U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

Minister, ik denk dat iedereen die het dossier 'fijn stof en luchtvervuiling’ in De Standaard van dit weekend heeft gelezen, toch een beetje stil is geworden. Fijn stof kost ons negen maanden van ons leven, tienduizenden doden, luchtwegeninfecties, een vijfde van de longkankers, hart- en vaatziekten, een achteruitgang van de schoolse prestaties, vroeggeboortes: de wetenschappelijke bewijslast wordt stilaan enorm.

Toch, minister, heeft het beleid die sense of urgency blijkbaar nog niet helemaal door. U blijft ons op geregelde basis sussen in de commissie of in de plenaire vergadering dat de resultaten goed zijn, dat Hans Bruyninckx u nog heeft gefeliciteerd met uw beleid, dat het al drie jaar op rij is dat we de Europese doelstellingen halen, dat we de jaargemiddelden niet overschrijden en dat de pieken niet worden overschreden. Minister, het wordt stilaan duidelijk dat die Europese normen geen gezondheidsnormen zijn. Het zijn normen die ook economisch en politiek zijn bepaald. Het is het hoogste politiek en economisch haalbare, maar absoluut niet voldoende om de gezondheid van onze mensen in Vlaanderen en in Europa te blijven garanderen.

Minister, in de Verenigde Staten zijn de normen de helft strenger. In Europa hanteren wij voor PM2,5 25 microgram per kubieke meter; in de Verenigde Staten is dat 12 microgram. De Wereldgezondheidsorganisatie wil het nog strenger: als men gezondheidswinst wil boeken, dan moet men tot 10 microgram per kubieke meter durven te gaan.

Minister, in de commissie hebt u gezegd dat u een nieuw luchtkwaliteitsplan moet opstellen. Hoe staat het daarmee? Bent u van plan om de normen die de Wereldgezondheidsorganisatie vooropstelt – en waarmee we pas gezondheidswinst zullen boeken –, in uw beleid op te nemen in een nieuw plan en maatregelen te treffen die ervoor zullen zorgen dat we die normen binnenkort halen?

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

Collega Meuleman, we hebben er inderdaad al vaak van gedachten over gewisseld, ook in de commissie. Het antwoord is ja. Uiteraard is ons streefdoel de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie te halen. Ik heb ook nooit iets anders beweerd.

We halen nu inderdaad drie jaar op rij de Europese grenswaarden. Dat is goed nieuws. Juist daarom, omdat we nog verder willen gaan, nemen we bijkomende maatregelen. We doen dat nu al. Ik wil verwijzen naar de lage-emissiezones die verder gaan dan wat de Europese normen ons opleggen, want het gaat inderdaad om de meest schadelijke fracties in de wagens die we uit de lage-emissiezones weren. Dat is ook de reden waarom we een nieuw fijnstofactieplan opmaken in Vlaanderen. U weet dat we daar volop mee bezig zijn en dat het streefdoel is om tegen eind van dit jaar het nieuw fijnstofactieplan klaar te hebben.

Minister, op mijn vraag die ik in de commissie gesteld heb in januari, hebt u gezegd dat u dat luchtkwaliteitsplan zou opmaken en dat u de Europese normen zou vooropstellen. We zullen ervoor zorgen dat we in Vlaanderen de Europese normen op het vlak van luchtkwaliteit en onder andere fijnstof zullen behalen. Ik heb het verslag daarnet nog eens nagelezen om zeker te zijn dat ik mijn eindtermen begrijpend lezen wel goed heb behaald, maar inderdaad, zo staat het er letterlijk in.

Minister, dat is niet ambitieus genoeg om ervoor te zorgen dat de gezondheidsdoelstellingen worden gehaald. Ik heb het gevoel dat het een beetje is zoals bij het roken. In de jaren 50 waren er de eerste harde bewijzen dat er echt een verband was tussen roken en kanker.

Maar het heeft nog tot in de jaren 70 geduurd voor er effectief beleidsmaatregelen waren. Twintig jaar hebben we erover gedaan en we weten nochtans hoe slecht roken is. En nog altijd is de lobby machtig en geven we toe aan de tabakslobby. Ik hoop dat het niet hetzelfde zal zijn met fijn stof en dat wat we nu weten, veel sneller zal worden omgezet in beleid en er geen twintig jaar over zullen doen. (Applaus bij Groen en sp.a)

De voorzitter

De heer Vandaele heeft het woord.

