U bent hier

Voorstel tot spoedbehandeling

Dames en heren, vanmiddag heeft de heer Jean-Jacques De Gucht bij motie van orde een voorstel tot spoedbehandeling gedaan van het voorstel van resolutie van Jean-Jacques De Gucht, Karl Vanlouwe, Ward Kennes, Karim Van Overmeire, Johan Verstreken en Jan Van Esbroeck betreffende het bevriezen van de toetredingsprocedure van Turkije tot de Europese Unie.

De heer De Gucht heeft het woord.

Mijnheer De Gucht, u legt even uit waarom u vindt dat het parlement moet overgaan tot de spoedbehandeling?

Ik zal dat met veel plezier uitleggen, voorzitter.

Beste collega’s, naast het feit dat er een nakende grondwetsherziening is in Turkije, is er de afgelopen tijd ook een duidelijke verscherping van de positie van Turkije ten opzichte van de Europese Unie, en meer bepaald van verschillende Europese lidstaten.

Daarnaast is er de aanhoudende druk die wordt uitgeoefend op diverse groepen, ook binnen onze maatschappij. Ik vind het dus broodnodig dat we dit voorstel van resolutie bespreken in het Vlaams Parlement, om zo als Vlaanderen een duidelijk signaal te geven dat we niet akkoord gaan met de manier waarop dit Turkije vandaag wordt geleid en de manier waarop dit Turkije, in ieder geval de leiders ervan, vandaag staat ten opzichte van de waarden, de normen en de grondvesten van onze Europese Unie.

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

Is het parlement het eens met dat voorstel tot spoedbehandeling? (Instemming)

Dan stel ik voor dat het voorstel van resolutie van Jean-Jacques De Gucht, Karl Vanlouwe, Ward Kennes, Karim Van Overmeire, Johan Verstreken en Jan Van Esbroeck betreffende het bevriezen van de toetredingsprocedure van Turkije tot de Europese Unie onmiddellijk wordt behandeld.

Is het parlement het daarmee eens? (Instemming)

Het incident is gesloten.

Bespreking

Dames en heren, aan de orde is het voorstel van resolutie van Jean-Jacques De Gucht, Karl Vanlouwe, Ward Kennes, Karim Van Overmeire, Johan Verstreken en Jan Van Esbroeck betreffende het bevriezen van de toetredingsprocedure van Turkije tot de Europese Unie.

De bespreking is geopend.

De heer De Gucht heeft het woord.

Voorzitter, beste collega’s, een maand geleden dienden ikzelf en de collega’s van N-VA en CD&V in navolging van het federaal parlement en het Europees Parlement dit voorstel van resolutie in, met een zeer duidelijke vraag aan de regering: pleit bij onze Federale Regering en de Europese Unie voor een bevriezing van de toetredingsprocedure van Turkije tot de EU en de daaraan gekoppelde Europese pretoetredingssteun van 4,5 miljard euro.

De aanleiding spreekt voor zich. De afgelopen jaren zien we in Turkije een toenemend verval van de fundamenten van de rechtsstaat, fundamenten die net de gedeelde bouwstenen zijn van de lidstaten van de Europese Unie en van onze Europese Unie zelf. De verwerpelijke poging tot staatsgreep van juli vorig jaar is nadien aangegrepen als een startschot om die kwalijke evolutie enkel verder aan te wakkeren. Als ik spreek over de gedeelde bouwstenen van de rechtsstaat in de Europese Unie, dan heb ik het over de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid. In Turkije zitten momenteel 7000 academici en 150 journalisten achter tralies, het hoogste aantal ter wereld, en zijn 24 radio- en televisiestations uit de ether gehaald. We weten allemaal nog wat er is gebeurd met de krant Zaman, zowel in Turkije als in ons eigen land.

Dan heb ik het over de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Drie weken geleden werden meer dan 227 rechters en openbaar aanklagers ontslagen. Na de coup werden meer dan 2300 van hen aangehouden. Dan heb ik het over de eerbiediging van de democratie. Na de coup werd een politieke zuivering nagestreefd, waarbij 10 leden van het parlement werden gearresteerd en 129.000 ambtenaren werden geschorst of ontslagen. Dan heb ik het over respect voor minderheden, godsdienstvrijheid en mensenrechten, en niet over de invoering van de doodstraf.

