U bent hier

De voorzitter

Algemene bespreking

Dames en heren, aan de orde is het ontwerp van decreet houdende wijziging van het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013 en de Vlaamse Codex Fiscaliteit van 13 december 2013, wat betreft de vermindering van het verkooprecht en de schenkbelasting voor beschermde monumenten.

De algemene bespreking is geopend.

De heer De Croo heeft het woord.

Herman De Croo (Open Vld)

Het verslag van dit ontwerp van decreet is keurig en volledig. Het is een pril begin van een politiek die we appreciëren, in die zin dat het ontwerp de halvering van het verkooprecht en een vermindering van de erfenis- en schenkingsrechten beoogt als compensatie voor het realiseren van verbeteringen aan geklasseerd of waardevol erfgoed. Er is wel wat kritiek op geweest, maar het feit dat het ontwerp met een meerderheid van tien stemmen bij drie onthoudingen is goedgekeurd, geeft weer in welke geest dat is gebeurd. Ik hoop dat het Vlaams Parlement dit ontwerp zal goedkeuren.

De voorzitter

Mevrouw de Bethune heeft het woord.

Sabine de Bethune (CD&V)

Onze factie steunt dit ontwerp. Het is erop gericht eigenaars van onroerend erfgoed te ondersteunen. Zoals u weet, bestaat er een waaier van maatregelen ter ondersteuning van onroerend erfgoed. Heel klassiek wordt er verwezen naar de verschillende subsidiemogelijkheden, maar bewust werd er hier voor gekozen om een ander middel aan te spreken, namelijk de fiscale maatregelen. Er wordt op een consistente manier voorgesteld om het verkooprecht te halveren en de schenkingsrechten te verminderen.

De filosofie van het ontwerp is dat men door een snelle overdracht van de eigendom van die goederen de dynamische nieuwe eigenaar van die goederen een duwtje in de rug geeft om het goed in kwestie goed te onderhouden en te actualiseren, het niet alleen te renoveren maar ook duurzaam te verbeteren. Daar staat weliswaar iets tegenover: het is niet zomaar een cadeau dat men krijgt, maar het bedrag dat fiscaal is vrijgesteld, moet ook binnen een bepaalde termijn in het goed geïnvesteerd worden. Het is dus een activering van de investering. Die return naar het erfgoed en naar alle mensen in de sectoren die met renovatie, restauratie en onderhoud en dergelijk meer te maken hebben, is een belangrijk punt. Er zal ook een aanzwengeleffect zijn voor de economie.

Persoonlijk vind ik het jammer dat men het niet consequent heeft doorgetrokken naar de schenkingsrechten. Die zijn natuurlijk in Vlaanderen consistent gedaald de voorbije jaren. Maar men had de lijn kunnen doortrekken. We hebben daarover ook van gedachten gewisseld. De maatregel is echter beperkt gebleven tot deze twee vormen van fiscale maatregel.

Het is zeker een stap in de goede richting. Daarmee is het werk niet af. We zullen de inspanning moeten voortzetten. Het is toch interessant om te zien dat we ook hier iets kunnen leren van onze zuiderburen, van het Waalse Gewest, dat zopas ook een decreet heeft goedgekeurd dat niet alleen de schenkingsrechten maar ook de successierechten volledig afschaft voor geklasseerde en beschermde eigendommen. De evaluatie van die maatregel zal interessant zijn. Misschien zullen we daar iets uit kunnen leren, zodat we het beleid kunnen finetunen.

De voorzitter

De heer Caron heeft het woord.

Bart Caron (Groen)

Voorzitter, collega’s, wij zijn niet erg tegen maar ook niet erg voor dit decreet. Wij zullen ons dus onthouden.

