U bent hier

"In de lijn van de tijd" - Tekstversie

[Quote Jan Peumans] Dit parlement is het product van een droom over autonomie - een autonomie die door vele generaties van Vlamingen is nagestreefd en waaraan enorm veel maatschappelijke en politieke energie is besteed. Het is bekend: voor de Vlamingen waren veertig jaar geleden taal en cultuur de voornaamste bekommernissen, de Franstaligen hadden toen vooral oog voor hun economische ontwikkeling. Ondertussen zijn de geesten aan beide zijden van de taalgrens gerijpt en liggen de aspiraties stukken hoger.

[Muziek]

[VOICE OVER] De jaren 60. Jaren van protest, van marsen op Brussel. De lang bevochten eis van de Vlamingen voor meer culturele autonomie krijgt politiek gevolg.

[Jingle]

[VOICE OVER] De regering Eyskens werkt de eerste staatshervorming af, waardoor België wordt ingedeeld in drie cultuurgemeenschappen. Elke gemeenschap krijgt een eigen cultuurraad met een beperkte vorm van politiek zelfbestuur.

[Quote Gaston Eyskens] De unitaire staat, met zijn structuur en zijn werkwijze, zoals die thans door de wetten nog geregeld zijn, is door de gebeurtenissen achterhaald. De gemeenschappen en de gewesten moeten hun plaats innemen in vernieuwde staatsstructuren, die beter aangepast moeten zijn aan de eigen toestand van het land.

[Jingle]

[VOICE OVER] Een jaar later, op 7 december 1971, komt de Nederlandse Cultuurraad voor het      eerst samen en wel in het Nationale Parlement. De Cultuurraad zal een belangrijke bijdrage leveren tot de democratisering van het Vlaamse culturele leven en de bescherming van de Nederlandse taal. De CVP'er Robert Vandekerckhove is de eerste voorzitter.

[Quote Robert Vandekerckhove] Ik dank de leden van deze vergadering voor de grote eer die me toevalt en de taak die me wordt opgedragen. Ik zal trachten deze opdracht met nauwkeurigheid te vervullen.

[VOICE OVER] Alle ideologische en filosofische strekkingen moeten daarbij aan bod komen.

[Quote Jan Bascour] Op een zeker ogenblik, nietwaar, heb ik de wens uitgedrukt dat de Cultuurpactwet zo vlug mogelijk zou gepubliceerd worden in het Staatsblad. Ik geloof dat dat een noodzakelijkheid is om aan alle filosofische strekkingen in het Vlaamse land aan te tonen dat zij tot volle ontplooiing kunnen komen daardoor.

[Jingle]

[VOICE OVER] Met een eigen zegel krijgt de Raad zijn eerste logo en met de Guldensporenviering op 11 juli heeft Vlaanderen zijn eigen officiële feestdag.

[Quote Maurits Coppieters] Ik geloof dat 11 juli altijd een hoogdag is. Als we zien in welke jaren de viering van 11 juli naar boven gekomen is... Dat was dan vooral na de Eerste Wereldoorlog met de fronters, dan waren er veel zwaardere, veel scherpere verdeeldheden dan nu, wat nooit belet heeft dat de hoogdag gevierd werd in de zin van 'wij moeten uit de unitaire verdrukking en wij moeten naar zelfbestuur'.

[Jingle]

[VOICE OVER] In 1978 moest dat zelfbestuur er komen onder impuls van de Vlaamse voorvechter Hugo Schiltz. Maar Leo Tindemans slaagt er niet in het Egmontpact door het parlement te krijgen. De premier trekt daaruit zijn conclusie.

[Quote Leo Tindemans] Ik ga van deze tribune weg! Ik ga naar de koning! En ik bied het ontslag van de regering aan. [Applaus]

[Jingle]

[VOICE OVER] In 1980 wordt de Vlaamse feestdag voor het eerst gevierd in het Brussels stadhuis. Het begin van een lange traditie. Maar ook in 1980 wordt de laatste hand gelegd aan de tweede staatshervorming. In zijn 11 juli-toespraak van 1980 onderstreept voorzitter Rik Boel dat er geen sprake mag zijn van toegevingen op het vlak van de onthaalregeling voor anderstaligen.

[Quote Rik Boel] Als voorzitter van de Raad, waarin alle vertegenwoordigers in het Parlement van onze Cultuurgemeenschap zetelen, wil ik allen, tot welke partij zij ook behoren, oproepen om nooit, onder welk beding ook, een wettekst goed te keuren, die aan de faciliteiten meer inhoud zou geven, dan de loutere onthaalregeling, die oorspronkelijk werd voorzien.

