U bent hier

De voorzitter

De heer Verstreken heeft het woord.

De heer Johan Verstreken (CD&V)

Deze vraag is al een tijd geleden ingediend, nog voor de perikelen rond Blatter en de FIFA in de pers kwamen. Ik stel ze toch, omdat er nog een andere invalshoek is dan de FIFA alleen.

Dat de toewijzing van de organisatie van het WK voetbal aan Qatar omstreden is, is al eerder bekend. Uit verschillende incidenten is meermaals gebleken dat het land het niet zo nauw neemt met de internationale mensenrechten en de persvrijheid. Begin mei pakte Qatar journalisten op van de Duitse openbare omroep ARD tijdens de opnames van een documentaire over de controversiële organisatie van het WK voetbal. Het beeldmateriaal werd verwijderd en de ploeg werd gearresteerd toen ze interviews afnam van arbeiders die aan de voetbalstadions bouwden. De journalisten mochten pas na vijf dagen het land verlaten. Enkele weken later werd een BBC-ploeg in Doha opgepakt. Die wilde een reportage maken over de leefomstandigheden van de arbeiders die aan de WK-stadions werkten. Ook deze journalisten moesten twee dagen in de cel blijven en kregen hun materiaal niet terug. In de vorige legislatuur ondervroeg ik reeds de minister van Sport over de leefomstandigheden van de arbeiders. De minister antwoordde toen dat de FIFA van geen enkele organisatie of geen enkel evenement dat onder haar auspiciën plaatsvindt, mag accepteren dat de medewerkers in mensonwaardige omstandigheden moeten werken. De FIFA mag van het kandiderende land minimaal eisen dat het de internationaal geldende arbeidsomstandigheden en mensenrechten respecteert.

Minister-president, ik heb de volgende vragen voor u. In welke mate wordt met de Europese collega’s nagegaan dat Qatar zich houdt aan de internationale voorschriften en mensenrechten? In welke mate zal de Vlaamse Regering deze problematiek op Europees vlak aankaarten? De minister van Sport zou bij de VFV navraag doen over het standpunt dat de vertegenwoordiging van de Koninklijke Belgische Voetbalbond (KBVB) zal innemen ten aanzien van de FIFA met betrekking tot de leefomstandigheden van de arbeiders. Wat is het standpunt van de KBVB met betrekking tot de leefomstandigheden en de persvrijheid?

De voorzitter

Mevrouw Soens heeft het woord.

Mevrouw Tine Soens (sp·a)

Meer dan een jaar geleden beloofde de regering van Qatar beperkte hervormingen inzake arbeidsrechten van migranten door te voeren. Ondertussen is er bitter weinig veranderd voor de meer dan anderhalf miljoen arbeidsmigranten, zoals we konden lezen in een recente briefing van Amnesty International. In Qatar is er zowel wettelijk, beleidsmatig als in de praktijk weinig veranderd. Ze blijven afhankelijk van de genade van hun werkgevers. Ook aan de arbeidsomstandigheden schort er veel. Volgens schattingen van het internationaal vakverbond zijn er in vier jaar tijd ongeveer 1200 gastarbeiders omgekomen door arbeidsongevallen. Ze waarschuwen dat het dodental nog voor de aftrap van de wereldbeker in 2022 op 4000 zal staan. Iedereen zal de grafiek wel gezien hebben via de sociale media. FIFA moet prioriteit maken van de strijd tegen uitbuiting van arbeidsmigranten in Qatar en moet de autoriteiten van het land omroepen om snel hervormingen door te voeren.

Minister-president, denkt u meer in het algemeen niet dat de vragen omtrent de situatie van de arbeiders in Qatar in het kader van de organisatie van het WK voetbal ons land, de Europese Unie en de internationale gemeenschap zouden moeten aanzetten tot een bredere denkoefening over de kandidaatstelling, de selectie van het gastland en de uiteindelijke toewijzing van de organisatie van evenementen, in het bijzonder van sportmanifestaties aan bepaalde staten, met het oog op de eerbiediging van de mensenrechten? Misschien is dit eerder een vraag voor de minister van Sport.