Als ik spreek over de fundamenten van de rechtsstaat in Europa, dan heb ik het over de scheiding der machten, een evenwichtig systeem van ‘checks and balances’ dat toeziet op de bescherming van de fundamentele individuele rechten en vrijheden van elke burger. Erdogan streeft met zijn nieuwe grondwetswijziging net het tegenovergestelde na. Hij zal zijn macht over het parlement vergroten. Dat parlement zal niet langer moties van wantrouwen kunnen indienen, vragen stellen aan de president of zonder zijn toestemming wettelijke initiatieven kunnen nemen. Tegelijk vergroot hij de controle op de benoeming van rechters en aanklagers, waardoor je je kunt afvragen of het grondwettelijk hof nog besluiten van de regering ongrondwettelijk zal verklaren: het systeem van ‘checks and balances’ naar de prullenmand, in ruil voor een toegenomen concentratie van de macht bij de president.

Beste collega’s, dat brengt me bij de hoogdringendheid van deze resolutie. De Turkse diaspora in Europa moet Erdogan aan een meerderheid helpen voor zijn grondwetswijziging, om zo zijn tomeloze ambitie waar te maken. De afgelopen dagen zijn we er allen getuige van geweest hoe dat ertoe heeft geleid dat het conflict tussen het Turkije van Erdogan en de Europese Unie en haar lidstaten op de spits is gedreven.

Dit maakt dat er volgens mij twee redenen zijn waarom we met dit voorstel van resolutie nu een heel duidelijk signaal moeten uitsturen vanuit Vlaanderen. Ten eerste streeft deze grondwetswijziging de vorming van een autoritair presidentieel systeem na. Turkije zal in dat geval nog veel meer dan nu al het geval is, afwijken van het pad naar een rechtstaat en zal dus veel minder dan voordien beantwoorden aan de toetredingsvoorwaarden van de Europese Unie.

Ten tweede is er de retoriek van president Erdogan de afgelopen dagen. Het is cynisch dat de wegbereider van een autoritaire staat zich bedient van verwijten over het nazisme en Srebrenica. Het zijn immers net de zwarte bladzijden uit het verleden die maken dat de Europese Unie en haar lidstaten zo doordrongen en overtuigd zijn van de nood aan een rechtstaat om hun burgers te beschermen. Het is de weerzin voor dit verleden waarom wij in dit parlement een resolutie goedkeurden ter herdenking van de Armeense genocide.

De uitspraken van Erdogan tonen dan ook aan wat zijn prioriteit is. Dat is niet de toenadering tot de Europese Unie, wel de realisatie van een autoritaire staat. Om deze redenen moeten we ons de vraag stellen of het aangewezen is de toetredingsonderhandelingen verder te zetten en de Turkse regering middelen toe te blijven stoppen om de toetredingsvoorwaarden te behalen zolang er geen verandering in zicht is.

Beste collega’s, tot slot zou ik graag nog een ding benadrukken, namelijk dat we er ons voor moeten behoeden in de val van Erdogan te lopen. Met zijn gebald taalgebruik zoekt hij het conflict op met de Europese Unie en haar politieke leiders. Dit moet leiden tot verontwaardiging bij onze Belgisch-Turkse landgenoten en hen zo overtuigen tot het ja-kamp toe te treden. Naar alle waarschijnlijkheid is hij hier de afgelopen dagen ook in geslaagd.

De Europese, Belgische of Vlaamse samenleving mag echter niet de gemeenschappelijke vijand zijn van Erdogan en de Turkse diaspora. We moeten integendeel de polarisering binnen de Belgisch-Turkse gemeenschap en de rest van onze samenleving samen bestrijden. Net daarom moeten we ook – via dit voorstel van resolutie – blijven verdedigen wat de gedeelde bouwstenen zijn van de lidstaten van de Europese Unie, en de unie zelf. Moeten we blijven aantonen dat de rechtstaat zoals we ze in Europa kennen en niet de autocratie de vrijheden en rechten van elke minderheid en elk individu beschermt. Moeten we de hand blijven uitsteken naar al onze burgers om het volwaardige burgerschap dat wij hun aanbieden, ook effectief en daadkrachtig op te nemen. (Applaus bij de meerderheid)

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega’s, het Vlaams Parlement drukte de voorbije jaren meermaals zijn bezorgdheid uit over de alarmerende evoluties in Turkije. En meer dan terecht. De vrijheid van meningsuiting staat steeds meer onder druk, en de vrijheid van vergadering wordt beknot in dat land. De persvrijheid werd de facto afgeschaft door kritische media, zoals Zaman, monddood te maken. Daarnaast krijgen de rechterlijke macht en de academische wereld te maken met een ware repressie wanneer men het regime van Erdogan niet blindelings steunt. Samengevat is de situatie van mensenrechten in Turkije uiterst problematisch te noemen.

