U bent hier

De voorzitter

Omdat mevrouw Van den Bossche niet aanwezig is, wordt haar vraag als ingetrokken beschouwd.

De heer Depoortere heeft het woord.

Ortwin Depoortere (Vlaams Belang)

Voorzitter, minister, eergisteren vond er een interministeriële conferentie plaats met de deelstaatministers die bevoegd zijn voor de volksgezondheid en met de federale minister van Volksgezondheid, met de bedoeling een nationaal alcoholplan op te stellen. Er lag een voorstel op tafel, maar dat heeft het niet gehaald. In feite is de conferentie mislukt. Er is een zekere onenigheid qua visie, tussen een veeleer preventief beleid en een veeleer repressief beleid. Dat heb ik toch kunnen opmerken aan de hand van de diverse persartikels die daarover zijn verschenen. Ik verwijs in dat verband naar de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen (VAD), die de afgelopen dagen toch al een aantal maatregelen had gelanceerd die toch veeleer de repressieve kant opgingen.

Minister, mijn vraag is eenvoudig: hoe moet het nu verder? Deze conferentie kan moeilijk geslaagd worden genoemd. Wat is de verdere timing? Op basis van welke teksten kan een alcoholplan worden opgesteld? Wat is de visie van Vlaanderen ter zake?

De voorzitter

De heer Anseeuw heeft het woord.

Björn Anseeuw (N-VA)

Minister, collega’s, we hebben een alcoholprobleem, en we krijgen het niet onder controle. (Gelach)

Ik hoop bovendien dat de collega’s van sp.a en Groen hun probleem en verdriet niet gaan verdrinken, want dat zou het alleen maar erger maken.

De maatschappelijke kostprijs van alcoholmisbruik in Vlaanderen alleen loopt op tot meer dan 1 miljard euro per jaar. Dat is een flinke smak geld, maar daar zit ook heel veel menselijke ellende achter: mensen die hun job verliezen, die aan lagerwal raken, jongeren die hun opleiding niet kunnen afwerken, gezinnen die gebukt gaan onder een cultuur van intrafamiliaal geweld, gezinnen die verscheurd worden, ouders die een kind verliezen in een verkeersongeval waarmee ook alcoholmisbruik gemoeid is. Dan zou je denken dat iedereen in dit land onderhand al overtuigd is van het feit dat we dit toch bijzonder grote probleem dringend moeten kunnen aanpakken. Toch wachten we al jaren op een geïntegreerde totaalaanpak, waarbij de inspanningen die diverse overheden in dit land leveren om dat probleem aan te pakken op elkaar worden afgestemd. Ook vorige maandag zijn de diverse bevoegde minister in dit land er tijdens de interministeriële conferentie opnieuw niet in geslaagd om tot een akkoord te komen.

Minister, u speelt natuurlijk een heel belangrijke rol in deze kwestie en ook in de aanpak van dit probleem. In Vlaanderen bent u immers bevoegd voor alles wat te maken heeft met preventie, met sensibiliseren. In deze kwestie, meer dan ooit, is voorkomen veel beter dan genezen. Daarom mijn vraag aan u: wat zult u doen om ervoor te zorgen dat er in Vlaanderen een ijzersterk preventief beleid komt in de strijd tegen alcoholmisbruik, een ijzersterk preventief beleid dat bovendien binnen de kortste keren is ingebed in een geïntegreerde aanpak in ons land, waardoor de inspanningen die worden geleverd, elkaar ook kunnen versterken?

De voorzitter

Minister Vandeurzen heeft het woord.

Minister Jo Vandeurzen

Ik wil even de puntjes op de i zetten. Dat was natuurlijk niet alleen een vergadering van de ministers bevoegd voor de volksgezondheid. Er zijn immers ook andere ministers bevoegd als het gaat over de opmaak van een nationaal geïntegreerd alcoholplan.

Tijdens de vergadering werd vastgesteld dat er geen overeenstemming is over dat plan tussen de diverse vertegenwoordigers van de bevoegde federale ministers, en dat er ook vanwege de gemeenschappen vragen waren over de bijdrage van de federale overheid met betrekking tot dit plan. Ik denk dat ik geen opzienbarende verklaring doe als ik zeg dat iedereen, de experts van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO), en in eigen land ook de Algemene Cel Drugsbeleid die we hebben geïnstalleerd, de VAD en anderen, het erover eens is dat, als je een geïntegreerde aanpak wilt realiseren, je dan spreekt over het aanbod en over de vraag. Als je over het aanbod spreekt, dan heb je het niet zozeer over repressie, want dat lijkt me zelfs niet het knelpunt, maar dan spreek je over de maatregelen die een impact hebben op de beschikbaarheid van het aanbod. Dat hoort uiteraard voor een belangrijk stuk onder het preventieonderdeel.

