U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 7 december 2016, 14.35u

Voorzitter
van Caroline Bastiaens aan minister Ben Weyts
129 (2016-2017)
De voorzitter

Mevrouw Bastiaens heeft het woord.

Caroline Bastiaens (CD&V)

Minister, afgelopen weekend was het de internationale dag voor personen met een handicap. Naar aanleiding daarvan lanceerde de Katholieke Vereniging Gehandicapten (KGV) een actie. De campagneslogan van die actie was ‘Hou ons niet aan het Lijntje!’

Die actie had verschillende onderdelen: er waren verschillende acties, verspreid over het hele land, waarbij personen met een handicap, hun begeleiders en vrijwilligers aandacht vroegen voor een beter toegankelijk openbaar vervoer. Er was een breed gedragen briefschrijfactie, gericht aan de directeur-generaal van De Lijn, waarbij meer dan zevenduizend mensen een brief hebben geschreven. Daarnaast was er een heel mooi gemaakt campagnefilmpje, dat viraal ging en waar intussen meer dan 120.000 mensen naar gekeken hebben – u ondertussen misschien ook.

Volgens mij was de actie ‘Hou ons niet aan het Lijntje!’ heel terecht. De heel concrete vraag van de mensen van de KVG was: wanneer kunnen wij op een veel gemakkelijkere en gebruiksvriendelijke manier ook gebruik maken van bussen in zowel stad- als streekverkeer? Nu moeten personen met een handicap immers minstens 24 uur op voorhand een reservatie doen.

Ik denk dus dat de vraag absoluut terecht is, zeker als we weten dat andere openbaarvervoersmaatschappijen er wel in slagen om die reservatieplicht op een korte termijn te zetten. De NMBS heeft de reservatietermijn recent nog teruggebracht tot 10 uur. Bij de MIVB kunnen mensen assistentie vragen voor het gebruik van de metro in Brussel. Die kunnen dat maximaal 24 uur en minimaal 1 uur op voorhand doen. Bij De Lijn moet het minstens 24 uur op voorhand zijn.

Minister, wanneer zult u er concreet in slagen om die reservatietermijn, als we hem al niet kunnen afschaffen, toch drastisch in te perken?

De voorzitter

Minister Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

Voor alle duidelijkheid: er is geen reservatieplicht. Personen met een handicap zijn niet verplicht om te reserveren, maar als ze enige zekerheid willen hebben om effectief op de bus te kunnen, dan is dat natuurlijk wel aangewezen. Dat heeft te maken met het feit dat men de zekerheid moet kunnen bieden dat het een bus is die effectief toegankelijk is en dat niet nog andere mensen met een beperking bepaalde plaatsen hebben ingenomen, waardoor er geen afdoende ruimte is voor bijvoorbeeld bijkomende rolstoelen.

Maar ik deel de bekommernis volledig. We moeten werken op twee fronten: ten eerste de aanpassing van de bussen, en ten tweede de aanpassing van de haltes. Wat de aanpassing van de bussen betreft, zitten we nu op 83 procent. 83 procent van de bussen zijn toegankelijk, ook voor personen met een beperking. Door het grote aantal bussen en door onze fantastische investeringen in openbaar vervoer stijgt dat natuurlijk zeer sterk. Dat wil zeggen dat we daar in de komende  jaren op een niveau van 100 procent zullen zitten.

Het grote manco is natuurlijk de toegankelijkheid van de haltes. We spreken in Vlaanderen over maar liefst 38.200 haltes, waarvan ongeveer 65 procent in het beheer zijn van gemeenten. Het lijkt mij onbegonnen werk om daar heel disparaat en overal tegelijk aan te gaan werken, vandaar de keuze voor een focus op bepaalde hoofdverkeersassen, waarbij we aan personen met een beperking kunnen zeggen: op die assen schaffen we de reservatieplicht af op die haltes, met vanzelfsprekend een aanneembare perimeter.

Wat hebben we daarvoor allemaal in werking gezet? Er zijn haltemannen, zoals we die noemen, die heel Vlaanderen afgaan om alle haltes in kaart te brengen. Zij zitten nu op een registratiepercentage van om en bij de 55 procent. Daarbij catalogeren ze elke halte in functie van de toegankelijkheid en de ligging, en brengen ze zelfs een soort quotering aan.