Collega's, de democratie en de rechtsstaat staan in Turkije onder druk. En ondanks alles, worden er nog steeds onderhandelingen gevoerd met dit land, onderhandelingen die zouden moeten resulteren in het Turks lidmaatschap van de Europese Unie – begrijpe wie kan.

Mijn partij is geen voorstander van Turks EU-lidmaatschap, en wij zijn daar ook altijd duidelijk over geweest. Maar zelfs de voorstanders van het EU-lidmaatschap moeten vandaag erkennen dat Turkije – meer dan ooit tevoren – bijzonder ver verwijderd is van de Europese standaarden inzake de rechtsstaat en de democratische principes. Deze behoren nochtans tot de essentie van waar onze Europese Unie voor staat. En Turkije voldoet dus als kandidaat-lidstaat absoluut niet aan de voorwaarden.

Uit de verschillende Europese voortgangsrapporten blijkt een serieuze terugval wat betreft de vrije meningsuiting en mensenrechten, en het is duidelijk dat er een achteruitgang plaatsvindt inzake onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Ook het toenemend geweld tegen minderheden en de democratische oppositie wordt steeds meer met argusogen bekeken.

Sinds de mislukte staatsgreep van 15 juli 2016 is de situatie zelfs nog verslechterd, en dit aan een alarmerend tempo. De cijfers liegen er niet om. Collega De Gucht heeft het reeds aangehaald: 150 journalisten werden recent gearresteerd, 2368 rechters en openbare aanklagers werden aangehouden, meer dan 119.000 ambtenaren werden ontslagen of geschorst, zonder proces of een proces die naam waardig. Het recente rapport van Amnesty International laat weinig aan de verbeelding over. Men kan zich trouwens afvragen welke staatsgreep er al dan niet gelukt is in dat land.

Deze zorgwekkende achteruitgang dwingt ons vandaag meer dan ooit tot een krachtig signaal. Exact een maand geleden, op 15 februari, dienden we met verschillende collega’s van meerdere fracties het voorliggende voorstel van resolutie in over het bevriezen van de toetredingsprocedure van Turkije tot de Europese Unie.

Vandaag, een maand later, is de situatie slechter en zorgwekkender dan ooit tevoren. De escalatie van de negatieve verhouding tussen Turkije en de Europese Unie, heeft een ongekend hoogtepunt bereikt en het ziet er niet naar uit dat een omgekeerde beweging op korte termijn kan worden verwacht, integendeel. De dreigementen vanuit Ankara ten aanzien van de Europese Unie en lidstaten zoals Nederland en Duitsland, beloven weinig goeds. Een stichtend EU-lid nazioverblijfselen en fascisme verwijten, of hun de moord op 8000 Bosniakken in Srebrenica toeschrijven, is de waanzin voorbij en is geschiedenisvervalsing.

Het blijft helaas niet bij opruiende taal. De Turkse president lijkt vast van plan de daad bij het woord te voegen. Wat te denken bijvoorbeeld van het sluiten van het Turks luchtruim voor Nederlandse diplomaten? Erdogan streeft naar een verdere aantasting van de rechtsstaat en een opheffing van de nodige evenwichten tussen uitvoerende, rechterlijke en wetgevende macht. Het opheffen van die waarborgen voor vrijheden en rechten van alle burgers, noopt tot onze bijzondere bezorgdheid over de mensenrechtensituatie in Turkije. Het drieste optreden en de oorlogstaal van Turkije en zijn president zijn de concrete aanleiding om dit voorstel van resolutie vandaag met hoogdringendheid te agenderen. We moeten de buitensporige repressieve maatregelen die sinds de militaire staatsgreep in Turkije worden genomen, met klem veroordelen. Ook de pogingen om de Turkse spanningen in Vlaanderen te importeren, mogen we absoluut niet tolereren. Dit brengt onrust in onze samenleving en ondermijnt het integratiebeleid dat we in Vlaanderen al jaren voeren en waar we kijken naar de toekomst en niet naar de afkomst. Dat Erdogan actief zijn binnenlandse Turkse politiek bij ons importeert, is onaanvaardbaar en getuigt van kwaad opzet.