[VOICE   OVER]   De   tweede   staatshervorming   van   1980, draagt   de   persoonsgebonden  bevoegdheden  als  gezondheid  en  welzijn  over aan  de cultuurgemeenschappen  die  men voortaan 'gemeenschappen'  noemt.  Tegelijkertijd  wordt  ook  de  gewestvorming  definitief doorgevoerd; het Vlaamse en Waalse Gewest en in 1988 ook het Brusselse gewest. Deze gewesten krijgen plaatsgebonden bevoegdheden waaronder ruimtelijke ordening, huisvesting en in het bijzonder economie.

 [Quote Martine Goossens] Tegelijkertijd worden ook die gewesten opgericht, die gewesten die dus inderdaad die economische bevoegdheden moeten krijgen, waarop Wallonië op uit was. En wat heeft men dan aan Vlaamse kant gezegd? 'Kijk, we gaan het niet ingewikkeld maken. We  gaan die twee parlementen - gemeenschapsparlement en gewestparlement - samenvoegen en we hebben nog maar één Vlaams parlement', dat toen een beetje spijtig, nog niet de naam  van parlement kreeg, maar de naam van Vlaamse Raad.    

 [VOICE OVER]   De raden  hadden  ook een  eigen  regering, executieve  genaamd.  Op  22 december 1981 legt de eerste Vlaamse executieve de eed af voor de Vlaamse Raad. Gaston Geens is er de voorzitter van.

[VOICE OVER] Het logo van de Cultuurraad wordt gewijzigd in dat van de Vlaamse Raad.

[Quote   Frans   Grootjans] Het   toekennen   van   eigen   parlementaire   instellingen   aan   de gemeenschappen en de gewesten heeft niet alleen hun geldingsdrang op gang gebracht, maar    ontwikkelt geleidelijk ook een dynamiek die onafwendbaar zal uitmonden in een veel grotere autonomie, dan in 1980 werd voorzien. Maar als men nog lang verzuimt dit streven naar meer

zelfbestuur grondwettelijk in de juiste banen te leiden, dan gaat men regelrecht naar een  confrontatie, hetzij tussen de gemeenschappen onderling, hetzij tussen de gemeenschappen enerzijds en de nationale regering anderzijds.

[Jingle]

[VOICE OVER] Na de verkiezingen van 13 december 1987 is de tijd rijp voor een verdere stap in de federale uitbouw van de Belgische staat. Onder het premierschap van Wilfried Martens wordt in 1988 de derde staatshervorming afgewerkt. Gewesten en gemeenschappen krijgen meer bevoegdheden waaronder onderwijs. De basis wordt gelegd voor de fiscale autonomie.

[Quote Wilfried Martens] Als deze wet is uitgevoerd, samen met de financieringswet en met aanvullende bevoegdheden, die in de herfst zullen worden goedgekeurd door het parlement, dan leven wij in een federale staat, dat staat vast.

[VOICE OVER] Toch wordt snel duidelijk dat ook nu de staatshervorming niet volledig is afgewerkt.

 [Quote Jean Pede] Het is dankzij de Vlaamse beweging en al diegenen die er hun beste krachten voor gegeven hebben, dat er nu nog slechts enkele kankerplekken overblijven, waar mensen het moeilijk hebben om te beseffen dat ze in Vlaanderen leven. Bij vele Vlamingen leeft vandaag, en vooral op dit vlak, een gevoelen van onbehagen.

[Jingle]

[VOICE OVER] Wanneer de Vlaamse Raad op 7 december 1991 zijn 10-jarig bestaan viert, tooit het officiële wapenschild van de Vlaamse Gemeenschap, de uitnodiging voor de plechtige openingszitting. Een zwarte leeuw met rode tong en klauwen, afgebeeld in een gouden veld, wordt het nieuwe logo van de Vlaamse Raad. Een belangrijke hinderpaal bij de werking van de Vlaamse Raad blijft echter het dubbelmandaat. Dat bepaalt dat de leden van die Vlaamse Raad in de eerste plaats kamerleden en senatoren moeten zijn.

[Quote Louis Vanvelthoven] De derde fase omvat ook de afschaffing van het dubbelmandaat. Als voorzitter van de Vlaamse Raad zou ik met aandrang willen stellen dat deze belastende hypotheek op de werking van onze parlementaire instellingen prioritair moet worden gelicht. De invloed van de regionale beleidsvorming op de respectievelijke volksgemeenschappen is zo belangrijk geworden dat een eigen regionale volksvertegenwoordiging onontbeerlijk is geworden. Het ligt bovendien in de lijn van de verwachtingen dat de zelfstandig en rechtstreeks verkozen Vlaamse Raad een grote sprong vooruit maakt in de richting van een beter functionerende democratie, nog meer alert voor de werkelijke noden van het Vlaamse volk en minder geremd door betwistbare tradities.