De reden is dat dit het derde systeem is dat parallel wordt ingezet voor de bescherming van onroerend erfgoed. Er is de federale belastingvermindering, die nog altijd bestaat. Er is een systeem met premies. En er wordt nu aan Vlaamse kant een nieuw fiscaal systeem ingevoerd. Het kan ten goede komen aan een aantal gezinnen en privépersonen die bij een erfenis een verlaagd registratierecht krijgen. Maar laat ons eerlijk zijn: als je voor een woning 300.000 euro betaalt, en je kunt daarvan 10.000 tot 12.000 euro aanwenden voor aanpassingen die te maken hebben met de hoogwaardige, kwalitatieve architectuur: dat is een stap die zinvol kan zijn. Maar dit is niet afgestemd op de andere twee regelingen, en zeker niet op de federale regeling, waarvan we de effecten op het terrein onvoldoende kunnen inschatten.

Daarenboven is er het risico dat, als dit succesvol is, de minister van Begroting en Financiën aan de noodrem zal trekken en ‘Stop!’ zal zeggen. Maar dat is ook geen rechtszekerheid! Als je een systeem invoert, moet je het toekennen aan de mensen die er gebruik van willen maken. Dat is niet zeker als het succesvol is. En als het niet succesvol is, zie ik zo de kritiek opborrelen dat de eigenaars van een beschermd pand niet of onvoldoende de geboden kansen zullen benutten.

Collega’s, ik vrees dat omdat het lage bedragen zijn. Als je met slechts 10.000 euro het dak van een beschermd pand moet herstellen, dan zal je niet de materialen kunnen gebruiken die je eigenlijk moet gebruiken.

Er bestaan dus drie mechanismen naast elkaar. Daarenboven is Groen geen groot voorstander van stimuleringsmechanismen die te maken hebben met fiscale aftrekken en fiscale verminderingen. Waarom fiscale instrumenten invoeren als je ook erfgoedpremies hebt die een gerichter effect zullen hebben, die meer kunnen prioriteren welke woningen en panden eerst moeten worden aangepakt? Dit systeem laat het vrij, ik zou toch zeggen: voor de mensen die de draagkracht hebben om dat te betalen.

Ik denk, ten slotte, dat een premiestelsel of een fiscaal instrument voor de begroting niet zoveel uitmaakt, behalve dat je een veel gerichter beleid kunt voeren met een premiestelsel.

We zijn dus niet helemaal tegen. Ik heb geprobeerd de nuance uit te leggen. Wij zullen ons onthouden. De minister heeft beloofd om het effect van deze maatregel goed te monitoren. Collega’s, we zullen binnen een jaar of twee zien wat het effect is en of er dan zal moeten worden bijgestuurd. Tot zover willen wij wel meegaan in het denkpatroon. Laten wij het als een soort van experimentele fase beschouwen. Ofwel zal het doorgroeien naar meer middelen, meer aftrekken, zoals mevrouw de Bethune zegt, ofwel zullen we het terugdraaien en gaan we inzetten op premies.

De voorzitter

De heer Van Esbroeck heeft het woord.

Jan Van Esbroeck (N-VA)

Collega’s, de maatregelen die minister-president Bourgeois samen met minister Tommelein naar voren schuift in dit ontwerp van decreet vormen een stimulans voor de eigenaars om sneller over te gaan tot de verkoop of schenking van een beschermd goed, en in het verlengde daarvan tot een versnelde restauratie en ingebruikname. Dat is wat ik goed beheer noem.

De middelen zijn beperkt en moeten weloverwogen worden ingezet. Ook de eigenaars van erfgoed moeten nadenken over de lange termijn, over de toekomst van hun pand.

Het gaat niet op om eerst jarenlang het pand te laten verkommeren en dan met overheidsgeld heel de boel te restaureren. Dat zou slecht beheer zijn.

In de eerste plaats gaat dit dossier over hoe we eigenaars van onroerend goed kunnen ondersteunen en de keuze kunnen voorleggen van een premie of een fiscaal voordeel. Maar zoals collega Van Werde al vaststelde in de commissie, moet ik ook vandaag vaststellen dat de oppositie zich zal onthouden op dit ontwerp van decreet, om redenen die mij niet duidelijk zijn. En dat vind ik jammer.