Collega’s, de aanhoudende schending van mensenrechten en de afbraak van de Turkse democratie en rechtsstaat, dwingen ons ertoe om de onderhandelingen over de toetreding tot de Europese Unie een halt toe te roepen. En we staan daar niet alleen in. De Vlaamse Regering stelde in haar ‘Visie op de toekomst van de Europese Unie’ dat de verhouding tussen de EU en de Turkse regering ernstig in vraag moest worden gesteld. En het Europees Parlement riep reeds in een resolutie expliciet op tot het bevriezen van de lopende onderhandelingen. De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid Federica Mogherini waarschuwde nog dat de positie van Turkije als kandidaat-lid van de EU opnieuw beoordeeld zou worden, als het volk vóór de aangekondigde grondwetswijzigingen zou stemmen.

Collega’s, Turkije is al dertig jaar kandidaat-lidstaat. De onderhandelingen lopen sinds 2005 en slechts één hoofdstuk is inmiddels afgerond. Vijftien hoofdstukken slepen aan zonder enige concrete vooruitgang en zeventien andere hoofdstukken blijven gewoonweg gesloten. De onderhandelingen lopen voor geen meter, om niet te zeggen dat ze daadwerkelijk achteruitgaan. Laat ons deze processie van Echternach dan ook stopzetten.

De geplande grondwetswijzingen katapulteren het land terug in de tijd. Dit is nefast voor de democratie en de rechtsstaat in Turkije. Daarnaast is het buitenlands optreden van het land verontrustend brutaal en agressief. Toch niet direct wat je van een partner, van een toekomstig lid van een club, mag verwachten.

Kortom, Turkije toont absoluut niet de wil om tot een constructieve samenwerking te komen. Die wil moet ook van beide kanten komen. En de bereidheid is vandaag blijkbaar verder weg dan ooit. Zo ver zelfs dat we vandaag kunnen stellen dat het geen zin heeft om de onderhandelingen voort te zetten. De vraag voor mijn partij is zelfs of de onderhandelingen ooit opnieuw moeten worden opgestart.

Wat de N-VA betreft, hoort Turkije niet thuis in de Europese Unie. Ankara kiest consequent voor de koers van het autoritaire regime in het Midden-Oosten en bouwt de burgerlijke vrijheden jammer genoeg keer op keer af. Wie trekken van een autocratie vertoont, verdient geen perspectief op toetreding. Ik dank u. (Applaus bij de meerderheid)

De heer Kennes heeft het woord.

Voorzitter, collega’s, het Vlaams Parlement volgt al heel wat jaren de evolutie in Turkije. Zo hebben we naar aanleiding van de gebeurtenissen in het Gezi-park in de zomer van 2013 een hoorzitting gehouden met de Turkse ambassadeur en ook met de rapporteur van het Europees Parlement over de toetredingsonderhandeling. Die rapporteur is een Nederlandse dame, Ria Oomen-Ruijte. Zij heeft er ons toen aan herinnerd – en dat is vandaag misschien toch wel relevant – dat in 2004 de toetredingsonderhandelingen tussen Turkije en de Europese Unie zijn gestart onder Nederlands voorzitterschap.

Er is een heel goede reden waarom we Turkije met bijzondere aandacht volgen. Het is een heel belangrijke, sterke en grote buur van de Europese Unie. We zijn dus verwikkeld in die toetredingsonderhandelingen. We zitten samen in de NAVO. En vooral, er is in Vlaanderen een grote gemeenschap met wortels in Turkije.

In februari 2015 had ik de kans om een bezoek te brengen aan Turkije, vooral om kennis te maken met hun opvang van de Syrische vluchtelingen. Toen had ik een eerder positief gevoel, omdat ik had gemerkt dat er in die hele samenleving een grote solidariteit was met de 1,2 miljoen mensen die daar werden opgevangen. Dat is een massa mensen, maar in het algemeen stond iedereen achter de opvang. Die werd niet in vraag gesteld.

Op dat moment, in februari 2015, was er vooral ook sprake van een groot vredesproces met de Koerden. Dat werd toen gelanceerd als een definitieve oplossing die vrede moest brengen in dat deel van Turkije. Maar een beetje later, nadat de AKP in juni 2015 niet de verhoopte meerderheid behaalde in het parlement, is het van kwaad naar erger gegaan. De bedoeling was om een presidentieel regime te kunnen invoeren. Die verkiezingsuitslag maakte dat onmogelijk.

Daarom is het parlement ontbonden. In november 2015 is er een uitslag gekomen, na heel wat spanning in het land, met onder meer aanslagen die het land onder hoogspanning hebben gezet, die de regering gunstiger gezind bleek te zijn.