[Jingle]

[VOICE OVER] De vierde staatshervorming in 1993, ook gekend als het Sint-Michielsakkoord, luidt het einde in van het dubbelmandaat. De Belgische staat wordt een volwaardige federale staat. De eerste zin van de grondwet die vroeger zei: 'België is ingedeeld in provincies' verandert in: 'België is een federale staat, samengesteld uit de gemeenschappen en de gewesten'.

[Jingle]

[VOICE OVER] In 1995 wordt met man en macht gewerkt aan de inrichting van een eigen gebouw. De Vlaamse Raad wordt ondergebracht in het gerestaureerde 'Hotel des Postes et de la Marine' dat is gelegen naast het federale parlement. De druk op de werken neemt fors toe want in mei van datzelfde jaar worden als gevolg van de vierde staatshervorming voor het eerst rechtstreekse verkiezingen georganiseerd voor een eigen Vlaams parlement dat toen nog Vlaamse Raad werd genoemd.

[Quote Eddy Baldewijns] De voornaamste opdracht die wordt ons van buitenuit en door de wet opgelegd. Wij zullen de eerste rechtstreekse verkiezingen van de Vlaamse Raad moeten voorbereiden en daar kunnen we niet onderuit. En dat betekent dus dat we, naar organisatie dit parlement daar zullen op moeten voorbereiden, naar personeelsformatie, naar statuut van het parlementslid zelf, maar ook dus naar die inhoudelijke materies, die ik al aangehaald heb, die moeten we meer voorbereiden, meer aankaarten, zodanig dat bij de volgende confrontatie met de Vlaamse mensen, wij ook bereid zijn en ook een warmte kunnen ondervinden, dat de mensen zelf weten wat er op het spel staat voor hen in de eerste plaats en niet voor de politiekers in de eerste plaats.

[VOICE   OVER]   Op   13   juni   1995   wordt   het   eerste   rechtstreeks   verkozen   parlement geïnstalleerd. Dat gebeurt noodgedwongen nog niet in een eigen huis maar opnieuw in de federale Kamer.

[Jingle]

[VOICE OVER] Op 17 maart 1996 is het dan zover. Het nieuwe gebouw van het Vlaams Parlement wordt plechtig in gebruik genomen. Voor dat gebeurt wordt nog een groepsfoto gemaakt samen met de Vlaamse Regering voor het gebouw. Voorzitter Norbert De Batselier maakt van de gelegenheid gebruik om op te roepen in het nieuwe huis ook te werken aan een nieuwe politieke cultuur.

[Quote Norbert De Batselier] Wie verhuist, neemt meestal alleen de goede inboedel mee. Met onze verhuizing is het in zekere zin ook zo. Een aantal ouderwetse gewoonten uit het verleden laten we best achterwege.     

[VOICE OVER] Eregast op de plechtigheid is federaal premier Jean-Luc Dehaene.

[Quote Jean-Luc Dehaene] Wel, dit is in ieder geval een mooi werkkader, maar het federale parlement is ook een historisch belangrijke plaats waar je goed kunt werken, dus elk werkt op zijn niveau en ik vind dat het ook zo goed is in een federale staat.

[VOICE OVER] We laten u het gebouw ontdekken, samen met architect Willy Verstraete.

[Quote Willy Verstraete] De openbare zittingszaal is als een soort theater in de binnenkoer van het laat 19de eeuws gebouw. We hebben omwille van de architectuur van de gevels, om die volledig zichtbaar te laten, het dak volledig in glas gemaakt. Bij zover dat er volledige transparantie is tussen de onderzijde van de gevels en de bovenzijde. Het dak is zo opgebouwd dat men geen structuur ziet. Het is bijna puur glas. Dat is een innovatie in de wereld dat we maar profieltjes hebben van 4 op 6 centimeter.

[Muziek]

[Quote Willy Verstraete] De polyvalente zaal is gescheiden met een akoestisch vlak, bestaande uit glas, om de perspectieven te behouden.

[Muziek]

[Quote   Willy   Verstraete]   We   komen   hier   in   de   Jan   Van   Eyckzaal,   één   van de   10 commissiezalen, variërend van 20 tot 60 personen, vandaar een tredevorm. Hier hebben wij een  prachtig  werk van  Fred  Eerdekens, die met ijzerdraad  en met het licht dat er op valt, schaduwkoppelwoorden heeft gemaakt, zoals 'mogelijk overbodig' en 'zichtbaar versluierd. We hebben hier een perfecte akoestiek, met een korte, maar lang genoeg durende nagalm. [Klapt in de handen]

[Muziek].

[VOICE OVER] Met het parlement wordt ook het logo vernieuwd:  het wapenschild van de Vlaamse Gemeenschap omgeven door een gestileerde weergave van  het nu  rechtstreeks verkozen parlement.