Want, collega’s, van een volledige Vlaamse fiscaliteit of een fiscale autonomie, een financiële autonomie, is er vandaag jammer genoeg nog geen sprake.

Belangrijk voor onze fractie is dat er keuzes worden gemaakt, dat er beheerplannen voor onroerend erfgoed worden gemaakt en dat onroerend erfgoed een functie of een bestemming krijgt.

Een aandachtspunt is voor ons dat de fiscale maatregelen niet van toepassing zijn op landschappen. Waarom blijven de fiscale gunstmaatregelen beperkt tot monumenten? De grens tussen die beide is niet altijd even duidelijk. Het is iets wat we in de toekomst zeker willen opvolgen.

Maar de hoofdzaak is dat met dit ontwerp van decreet een belangrijke en noodzakelijke link wordt gelegd tussen fiscale stimuli en beheersplannen.

En ja, collega’s, we mogen niet stilzitten. En daarom vragen wij ook dat de evaluatie van het Onroerenderfgoeddecreet, de beschermingspraktijk en de premieregeling goed worden bekeken, dat er nagedacht wordt over de declassering voor monumenten en dorpsgezichten die in de loop der jaren spijtig genoeg hun erfwaarde hebben verloren en dat eigenaars goed kunnen worden begeleid en ondersteund door het agentschap en eventueel ook door intergemeentelijke onroerende erfgoeddiensten.

Collega’s, voor ons is dit ontwerp van decreet alvast een stap in de goede richting. (Applaus bij de N-VA)

De voorzitter

De heer De Gucht heeft het woord.

Mijnheer Caron, ik zou zeggen: hoe meer maatregelen, hoe beter. Want dat ondersteunt nu eenmaal het geheel. Dat betekent niet dat we niet moeten evalueren, want dat moeten we met elke wet en elk decreet doen.

Ik geef enkele positieve zaken weer. Dit ontwerp van decreet vormt eigenlijk een mooi voorbeeld van fiscaliteit en op welke manier we die op een goede manier kunnen inzetten. De realiteit is dat door de fiscale maatregelen die we hier naar voren halen, we zaken in beweging kunnen brengen die anders verder zouden worden verwaarloosd en waarvoor de gemeenschap, mijnheer Caron, in een latere fase veel meer zou moeten betalen, indien je enkel vanuit een premiestelsel zou redeneren. Ik denk dat een fiscaal kader hier meer dan op zijn plaats is.

Deze sector heeft dringend nood aan dergelijke stimulansen, want in het zog van de hervorming van de schenkbelasting die er sinds 1 juli 2015 is gekomen – en die een voltreffer is gebleken, mijnheer Caron – is dit wat ons betreft een zinvolle en zeker en vast nuttige uitbreiding.

Onze fractie is dan ook bijzonder tevreden dat er voldoende aandacht is geschonken aan de administratieve uitvoerbaarheid van dit ontwerp van decreet, onder meer dankzij de omzetting van het fiscale voordeel in een fictieve subsidie. Wij zullen dan in het verlengde van wat de andere collega’s van de meerderheid hebben gezegd, dit ontwerp van decreet steunen.

Ik dank u alvast en kijk uit naar een verdere samenwerking. (Applaus bij Open Vld en CD&V)

De voorzitter

De heer Janssens heeft het woord.

De heer Van Esbroeck zegt dat hij het betreurt dat de oppositie zal tegenstemmen. U moet altijd opletten met veralgemenen, mijnheer Van Esbroeck. Want niet alle oppositiepartijen zullen tegen dit ontwerp van decreet stemmen of zich onthouden. Wij zullen immers, weliswaar met enige voorzichtigheid wegens de onduidelijkheid van de effecten van deze maatregel, maar toch met goedkeuring, dit ontwerp van decreet stemmen.