Er is op de vergadering vastgesteld dat er daarover geen akkoord mogelijk was omdat de verschillende betrokkenen de inschatting maakten dat het luik over het aanbod niet voldoende uitgewerkt was. Het is niet aan de Vlaamse Gemeenschap om uitspraken te doen over hoe dat moet gebeuren. Dat is in grote mate een federale bevoegdheid. Wij moeten ons concentreren op de engagementen die de Vlaamse Gemeenschap in dezen opneemt. Daar heb ik op de conferentie geen onduidelijkheid over laten bestaan. In verband met de lijst van initiatieven en met wat in het vorige ontwerp van actieplan heeft gestaan, dat door mevrouw Onkelinx destijds werd ingetrokken bij gebrek aan akkoord op het federale niveau, heb ik mij geëngageerd om alles uit te voeren wat onder de taken van de gemeenschap valt en past in een beleid dat over verschillende jaren is gespreid, ook als zou blijken dat er geen geïntegreerd nationaal actieplan kan worden overeengekomen met de verschillende betrokkenen. Er is afgesproken dat er een nieuwe poging zal worden gedaan om tot meer overeenstemming te komen. De verschillende partijen hebben zich ertoe geëngageerd om de gesprekken voort te zetten.

Ortwin Depoortere (Vlaams Belang)

Minister, ik onthoud dat u vasthoudt aan het plan, voor zover het uw Vlaamse bevoegdheden betreft. Het moet mij toch van het hart dat VAD, toch een Vlaams expertisecentrum dat onder auspiciën staat van deze Vlaamse Regering, een aantal voorstellen heeft gelanceerd, die op zijn minst de Vlaamse bevoegdheden overschrijden. Ze hebben het over een verbod op de verkoop van alcohol in nachtwinkels, in tankstations en in automaten en niet het minst over een drastische prijsstijging voor alcoholische producten, wat toch een federale aangelegenheid is. Bestaat hiervoor een draagvlak? Ik heb niets tegen een goed preventief plan, maar als men maatregelen aankondigt, zou men toch mogen verwachten dat er een onderzoek wordt gevoerd naar de impact daarvan op onze lokale economie en in het bijzonder op de horecasector, die het al zo moeilijk heeft, en op de detailhandel.

Björn Anseeuw (N-VA)

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Het klopt dat werk maken van zo’n geïntegreerde aanpak een gedeelde verantwoordelijkheid is. De heikele punten waar het federale niveau nu over struikelt, zijn bijna exact dezelfde als die waarover in 2013 al werd gestruikeld. Dan wordt er een beeld gecreëerd van weinig vooruitgang op dat vlak. Ik vind het goed dat u daar niet op zult wachten om uw preventieve bevoegdheid ten volle te benutten. Hoe zult u dat preventieve luik nog versterken? Gewoon verder doen zoals we vandaag bezig zijn, is wel eervol, maar onvoldoende. Zonder blind te zijn voor de impact van het bestaande aanbod, is iedereen er wel van overtuigd dat we op het vlak van preventie in Vlaanderen een tandje moeten kunnen bijsteken.

Ik hoop dat het snel tot een akkoord komt, ook met het federale niveau, maar ik herhaal mijn vraag: hoe wilt u het preventieve luik in Vlaanderen versterken?

De voorzitter

Mevrouw Schrijvers heeft het woord.

Ook wij vinden dit vanzelfsprekend een heel belangrijk thema en wij betreuren dat er vandaag geen nationaal geïntegreerd alcoholplan is. Vlaanderen is bevoegd voor preventie, maar dat staat niet op zich: het moet mee ingevuld worden door een aantal federale maatregelen. Onze federale fractie heeft altijd gepleit voor het beperken van de ongecontroleerde toegang tot alcohol en voor het reclameverbod voor minderjarigen.

Minister, wij hopen dat er de volgende weken en maanden inderdaad verder werk kan worden gemaakt van het nationaal geïntegreerd plan en dat er alsnog een doorbraak zal komen.

