U bent hier

De voorzitter

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Ongeveer een week geleden werd in het Waals parlement door onze collega’s-Waalse parlementsleden een resolutie goedgekeurd tegen het Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA), het akkoord over vrije handel en investeringen tussen de Europese Unie en Canada, waarover zeven jaar werd onderhandeld. Dat akkoord werd ter discussie gesteld door onze collega’s van het Waals Parlement.

A mari usque ad mare. Dat is de wapenspreuk van Canada. Van de ene zee tot de andere zee wenst men handel te drijven. Canada is inderdaad een bijzonder groot land. Wallonië is dat niet. Als het van Waalse politici afhangt, zal men in de toekomst geen extra handel drijven over die zeeën. Men stelt bijkomende, onrealistische eisen en vraagt zelfs de heropening van de onderhandelingen over het CETA-verdrag. Zoals ik daarnet al zei: die onderhandelingen hebben maar liefst zeven jaar geduurd.

De facto komt het erop neer dat men die onderhandelingen en het akkoord wil opzeggen. Mocht deze houding enkel gevolgen hebben voor Wallonië, zou ik zeggen: ‘Tant pis. Je m’en fous.’ Op dit ogenblik is het echter zo dat vooral Vlaanderen de gevolgen zal dragen van het opzeggen van dit akkoord. En niet alleen Vlaanderen, maar de rest van de Europese Unie zou hieronder te lijden hebben. Een Waals njet zorgt er dan ook voor dat België zich in de Raad van Ministers zal moeten onthouden, wat neerkomt op een blamage, zeker omdat het bereikte akkoord binnen het onderhandelingsmandaat ligt.

Wallonië blokkeert hiermee de Vlaamse economie en de Vlaamse export. Hoe staat u tegenover de ontwikkelingen en het standpunt van de andere deelstaat? Zult u dat aankaarten op het federale niveau en tegenover uw collega’s in Wallonië? 

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Mijnheer Vanlouwe, ik deel uw bezorgdheid, eerst en vooral wegens de timing. De onderhandelingen zijn aangevat in 2009, met instemming van alle deelstaten en ook Wallonië. Iedereen was op de hoogte van de onderhandelingen. Wij en ook Wallonië volgden dit zeer intens op. De teksten zijn gefinaliseerd in 2014. Ze zijn nog juridisch-technisch afgewerkt en uiteindelijk gefinaliseerd in februari van dit jaar, met op het einde nog een zeer mooie toevoeging. Er komt een internationaal tribunaal tussen Canada en de Europese Unie. Premier Trudeau en commissaris Malmström zijn het daarover eens geraakt.

Het is een heel goed akkoord voor Vlaanderen, maar ook voor Wallonië. 99 procent van de douanetarieven wordt weggewerkt. 92 procent van de invoerrechten voor landbouw wordt weggewerkt. De diensten kunnen vrij op de Canadese markt gaan, met inbegrip van de baggeraars. Er komen geen chloorkippen en geen ggo’s. Er is een zeer sterk hoofdstuk over duurzame ontwikkeling. Ik heb een brief bij me van alle federaties van bedrijven, niet alleen de Vlaamse, niet alleen de Belgische maar ook van de Union Wallonne des Entreprises en de Brusselse ondernemersorganisatie Brussels Enterprises Commerce and Industry, van de Unie van Zelfstandige Ondernemers en de Boerenbond. Allemaal zeggen ze dat dit een schitterend akkoord, is dat goed is voor onze welvaart.

Het is een gemengd verdrag. Het zal er inderdaad op aankomen om te proberen toch de Waalse collega’s te overtuigen. Ik denk dat voor de ondertekening van het verdrag er geen probleem kan zijn. Daar volstaat een gekwalificeerde meerderheid binnen de lidstaten. Bij de ratificatie is echter een akkoord nodig van alle lidstaten en alle parlementen. Dit zou natuurlijk een levensgroot probleem creëren.

Ik hoop dat men in Wallonië inziet dat dit ook ingaat tegen de Waalse belangen. Een van de grootste farmaceutische bedrijven zit in Wallonië en is een exporteur van farmaceutische producten. Er zijn landbouwproducten uit Wallonië. Dit is echt contraproductief, tegen onze welvaart en tegen de Waalse belangen.

