U bent hier

Mevrouw Fournier heeft het woord.

Ik vind dat mijn vraag om uitleg een beetje aansluit bij die van mevrouw Remen. Het heeft namelijk ook te maken met middenstand, leegstand, een andere manier van aankopen, waarin e-commerce ook een belangrijke plaats zou kunnen innemen.

De problemen rond e-commerce zijn gekend. We hebben ze al verschillende keren aangehaald in de commissie. Ik vrees dat we de boot aan het missen zijn. In vergelijking met andere landen hinkt België voor een stuk achterop. In februari hadden we hierover al een discussie in de plenaire vergadering.

U hebt toen geantwoord dat heel veel bevoegdheden op federaal niveau zitten – wat klopt –, maar ook dat u aan het Agentschap Ondernemen had gevraagd om een professionele analyse te maken om te bekijken wat we daaraan in Vlaanderen kunnen doen. U verwachtte toen de analyse de eerstvolgende dagen, dus in de loop van februari.

Verder hebt u aan de sector gevraagd om een actieplan op te stellen op basis van een studie van UNIZO. Ik citeer even: “Met wat UNIZO in de studie van november vorig jaar naar voren heeft gebracht, samen met die externe analyse die het Agentschap Ondernemen nu aan het maken is, moeten we kunnen komen tot een actieplan in Vlaanderen waar de sector zelf voor 100 procent achter staat.”

Ondertussen is er iets gebeurd op federaal vlak. Minister Alexander De Croo is niet blijven stilzitten. Op 20 april 2015 stelde hij zijn beleidsnota Digital Belgium voor. In deze nota staat een belangrijk deel over het oprichten van een e-commerceplatform tussen de overheid en de e-commercesector. Via dit platform wil hij in dialoog problemen identificeren en werken aan oplossingen, bijvoorbeeld in termen van groeivriendelijke belastingen, innovatieve onlinebetalingssystemen en logistieke uitdagingen. Een eerste specifiek initiatief voor e-commerce is het mogelijk maken van nachtwerk. Kortom, op federaal vlak zijn de plannen duidelijk. De vraag dringt zich op wat Vlaanderen gaat doen.

Als uitsmijter hierbij stond een interessante quote in het UNIZO-magazine van trendwatcher Herman Konings: “Binnen de vijf jaar zal de lokale verkoop het online shoppen verslaan. Mensen zijn overdonderd door bits en bytes en hunkeren naar analoog contact.” Het is een opmerkelijke quote, die het belang aantoont van het samengaan van lokale verkoop en online shoppen. In zijn vorige boek ‘De tafel van 7’ ging hij trouwens ook al in op het belang van de retailsector in de e-commercewereld. Heel veel kansen blijven volgens hem nog onbenut.

Minister, ik heb mijn vraag om uitleg opgesteld op 21 april. Ondertussen heeft de federale minister van Werk Peeters bepaalde stappen gezet. Deze week nog was er een overleg tussen de sociale partners. Er werd een grote bereidheid getoond om de nachtarbeid, een van de problematieken rond e-commerce, mogelijk te maken. Hij maakt zich sterk dat het de bedoeling is om daarin tegen juli 2015 – redelijk snel – serieuze stappen te zetten en dat e-commerce duizenden jobs zou kunnen creëren.

Minister, er werd op het federaal niveau al heel wat gerealiseerd of gepland. Wat is hierin de rol van Vlaanderen? Op welke manier is Vlaanderen betrokken bij de federale plannen rond e-commerce?

Wanneer wordt het actieplan op basis van de studie van UNIZO en de analyse voorgesteld? Wat zijn de krijtlijnen van dit plan? Wat is de meerwaarde van dit plan als de federale minister een werkgroep heeft opgericht?

Op welke manier zult u er werk van maken om de lokale handelaars te betrekken in het verhaal van de e-commerce?

Plant u projectmiddelen vrij te maken om te experimenteren met kleinschalige projecten?

Mevrouw Remen heeft het woord.