Mevrouw Meuleman, wij staan natuurlijk op het standpunt dat we zo ver mogelijk moeten gaan, zoals de minister ook zegt, in de richting van de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie, maar wel altijd in een internationale context en zeker in een Europese context. We weten allemaal dat het een probleem is dat grensoverschrijdend is. Hoe verder we hier kunnen gaan, hoe beter, maar toch graag in afspraak met onze Europese collega’s.

De voorzitter

Mevrouw De Vroe heeft het woord.

Minister, propere lucht is uiteraard een recht, net als drinkbaar water en eetbaar voedsel. En uiteraard is het een goede zaak, we hebben het daar al meermaals over gehad in de commissie, dat de luchtkwaliteit verbeterd is. We moeten op datzelfde elan verder gaan en de noodzakelijke maatregelen blijven nemen.

Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om te informeren naar de stand van zaken betreffende het samenwerkingsakkoord tussen de Federale Regering en de gewesten over de bijkomende reductiedoelstellingen van het Protocol van Göteborg.

De voorzitter

De heer Tobback heeft het woord.

Ik waardeer de inspanningen om te proberen voldoen aan de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie maar ik wil toch oproepen om verder te kijken dan enkel de normen. Dit is in de eerste plaats een discussie over maatregelen over hoe snel we bijvoorbeeld niet alleen voor wagens maar ook voor bussen het dieselverkeer uit ons verkeer kunnen halen. Hoe kunnen we inderdaad, mijnheer Vandaele, Europese buurlanden, want van daar komt een groot deel van de vervuiling, oproepen en zelfs proberen te dwingen om hier mee concrete maatregelen te nemen? Hoe gaat Vlaanderen heel actief ijveren voor strengere normen op Europees niveau en voor strengere maatregelen op Europees niveau? Want al te vaak wordt de verwijzing naar buurlanden gebruikt om samen niets te doen. Zeker in de positie waarin wij zitten, zou de verwijzing naar Europa de vraag moeten zijn waarom het zolang duurt vooraleer wij eisen dat er iets gebeurt en desnoods zelf het voorbeeld geven.

De voorzitter

De heer Sanctorum heeft het woord.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde (Onafhankelijke)

Minister, het debat over luchtvervuiling eindigt altijd in dezelfde patstelling. U zegt dat er een verbetering is van de luchtkwaliteit het afgelopen jaar, wat klopt, maar de critici zeggen dat we de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie niet halen, wat ook klopt. U zegt dat u ook die gezondheidsnormen van de Wereldgezondheidsorganisatie wilt halen. Dat is heel leuk, maar er is geen enkel beleidsdocument waar die Wereldgezondheidsorganisatienormen voor fijn stof als beleidsdoelstelling in staan, geen enkel, minister. En anders mag u ze afleveren aan de parlementsleden. Ik heb me geïnformeerd, ik heb zelf gezocht, maar er is geen enkel beleidsdocument waar die gezondheidsnormen voor fijn stof in staan. Minister, zult u dat veranderen?

Mevrouw Meuleman, u zegt dat ik een plan wil opmaken om de Europese normen te halen. Ik heb daarnet heel uitdrukkelijk gezegd, en u weet dat, dat wij al drie jaar lang die Europese grenswaarden halen. Beweren dat wij niet zouden aftoetsen aan de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie, klopt helemaal niet. De rapporten worden opgemaakt door de Vlaamse Milieumaatschappij en daarin wordt telkens verwezen naar die normen van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde (Onafhankelijke)

We halen nergens die normen, dat staat ook in die rapporten. (Opmerkingen van de voorzitter)

En dat toont aan dat we effectief werken richting die normen van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Wanneer wij een rapport moeten afleveren aan Europa, moeten wij aantonen dat wij voldoen aan die Europese normen. Dan wordt dat daarop afgespiegeld en op die manier voorgelegd aan Europa. Dat is ook logisch, want dat is een verplichting die ons vanuit Europa wordt opgelegd.