Ondertussen gebeurde er bijzonder veel. Zo werden de vrije media steeds verder ingeperkt. Steeds meer journalisten konden kennismaken met rechters en gevangenis. Heel wat media werden gesloten en af en toe werd bijvoorbeeld Facebook geblokkeerd, samen met andere sociale media waar kritische geluiden te horen waren. Ook het geweld in Koerdistan is zeer sterk opgelaaid. Er is in de hele regio zoveel geweld dat dit wel eens onderbelicht blijft, maar er zijn op bepaalde momenten steden compleet geïsoleerd en belegerd van buitenaf, met zeer vele tientallen en honderden burgerdoden tot gevolg. In het geheel van het Midden-Oosten hebben we daarvoor misschien wel wat weinig aandacht gehad.

Sedert de staatsgreep van 15-16 juli 2016 is het hek helemaal van de dam. Soms zegt men dat Europa die staatsgreep te weinig heeft veroordeeld, dat men daarover te veel twijfel heeft laten bestaan. Maar het is nogal evident dat een ‘regime change’ niet via geweld tot stand kan worden gebracht, en dat, wat ook de reden van de putschisten zou kunnen zijn geweest, een staatsgreep in geen geval kan worden gelegitimeerd, goedgepraat of geminimaliseerd. Laat daarover geen onduidelijkheid bestaan. Maar wat we daarna hebben gezien, is toch wel een lang niet geziene golf van repressie. Mijn collega’s hebben de getallen genoemd. Ik ga dat niet herhalen. Maar parlementsleden, journalisten, ambtenaren, openbare aanklagers en rechters, tienduizenden mensen hebben met die repressie kennisgemaakt. Het mag dan ook niet verbazen dat in zowat alle Europese landen de vraag naar de toetredingsonderhandelingen en de opportuniteit daarvan steeds luider gaat klinken.

We brachten recent met de commissie Buitenland en het Bureau van het Vlaams Parlement een bezoek aan de Raad van Europa in Straatsburg. Tijdens de gesprekken met mensen van de instellingen daar die de mensenrechten moeten bewaken in een systeem waartoe ook Turkije is toegetreden, werd ons gezegd dat de achteruitgang van de mensenrechtensituatie in Turkije op dit moment voor de Raad van Europa de hoogste prioriteit geniet. Alle landen die daar lid van uitmaken, zijn daar nu het meest om bezorgd.

In navolging van het federale parlement hebben wij ook in het Vlaams Parlement een voorstel van resolutie ingediend. Daarin staan twee grote punten: de toetredingsprocedure en de vele middelen die worden vrijgemaakt – op een periode van zeven jaar is dat 4,5 miljard euro – bevriezen. Waarom gebeurt dat vandaag? De collega’s verwezen naar de situatie die u kent: onze meest nabije buur is terechtgekomen in een uit de hand lopende escalatie, met diplomatieke maatregelen die we normaal gezien alleen maar zien in tijden van bijna-oorlogssituaties, met een flagrante verdraaiing van dramatische feiten uit de geschiedenis, met regelrechte bedreigingen en intimidatie. Wanneer één lidstaat van de EU daardoor wordt getroffen – maar ook Duitsland en Denemarken hebben ook al een broek van hetzelfde laken gekregen – moeten wij ons aangesproken voelen, dan moeten wij solidair zijn, dan mogen wij dat niet als een electoraal opbod afdoen. Dit is geen gewone provocatie: dit is iets van een formaat dat zijn gelijke niet kent in de recente geschiedenis van de EU en in de diplomatieke contacten die wij onderhouden met buren.

Er is verwezen naar de beperkte vooruitgang in de toetredingsonderhandelingen. Maar ik denk dat vandaag het moment is aangebroken om een duidelijkere en straffere taal te spreken. We moeten die onderhandelingen vandaag bevriezen. We zitten met een regime – en we moeten een onderscheid maken tussen Turken, Turkije en het regime – dat ons op dit moment niet vooruithelpt. Op een moment dat Europa zelf met een witboek is gekomen om vijf pistes voor zijn toekomst te schetsen, zijn wij absoluut niet gediend van dit soort mogelijke besmetting. We moeten daar een lijn trekken. Vandaar de vraag om dit nu te bevriezen.

Wat de middelen betreft, denken we dat het op dit moment niet opportuun is om dit verder via de regering in Ankara te laten verlopen. We willen wel proberen die middelen in te zetten om het middenveld in Turkije, dat zeer zwaar onder druk staat en weinig speelruimte heeft, te versterken. We vragen Europa om een instrument te zoeken om de middelen verder te kunnen inzetten ten gunste van de Turkse bevolking en de Turkse vrije instellingen en verenigingen. Het zal niet evident zijn, maar dat is wel onze oproep.