Welke Vlaamse bedrijven hebben in het kader van het WK 2022 contracten binnengehaald? Maken deze bedrijven gebruik van onderaannemers die gastarbeiders in dienst nemen? Welke initiatieven hebt u genomen en neemt u ten aanzien van de Vlaamse bedrijven in Qatar om te vermijden dat zij gelieerd zijn aan ernstige mensenrechtenschendingen?

De voorzitter

De heer Van Overmeire heeft het woord.

De heer Karim Van Overmeire (N-VA)

De vraag die ik wou stellen, is dezelfde als de tweede vraag van mevrouw Soens. Er zijn natuurlijk de algemene principes en de algemene bekommernissen waar iedereen zich bij aansluit, maar wanneer daar Vlaamse bedrijven rechtstreeks of onrechtstreeks bij betrokken zijn, is er natuurlijk een meer directe band en misschien een mogelijkheid om, zeker op dat vlak, ervoor te zorgen dat een aantal wantoestanden uit de wereld worden geholpen.

De voorzitter

De heer De Croo heeft het woord.

De heer Herman De Croo (Open Vld)

Ik heb niets voor Qatar. Misschien zal men voetbal spelen met airco, ik weet het niet. Het treft mij wel dat wij principieel moeten zijn, maar het niet altijd zijn. Ik heb de indruk dat een minidelegatie binnenkort naar China gaat, dat een uitermate democratisch land is met een meerpartijenstelsel en waar niemand in de gevangenis terechtkomt.

– Rik Daems treedt als voorzitter op.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Het thema van de mensenrechten en goed bestuur in de sportwereld is een aandachtspunt voor de Europese ministers van Sport. Vlaanderen heeft er mee voor geijverd dat mensenrechten en de principes van goed bestuur als een prioriteit zijn opgenomen in het EU-werkplan voor sport voor de periode 2014-2017. In dat kader zullen de lidstaten een aantal principes met betrekking tot democratie, mensenrechten en arbeidsrechten formuleren en promoten bij sportorganisaties, zoals de FIFA. Meer specifiek werkte de EU-expertengroep good governance een aantal aanbevelingen uit over het promoten van deze fundamentele waarden in de gunningsprocedure voor grote evenementen.

De principes van goed bestuur voor sportorganisaties worden verder actief gepromoot. De Unie zal een waarden- en normenvergadering, een ‘pledge board’ creëren, waar internationale sportorganisaties zullen worden uitgenodigd om engagementen op het vlak van goed bestuur en mensenrechten te nemen. Dit is een goed initiatief. Deze werkzaamheden gebeuren in dialoog met de sportsector, onder andere met de FIFA. Daarbij zijn de ministers van Sport van oordeel dat de FIFA veel actiever de internationale mensenrechten en arbeidsstandaarden kan promoten bij de gastlanden.

Mevrouw Soens, als u het mij persoonlijk vraagt, dan vind ik inderdaad dat men dit in de voorwaarden en de bestekken bij de gunning zou moeten opnemen. Het lijkt mij elementair. Ik kan mij moeilijk inbeelden dat sport niet samengaat, niet alleen met de ethiek binnen de sportorganisaties – daar valt, mijnheer Verstreken, de laatste tijden ook wel een en ander over te zeggen –, maar natuurlijk ook met de ethiek in de werkomstandigheden en met andere ethische principes die bij de gastlanden moeten worden nageleefd.

Wij verwachten van de FIFA dat zij een sterke druk uitoefent op het land als afspraken over arbeidsomstandigheden niet worden nagekomen en er problemen zijn met de persvrijheid. Minister Muyters heeft dat ook al benadrukt in zijn antwoord op uw mondelinge vraag van 7 november 2013. De Union of European Football Associations (UEFA), als confederatie van de Europese leden-voetballanden van de FIFA, dringt daar ook sterk op aan. De FIFA zou, zoals u zelf aangaf, van geen enkele organisatie die of geen enkel evenement dat onder haar auspiciën plaatsvindt, mogen accepteren dat de medewerkers in mensonwaardige omstandigheden moeten werken.