En natuurlijk, als wij een rapport moeten afleveren aan Europa, moeten wij aantonen dat we voldoen aan de Europese normen en wordt het daarop afgespiegeld en op die manier aan Europa voorgelegd. Dat is logisch, want het is een verplichting die ons door Europa wordt opgelegd. Het is goed om te pleiten voor nog strengere Europese normen, en ik ben daar ook voorstander van, maar weet dat op dit moment 22 van de 27 lidstaten die normen niet halen. Het zijn normen die we stap voor stap halen. We halen ze in Vlaanderen en willen nog verder gaan, maar het is voor alle lidstaten moeilijk om die normen te halen omdat we stap voor stap vooruit moeten gaan.

Ik wil ook aansluiten bij wat de heer Vandaele zegt: stel dat we morgen al onze fabrieken sluiten, dat we alle wagens van de weg nemen, dat we alle stookinstallaties stilleggen, dan nog, zullen we zien, als het oostenwind is, dat we de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie niet halen omdat de wind de lucht richting Vlaanderen blaast. Het moet dus inderdaad grensoverschrijdend, Europees, worden aangepakt.

Daarmee wil ik niet zeggen dat we geen maatregelen nemen. Uiteraard nemen we maatregelen. Ik heb daarnet verwezen naar de lage-emissiezones, maar ik wil ook verwijzen naar de vergroening van de autofiscaliteit. Zowel in de belasting op de inverkeerstelling als in de jaarlijkse verkeersbelasting hebben we drastisch gekozen om niet alleen naar de uitstoot van CO2 te kijken, maar er ook voor te zorgen dat het duurder is om te rijden met wagens die veel meer fijn stof uitstoten. Denk ook aan de kilometerheffing voor vrachtwagens die we hebben ingevoerd.  Dat zijn allemaal maatregelen die de Vlaamse Regering heeft genomen, juist omwille van de luchtkwaliteit.

Wat zien we? Gaandeweg de jaren stijgt de verhouding van mobiliteit, maar vooral ook van huishoudens. Daarom sensibiliseren we stap voor stap veel meer, en zullen we dat wellicht in het nieuwe actieplan ook meer doen, rond stookinstallaties in de huishoudens die voor heel wat overlast zorgen en ervoor zorgen dat er veel uitstoot is van fijn stof.

Aan het samenwerkingsakkoord zijn we volop aan het werken. Ik wil nogmaals herhalen dat de voorbije jaren de luchtkwaliteit is verbeterd, dat we de Europese grenswaarden halen, maar dat dat voor mij niet wil zeggen dat we er zijn. Daarom zal de Vlaamse Regering een nieuw fijnstofactieplan nemen, boven op de maatregelen die we de voorbije jaren al hebben genomen en waarvan ik er daarnet een aantal heb opgesomd, om zo verder te werken aan een nog betere luchtkwaliteit in Vlaanderen.

Minister, ik zit nog niet heel lang in uw commissie, maar ik heb wel de indruk dat u aan heel veel heel hard aan het werken bent, maar dat de resultaten toch wel uitblijven. Ik hoop dat het nieuwe luchtkwaliteitsplan er snel zal zijn en dat het ambitieus zal zijn. We moeten de zaken inderdaad in een Europese context zien, maar ook in Vlaanderen kunnen we veel doen, als we kijken naar verkeer, als we kijken naar verwarming, als we kijken naar huishoudens, als we kijken naar gewoon het vergroenen van onze steden, …want dat doet men ook in landen waar men het voortouw neemt.

Ik vind het ontzettend jammer dat we met onze kinderen niet meer buiten durven komen, dat we ze niet met de fiets naar school willen laten gaan. We hebben dit jaar al bijna evenveel dagen gehad waarop het fijn stof piekte en er zeer nefaste overschrijdingen waren dan dat er goede dagen waren. Ik heb het opgezocht: we zitten aan in de twintig piekdagen en overschrijdingsdagen. Op die dagen zeggen we met onze loopclub dat we niet zullen gaan lopen, omdat de lucht te slecht is. Als we dat moeten doen, dan gaat het toch niet de goede weg op? Als we met onze kinderen moeten binnenblijven, als we ze met de auto naar school brengen omdat we niet met de fiets willen gaan omdat de lucht te slecht is, dan moet er ook in Vlaanderen veel meer gebeuren. Ik denk dat het dringend is, anders krijgen we hetzelfde als met het roken. (Applaus bij Groen en sp.a)

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.