Wat gaan we daarmee doen? Die oefening zou rond moeten zijn in het voorjaar van 2017. Vanaf dan gaan we zorgen voor een label of logo voor elke halte. Ook wordt de app van De Lijn aangepast, namelijk de routeplanner. Verder moet op de website van De Lijn heel duidelijk worden aangegeven wat het statuut is van elke halte inzake toegankelijkheid.

We gaan daar serieus vooruit. In West-Vlaanderen is ondertussen 100 procent van de haltes gecatalogeerd. In Antwerpen hebben we nog veel werk. Dat pakken we aan. We zitten op de goede weg. We hebben nog even te gaan, maar we zitten op de goede weg.

Deze regering heeft ervoor gezorgd dat de Diensten Aangepast Vervoer (DAV) heel Vlaanderen dekken. We kunnen dus altijd een alternatief bieden aan de personen met een beperking, zodat zij – gebruikmakend van alle mogelijke kanalen – hun bestemming maximaal kunnen bereiken.

Caroline Bastiaens (CD&V)

Minister, er is geen plicht, zegt u. Men kan dat zo interpreteren, maar we kennen allemaal de voorbeelden, u wellicht nog meer dan ik. Het gebeurt vaak dat mensen in een rolstoel aan een halte staan en dat de bus doorrijdt. Het antwoord van de chauffeur luidt dan: ‘Ik had de reservatie niet doorgekregen.’ Op die manier is er wel een reservatieplicht. We moeten echt veel meer doen.

Ik heb begrip voor wat u zegt, maar u zegt niets nieuws. Ik heb u hierover al veel vragen gesteld. Mijn concrete vraag was: wanneer? Daarop komt er helaas geen antwoord. U geeft wel nieuwe cijfers, dat is juist. We schieten inderdaad wel op, u zegt dat 100 procent van de haltes in West-Vlaanderen gescreend is. Dat maakt misschien ook dat we via de nieuwe digitale tools gemakkelijker die mensen toegang kunnen geven tot het openbaar vervoer. Dat is de uitdaging. Ik geef toe, een grote uitdaging. Ik hoop echt dat we snel tot concretere resultaten kunnen komen dan de proefprojecten die nu lopen, hoe waardevol die ook zijn. (Applaus bij CD&V)

De voorzitter

De heer Bertels heeft het woord.

Jan Bertels (sp·a)

Ik treed mevrouw Bastiaens volmondig bij. De perceptie is, minister, dat een reservatie verplicht is. Het is de praktijk, dus moeten we elkaar geen Liesbeth noemen.

U bent het ermee eens, denk ik, minister, dat mobiliteit een basisvoorwaarde is om actief te kunnen deelnemen aan de moderne samenleving en dat geldt ook voor personen met een handicap. Ik neem aan dat u het ermee eens bent dat zij een beroep moeten kunnen doen op ons openbaar vervoer, het openbaar vervoer waar u een supporter van bent, het is een belangrijke speler in onze mobiliteit. Iedereen moet gebruik kunnen maken van dat openbaar vervoer, het moet betaalbaar zijn en toegankelijk.

Minister, u verwees in de vorige vragen en ook nu naar het gestegen aantal toegankelijke bussen. De toegankelijkheidsstatus van de haltes, daar bent u mee bezig; dat is goed. Het kiezeltje in de schoen blijft die reservatieplicht. 24 uur op voorhand reserveren is niet meer van deze tijd. De vraag is heel simpel: waarom houdt u de persoon met een handicap nog aan het lijntje? Wanneer komt er een concreet actieplan, met timing, dat de reservatieplicht afschaft?

De voorzitter

Mevrouw Jans heeft het woord.

Lies Jans (N-VA)

Voorzitter, minister, dames en heren, ik heb vandaag ook niets nieuws gehoord. Vorige week vrijdag hebben we de beleidsbrief Mobiliteit en Openbare Werken besproken. Dit thema werd toen grondig behandeld. U hebt toen gezegd, minister, dat u inzet op toegankelijkheid, niet alleen voor personen met een beperking, maar voor iedereen die met een rolstoel of een kinderwagen het openbaar vervoer wil nemen.

