U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 19 oktober 2016, 14.06u

Voorzitter
van Mercedes Van Volcem aan minister Liesbeth Homans, beantwoord door minister Bart Tommelein
37 (2016-2017)
De voorzitter

Het antwoord wordt gegeven door minister Tommelein.

Mevrouw Van Volcem heeft het woord.

Minister, er zijn steeds meer starters in Vlaanderen en dat kunnen we alleen maar toejuichen. We moeten wel vaststellen, en dat is een pijnlijke zaak, dat één op de vijf zelfstandigen geen woonkrediet krijgt. Dit is een jammerlijke zaak omdat de eigendomsverwerving zeer belangrijk is, voor iedereen, maar ook voor mensen met een eigen zaak.

De banken weigeren namelijk kredieten aan mensen die 20 procent eigen inbreng hebben. Ze beoordelen de kredieten van een zelfstandige strenger dan van een werknemer. Dat kan niet, minister. Zelfstandigen moeten niet afgestraft worden. Ze nemen risico, ze investeren in de zaak, ze zijn meestal zeer zuinig op het eigen loon omdat ze willen investeren in machines of technologie of omdat ze mensen aan het werk willen stellen; daarom stellen ze zichzelf een beetje achteruit. Nu redeneert de bank dat het loon te laag is, zelfs als er eigen inbreng is, en dus krijgt de zelfstandige geen lening voor een eigen woning.

Minister, u komt uit de banksector. Ik reken erop dat u overleg zult plegen met de banken om de meerwaarde van starters en ondernemers onder de aandacht te brengen. De banken doen alsof de zelfstandige, als de activiteit of de onderneming stopt, niet meer aan de slag kan als werknemer.

De voorzitter

En uw vraag luidt?

Minister, wat gaat u daaraan doen? (Gelach)

De voorzitter

Minister Tommelein heeft het woord.

Mevrouw Van Volcem, ik moet er u niet van overtuigen dat eigendomsverwerving zeer belangrijk is, ook voor startende ondernemers. Ik heb de signalen uit de sector ook opgevangen: een op vier zelfstandigen moet zijn heil zoeken op de huurmarkt omdat ze geen woonkrediet krijgen.

Het spreekt vanzelf dat ik dit met argusogen volg. We moeten eerlijk zijn, financiële instellingen kunnen hun reden hebben, zelfs hun verplichting, om bepaalde kredieten te weigeren. Ik weet maar al te goed dat de terugbetalingscapaciteit van een lening heel belangrijk is en dat net deze solvabiliteit van de startende ondernemer heel fragiel kan zijn.

Wat me nog meer zorgen baart, is dat ook niet-zelfstandigen moeilijker aan een woonkrediet geraken. Het is niet alleen een grote groep zelfstandigen, maar ook niet-zelfstandigen. Het is natuurlijk wel het gevolg van de Baselnorm. We moeten consequent zijn, we hebben een bankencrisis achter de rug waarbij de oorzaak van de problemen net dezelfde was. Kredieten toestaan aan mensen die ze niet kunnen terugbetalen, kan nefast zijn en dat heeft geleid tot een wereldwijde bankencrisis.

De banken moeten zich dus aan de Baselnorm houden en van de leningnemers een grotere eigen inbreng vragen. Deze ontwikkelingen hebben mij ertoe gebracht om samen met collega Homans – vandaar dat ik deze vraag beantwoord – contact op te nemen met Assuralia, de organisatie van de verzekeringsondernemingen, en met Febelfin, de organisatie van de banken, omdat we voor dit probleem oplossingen willen. We hebben inderdaad rond de tafel gezeten, en Assuralia heeft op 10 oktober een brief gericht aan alle verzekeringsinstellingen om te vragen welke leden in een systeem willen stappen waarin men een verzekering kan afsluiten voor het bedrag dat boven op de Baselnorm moet worden geleend. Een startende zelfstandige moet dan niet onmiddellijk een eigen inbreng op tafel leggen, maar kan voor de terugbetaling een verzekering afsluiten.

Ik wil ook met de bankensector nog eens rond de tafel zitten, maar we moeten ons er wel van bewust zijn dat een bank een privé-instelling is die ook risico’s moet nemen en dat die risico’s in bepaalde gevallen groter zijn.

We blijven dus niet bij de pakken zitten en zullen ook de problematiek van de start-ups ter sprake brengen. Zij zijn immers belangrijk voor de economische groei. Mevrouw Homans bekijkt ook in welke mate het haalbaar is de verzekering gewaarborgd inkomen open te stellen voor zelfstandigen die geconfronteerd worden met een gedwongen inkomensverlies. Vandaag is die verzekering al voorhanden voor zelfstandigen die geconfronteerd worden met een ziekte. Dat willen wij nu opentrekken.

U hebt gelijk, mevrouw Van Volcem, we moeten met de sector verzekeringen en banken proberen oplossingen uit te werken om iedereen de kans te geven een eigen woning te verwerven en die op een correcte manier terug te betalen. 

Ik dank u voor uw antwoord, minister. We weten dat u zeer daadkrachtig bent, en ik reken erop dat u de banken verder kunt overtuigen dat ze een foute redenering maken. Een zelfstandige – ik denk aan een jonge arts, een jonge advocaat, iemand die een zaak begint – heeft bij het begin van zijn activiteit vaak een laag loon. Hij wil zijn spaarcenten immers in de zaak stoppen, omdat hij ondernemer wil worden, iets wil creëren, banen wil scheppen, en het is zeer belangrijk die mensen niet af te straffen. Het is een beetje pervers dat banken zeggen dat deze mensen niet voldoende terugbetalingscapaciteiten hebben omdat ze in het begin van hun carrière een te laag loon hebben. Als het niet lukt, kunnen ze ook nog als werknemer aan de slag en moeten ze zoals iedereen beoordeeld kunnen worden. Nu worden ze strenger beoordeeld, en ik reken erop dat u de banken op andere gedachten kunt brengen.

