U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 27 april 2016, 14.02u

Voorzitter
De voorzitter

De heer Vandenberghe heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega’s, voor de zoveelste keer kwam de voorbije dagen het probleem van het plastic afval in de media. Wie las de artikels niet over de aangespoelde potvissen vol plastic? Wie heeft het interessante artikel in het vakblad Mo* niet gelezen, dat te rade ging bij verschillende wetenschappers om te peilen naar de situatie in Vlaanderen en België vandaag?

Die Vlaamse studies geven een hallucinant beeld van de situatie in ons land. Elk jaar komt er meer dan 20.000 ton plastic afval terecht in onze Noordzee. Op het strand is dat per kilometer 50 kilogram plastic afval. Als je een wandeling doet van een uurtje, kun je ongeveer 200 kilogram afval buitmaken.

Een andere hallucinante vaststelling: 80 procent van alle afval die in de Noordzee terechtkomt, komt van de waterlopen in ons land. De studie over de waterzuiveringsinstallaties zegt dat amper de helft van de microplastics – de kleine deeltjes plastic die in cosmeticaproducten zitten, in tandpasta en na een wasbeurt ook in synthetische kledij – door die waterzuiveringsinstallaties wordt tegengehouden. Die microplastics komen terecht in onze voeding via mossels, oesters en vissen. Zo is de trieste cirkel rond. Wij eten ons eigen plastic afval op.

Minister, welke initiatieven zult u nemen, doeltreffende initiatieven met een aangepast actieplan waarmee u dat probleem aanpakt en waarbij u alle actoren betrekt, de industrie, de wetenschappers en ook de federale en Europese overheden? (Applaus bij sp.a en Groen)

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

Mijnheer Vandenberghe, u haalt terecht een probleem aan dat we allemaal kennen en waar we heel sterk op moeten inzetten. We doen dat ook en we zijn van plan om ook bijkomende acties te ondernemen. Ik zal even overlopen wat er op dit moment bestaat.

We werken samen met de verschillende landen en regio’s die aan de Noordzee liggen. We leven niet alleen op een eiland. Als je het probleem van de Noordzee aanpakt, moet je dat samen doen. OSPAR is een specifiek actieprogramma om plastic en afval in de zee aan te pakken. De OVAM is een van de partners die daar volop aan meewerkt.

We hebben een convenant ‘Visserij verduurzaamt’ afgesloten. Daarin organiseren we onder andere bijkomende containers afvalinzameling voor de visserij en wijzen we erop dat ze zich vooral moeten richten op het aan wal brengen van het afval en dat op een verantwoorde manier moeten recycleren.

Er is ook een proefproject waarbij we de blauwe zak niet langer beperken tot blikjes en plastic flessen. We verzamelen ook ander plastic. Dat proefproject loopt nog een tijdje, en als dat goed lukt, willen we dat opentrekken naar de rest van Vlaanderen.

Ook het Kustactieprogramma, dat wij op dit moment aan het uitwerken zijn, is heel belangrijk. Plastic maakt daar ook een onderdeel van uit. Dat gebeurt samen met de kustgemeenten. Wij zullen daar extra middelen en ondersteuning inzetten om iets te doen aan het afval, en dus onder meer het plastic, dat zich bevindt aan de kustlijn.

De microplastics en het zuiveren van het water zullen wij samen met de waterzuiveringsmaatschappijen verder opnemen. In het verleden is dat al gebeurd. Dat bleek niet zo’n evidente klus. Er wordt over de hele wereld mee geworsteld. Hoe kunnen die heel kleine plastic- en vezelfragmenten uit het water worden gefilterd? We zullen dat zeker met hen verder bespreken en op die manier de strijd tegen het plastic blijven aangaan. U weet dat voor ons uitvoeringsplan ‘Huishoudelijke en vergelijkbare afvalstoffen’ op dit moment het openbaar onderzoek is afgesloten en dat er ook verder wordt ingezet op het bestrijden van zwerfvuil en het laten rondslingeren van plastic. Ook dat actieplan wordt verder uitgevoerd met alle actoren maar ook met de bedrijven.   

