U bent hier

De voorzitter

Bespreking

Dames en heren, aan de orde is het voorstel van resolutie van Gwenny De Vroe, Jelle Engelbosch, An Christiaens, Björn Anseeuw, Valerie Taeldeman en Piet De Bruyn betreffende het faciliteren van nieuwe woonvormen.

De bespreking is geopend.

Mevrouw Hostekint, verslaggever, heeft het woord.

Michèle Hostekint (sp·a)

De Commissie voor Wonen, Armoedebeleid en Gelijke Kansen besprak op 2 en 9 juli 2015 het voorstel van resolutie betreffende het faciliteren van nieuwe woonvormen. In haar toelichting benadrukte de hoofdindiener, Gwenny De Vroe, dat niemand vandaag om de vaststelling heen kan dat de bevolking groeit, ouder wordt en gezinnen meer verdunnen. Het aantal traditionele huishoudens vermindert en het aantal nieuw samengestelde gezinnen, maar veel meer nog, het aantal alleenwoners neemt alsmaar toe. Tegelijk blijft Vlaanderen verder verstedelijken en wordt de open ruimte schaarser. Deze evoluties kunnen dan ook niet anders dan verregaande gevolgen met zich meebrengen op het vlak van wonen.

De overheid moet met deze parameters rekening houden bij het realiseren van het toekomstige woonaanbod, maar ook om het bestaande woonaanbod efficiënter te gebruiken. De Vlaming heeft altijd zeer groot gewoond en het kan best een maatje kleiner zonder dat het problematisch moet worden. Heel wat huizen lenen zich perfect om op te delen in verschillende aparte woonentiteiten of om te transformeren tot woningen met een aantal gemeenschappelijke ruimtes. De hoofdindiener concludeert dat er dan ook nood is aan een actualisering van het huidige decretale kader om een aantal obstakels weg te werken die de nieuwe vormen van wonen in de weg staan.

Zo is een echte definitie van ‘gemeenschappelijk wonen’ bijvoorbeeld nog niet vastgelegd. Iemand die momenteel in een project van gemeenschappelijk wonen stapt, kan onbedoeld het slachtoffer worden op het vlak van sociale uitkeringen of sociale rechten, omdat hij of zij niet beschouwd wordt als een alleenstaande maar als een samenwonende.

Het voorstel van resolutie zou ook een weerslag moeten hebben op de sociale huisvesting, in die zin dat het vandaag te veel aanbodgericht is. Niet onbelangrijk: het voorstel van resolutie omvat niet enkel de bevoegdheid Wonen maar ook Ruimtelijke Ordening. Er bestaan nog te veel maatregelen die achterhaald zijn door de feiten.

Het voorstel van resolutie beoogt dat iedereen zou moeten kunnen kiezen voor de meest passende leefvorm. Gemeenschappelijk wonen moet dus niet de nieuwe norm worden, maar moet mogelijk worden gemaakt zodat niemand in onwettelijke toestanden van samenwonen wordt gedwongen.

Het voorstel van resolutie heeft ook een ecologische dimensie, want kleiner wonen wordt sowieso de opdracht voor de Vlaming. Gemeenschappelijke woonprojecten of het opdelen van bestaande woningen leidt tot een rationeler gebruik van het woonpatrimonium en tot een kleinere ecologische voetafdruk.

Het voorstel van resolutie vraagt concreet zeven zaken. Enkele daarvan, zoals het waarborgen van minimumnormen, het in kaart brengen van problemen die nieuwe woonvormen ondervinden, het definiëren van nieuwe begrippen als cohousing of samenhuizen, en de weg vrijmaken voor alternatieve en innoverende woonconcepten, werden al vernoemd. Daarnaast wordt aangedrongen op de mogelijkheid om specifieke samenhuiscontracten of huurcontracten sui generis aan te bieden en om met de Federale Regering na te gaan of er een apart adres per huishouden kan worden toegekend.

Het voorstel van resolutie strekt er ook toe om proefprojecten te stimuleren in nieuw en bestaand woonpatrimonium. Tot slot wordt aan de Vlaamse Regering gevraagd om initiatieven te nemen om te informeren over de voordelen en mogelijkheden van alternatieve woonconcepten.

