en we zijn ook niet gekant tegen schaalvergroting en fusies, alleen blijft de vraag of die schaalgrootte het enige criterium moet zijn om de performantie van SHM’s te meten.

Mevrouw Moerenhout heeft het woord.

Groen zal zich onthouden bij de stemming over dit ontwerp van decreet om de volgende reden. We steunen de idee van schaalvergroting van de SHM’s. Het kan efficiënter en schaalvergroting kan de versnippering van middelen tegengaan. Het is dus een stap in de goede richting. Toch hebben we nog drie punten van kritiek die ons ervan weerhouden om voor dit ontwerp te stemmen. Ten eerste is er de vraag: wat met de lokale verankering? We denken dat het debat van de lokale en de bovenlokale verankering parallel met dit debat van schaalvergroting moet worden gevoerd.

Ten tweede – en mevrouw Hostekint verwees er al naar – werd er eerder inderdaad gekozen voor een prestatiegerichte sturing van de SHM’s. Het zou dus niet onlogisch zijn om te kiezen voor schaalvergroting, maar wel vertrekkend vanuit die prestaties veeleer dan van de minimale schaal op zich.

Mijn derde en grootste kritiek en bezorgdheid betreft de timing. We steunen het objectief maar we hebben grote twijfels bij het uitgewerkte kader om dat te bereiken. Het is al meermaals bediscussieerd in de commissie en zoals mevrouw Taeldeman daarjuist zei, is er een draaiboek met mogelijke fusiescenario’s, maar dat heeft heel veel vertraging gekend. Het is pas begin januari openbaar gemaakt. We hebben vernomen dat op 19 januari nog maar zes fusieoperaties gaande waren. Dat betekent dat er nog heel veel werk te doen is. Groen heeft het al in de commissie aangekaart: het wordt wel heel krap. Er is nood aan een strakke opvolging en veel hard werk indien u die schaalvergroting naar minstens duizend woningen in 2019 wilt halen.

De heer D’haeseleer heeft het woord.

Dit ontwerp van decreet bevat, naast enkele technische aanpassingen, vooral de nieuwigheid dat het de performantie van SHM’s wil verhogen via schaalvergroting tot minstens duizend sociale woningen. Onze fractie zal zich bij de stemming over dit ontwerp van decreet onthouden omdat we van mening zijn dat de regering hiermee niet ver genoeg gaat. Het Vlaams Belang pleit al vele jaren voor één gedepolitiseerde Vlaamse huisvestingsmaatschappij onder de bevoegdheid van het gewest en onder de rechtstreekse controle van het Vlaams Parlement. Die democratische controle op de werking van huisvestingsmaatschappijen is immers nog steeds problematisch en daar zal met dit decreet geen verandering in komen. Bestuurders worden bovendien nog steeds niet aangeduid op basis van bekwaamheid maar wel op basis van partijlidmaatschap, waarbij de oppositie in vele gevallen wordt geweerd, waardoor de indruk ontstaat dat pottenkijkers niet echt welkom zijn.

Volgens onze partij is één gedepolitiseerde huisvestingsmaatschappij op gewestelijk niveau de ideale garantie om het professionalisme en de transparantie te bevorderen. Omdat de oplossing die in dit ontwerp van decreet naar voren wordt geschoven op dat vlak onvoldoende waarborgen biedt, zullen wij ons onthouden.

De heer Anseeuw heeft het woord.

De N-VA-fractie zal dit ontwerp van decreet volmondig steunen. Een aantal belangrijke elementen zullen ervoor zorgen dat de sociale woonmarkt in Vlaanderen een stuk performanter wordt.

We hebben het al gehoord: de schaalvergroting voor de SHM’s is een belangrijke stap vooruit, niet als doel op zich, maar een van de concrete gevolgen is een betere spreiding van de meest kwetsbare huurders, naast het efficiënt inzetten van de middelen natuurlijk. Wat betreft de SVK’s is het ook belangrijk omdat er, het verhaal van het Woonfonds Gent indachtig, vroeger zou kunnen worden opgetreden omdat er een instrumentarium wordt ingevoerd analoog aan dat van de SHM’s.