Minister, door mij de voorbije maanden te verdiepen in de wondere wereld van het mariene afval, kan ik u alleen maar zeggen dat er geen vooruitgang wordt geboekt. Integendeel. Dat zijn heel interessante en goede acties, maar het zijn al te veel nog ad-hocacties. Dat is ook de grote ontgoocheling van die wetenschappers met wie ik dagelijks rond de tafel zit.

In het kader van alles wat met verpakkingsafval en met plastic zakken te maken heeft, kunnen er nog grote stappen vooruit worden gezet. Landen als Nederland, Frankrijk en Denemarken hebben al heel goede structurele maatregelen genomen die deze problematiek voor een groot deel aanpakken en die verbetering opleveren.

Minister, ik vraag dus nog eens heel concreet hoe u dit in de toekomst zult aanpakken, structureel en met een meerjarenplanning en met concrete acties die meetbaar zijn – want meten is weten! Dat antwoord heb ik van u niet gekregen.

De voorzitter

De heer Vandaele heeft het woord.

De heer Vandenberghe heeft natuurlijk gelijk: het probleem van de plastics en microplastics – de kleine korreltjes in cosmetica, tandpasta enzovoort – in zee is zeer groot. We kunnen ze moeilijk uit het rioolwater halen. Dus moeten we proberen ze te voorkomen. Maar, minister, dan zitten we bij productnormering en dus bij uw federale collega. Het moet dus in de eerste plaats daar gebeuren, en eigenlijk – laat ons eerlijk zijn – dringt een Europese aanpak zich hier op. Het enige wat wij u kunnen vragen, is om alstublieft vanuit de Vlaamse Regering te proberen om dit dossier in de goede banen te leiden, wat mij betreft liefst richting Europa.

De voorzitter

De heer Verstreken heeft het woord.

Johan Verstreken (CD&V)

Zwerfafval in zee is inderdaad, zoals de heer Vandenberghe en minister Schauvliege al zeiden, een hardnekkig probleem. In 2007 was ik aanwezig bij de opstartfase van het project ‘Fishing for Litter’. Dit had hier ook mee te maken. Een van de partners was de Stichting voor Duurzame Visserijontwikkeling (SDVO). Ik vernam in de commissie, bij de voorgaande besprekingen, dat een opvolging van dit project wordt bekeken. Dit zijn ook dingen die mee ondersteunend kunnen zijn. Minister, hebt u al informatie over een stand van zaken? Dat is namelijk ook niet onbelangrijk in het kader van de gestelde vraag.

De voorzitter

De heer Vanderjeugd heeft het woord.

Francesco Vanderjeugd (Open Vld)

Voorzitter, ik voel mij als West-Vlaming geroepen om iets te zeggen als het over de Noordzee gaat. Mijnheer Vandenberghe, uw bezorgdheid is terecht. Wij delen hem vanuit mijn fractie evenzeer. Natuurlijk is de Noordzee in hoofdzaak een federale bevoegdheid. We hebben ons Maritiem Ruimtelijk Plan, dat zes jaar geldig is. Soms is dat inderdaad te kort voor een langetermijnvisie. Vandaar dat onze liberale collega aan de overkant, staatssecretaris voor de Noordzee Bart Tommelein, vorige week zijn Noordzeeforum heeft gelanceerd. Dat forum hanteert een visie tot in 2050. Daar gaan we niet ad hoc te werk. We ontwikkelen daar een brede visie met alle actoren, overheden en dergelijke meer. Minister, zult u ook ingaan op de uitnodiging van onze staatssecretaris? Gaat u met onze regio proberen om met het federale niveau samen te werken?