Tijdens de algemene besprekingen hebben de commissieleden weinig tot geen inhoudelijke opmerkingen geformuleerd bij het voorstel van resolutie. Mevrouw Christiaens, mevrouw Van Volcem, de heren de Kort, Hendrickx en Engelbosch, en ikzelf ondersteunen elk namens zijn of haar fractie het voorstel van resolutie. De commissie was het eens over de noodzaak van de aanpassing van de regelgeving, waarbij nieuwe woonvormen worden verankerd, alsook over de beleidsoverschrijdende aanpak. Er werd ook geopperd om hierover overleg te plegen met andere commissies.

De heer Engelbosch benadrukte dat erover moet worden gewaakt dat bij de nieuwe samenlevingsvormen en het opdelen van bestaande woningen bepaalde normen worden vastgelegd, zodat de goede kwaliteit van woningen en de omgeving gehandhaafd blijft.

Zelf heb ik het belang benadrukt van het decretaal verankeren van deze alternatieve woonvormen, ook in de Vlaamse Wooncode. Samen met mevrouw Moerenhout heb ik dan ook een amendement ingediend dat ertoe strekt te onderzoeken op welke wijze de nieuwe vormen van deelwonen in de Vlaamse Wooncode kunnen worden ingepast. Het amendement werd, net als het voorstel van resolutie, unaniem door de commissie aangenomen.

De voorzitter

Mevrouw De Vroe heeft het woord.

Voorzitter, ik wil de verslaggeefster, mevrouw Hostekint, van harte danken voor de correcte en uitvoerige verslaggeving. Ik verwijs graag naar een recent persbericht uit Kortrijk over de Prado-site, waarin een cohousingproject wordt aangekondigd. De schepen van Ruimtelijke Ordening, Wout Maddens, benadrukte dat hij gelooft in cohousing als een van de woonvormen van de toekomst. Dit nieuwe woontype stelt energiezuinigheid en duurzaamheid centraal en laat bovendien flexibiliteit toe. Dit was de perfecte bloemlezing van de uitgangspunten van ons voorstel van resolutie betreffende het faciliteren van de nieuwe woonvormen, die uiteraard meer omvatten dan enkel cohousing.

Het voorbeeld van Kortrijk, maar ook van een nieuw project dat werd aangekondigd in mijn eigen gemeente, Kampenhout, bewijst dat dit voorstel van resolutie geen dag te vroeg komt. Onze regelgeving beantwoordt immers onvoldoende aan de nieuwe maatschappelijke evolutie. Daarom richt ik mij niet alleen tot de minister van Wonen, maar uiteraard ook tot haar collega’s bevoegd voor de ruimtelijke ordening en de financiën. Ik richt mij ook tot de lokale besturen, die soms met argwaan kijken naar eigenaars die hun huizen willen opdelen of naar groepjes mensen die in een moderne constellatie willen samenwonen.

Cohousing betekent, ook voor beleidsmakers, coöperatie. Het verheugt me dat we vanuit het Vlaams Parlement het goede voorbeeld kunnen geven. In de commissie hebben we constructief overlegd en een amendering van mevrouw Hostekint en mevrouw Moerenhout, die vragen om bijkomend te onderzoeken op welke manier deze nieuwe vormen van deelwonen kunnen opgenomen worden in de Vlaamse Wooncode, heeft de steun van de andere partijen gekregen. Ik wil uiteraard alle collega’s hiervoor van harte bedanken.

Collega’s, mevrouw Hostekint verwees al naar het feit dat de volgende decennia de behoefte aan bijkomende wooneenheden alleen maar groter zal worden. Er is dus nood aan een actualisering van het huidige decretale kader om een aantal obstakels weg te werken. Zo moeten we duidelijk weten waar we het over hebben en die nieuwe vormen van gemeenschappelijk wonen definiëren. Tegelijkertijd moeten wij streven naar een reglementering die woonkwaliteit garandeert.

Vanuit onze liberale achtergrond benadruk ik graag de ideologische en ethische dimensie van dit voorstel van resolutie. Mensen moeten de vrijheid hebben te kunnen kiezen voor de leefvorm die bij hen past. Het is dus niet onze bedoeling om van gemeenschappelijk wonen een nieuwe norm te maken, maar wel om mensen die dat willen doen, geen strobreed in de weg te leggen.

Voorzitter, minister, collega’s, delen en in het geval van bestaande woningen opdelen, is het nieuwe hebben. Ik besluit met een warme oproep aan de ministers – we zullen dat in de commissie nog meermaals doen – om dit voorstel van resolutie snel tot uitvoering te brengen.