De voorzitter

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Het aanbod inperken kan zeker een mogelijkheid zijn, maar dat moet kaderen binnen een geïntegreerde aanpak. België is klein, het buitenland is niet zo ver en mensen die echt alcohol willen gebruiken, zullen dat ook effectief doen.

Preventie is essentieel. Er ligt een voorstel van resolutie klaar om de kennis in de gedragswetenschappen te implementeren in het beleid. Dat kan een zeer belangrijk instrument zijn in deze, om mensen echt te helpen om hun vooropgesteld doel beter te bereiken.

Minister Jo Vandeurzen

Zoals u weet, vindt in december de gezondheidsconferentie plaats. Wat Vlaanderen en de Vlaamse bevoegdheid betreft, zal er een visie worden ontwikkeld en een strategie worden uiteengezet voor de gezondheidsdoelstellingen die met voeding, bewegen en verslavende producten te maken hebben. In die zin is de besluitvorming bezig. De provinciale inspraakronde is achter de rug. We zullen de grote strategische opties en daaropvolgend het actieplan uitwerken. We weten natuurlijk wel dat een aantal van die acties uiteraard zullen sporen met wat al jaren in de algemene cel drugsbeleid en in de werkgroepen rond het alcoholplan wordt voorbereid. Wat alcohol betreft, zijn er zeker een aantal zaken die we naar aanleiding van onze conferentie verder zullen moet ontwikkelen.

Ik ben het er helemaal mee eens als mensen zeggen dat er een verschil is tussen de theorie van de beperking van het aanbod en de realiteit in een open land. Die beschouwing moet worden gemaakt. Het zou wat te makkelijk zijn om aan de zijlijn te gaan staan en te zeggen dat allerlei zaken mogelijk zijn. Dat moet inderdaad goed worden bekeken. In die zin is het ook niet aan de gemeenschappen.

Ik begrijp goed dat een aantal afwegingen moeten worden gemaakt. Ik kan echter ook niet om de vaststelling heen dat experten, of het nu Vlaamse experten zijn of experten van de Wereldgezondheidsorganisatie, aangeven dat als men een geïntegreerde benadering wil, men ook in het onderdeel preventie moet kunnen spreken over de toegang van het aanbod. De gemeenschappen hebben ook de vaststelling gedaan dat er vanuit het federale niveau een aantal initiatieven daaromtrent kunnen worden genomen en er ook binnen de schoot van de federale vertegenwoordigers nog geen echte overeenstemming was.

Ortwin Depoortere (Vlaams Belang)

Voor alle duidelijkheid: niemand is tegen een alcoholplan, maar ik pleit wel voor het gezond verstand bij de opstelling van een alcoholplan. Het is waar dat een maatregel kan worden genomen om het aanbod van alcohol al dan niet af te zwakken, maar ik blijf erbij om daar toch grondig over na te denken en ook economisch te bekijken welke impact dat zou hebben.

Wat het preventieve luik betreft, moet er uiteraard nog veel meer gesensibiliseerd worden. Ik hoop alleen dat de timing niet verschoven wordt met twee jaar. Ik weet dat er een gezondheidsconferentie op Vlaams niveau plaatsvindt in december. Ik hoop dat de beslissingen en besluiten van die gezondheidsconferentie zo snel mogelijk kunnen worden geïmplementeerd in een alcoholplan.

Björn Anseeuw (N-VA)

Ik blijf bij de vaststelling dat het onvoorstelbaar is dat dezelfde tegenstellingen die een nationaal alcoholplan in de weg stonden in 2013, er in 2016 nog altijd zijn, dat er op dat vlak geen vooruitgang is geboekt. Bij het horen van de tussenkomst van collega Saeys was mijn eerste bedenking dat ze wel een punt had, maar op die manier kunnen we wel rondjes blijven draaien. Het is het ene of het andere.

Anderzijds wordt er op Vlaams niveau voor alcoholpreventie 4,2 miljoen euro vrijgemaakt per jaar. Daar staat een maatschappelijke kost van bijna 1,2 miljard tegenover. We hebben een flinke hefboom nodig om met die 4,2 miljoen echt iets te presteren om de maatschappelijke kost flink te reduceren. Ik heb de vraag gesteld hoe we dat gaan doen. Het antwoord zal blijkbaar komen na de gezondheidsconferentie in december. Ik ben dan ook zeer benieuwd wat de resultaten zullen zijn van die gezondheidsconferentie, want het is echt wel nodig dat er resultaten komen.

De voorzitter

De actuele vragen zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.