De voorzitter

De heer Sanctorum heeft het woord.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde (Groen)

Ik merk dat het klassieke argument van de bevoegdheidsverdeling nog eens uit de schuif wordt gehaald. Ik zal nog een stapje verder gaan: het is vooral een Europese zaak. De Nederlandse overheid pleit al enkele jaren voor een ban op het gebruik van microplastics door cosmeticaproducenten. Een aantal heeft aangekondigd om dat gebruik uit te doven. Er is wel bereidheid in de sector, maar de politiek mag iets harder duwen.

Minister, ik stel voor dat u er bij de Europese Unie en de Europese Commissie op aandringt om die microplastics aan banden te leggen.

Mijnheer Vandenberghe, ik heb uw bezorgdheid gedeeld, maar ik ben het er niet mee eens dat u zegt dat andere lidstaten al veel meer hebben gedaan. Dat is helemaal niet juist. De objectieve cijfers tonen het tegendeel. We zijn kampioen wat betreft het ophalen en recycleren van plastic. We halen daar heel mooie resultaten. Dat betekent niet dat we geen bijkomende inspanningen meer moeten doen. Ik heb daarnet de bijkomende inspanningen opgesomd die binnen onze afvalbevoegdheid vallen.

Ik heb ook gewezen op de Europese samenwerking. Er is het actieplan OSPAR, dat misschien niet zo bekend in de oren klinkt, maar dat heel specifiek gaat over plastic afval in de Noordzee. Daarin staat hoe we dit met alle lidstaten en regio’s gelegen aan de Noordzee kunnen aanpakken. We zijn daar een actieve partner in via onze Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM).

Mijnheer Vandaele, u hebt gelijk wat betreft de productnormering. Ik heb al een aantal keren in de commissie aangehaald dat dit niet tot mijn bevoegdheid behoort.

Mijnheer Sanctorum, het verbod op die microplastics sluit daar ook bij aan. Vanuit mijn bevoegdheid kan ik dat alleen maar ondersteunen.

We hebben ook heel vaak contact met de staatssecretaris bevoegd voor de Noordzee, de heer Tommelein. Er zijn heel wat projecten lopende. Zo was er inderdaad het project ‘Fishing for Litter’, waarbij vissers tijdens het vissen ook afval uit de zee halen. Op die manier maakten ze de zee properder. Dat was een federaal initiatief waaraan SDVO aan meewerkte. SDVO bestaat ondertussen niet meer, maar we werken met staatssecretaris Tommelein en minister Peeters aan een opvolger van SDVO, samen met de sociale partners, die zelf de oprichting opnieuw gestalte moeten geven. Als er nieuwe initiatieven komen, zijn we graag bereid om daaraan mee te werken.

Mijnheer Vandenberghe, ik ben het met u eens dat we deze problematiek goed moeten opvolgen. We moeten actie ondernemen, en we doen dat ook. Ik geloof in dat kustactieprogramma. Dat zal ervoor zorgen dat er op de stranden veel minder afval en plastic aanwezig zal zijn. Dat zal al een grote stap vooruit zijn. De rest vraagt bijkomende actie.  

Minister, het verheugt me te kunnen concluderen dat over alle partijgrenzen heen dit thema leeft en dat dit verder moet worden aangepakt. Sp.a geeft het voorbeeld. Op 20 juni 2016 organiseren we in een symposium in het Staf Versluyscentrum, waar we met een aantal concrete acties naar voren zullen komen. Mijnheer Vanderjeugd, het zal u verheugen dat staatssecretaris Tommelein heeft toegezegd om daaraan mee te werken. De bruggen zijn gebouwd. Minister, ik nodig u uit om daar ook aanwezig te zijn opdat we binnenkort met constructieve nieuwe voorstellen naar dit parlement kunnen komen. Misschien kunnen we dan een voorstel indienen over alle partijgrenzen heen. (Applaus bij sp.a)

De voorzitter

Het symposium is alleen toegankelijk voor West-Vlamingen. (Gelach)

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.