De voorzitter

De heer Engelbosch heeft het woord.

Jelle Engelbosch (N-VA)

Met dit voorstel van resolutie geven we een hoogdringende aanzet om de hele waaier aan mogelijke vormen van samenwonen in kaart te brengen en zetten we een belangrijk stap vooruit richting betaalbaar wonen.

Als meer dan de helft van de huurders op de privéhuurmarkt meer dan een derde van hun inkomen aan huur spenderen, dan behoeft dit voorstel van resolutie weinig extra motivering. De woonkosten kunnen delen, kan voor alleenstaanden het verschil maken tussen maandelijks niet rondkomen of wat meer ademruimte hebben om af en toe wat leuke dingen te doen.

Het voorstel van resolutie gaat veel verder dan dat. Naast het financiële aspect kan het voor sommigen ook een oplossing zijn tegen hun toenemende eenzaamheid, of is het een weloverwogen keuze om deel uit te willen maken van een woongemeenschap. De maatschappij is geëvolueerd, het traditionele wonen maakt steeds meer plaats voor flexibele woonvormen. We vragen een beleid dat de grijze zone waarin sommigen zich vandaag bevinden, wegwerkt.

Het is noodzakelijk om over de beleidsdomeinen heen samen te zitten. Het is niet enkel het woonbeleid; ook aspecten van fiscaliteit en ruimtelijke ordening moeten worden afgestemd op deze maatschappelijke evoluties.

Anderzijds willen we ook niet blind zijn voor de mogelijke risico’s en fiscale misbruiken. Daarom vraagt dit voorstel van resolutie om de mogelijke problemen in kaart te brengen en te onderzoeken hoe dit kan worden voorkomen.

Voor mijn fractie zijn vrijheid en vrijwilligheid essentiële voorwaarden, en ook dat we de minimumnormen inzake veiligheid en woonkwaliteit blijven garanderen.

De voorzitter

Mevrouw Christiaens heeft het woord.

An Christiaens (CD&V)

Met dit voorstel van resolutie spelen we in op de evoluties die zich voordoen op de woonmarkt. De manier van wonen is veranderd. Er wordt kleiner gewoond. Er zijn ook evoluties in gezinsvormen. Er zijn nieuw samengestelde gezinnen. Er is dus nood aan allerlei nieuwe woonvormen. Met dit voorstel van resolutie spelen we daarop in en ook op het gebrek aan ruimte in Vlaanderen. Daar hebben we steeds meer nood aan. We moeten die ruimte zo optimaal mogelijk invullen. Zo is dat voorstel van resolutie essentieel om het juridische kader te maken.

Er zijn al een aantal praktijkvoorbeelden van nieuwe woonvormen, al zijn die nog beperkt. Maar onbekend is onbemind. De geïnteresseerden stoten op veel grenzen. De CD&V-fractie hoopt dat dit voorstel van resolutie kamerbreed wordt goedgekeurd, en dat op korte termijn werk wordt gemaakt van een juridisch kader, om nieuwe woonvormen te kunnen creëren voor degenen die dat willen en er nood aan hebben.

De voorzitter

Mevrouw Moerenhout heeft het woord.

Ook Groen is heel tevreden met dit voorstel van resolutie. Het is een eerste, maar belangrijke stap in een traject dat moet uitmonden in een aangepaste regelgeving, zodat samenhuizen zal worden aangemoedigd in plaats van belemmerd, zoals vandaag enigszins gebeurt.

Dat is ongelooflijk belangrijk, want een huis huren of kopen met meerderen is een maatschappelijke trend in volle opgang. Dat maakt het mogelijk voor veel mensen om alsnog betaalbaar en kwalitatief te wonen.

Kort wil ik daar nog aan toevoegen dat we vanuit de oppositie tevreden zijn dat ons amendement wordt gesteund. Daarin wordt gevraagd om die nieuwe definitie van samenhuizen ook expliciet op te nemen in de Vlaamse Wooncode. Dat is zeer belangrijk omdat dit, in tegenstelling tot de Waalse en de Brusselse Wooncodes, bij ons nog niet het geval is. Het is van tel op het moment dat je een lening bij de bank wil aanvragen.

Groen is dus tevreden over dit voorstel van resolutie en steunt het.

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De bespreking is gesloten.

We zullen straks de hoofdelijke stemming over het voorstel van resolutie houden.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.