U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Segers heeft het woord.

Minister, op dinsdag 3 februari 2015 ging op de openbare omroep de nieuwe fictiereeks Tom & Harry van start. In vele Vlaamse huiskamers werd opnieuw genoten van kwaliteitsvolle fictie van eigen bodem, een van de kerntaken van de openbare omroep, waarin hij blijft slagen, ondanks de forse besparingen. Maar niet in alle huiskamers was dat het geval. Bij Slechtzienden en Blinden Platform Vlaanderen liepen vele boze reacties binnen omdat Tom & Harry niet wordt voorzien van audiodescriptie.

Volgens de huidige beheersovereenkomst – en bij de vorige vraag om uitleg hebt u daar ook naar verwezen – dient de openbare omroep één fictiereeks per jaar uit te zenden met audiodescriptie. In een reactie op de teleurgestelde uitlatingen van de kijkers, geeft de VRT aan dat er meer inspanningen dan het opgelegde minimum kunnen en zullen worden gedaan. Vriendinnen wordt momenteel uitgezonden met audiodescriptie en dat zal ook het geval zijn voor een fictiereeks in het najaar. De VRT zei ook dat het er vier zijn, maar dat het niet haalbaar is om dit voor elke fictiereeks te doen. Het feit dat het Slechtzienden en Blinden Platform Vlaanderen in de pers aandacht vraagt voor zijn verzuchtingen, onderstreept de nood aan een verdere intensifiëring van de toegankelijkheidsinitiatieven op de VRT. Deze mensen zijn ook belastingbetaler en moeten op dezelfde manier kunnen genieten van wat de openbare omroep aanbiedt, zo zeggen zij. De openbare omroep heeft een heel belangrijke rol en verantwoordelijkheid inzake inclusie voor alle mediagebruikers, ook voor diegenen met een functiebeperking. Ondanks het feit dat de VRT ter zake haar verantwoordelijkheid opneemt, moeten we op dat vlak nog een inhaalbeweging doen.

Minister, hoe ziet u de bepalingen over toegankelijkheidsinitiatieven in de nieuwe beheersovereenkomst? Overweegt u om het minimum aantal fictiereeksen dat met audiodescriptie moet worden uitgezonden, waar de VRT nu al meer doet dan voorzien, verder op te trekken?

De voorzitter

De heer Verstreken heeft het woord.

De heer Johan Verstreken (CD&V)

Voorzitter, ik sluit mij graag aan bij de vraag van mevrouw Segers. De VRT heeft inderdaad de laatste jaren heel wat inspanningen geleverd om televisieprogramma’s en series toegankelijk te maken voor blinden en slechtzienden door middel van audiodescriptie, een techniek waarbij tussen de dialogen en geluiden door een beschrijving wordt gegeven van belangrijke visuele elementen. Daar waar bij de bespreking van mijn vraag in 2007 over dit onderwerp nog technische en financiële obstakels de ontwikkeling van audiodescriptie tegenhielden, mochten we bij een volgende bespreking in de commissie in 2012 de eerste inspanningen van audiodescriptie bij enkele afleveringen van Witse toejuichen. De eerste reacties, ook bij blinden en slechtzienden, waren dan ook heel positief.

Als gevolg van deze ontwikkelingen werd in de beheersovereenkomst van de VRT 2012-2016 het engagement opgenomen om per jaar één kwaliteitsfictiereeks uit te zenden met audiodescriptie. Mijn respect voor het werk dat de VRT doet. Het is innovatief. Tijdens de vorige legislatuur zijn we er met deze commissie naartoe gegaan. Minister, uw rechterhand, die daar naast u zit, was er ook bij als ik mij goed herinner. We hebben daar echt wel indrukwekkende dingen gezien.

De afgelopen week waren veel blinden en slechtzienden ontgoocheld dat ze de nieuwe fictiereeks Tom & Harry niet via audiodescriptie konden volgen. Er kwamen wat klachten binnen.

Minister, hoever staat de ontwikkeling van audiodescriptie bij de openbare omroep? In welke mate is er nog ruimte voor uitbreiding? Ik weet dat koken geld kost. Wat is de oorzaak dat niet alle fictiereeksen van audiodescriptie kunnen worden voorzien? Gaat het om de kostprijs, technische mogelijkheden, de arbeidsintensiteit…? Zijn er creatieve oplossingen mogelijk? In welke mate heeft de openbare omroep contact met het Slechtzienden en Blinden Platform Vlaanderen voor de verdere ontwikkeling van audiodescriptie?