De opvolging in de toekomst zal beter kunnen worden uitgevoerd omdat er handvaten worden ingevoerd met dit ontwerp van decreet. Een goede opvolging vanuit het Vlaamse beleidsniveau zal efficiënter en beter verlopen. We zullen een beter toezicht kunnen houden op de fusiebewegingen die er nog zitten aan te komen in de komende jaren voor die SHM’s die nog moeten fuseren of werken aan die schaalvergroting.

Minister Homans heeft het woord.

Minister Liesbeth Homans

Dit is inderdaad een belangrijk ontwerp van decreet. Mevrouw Taeldeman en de heer Anseeuw hebben de essentie ervan goed benadrukt en samengevat.

Ik vind het zeer belangrijk – want er wordt hier nu alleen gesproken, behalve door mevrouw Taeldeman, over sociale huisvestingsmaatschappijen – dat dit ontwerp van performantiedecreet noodzakelijke maatregelen inhoudt voor de SVK’s. Dat is heel belangrijk omdat we weten dat dit een en-enverhaal kan zijn in ons sociaal woonbeleid en omdat we goed beseffen dat er nog wel wat blinde vlekken zijn in Vlaanderen waar geen SVK actief is of nauwelijks actief is.

Ik ben blij dat de meeste collega’s de schaalvergroting op zich een goede zaak vinden. Ik wil nog meegeven dat de schaalvergroting, die het beter en efficiënter inzetten van overheidsmiddelen mogelijk maakt, natuurlijk logisch als gevolg heeft dat er minder raden van bestuur zullen zijn en minder mandaten, wat alleen maar kan worden toegejuicht.

De bijkomende vragen van mevrouw Hostekint en mevrouw Moerenhout die ook al in de commissie aan bod zijn gekomen, gingen onder meer over de schaalgrootte. De schaalgrootte is natuurlijk niet het enige erkenningscriterium of de enige erkenningsvoorwaarde. Er moet bijvoorbeeld ook voldoende informatiedoorstroming zijn en dergelijke. De verhouding tussen de schaalgrootte en de prestatiebeoordeling, namelijk de visitatiecommissies waar mevrouw Hostekint, als ik het goed voorheb, naar verwees, is eigenlijk complementair. Ik heb dat in de commissie al gezegd. Die geeft meer uiting aan onze toch wel belangrijke doelstelling van efficiënte inzet van de overheidsmiddelen. Men kan dat niet alleen doen door de prestatiebeoordeling op zich, men moet de schaalgrootte en de prestatiebeoordeling als complementair beschouwen.

De vraag over de regeringscommissaris heb ik in de commissie ook al beantwoord. Het is inderdaad geschrapt, maar u weet ook, collega’s, en dan in het bijzonder mevrouw Hostekint, dat de Vlaamse Regering op elk moment een regeringscommissaris kan aanstellen.

Ik hoop, voorzitter, dat dit belangrijk ontwerp van decreet, dat toch wel goed is voor onze sociale huisvestingsector in het algemeen en niet alleen naar de SHM’s, maar zeker ook naar de SVK’s, op een grote meerderheid in dit parlement zal kunnen rekenen om te worden goedgekeurd.

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De algemene bespreking is gesloten.

Artikelsgewijze bespreking

Dames en heren, aan de orde is de artikelsgewijze bespreking van het ontwerp van decreet.

De door de commissie aangenomen tekst wordt als basis voor de bespreking genomen. (Zie Parl.St. Vl.Parl. 2016-17, nr. 1081/2)

– De artikelen 1 tot en met 11 worden zonder opmerkingen aangenomen.

De artikelsgewijze bespreking is gesloten.

Hoofdelijke stemming

Dames en heren, aan de orde is de hoofdelijke stemming over het ontwerp van decreet.

Stemming nr. 1

Ziehier het resultaat:

101 leden hebben aan de stemming deelgenomen;
  70 leden hebben ja geantwoord;
  31 leden hebben zich onthouden.

Dientengevolge neemt het Vlaams Parlement het ontwerp van decreet aan. Het zal aan de Vlaamse Regering ter bekrachtiging worden overgezonden.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.