Ik denk dat u binnen uw bevoegdheid al grote stappen hebt gezet. U bent alle informatie aan het verzamelen zodat de gebruikers goed op de hoogte zijn van de toegankelijkheid. Dat is al zeer belangrijk, dat de gebruiker op voorhand weet welke bus of tram hij kan nemen.

Het toegankelijk maken van de haltes hebt u natuurlijk niet zelf in handen. Ik weet dat u er nu voor wilt zorgen dat bepaalde standaardlijnen volledig toegankelijk zijn.

Ik vraag mij af hoe wij de lokale besturen, die bevoegd zijn voor dat resterende percentage, kunnen motiveren om daarvoor de nodige budgettaire inspanningen te doen.

De voorzitter

Mevrouw Brusseel heeft het woord.

Ann Brusseel (Open Vld)

Minister, ik heb u hierover in september 2015 ondervraagd. Ik heb een beetje het gevoel dat ik uw antwoorden van daarnet al gehoord heb. Toen sprak u over een online reservatietool en een proefproject met lijnen die 100 procent toegankelijk zijn. Het zou voor ons interessant zijn om te kunnen lezen welke vorderingen daar gemaakt werden.

Voor het overige deel ik de mening van menig collega, dat het moeten reserveren van openbaar vervoer weinig blijk geeft van inclusie, van volwaardig burgerschap en van volwaardige participatie in de samenleving. Als je zoiets eenvoudigs als een busrit moet reserveren omdat je een handicap hebt!

U had het in september 2015 ook over een opleiding voor de chauffeurs, om de mensen waar nodig beter te kunnen begeleiden. Ik zou van u graag horen hoe het daarmee staat. Misschien is het een goed idee om met de lokale besturen te kunnen overleggen over een betere infrastructuur.

De voorzitter

Minister Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

Het aspect ‘hoe omgaan met personen met een handicap’ is geïntegreerd in de basisopleiding van chauffeurs. Ik heb toen gezegd dat we hierover wel klachten kregen. We hebben daar maximaal proberen aan te verhelpen, net door een betere opleiding van de chauffeurs.

Is er niets gebeurd? Alleszins, in vergelijking met een week geleden moet ik erkennen dat er betrekkelijk weinig is gebeurd. Maar anderzijds, de oefening die we gedaan hebben, of die we nu aan het doen zijn, ‘c’est du jamais vu’! Ik plak daar een concrete timing op: in het voorjaar 2017 moet dat rond zijn en kunnen we de focus leggen op de hoofdverkeersassen, waar we effectief die reservatieplicht kunnen afschaffen. Ik ga niet in het wilde weg 38.000 haltes kiezen, waarvan het merendeel zelfs niet van De Lijn zijn maar van de lokale gemeenten. Daar heb je zelfs niets over te zeggen. Daar ga ik niet op focussen, maar wel op de verkeersassen, waarbij wij zekerheid kunnen bieden aan personen met een beperking. Ik heb weinig stimuli of andere mogelijkheden om aan de gemeenten te zeggen: ‘Ge moet en ge zult uw haltes aanpassen!’ Ik snap wel dat zij nu andere besognes hebben en andere investeringen laten voorgaan. We kunnen dat met zijn allen betreuren, maar ik heb er wel begrip voor.

Er is dus een concrete aanpak. Die loopt. We hebben een concrete timing. We moeten dat nu gewoon zijn gang laten gaan. We werken er hard aan, met dezelfde ambitie.

Caroline Bastiaens (CD&V)

Minister, daarnet zei u dat de DAV’s ook aan personen met een handicap een alternatief kunnen aanbieden. Dat is natuurlijk juist, maar dan moeten die alternatieven wel voorhanden zijn. Helaas is dat niet altijd het geval.

Minister, ik reken op uw voluntarisme. U legt met betrekking tot uw beleid over het algemeen een heel groot voluntarisme aan de dag. Nu doe ik echt een beroep op, dat u zou zeggen dat u ver wilt gaan. Voor mijn part mag u nog een stapje verder gaan. U zegt dikwijls: ‘Ik ga ervoor, ik smijt mij.’ Wel, minister, dit is volgens mij nu eens echt een goede zaak om u te smijten, om ervoor te gaan, om nog meer te realiseren dan wat u vandaag hebt aangekondigd. (Applaus bij CD&V)

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.