Mevrouw Grete Remen (N-VA)

Voorzitter, minister, collega’s, in februari heb ik een actuele vraag gesteld uit een bekommernis, niet om de spectaculaire groei van de onlinehandel, maar wel om het feit dat de winsten uit onze economie verdwijnen naar het buitenland, met binnenlands shopverlies tot gevolg. Onze Vlaamse kmo’s moeten met gelijke wapens kunnen strijden met de buitenlandse concurrenten. Enkel als onze eigen e-commercebusiness sterk staat in binnen- en buitenland, kan e-commerce zorgen voor extra werkgelegenheid.

De sleutels liggen voornamelijk op federaal niveau, zoals mevrouw Fournier zegt. Deze week is er nog een rondetafelgespek geweest met werkgevers van de distributiesector en de vakbonden, om de mogelijkheid van nachtarbeid te bekijken. Hierbij moet worden gefocust op de sectoren die het nodig hebben en op wat belangrijk is. Het moet om duurzame en kwaliteitsvolle jobs gaan in de e-commerce. Met duurzaam bedoel ik dat we ons moeten durven af te vragen tegen welke prijs we onze Vlaamse en Belgische e-commerce een boost willen geven. Versta me niet verkeerd, maar we moeten ons afvragen of we wel willen dat die mensen voor ons ’s nachts werken, omdat wij als consument op onze wenken bediend willen worden. De argwaan in Vlaanderen is er. De werkomstandigheden bij Amazon en Zalando moeten we in het oog houden.

Ondanks het feit dat we laatbloeiers zijn, zoals mevrouw Fournier zegt, zijn we toch bezig met een inhaalmanoeuvre. In de global retail e-commerce index, de jaarlijkse rangschikking van het groeipotentieel van dertig landen op het vlak van e-commerce, is België de sterkste stijger. We zijn opgeklommen tot plaats negen, hoger dan Nederland zelfs. Nogmaals, de jobs moeten hier worden gecreëerd en de winsten uit onlinehandel moeten een meerwaarde bieden voor ons land. Ik kijk uit naar de analyse van het Agentschap Ondernemen, waarnaar u hebt verwezen, minister, en naar wat het concrete actieplan zal inhouden voor Vlaanderen.

Ik heb een bijkomende bezorgdheid voor de fysieke kleinhandel. Deze mensen mogen de boot van e-commerce niet missen. Het is gemakkelijker gezegd dan gedaan voor hen. Het opzetten van een webwinkel naast de fysieke winkel vergt heel veel kennis, werk en investering. Dat geldt ook voor het onderhoud van een onlinewinkel. Daarvoor moeten ze een beroep doen op hoogopgeleide profielen, die moeilijk vindbaar zijn op de arbeidsmarkt of hoge loonkosten meebrengen. Het is niet van niet willen, eerder van niet kunnen. De return on investment is absoluut niet zeker of duurt heel lang. De opbrengsten van de webshop laten vaak lang zich wachten.

Minister, laat die handelaars niet in de kou staan. Kunt u hen een gericht aanbod doen van middelen of incentives, zodat zij mee op de kar van e-commerce kunnen springen?

De heer Schiltz heeft het woord.

Collega’s, ik begrijp de bezorgdheden wel, maar ik wil ervoor waarschuwen dat we e-commerce niet als de vijand moeten zien, maar als een uitdaging en een mogelijkheid om nieuwe jobs te brengen en nieuwe handelsactiviteiten naar België te trekken. Ik onderken met elk van u dat de kmo-sector in ons land bijzonder groot is en dat ook de kleinhandelsactiviteiten zeer belangrijk zijn. Maar nogmaals, dat is iets anders. We moeten die niet tegenover elkaar zetten, maar kijken hoe we net die synergie kunnen bereiken.

De digitale agenda die federaal wordt uitgerold, stelt meteen een aantal uitdagingen scherp. Vandaag kunnen we niet anders dan vaststellen dat we achterop hinken. Een groot stuk van de sector is al naar Nederland getrokken, omdat daar wel bepaalde mogelijkheden zijn. Daar hebben onze kleinhandelaars ook niets aan. Minister, naast het federale luik, welk flankerend beleid kan Vlaanderen voeren, zonder aan dubbel werk te doen, maar om toch efficiënt en krachtdadig deze uitdagingen tegemoet te kijken?

Minister Muyters heeft het woord.