Mochten de chloorkippen, het hormonenvlees en de ggo’s kunnen komen en mocht er geen duurzaamheidsclausule zijn … Maar uitgerekend al deze bepalingen zijn opgenomen. De audiovisuele diensten zijn uitgesloten. Met alle zaken waar we ons zorgen over maakten, is rekening gehouden in het verdrag.

Ik hoop dat het gezond verstand terugkeert. Het is nog maar een resolutie, met alle respect voor het parlement. Als het eindigt in een weigering tot ratificatie, dan is er een probleem, ook voor de Europese Unie. Op die manier verlies je je geloofwaardigheid. Een traject laten lopen van 2009 tot 2016 en dan op de valreep zeggen dat het niet kan, kan niet. Dan had men in de loop van het traject moeten optreden.

Minister-president, blijkbaar heeft men in Wallonië angst voor verandering, vooruitgang, verbetering, economische groei en welvaart, die nochtans broodnodig zijn. Dit akkoord kan bijkomende tewerkstelling in Vlaanderen, Wallonië en Brussel meebrengen.

Ik stel echter vast dat dit ook past in een bijna emotioneel debat dat gevoerd wordt door de linkerzijde, onder meer ook tegen het TTIP-akkoord (Transatlantic Trade and Investment Partnership). Er worden betogingen opgestart, er worden mythes en leugens gelanceerd. Men heeft blijkbaar geen vertrouwen in Canada, noch in de Verenigde Staten. Wacht men misschien op een nieuwe president in de Verenigde Staten vooraleer men opnieuw wenst te onderhandelen?

In ieder geval komt 80 procent van de export in ons land uit Vlaanderen. Het kleinste gedeelte van de export komt uit Wallonië. En dan durft men nog steeds een dergelijke resolutie goed te keuren, goed wetende dat de nadelen vooral voor Vlaanderen zijn. Ik hoop alvast dat u dit zult aankaarten.

De voorzitter

De heer Daems heeft het woord.

Rik Daems (Open Vld)

De houding in het Waals Parlement is nu eens echt een puur plat politiek gegeven, waarbij men het links-populisme achterna loopt. Dat links-populisme bestaat voor een stuk ook in Vlaanderen. We hebben dat gezien in de debatten over TTIP hier.

Het is gewoonweg belachelijk – en ik mag dat zeggen, want ik ken Wallonië vrij goed – dat men die resolutie heeft goedgekeurd. Klein detail: de Waalse liberalen hebben tegen gestemd. Dat is een detail, maar toch niet onbelangrijk.

Minister-president, nog los van het feit dat die unanimiteitsregeling voor verdragen een probleem op zich is, welke zijn de elementen die u denkt te kunnen aandragen ten aanzien van collega Magnette, om uiteindelijk toch die ratificatie te verkrijgen?

Mijn tweede vraag is meer aan de voorzitter gericht. Ik weet dat ik maar één vraag aan de regering mag stellen, dus stel ik er ook een aan de voorzitter. Wat zou eventueel een element kunnen zijn waarbij we eens van parlement tot parlement die gasten tot de orde kunnen roepen? Want het is juist wat collega Vanlouwe zegt: meer dan 80 procent van de export gebeurt vanuit Vlaanderen. (Applaus bij Open Vld)

De voorzitter

De heer Vanbesien heeft het woord.

Wouter Vanbesien (Groen)

Het debat gaat hier vandaag niet over het CETA. Het verdrag zal hier nog wel eens ter sprake komen, en dan zullen we dat inhoudelijk bespreken. De vraag die u hier stelt, mijnheer Vanlouwe, is of Wallonië wel het recht heeft om zo’n standpunt in te nemen. Dat is eigenlijk een institutionele vraag over de bevoegdheidsverdeling in ons land.

Ik merk dat de Vlaams-nationalisten altijd bijzonder veel belang hechten aan het feit dat Buitenlandse Handel het best regionaal is, en dus het recht verdedigen om op regionaal niveau standpunten in te nemen over de buitenlandse handel, maar als Wallonië dat dan doet, worden die vervolgens verketterd. Dat begrijp ik niet zo goed. U zegt dat elke regio autonoom moet zijn om zelf te beslissen wat hij denkt. Dan moet u ook respect opbrengen voor wat ze daar zeggen.