De voorzitter

Mevrouw Hostekint heeft het woord.

Michèle Hostekint (sp·a)

Mevrouw Van Volcem, niet alleen voor een woning hebben zelfstandigen het moeilijk een krediet te verwerven. Jonge starters geraken nog zeer moeilijk aan kredieten tout court. Het zou in elk geval al een grote stap vooruit zijn indien we mensen, werknemers en zelfstandigen, meer woonzekerheid kunnen geven. Meer dan een jaar geleden keurden we hier een resolutie goed waarin we de regering vroegen te onderzoeken in hoeverre zelfstandigen die gedwongen hun onderneming moeten stopzetten, ook een beroep kunnen doen op een verzekering gewaarborgd wonen. Minister Homans zal nu kijken hoe dat eventueel mogelijk is, maar we zijn intussen een jaar verder en heel concreet klinkt dat allemaal niet, minister Tommelein. Ik dring dus aan op een zekere spoed om ervoor te zorgen dat we mensen, werknemers én zelfstandigen, woonzekerheid kunnen bieden. 

De voorzitter

De heer Engelbosch heeft het woord.

Jelle Engelbosch (N-VA)

Zoals mevrouw Hostekint zegt, is er vorig jaar inderdaad een kamerbrede resolutie over ondernemers in moeilijkheden goedgekeurd. Daarin vroegen we onder andere de verzekering gewaarborgd wonen onder de loep te nemen. Het klopt echter niet dat het allemaal lang duurt. Minister Homans heeft de KU Leuven intussen een onderzoeksopdracht gegeven. Ze zijn er effectief mee bezig om die zaken toegankelijker te maken voor zelfstandigen. Er wordt dus wel degelijk aan gewerkt.

Als u met de bankensector gaat praten, minister Tommelein, dan wil ik u één suggestie meegeven. De banken moet eens duidelijk worden gemaakt wat een woonkostbenadering is.

Ik hoor van heel veel mensen – niet alleen zelfstandigen, het komt iedereen ten goede – dat de banken vandaag geen rekening houden met welke woning je koopt. Of dat een woning van 70 jaar oud is die heel veel energie verbruikt, of een nieuwbouwwoning die een veel lagere energiefactuur heeft, de banken maken geen onderscheid in je leencapaciteit. Dat is toch een heel belangrijke nuance.

De voorzitter

Mevrouw Christiaens heeft het woord.

An Christiaens (CD&V)

Wij kunnen de vraag van mevrouw Van Volcem volledig onderschrijven. De boodschap die wordt meegegeven, mag absoluut niet zijn dat degenen onder ons die initiatief en risico nemen, onze ondernemers en starters, op de woonmarkt ook nog eens worden benadeeld. Het zijn zij op wie we rekenen om onze economie een extra boost te geven. Zij worden nu als het ware gestraft door minder toegang te krijgen tot een lening.

Minister, u zegt dat u contact zult opnemen met de bankensector. Ik wil u oproepen om samen met minister Homans die sector extra te sensibiliseren. Er moet zo snel mogelijk werk worden gemaakt van een garantieregeling voor onze ondernemers. We hebben gelezen dat het probleem elk jaar groter wordt. Dus maak snel werk van de extra verzekering, van de garantieregeling en van die sensibilisering.

Ik kan werk maken van een extra garantieregeling, en dat is ook onze bedoeling, maar ik wil toch ook duidelijk maken dat het hier niet over een redenering van de banken gaat. Dit gaat over de Baselnorm die is ingevoerd, waarbij op een bepaald moment duidelijk werd gemaakt dat aan mensen die geen terugbetalingscapaciteit hebben, geen kredieten kunnen worden verstrekt. Dat lijkt me logisch.

Dit was de oorzaak van de grote bankencrisis van tien jaar geleden. Er werden kredieten verschaft aan mensen die ze onmogelijk konden terugbetalen. In zo’n situatie moeten we niet verzeild geraken, want daar bewijs je de startende zelfstandigen geen dienst mee, met kredieten te verschaffen die ze in feite niet kunnen terugbetalen. Dan breng je ze nog meer in de problemen. Ik ben er niet van overtuigd dat we middelen moeten zoeken om ervoor te zorgen dat er extra garanties kunnen worden gegeven, dat ze extra verzekeringen kunnen afsluiten. Het voorbeeld van welk type woning je koopt, is een goed voorbeeld. Een woning waar geen energetische maatregelen meer moeten worden genomen en wel energieneutraal is, is iets anders dan een oude woning kopen die volledig moet worden gerenoveerd. Daarover moeten we met de banken en verzekeringen rond de tafel zitten.

Ik waarschuw wel: zorg er niet voor dat we aan zelfstandigen leningen moeten geven die ze onmogelijk kunnen terugbetalen, want dan krijg je nog meer faillissementen dan vroeger, en dat kan de bedoeling niet zijn.

De liberalen vinden starters zeer belangrijk. Ik wil vragen om de banken daar ook van te overtuigen. (Applaus bij Open Vld)

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.