Ik begin met een uitgangspunt: voor mij moeten wij niet ondernemen, maar de ondernemers. Zij moeten de beslissingen nemen en de keuzes maken, wij moeten dat niet doen. Wat moeten we wel doen? Twee dingen. Ten eerste moeten we drempels wegnemen en ten tweede moeten we sensibiliseren, de ondernemers van een aantal zaken bewustmaken. Dat is onze rol als overheid.

Mijnheer Schiltz, u hebt het net nog naar voren gebracht. De rollen zijn mooi verdeeld: het wegnemen van drempels is grotendeels een federale bevoegdheid. Dat gaat om de hinderpalen die de competitiviteit van onze eigen handelaars, actief in e-commerce, in de verdrukking brengen ten opzichte van de buitenlandse collega’s.

Ik kijk naar wat Comeos onder de aandacht heeft gebracht. Ook in dit parlement werd dat reeds vroeger aangekaart. Ik zie een viertal knelpunten: de handhaving van fiscale regels ook voor buitenlandse aanbieders, de consumentenwetgeving die in België soms strenger is, het ontbreken van een online betalingssysteem, zoals iDEAL in Nederland, dat algemeen wordt aanvaard en vertrouwd, en de mogelijkheden van nachtarbeid. Die vier thema’s vragen federale maatregelen. U hebt gesproken over de intenties van minister Peeters en het plan van minister De Croo. Laat ons hopen dat zij de drempels meer en meer wegnemen, zodat onze handelaars en mensen die e-commerce willen doen, dat ook kunnen doen.

Wat kan Vlaanderen doen? Wij moeten ons uiteraard concentreren op onze bevoegdheden. De focus ligt op inspiratie. We hebben een lopend project Commerciële Inspiratie, waarbij we handelaars helpen om hun winkelconcepten aan te passen aan de noden van vandaag, met speciale aandacht voor de digitale dimensie. Dat loopt nog tot 2017. We hebben ook thematische peterschapsprojecten rond e-commerce, de SYNTRA-opleidingen webondernemer en projecten rond logistieke aspecten van e-commerce van het Vlaams Instituut voor de Logistiek. Dat zijn enkele voorbeelden van onze acties. Dat is ook onze job: opleiding en ondersteuning aanbieden.

Dat actieplan is effectief in opmaak. Het vertrekt vanuit de filosofie – misschien niet wat u verwacht – dat niet elke handelaar per se een webwinkel nodig heeft, maar dat elke handelaar wel moet nadenken over hoe hij omgaat met de uitdaging van e-commerce. Elke handelaar moet zich voldoende bewust worden van zijn specifieke ‘value proposition’ en het klantensegment van zijn handelszaak. De nood aan een actieve e-commercestrategie en het uitbouwen van een goede webwinkel is in sterke mate afhankelijk van factoren zoals prijsgevoeligheid en klantendemografie, die verschillen per sector en per product. In die zin kan een e-commercestrategie er evenzeer in bestaan doelbewust te kiezen om extra in te zetten op niet-digitale aspecten, zoals de ‘in store’-beleving of de dienst-na-verkoop.

In die zin zal ons actieplan erop gericht zijn handelaars te sensibiliseren en te wapenen zodat ze op verscheidene manieren, die passen bij de eigenheid van hun business, kunnen omgaan met de uitdagingen van e-commerce. De bedoeling is dat ze bij elke stap richting e-commerce bewust gaan reflecteren of die stap vanuit hun product en positie op de markt een meerwaarde is of niet.

Zoals gezegd, is het actieplan nog in ontwerp. We gaan voor drie luiken: sensibiliseren, oriënteren en faciliteren. Het gaat om het bewustmaken van het belang van online aanwezigheid en de uitdagingen, wegwijs maken via inspirerende voorbeelden, met tools om het beslissingsproces te onderbouwen. Dat is complementair met de federale plannen, die zich richten op het wegwerken van juridische, fiscale en parafiscale obstakels. We zullen dat in nauwe samenwerking met de ondernemersorganisaties in de markt zetten, mevrouw Remen. Daarvoor hebben we een goede traditie. Zij weten hoe ze hun leden moeten bereiken.

In extra middelen voor experimenten met kleinschalige projecten heb ik niet voorzien. Ik wil de middelen die we hebben inzetten op sensibilisering. We willen handelaars bewegen tot nadenken en hen eventueel tools geven om zich te positioneren.