Op het vlak van de mensenrechten zijn er gradaties. Je kunt misschien zeggen dat het één en ondeelbaar is, maar de doodstraf is een rode lijn die we niet kunnen overschrijden. Wie die lijn overschrijdt, kiest zelf om de onderhandelingen in de toekomst onmogelijk te maken.

Ik rond af. We zijn helaas terechtgekomen in een sterke escalatie en een opbod dat zijn gelijke niet kent in de recente geschiedenis van Europa en zijn buren. Dat zou in de kaart kunnen spelen van Erdogan en zijn voorstellen bij het referendum. We moeten ons daarvan bewust zijn. We moeten niet verder de escalatie opzoeken. Een de-escalatie is volgens mij in ieders belang, maar op dit moment spreken de stemmen in Ankara een andere taal. Het is niet omdat de toetredingsonderhandelingen worden stopgezet dat de dialoog moet stoppen. Het is noodzakelijk om met Turkije in dialoog te blijven, niet over de toetreding, maar over de vele andere punten die ons op dit moment nog verbinden, zoals ik in mijn inleiding zei.

Het is zeker ook nodig om in dialoog te blijven met de Turkse gemeenschap in België. Wat in het buitenland gebeurt, heeft ook hier effecten en verhoogt ook hier de spanning. Dat is een scenario waar we niet voor kiezen; we kiezen voor gemeenschapsopbouw en dialoog. We zetten de knipperlichten op voor Turkije in de toetredingsonderhandelingen maar werpen geen steen in de richting van de Turkse gemeenschap hier. We zijn met hen verbonden in Vlaanderen en dat is een belangrijk signaal dat we vandaag willen geven. (Applaus)

Mevrouw Soens heeft het woord.

Er is al veel gezegd. We zien inderdaad dat er een brede repressie bezig is van alle dissidente stemmen en oppositie, zij het mensenrechtenactivisten, Koerdische activisten, politici, kritische media en andere stemmen die dissidentie laten horen, ook op sociale media. De cijfers van het aantal gearresteerden en ontslagen zijn genoemd. De media worden steeds meer gemuilkorfd, schrik aangejaagd, wat we ook in dit parlement al meermaals hebben aangekaart. Turkije is op dit moment wereldkampioen als het gaat om het aantal gevangen journalisten. Men flirt met de herinvoering van de doodstraf en ondertussen veroordeelt Human Rights Watch ook de folteringen in de Turkse gevangenissen. Kortom, Turkije komt steeds verder weg te staan van de criteria van Kopenhagen. Wegens de talloze mensenrechtenschendingen en de mogelijke herinvoering van de doodstraf willen we vragen om de wapenhandel naar Turkije zeer kritisch te bekijken. We moeten in al onze relaties bijzonder aandachtig zijn voor mensenrechten, ook met Turkije. Onze fractie zal voor dit voorstel van resolutie stemmen, zoals we ook in de Kamer van volksvertegenwoordigers hebben gedaan.

De heer Caron heeft het woord.

Toen Zaman stopte met het uitgeven van de krant in Vlaanderen en in Nederland, was dat een van de eerste signalen dat Turkije verder weggleed van wat een democratie zou kunnen zijn. Intussen is vrijwel het gehele vrije perslandschap in Turkije opgedoekt. Dat is de eerste stap geweest naar een regime dat langzaam maar zeker een autocratisch regime is geworden. Met de commissie Media zijn we indertijd op bezoek geweest bij Zaman, om een signaal te geven dat we die inperking van de persvrijheid niet konden steunen. Er is een gezamenlijke hoorzitting geweest voor de commissies Cultuur en Media en Buitenlands Beleid waarbij we de Turkse ambassadeur hebben gehoord. Hij sprak mooie woorden, maar in de feiten zien we het land snel wegzinken in een autocratie.

De vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vereniging, de persvrijheid en de vrijheid van vergadering zijn bouwstenen van een gezonde democratie. Als die onder druk komen te staan, is dat een groot probleem in een liberale democratie. Dat kunnen we in Vlaanderen niet aanvaarden. Onze fractie zal dit voorstel van resolutie steunen. Ik mag wel hopen dat het ons in Vlaanderen en in België bewust maakt dat je aan die bouwstenen van de democratie op geen enkele wijze kunt of mag tornen. We kunnen geen enkele vorm van censuur of inperking van die vrijheden aanvaarden. Dat is onze sterkte in Vlaanderen en in België. Laten we dat zo houden. Om die redenen zullen we het voorstel van resolutie van de heer de Gucht en van de meerderheid steunen.