[Jingle]

[VOICE OVER] In 1999 worden in het Vlaams Parlement een aantal belangrijke resoluties goedgekeurd, waarin wordt gepleit voor verdere stappen in de staatshervorming.

[Quote Karel De Gucht] Ofwel komt het er nu op een rationele basis, tussen democratische partijen, ofwel verschuift het naar de toekomst en dan denk ik dat het debat alleen maar irrationeler zal worden, alleen maar pujadistische elementen in zich zal krijgen en dat uiteindelijk diegene, die daarvan de rekening zal betalen, de zwakste groep is in dit land en dat zijn juist onze Waalse landgenoten. Ik dank u.

[Jingle]

[VOICE OVER] Ondertussen gaat het politieke werk verder. In 2001 applaudisseren de federale kamerleden voor zichzelf. Ze hebben immers het Lambermontakkoord goedgekeurd en daarmee de weg geopend voor de vijfde staatshervorming. Het Lambertmontakkoord hevelt bijkomende bevoegdheden over naar de gewesten en gemeenschappen. Zo wordt de gemeente- en provinciewet een regionale bevoegdheid. Ook landbouw, zeevisserij en buitenlandse handel worden geregionaliseerd. Daarnaast voorziet het in een verdere financiering van de gemeenschappen. Allemaal meer werk dus voor het Vlaams Parlement.

[Jingle]

[VOICE OVER] Al dat werk vereist ook meer logistieke steun én extra ruimte. Die komt er met het Huis van de Vlaamse Volksvertegenwoordigers dat vroeger de hoofdzetel van de Postcheque onderdak bood. Het gebouw, dat kantoorruimte biedt aan de parlementsleden en hun medewerkers, wordt op 11 juli 2002 plechtig in gebruik genomen. Voorzitter Norbert De Batselier grijpt de gelegenheid aan om te pleiten voor het opstellen van een eigen Vlaamse grondwet.

[Quote Norbert De Batselier] Als overtuigd federalist, lijkt het mij, na bijna tien jaar federaal België, het juiste moment om Vlaanderen juridisch ook de mogelijkheid te geven om een grondwet uit te schrijven, die de fundamentele bepalingen bevat over de inrichting en de werking van onze eigen instellingen.

[Jingle]

 [VOICE OVER] Doorheen zijn bestaan heeft het Vlaams Parlement altijd de ambitie gehad om voor iedereen een open huis te zijn. Voor jong en oud worden rondleidingen georganiseerd. En ook cultuur speelt een rol. Zo was er in 2004 een grote tentoonstelling rond het werk van Panamarenko en stond twee jaar later Jan Fabre centraal. Aan verdienstelijke Vlamingen reikt het Vlaams Parlement Gouden Erepenningen uit. Daarmee worden personen gehuldigd die zich langdurig en aanwijsbaar verdienstelijk hebben gemaakt en hierdoor de Vlaamse Gemeenschap uitstraling geven. In  2008 wordt voor het eerst ook het Festival van de Politiek georganiseerd, een groot volksfeest in het Vlaams Parlement.

[Quote Marleen Vanderpoorten] De idee is dus vooral mensen laten debatteren met politici, aten zien waar politiek zich mee bezig houdt en ze duidelijk maken dat politiek zich heel erg moeit met hun dagelijkse leven.

[VOICE  OVER]   Veel   culturele  evenementen   gaan   door  in   de   Loketten  van   het  Vlaams Parlement. Daarbij komt ook muzikaal talent aan bod.

[Jingle]

[VOICE OVER] In 2010 kiest het parlement voor een nieuw logo. Het logo staat voor een fris en modern parlement dat open communiceert met Europa en de wereld. Dit alles biedt een geschikt kader om internationale gasten te ontvangen.

[Jingle]

[VOICE OVER] Ondertussen bereidt het parlement zich voor op de uitwerking van de zesde staatshervorming en een nieuwe overdracht van bevoegdheden.

[Quote Jan Peumans] Een volgende belangrijke stap in het streven naar autonomie, is bezig gezet te worden, als ik het zo mag uitdrukken. Hopelijk wordt de zesde staatshervorming in de loop van de volgende maanden en jaren in de grondwet opgenomen, maar het is nu al duidelijk dat die zesde staatshervorming zeker niet de laatste stap is. Dat werd trouwens ook al door verscheidene bewindsvoerders én opiniemakers, in Vlaanderen en ook in Wallonië, gezegd. We zijn er in elk geval van overtuigd dat we ook in de toekomst met onze Waalse, Duitstalige en Brusselse vrienden verdere stappen in die richting zullen zetten.

[Jingle]

[VOICE OVER] Intussen is de zesde staatshervorming politiek rond. Het politiek zwaartepunt is verlegd van de federale staat naar de gemeenschappen en de gewesten. Het Vlaams Parlement is er klaar voor.