Bart Caron (Groen)

We gaan deze discussie niet opnieuw voeren. Toch wil ik een element aanhalen uit de tussenkomst van collega Van Esbroeck. Mijnheer Van Esbroeck, u hebt gezegd dat het niet over dit decreet gaat, en dat we moeten durven overgaan tot declassering van sommige monumenten en landschappen waarvan de erfgoedwaarde verloren is gegaan. Mag ik u erop wijzen dat in het decreet op het onroerend erfgoed de zorgplicht al decennialang is opgenomen, en in het nieuwe decreet van uw minister-president ook. Als hij dit zou horen, zou hij dat een vloek vinden, en dat vind ik ook. De zorgplicht zorgt ervoor dat de erfgoedwaarde niet verloren gaat, en daarvoor hebben we premiestelsels. Daarvoor hebben we onder meer ook dit decreet, net om die erfgoedwaarde te kunnen behouden. Er is geen sprake van dat Vlaanderen zijn waardevol patrimonium zal declasseren. (Applaus van Sabine de Bethune)

Jan Van Esbroeck (N-VA)

Mijn excuses, collega Janssens. We zijn uiteraard zeer blij dat u dat ook mee steunt.

Mijnheer Caron, we zeggen dat we er verder over moeten nadenken. Er zijn inderdaad ondertussen hier en daar al panden die jammer genoeg in de loop der jaren hun erfgoedwaarde hebben verloren. We moeten daar durven over nadenken. We moeten niet doen alsof dat niet bestaat. Dat is alles wat ik daarover heb gezegd.

De voorzitter

Minister Tommelein heeft het woord.

Zoals heel veel collega’s hier hebben gezegd, is dit een goede stap vooruit. Het is inderdaad belangrijk dat we dit zullen evalueren en monitoren zoals we dat voor elk decreet moeten doen. We zullen de effecten daarvan maar kunnen inschatten nadat we het decreet in werking hebben kunnen laten treden. Belangrijk is ook dat het fiscale kader hiervan een aangewezen manier is om dat te doen. Er zijn situaties, mijnheer Caron, waarin je beter met een premiestelsel werkt. Er zijn er ook waarin het allebei samen kan werken omdat het soms over andere betrokkenen of doelgroepen gaat. Maar in dit kader, als het gaat over deze materie, dan denk ik dat een fiscale stimulans een heel belangrijke zaak is. Ik zal niet verder ingaan op alle details omdat de collega’s daar uitgebreid verklaringen over hebben afgelegd. Dank u wel.

De voorzitter

Minister, heb ik het goed begrepen dat u nog een aantal technische correcties wenst aan te brengen?

Ja, er worden nog een aantal technische correcties voorgesteld om het ontwerp van decreet aan te passen aan de recente decreetswijzigingen. Voor de wijzigingen aan het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013 is er een aanpassing nodig van de wetshistoriek van de artikelen 2, 3 en 4 van het ontwerp van decreet. Voor de wijzigingen aan de Vlaamse Codex Fiscaliteit van 13 december 2013 is er een aanvulling nodig van de wetshistoriek van de artikelen 5, 6 en 7 van het ontwerp van decreet. De inleidende bepaling van artikel 8 van het ontwerp van decreet dient eveneens te worden gecorrigeerd.

Er werden een aantal aanpassingen ingediend. Zal ik ze overlopen, voorzitter?

De voorzitter

Nee, ik heb ze aan de fractieleiders uitgedeeld. De technische correcties zijn wel aangebracht door de diensten van het parlement en niet door de regering. Ik zou toch nog eens een oproep willen doen om hier alstublieft proper werk af te leveren. Dit is niet de eerste keer. (Applaus bij sp.a en Groen)

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De algemene bespreking is gesloten.

De voorzitter

Artikelsgewijze bespreking

Dames en heren, aan de orde is de artikelsgewijze bespreking van het ontwerp van decreet. (Zie Parl.St. Vl.Parl. 2016-17, nr. 1057/1)

We houden ook al rekening met de aan de fractieleiders uitgedeelde technische correcties.

– De artikelen 1 tot en met 9 worden zonder opmerkingen aangenomen.

De artikelsgewijze bespreking is gesloten.

We zullen straks de hoofdelijke stemming over het ontwerp van decreet houden.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is toegankelijk.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.