De heer Janssens heeft het woord.

Collega’s, wat het Vlaams Belang wil – en dat zal u niet verbazen – gaat uiteraard verder dan wat vandaag ter stemming voorligt. Wij zijn immers geen voorstander van een tijdelijke bevriezing – het lijkt trouwens een modetrend te worden bij de N-VA om allerlei zaken in de diepvries te stoppen – van de toetredingsonderhandelingen met Turkije, mijnheer Vanlouwe, maar wel van een definitieve stopzetting ervan.

Volgens artikel 49 van het EU-verdrag  kunnen enkel Europese landen lid worden van de Europese Unie. Welnu, ik hoop dat u het allemaal met mij eens bent dat Turkije niet in Europa ligt. 97 procent van Turkije ligt in Azië. En ik hoop dat u het ook met me eens bent dat Turkije geen deel uitmaakt van de Europese beschaving die christelijk en humanistisch is. Het christelijke element in Turkije is intussen zelfs al verdreven of uitgemoord. Turkije is inderdaad een Aziatisch-islamitisch land. 98 procent van de Turkse bevolking is moslim. Turkije heeft zelfs een staatsislam, de Diyanet, hier bekend omdat zowat alle partijen met uitzondering van de mijne, in dit parlement medeplichtig zijn aan het subsidiëren van de Diyanet-moskeeën in Vlaanderen met Vlaams belastinggeld.

Onze bezwaren met betrekking tot de toetreding van Turkije hebben dus zeker niet alleen te maken met de criteria van Kopenhagen, maar vooral met de bescherming van onze Europese identiteit en onze waardengemeenschap.

We waarschuwen overigens ook al vele decennia voor de economische gevolgen van de Turkse toetreding. Zowat iedereen hier aanwezig heeft de voorbije decennia krokodillentranen gehuild over de sociale dumping door Oost-Europeanen die onze eigen mensen in verschillende sectoren uit de markt prijzen. Dat 80 miljoen Turken vrij zouden kunnen rondreizen in de EU zou deze problemen alleen nog vele malen erger maken.

Maar blijkbaar was dat element geen beletsel voor u om achter de toetredingsonderhandelingen te blijven staan. Ik vind het trouwens ook nu nog altijd niet terug in de overwegingen.

Vandaag pleiten de meerderheidspartijen met het voorliggende voorstel van resolutie voor een tijdelijke bevriezing van de toetredingsonderhandelingen en niet voor een definitieve stopzetting van die onderhandelingen die eigenlijk zelfs nooit hadden mogen worden aangevat. Met dit voorstel van resolutie bewijst men eigenlijk dat het Vlaams Belang het met zijn verzet tegen de Turkse toetreding al die jaren bij het rechte eind had. Want uw eurocent valt, collega’s van de meerderheid, inderdaad wel rijkelijk laat.

Ondanks alle bezwaren inzake cultuur, godsdienst, economisch en sociaal, maar ook inzake mensenrechten, werd vorig jaar nog een chantagedeal gesloten met Erdogan waarbij afschaffing van de visumvrijheid voor de 80 miljoen Turken en 3 miljard euro werden beloofd voor het tegenhouden van vluchtelingen. De Federale Regering ging toen zelfs nog akkoord met het principe om de onderhandelingen nieuw leven in te blazen en zelfs te versnellen. De regering zag toen nog altijd geen graten in een akkoord dat een Turkse toetreding wil bespoedigen.

In een officiële Turks-Belgische verklaring naar aanleiding van een bezoek van de ministers Reynders, Jambon, Geens en staatssecretaris Francken aan Turkije, was zelfs sprake van een verwelkoming van het nieuwe momentum in het toetredingsproces van Turkije in de Europese Unie. 