De enige andere logische optie op basis van uw vraag is eigenlijk: herfederaliseer Buitenlandse Handel en ga dan samen beslissen over welk standpunt er kan worden ingenomen op Europees niveau. Zo niet, dan spreekt u uzelf geweldig tegen.

De voorzitter

De heer Kennes heeft het woord.

Ward Kennes (CD&V)

Er is absoluut geen sprake van dat we Wallonië niet het volledige spreekrecht zouden geven. Het punt is gewoon dat de onderhandelingen na zeven jaar zijn afgerond en dat die onderhandelingen ook heel grondig zijn gevoerd. Er is zelfs tijdens de ‘legal scrubbing’ op het einde nog overgestapt van ISDS (Investor-State Dispute Settlement) naar ICS (Investment Court System). Dat is een discussie die we hier al een paar keer hebben gevoerd. Ik zie de voorzitter de wenkbrauwen fronsen. Het heeft te maken met het hele arbitragesysteem. Ik zal daar nu niet op doorgaan.

Canada is daar zeer tegemoetkomend geweest. De spreker heeft vooral de nadruk gelegd op het belang voor Vlaanderen. De minister-president heeft gecorrigeerd door te zeggen dat het ook erg belangrijk is voor Wallonië, maar dit is eigenlijk voor heel Europa cruciaal. De Grieken hadden vragen over feta. Iedereen heeft zijn zorgen. Het komt erop aan dat Europa ervoor moet zorgen dat we niet aan de kant blijven staan in de internationale handel en dat we onszelf niet belachelijk maken door daar nu op terug te komen. En dan is de vraag inderdaad welke initiatieven de minister-president allemaal kan nemen. Ik denk dat we niet te hoog van de toren moeten blazen en dat we ook moeten luisteren en een goede dialoog aangaan. We moeten Wallonië overtuigen. Het is maar een resolutie, maar in 2017 gaat het over ratificatie.

Minister-president Geert Bourgeois

Collega Vanbesien, het is natuurlijk geen oplossing om te herfederaliseren. U legt mij woorden in de mond die ik niet gebruikt heb. Ik heb alle respect voor de autonomie van Wallonië. Alleen vind ik dit een foute beslissing, die ingaat tegen de Waalse belangen. Daar ben ik echt van overtuigd. Ik heb hier de brief bij die ook ondertekend is door de middenstandsorganisaties, de Unie van Zelfstandige Ondernemers (UNIZO), de Boerenbond, en ook Waalse organisaties.

Ik citeer: “Het hoofdstuk over duurzame ontwikkeling is het meest ambitieuze dat de EU ooit in een handelsakkoord heeft laten opnemen.” Er is een vooringenomenheid daartegenover. Ik vraag alleen om met kennis van zaken over dit dossier, over CETA te oordelen. Zelfs herfederalisering zou geen oplossing zijn. Herinner u de discussie over de Dienstenrichtlijn. Daar heeft minister Verwilghen zich indertijd finaal moeten onthouden, op dictaat van de PS. Als je federaal dezelfde standpunten hebt, kom je ook tot een onthouding voor de goedkeuring. Voor de ondertekening zou dat nog geen ramp zijn, maar het zou wel een ramp zijn voor de ratificatie omdat je alle lidstaten moet hebben en dit is een gemengd verdrag, net zoals het in België een gemengd verdrag is. Zelfs degenen die dromen van herfederalisering, zouden geen stap verder zijn wat dit betreft. Bovendien zou dit slecht zijn voor onze buitenlandse handel. Ik kom net terug van India. Ik heb opnieuw heel veel mails gekregen van bedrijven die ontzettend tevreden zijn over de dienstverlening van Flanders Investment & Trade (FIT). Laat het ons zo houden.