Minister Muyters heeft op 13 februari 2014 op uw schriftelijke vraag over Qatar laten weten dat de Voetbalfederatie Vlaanderen, de Vlaamse vleugel van de KBVB, meermaals haar bezorgdheid heeft geuit, en dit zowel over de werkomstandigheden van de bouwvakkers die de voetbalstadions in Qatar moeten bouwen, als over de werkomstandigheden met betrekking tot het klimaat, de hitte waarin de voetballers hun wedstrijden zullen moeten spelen. De KBVB liet samen met meerdere Europese voetbalbonden, op voorzet van de Duitse bond, via de UEFA zijn ongerustheid kennen over de arbeidsomstandigheden van de werknemers in Qatar. De voorzitter van de UEFA heeft ook samengezeten met de voorzitters van de nationale vakbonden en met ngo’s, om de klachten en aanmerkingen te aanhoren, en verstuurde daarop een schrijven aan de heer Blatter, de voorzitter van de FIFA.

Ik ga ervan uit dat onze Vlaamse bedrijven die daar werken, werken volgens de normen van de Internationale Arbeidsorganisatie. Op het ogenblik zijn daar bij mijn weten twee grote spelers aanwezig: Besix en DEME. Ik heb geen enkele aanwijzing dat deze bedrijven niet correct omgaan met hun medewerkers. Ik heb ze maar enkele keren in het buitenland ontmoet. Er zijn hier, denk ik, mensen in deze zaal die al meer dan ikzelf heb kunnen vaststellen dat deze mensen de regels naleven, zoals het ook hoort.

Als zulke wereldorganisaties plaatsvinden, zou dit deel moeten uitmaken van de bestekken, zodat er geen discussie over kan zijn. Ik vind dit beschamend. Vooral als dit uitgaat van de sportwereld, die een voorbeeld zou moeten zijn op dat vlak.

De voorzitter

De heer Verstreken heeft het woord.

De heer Johan Verstreken (CD&V)

Minister-president, dank u voor uw klaar en helder antwoord. Het kan misschien interessant zijn dat het duidelijke standpunt van de Vlaamse Regering en van onze commissie wordt overgemaakt aan de bevoegde instanties, ik denk aan de KBVB. Zo kan de nieuwe of de zittende voorzitter dat ook meenemen naar de FIFA om dat daar duidelijk op tafel te leggen.

De voorzitter

Mevrouw Soens heeft het woord.

Mevrouw Tine Soens (sp·a)

Minister-president, dank u voor uw antwoord. Ik ben blij dat u bevestigt dat ethiek niet alleen in de sport nodig is maar ook in de organisatie van dergelijke sportevenementen. Ik hoor dat er twee grote Vlaamse bedrijven aanwezig zijn in Qatar. Zij zullen wellicht, uiteraard, zelf geen mensenrechtenschendingen doen. Maar misschien werken zij wel met onderaannemers. Als zij daar niet streng op toezien, is er altijd een kans dat de onderaannemers wel de arbeidsomstandigheden niet echt respecteren.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Ik vul nog iets aan. Het is u wellicht bekend dat er een rapport is van een speciaal rapporteur over humanitaire rechten van migranten, François Crépeau, voor de Verenigde Naties, die daarover een rapport had gevraagd. De Algemene Vergadering heeft dat rapport gepubliceerd. Daarin staat: “The Qatar 2022 Supreme Committee is responsible”, enzovoort. Ze hebben in Qatar tien principes uitgewerkt voor contractoren en subcontractoren. Die gaan weliswaar uit van het Qatarese recht maar ze gaan ook verder ‘in relation to enforcement’. En dan staat er: “The Special Rapporteur welcomes the commitment by the Committee to ethical recruitment and to developing employment standards in line with international human rights and labour standards. It is too early to say, however, how this will work in practice, as the World Cup construction projects have not yet started.” De VN zelf volgt het dus ook op. Het is goed dat er wereldwijd aandacht voor is ontstaan.

Je kunt nooit je hand in het vuur steken voor eender welke situatie in de praktijk, mevrouw Soens, maar van die twee bedrijven weet ik dat ze er alles aan doen om internationale standaarden na te leven. Zij zijn daar op vele vlakken een voorbeeld in. Maar het is natuurlijk hun individuele verantwoordelijkheid om dat op het terrein waar te maken.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.