Kortom, dames en heren van de meerderheid, wij zullen het voorstel van resolutie dat vandaag voorligt goedkeuren, maar met grote bedenkingen. Wij willen immers, zoals gezegd, geen bevriezing van de toetredingsonderhandelingen maar wel een stopzetting en we hebben daartoe ook een amendement ingediend. Ik daag u uit, mijnheer Vanlouwe in het bijzonder en uw collega’s van de N-VA: indien u niet iets wilt als een halfslachtige bevriezing, een tijdelijke bevriezing of wat dan ook maar, indien u samen met ons wilt pleiten voor een stopzetting  van de toetredingsonderhandelingen, dan nodig ik u uit om onze amendementen goed te keuren. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Als ik mijnheer Janssens goed heb beluisterd, wat ik heb gedaan, dan is het me niet echt duidelijk wat hij wil. Zijn partij leunt aan bij anti-Europese partijen. Ik heb nog even snel op Google gezocht en ik zie bepaalde slogans waarbij het Vlaams Belang zegt: “Wij zijn pro Europa, maar we zijn tegen de Europese Unie.” Dan vraag ik me af wat u hier dan zit te zeggen. U bent tegen de toetreding van Turkije, maar uw medestanders in heel Europa zijn partijen die allemaal uit de Europese Unie willen treden. Wat wilt u nu eigenlijk? U wilt om diverse redenen dat Turkije niet toetreedt, en wij hebben met de verschillende meerderheidspartijen uiteengezet dat we alvast voorstander zijn van een bevriezing van de onderhandelingen: het duurt te lang, er is geen vooruitgang, de Europese normen en waarden worden niet gerespecteerd. Wij hebben een eurorealistische houding. Dat is het standpunt van mijn partij. Uw partij is een partij die anti-Europese Unie is, die aanleunt bij anti-Europese Uniepartijen, en dan gaat u hier plots een pleidooi houden om die waarden van de Europese Unie te verdedigen. Voor mij is het absoluut niet duidelijk wat u eigenlijk wilt.

Mijnheer Vanlouwe, in eerste instantie ben ik u dankbaar om nogmaals duidelijk te maken dat er in dit parlement en in dit land inderdaad maar één partij is die kritisch is over de Europese Unie, dat er maar één partij is die uit haar liefde voor Europa tegen de huidige Europese Unie is, een niet-democratische moloch die beslissingen neemt boven de hoofden van de bevolking zonder de bevolking, op welke manier dan ook, te betrekken in al haar beslissingen. U hebt dus nog maar eens duidelijk gemaakt dat het Vlaams Belang inderdaad de enige eurokritische stem is in dit parlement.

U moet zelf ook wel eens weten wat u wilt. Ik heb u in uw eerste tussenkomst horen zeggen dat u pleit voor een stopzetting van de toetredingsonderhandelingen, of dat u in elk geval niet wilt dat Turkije in de Europese Unie komt. Wel, dan zegt u eigenlijk hetzelfde als wat wij zeggen in onze amendementen. Dat gaat niet om de waarden van de Europese Unie, maar om de waarden van Europa die hier de voorbije decennia zijn gegroeid. Dat is de enige reden waarom wij pleiten voor de niet-toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Het is geen Europees land, en alleen al daarom hoort het niet thuis in de Europese Unie. Wij komen op voor onze Europese identiteit, wij komen op voor onze Vlaamse identiteit, maar een Turkse identiteit hoort in de Europese Unie niet thuis.

De heer Diependaele heeft het woord.

Mijnheer Janssens, ik wil gewoon nog duidelijk maken waarom we uw amendement niet gaan steunen en waarom het volgens mij ook totaal onzinnig is. U spreekt uzelf tegen. U hebt een betoog gehouden waarin u erop wijst dat er een zekere culturele angst is bij de Vlaming. Die is er inderdaad, dat is juist. Maar dan zegt u in uw amendement dat “de Turken maar tot de Europese Unie willen toetreden om economische redenen”. Dat is niet waar. Ik denk dat er ook andere redenen zijn, ook culturele, die ik niet goedkeur. Ze zijn voor mij bijkomende redenen om Turkije niet toe te laten tot de Europese Unie. Maar wegens die zin alleen al spreekt uw amendement uw eigen betoog tegen. Het lijkt me dan ook vrij onzinnig om dat zelfs nog maar voor te stellen.

U mag natuurlijk over punten en komma’s vallen als u niet op de inhoud durft te reageren. Als u wilt dat de toetredingsonderhandelingen met Turkije worden stopgezet, dan moet u ons amendement steunen. Als u met uw hart zou mogen stemmen, zou u dat ook doen, maar natuurlijk zijn er blijkbaar andere politieke overwegingen voor u die u ervan weerhouden om uw hart en misschien ook wel uw verstand te volgen.

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De bespreking is gesloten.

We zullen straks de stemmingen over de amendementen en de hoofdelijke stemming over het voorstel van resolutie houden.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.