Wat kan ik doen, collega Daems? Ik stel vast, als ik met collega Magnette op handelsmissie ga, dat hij de ambitie uitdrukt om in het spoor van Vlaanderen te gaan, en ik ben daar blij om. “Ik wil een exporterende deelstaat worden. Wij moeten veel meer expoteren.” Hij heeft die ambitie, hij doet dat met verve en met overtuiging. Ik ben altijd blij als ik hem de troeven van Wallonië zie uiteenzetten op het vlak van onderzoek en ontwikkeling, op het vlak van industriële vernieuwing, met hun landbouwproducten. Maar dan zeg ik: het is wel het een of het ander. Ofwel ga je mee in zulke akkoorden die zorgen dat ook de Waalse welvaart kan groeien dankzij export, want de Waalse markt is voor hen helaas nog kleiner dan de Vlaamse. Wij hebben buitenlandse markten nodig. Dan moet je consequent zijn.

Ik hoop ook dat hij wel eens in contact komt met zijn goede vrienden van Quebec. Na mijn reactie op de resolutie van het Waals Parlement, heb ik heel bezorgde reacties gekregen, én van Canada, én van Quebec, én van een pak Europese lidstaten die allemaal hun bezorgdheid uitdrukken. Ik vermoed dat hun zeer goede vrienden van Quebec ook nog wel eens met hen in dialoog zullen gaan. Het feit dat premier Trudeau, die toch niet kan worden verdacht een aanhanger te zijn van het wilde kapitalisme, dit ondersteunt en zelfs helemaal op het einde akkoord gaat met Malmström, om inderdaad een novum te installeren, om ICS te installeren in plaats van ISDS, een gemengd permanent tribunaal met beroepsmogelijkheid, met een goedkope mogelijkheid voor kmo’s om te procederen, kan wellicht ook een argument zijn.

Ik hoop vooral dat men in Wallonië beseft dat het in hun belang is. Het is niet alleen in ons belang, collega Vanlouwe. Uiteraard is het in ons belang, maar ook in het Waalse belang om dit akkoord te hebben. 99 procent van de douanetarieven valt weg. 92 procent valt weg voor de landbouwexport. Onze appelen en peren willen we op de Canadese markt brengen, na de boycot door Rusland. Er zijn opportuniteiten. Laat ons die grijpen.

Ik heb uiteraard alle respect voor de autonomie van Wallonië, maar dan natuurlijk een echte autonomie en geen autonomie met een hypotheek, met een veto, met blokkeringen, waarbij men niet alleen zichzelf blokkeert, maar waarbij men ook de andere deelstaten in dit land blokkeert. Dat is op dit ogenblik de situatie.

Zoals de minister-president heeft gezegd, is het in het belang van onze economie, vooral gericht op export, maar het is ook in het belang van de economie van Wallonië. Iedereen in dit parlement heeft de brief van de weekgeversfederaties gekregen, gaande van Brussels Enterprises, Commerce and Industry (BECI), Union Wallonne des Entreprises (UWE), Voka, Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO), Boerenbond, UNIZO en dergelijke meer. Zij hebben er telkens op gewezen hoe belangrijk het is voor onze economie, voor de economische groei en welvaart in ons land, voor de tewerkstelling en de creatie van werkgelegenheid. Iedereen heeft erop gewezen, het is van belang voor ons land, voor de werkgelegenheid. Ik hoop alleszins dat Wallonië met deze resolutie, met deze beslissing die genomen is, ons niet verder blokkeert maar ook zichzelf niet verder blokkeert. Er zijn andere landen in Europa – Roemenië, Bulgarije en zelfs Nederland – die bemerkingen hebben met betrekking tot dit CETA-verdrag, maar ze gebruiken dit verdrag wel om andere zaken te verkrijgen. Hier heb ik de indruk dat men gewoon om dogmatische redenen tegen dit CETA-verdrag stemt. (Applaus bij de N-VA)

De voorzitter

Mijnheer Daems, we hebben binnenkort een onderhoud. Ik zal u dan onderhouden over de samenwerking met andere parlementen.

Rik Daems (Open Vld)

Ik denk dat dat in dit geval een opportuniteit is om een bolleke te wassen.

De voorzitter

Ik zal het hebben over welke inspanningen we de vorige legislatuur gedaan hebben. Ik mag me hier niet in het debat moeien.

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.