Mevrouw Fournier heeft het woord.

Mevrouw Remen, u zegt dat we nachtarbeid in vraag moeten durven te stellen. Er is een verschil tussen het toelaten van nachtarbeid en het al dan niet toelaten van werken in erbarmelijke omstandigheden. Ik heb soms het gevoel dat u die twee aan elkaar koppelt. We moeten nachtarbeid toelaten, maar werken in erbarmelijke omstandigheden kan niemand tolereren. Het in vraag stellen van nachtarbeid vind ik wel een brug te ver. (Opmerkingen van mevrouw Grete Remen)

Minister, u hebt gelijk dat heel veel federale bevoegdheid is. Hopelijk zullen de federale ministers er snel werk van maken om het te kunnen uitvoeren.

Ik heb een beetje een dubbel gevoel. De lokale handelaar moet er ook open voor staan. Het initiatief ‘Commerciële Inspiratie’ dat u aanhaalt, is gegroeid vanuit West-Vlaanderen en is nu over heel Vlaanderen verspreid. We hebben dat ook in onze stad aan de handelaars aangeboden, en ik was een beetje ontgoocheld over het lage aantal inschrijvingen. Uw luik van het Vlaams plan over sensibiliseren en bewustmaken, is erg belangrijk. Soms is het huilen met de pet op. Er zijn nog steeds handelaars die geen e-mail hebben en die niet weten hoe ze met een computer moeten werken. Het is een beetje jammer dat die mensen niet meegaan in die tendens. Sensibiliseren, bewustmaken en faciliteren zullen erg belangrijk zijn. UNIZO of andere werkgeversorganisaties en de steden kunnen hierin een rol spelen.

Ik ben vol verwachting voor uw actieplan, maar u hebt niet gezegd wanneer het klaar zal zijn. Ik vrees dat u dat ook niet zult zeggen, omdat we dan weer te snel een opvolgingsvraag zullen stellen, en dat wilt u vermijden.

De heer Schiltz heeft het woord.

Minister, ik ben uitermate tevreden met uw antwoord. We delen dezelfde uitgangspositie. Het is aan de kleinhandelaars en het economisch weefsel om hierop te reageren, niet om massaal de e-commerce in te duiken maar wel om duidelijk hun positionering ertegenover te bepalen. De tendensen gelden ook voor grote winkels en winkelcentra waarin het boetiekgegeven steeds meer naar voren komt. Dat is voor de steden die in het buitenland geroemd worden, een uitermate grote troef. Het is zaak om handelaars net te overtuigen om niet te proberen een halfslachtige e-commercestrategie op te zetten, maar om zich juist harder te focussen op hun kernactiviteit. Dat biedt hun een toegevoegde waarde in het economisch weefsel.

Ik kijk uit naar uw instrumenten. Het is goed dat we ze een handje helpen. Kleinhandelaars hebben vaak minder bedrijfsstrategische instrumenten ter beschikking. Ze hebben ook niet de financiële slagkracht om externe expertise aan te werven. Als de Vlaamse overheid hun een toolbox kan aanreiken, dan hoeven ze de moderne ontwikkelingen op het gebied van e-commerce zeker niet te vrezen.

Mevrouw Remen heeft het woord.

Mevrouw Grete Remen (N-VA)

Ik heb ervoor gepleit om de jobs in het binnenland te houden. Nachtarbeid is zeker van belang, maar ook een flexibele arbeidsmarkt. De hoge loonkosten spelen hierin ook een rol. We kunnen er niet meer omheen. Ik bedoelde dat de nachtarbeid kwaliteitsvol en duurzaam moet zijn. Ik ben er zeker niet tegen omdat het een belangrijke tool is om e-commerce te ontwikkelen in Vlaanderen.

Minister Muyters heeft het woord.

Mevrouw Fournier, u hebt gelijk dat ik geen datum zal geven. Ik wil dit degelijk afwerken en met de werkgeversorganisaties bespreken zodat ze het mee uitrollen. Pas dan kan ik zeggen wat en hoe. Hoe sneller, hoe beter.

U geeft geen timing. Als het actieplan klaar is, wilt u er dan zelf mee naar de commissie komen? (Instemming)

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.