De voorzitter

De heer Meremans heeft het woord.

Ik sluit me ook aan, dat lijkt me logisch. De toegankelijkheidsinitiatieven bij de VRT zijn een stokpaardje van ons, onder andere van de heer Vandaele. De afgelopen tien jaar heeft de VRT stappen gezet, grote stappen zelfs, voor ondertiteling. Op het scherm haalt men bijna 100 procent. In 2015 zullen ook inspanningen worden geleverd om de ondertiteling te ontsluiten naar de sites. 

De VRT als openbare omroep moet ervoor zorgen dat haar programma’s zo veel mogelijk toegankelijk zijn voor personen met een handicap. Het toegankelijk maken van het aanbod moet een basisgedachte worden van de openbare omroep. In de aanloop naar de huidige beheersovereenkomst hebben we ook gezegd dat de VRT moet experimenteren met andere instrumenten ter bevordering van die toegankelijkheid, zoals audiodescriptie.

Conform de beheersovereenkomst moet de VRT één fictiereeks per jaar uitzenden met audiodescriptie. En momenteel zendt de VRT al twee fictiereeksen per seizoen uit met audiodescriptie. Zoals mevrouw Segers opmerkt, is het nu budgettair onhaalbaar om in audiodescriptie te voorzien voor alle fictiereeksen.

Op de site van de VRT lezen we over audiodescriptie, ik citeer: “In de praktijk moet de VRT daarvoor haar multikanaalseindregie aanpassen en moeten alle producties extra beschrijvingen toevoegen aan de dialogen. Ook hiervoor moeten overheid, omroepen en distributeurs samen regelingen treffen. Dat betekent immers extra investeringen voor de omroep. Tegelijk moeten de distributeurs ervoor zorgen dat ze een afzonderlijk audiosignaal ter beschikking kunnen stellen in de settopbox voor digitale tv.” Ik sluit me aan bij de opmerkingen van de heer Verstreken over de kostprijs van audiodescriptie.

Kunt u daar enige uitleg bij geven, minister? In uw beleidsnota hebt u aangekondigd dat u het gesprek wenst aan te gaan met de distributeurs over digitale decoders en ruimte voor audiodescriptie, gebarentaal enzovoort. Kunt u een stand van zaken geven? De N-VA is van mening dat de VRT een voorbeeld moet zijn en blijven in toegankelijkheidsinitiatieven. De volgende beheersovereenkomst moet daaraan ook voldoende aandacht besteden.

De voorzitter

Minister Gatz heeft het woord.

Minister Sven Gatz

Collega’s, in 2014 zond de VRT twee fictiereeksen van Eén, In Vlaamse velden en De Ridder, uit met audiodescriptie, wat inhoudt dat er een vertelstem is. Recent, in december 2014 en de eerste weken van dit jaar, werd ook Vriendinnen met audiodescriptie uitgezonden. De reeksen werden simultaan met de gewone uitzending op Eén op het kanaal van Ketnet na 20 uur uitgezonden. Dat kanaal zond ook heruitzendingen van de fictiereeksen met audiodescriptie uit. Slechtzienden konden via digitale televisie bij de uitzending op Eén ook de extra audiosporen oproepen, zodat ze de vertelstem konden horen. De dvd’s van deze reeksen krijgen standaard de audiodescriptieversie erbij.

De VRT hield in 2013 een bevraging bij de doelgroep om na te gaan of de gebruikers van audiodescriptie tevreden zijn over het aanbod bij de VRT. De resultaten van deze bevragingen toonden aan dat: ten eerste, de geleverde kwaliteit goed was, ten tweede, het oproepen van audiosporen via digitale televisie onvoldoende toegankelijk was, en ten derde, gebruikers graag gelijktijdig kijken met andere kijkers. De VRT speelde in op de resultaten en zond daarom sinds De Ridder de fictiereeks met audiodescriptie met vertelstem uit op het kanaal van Ketnet simultaan met de uitzending op Eén, zoals ik heb aangegeven.

U vraagt waarom het moeizamer vordert dan iedereen zou willen. De VRT heeft een uitgebreide opdracht uit te voeren als openbare omroep en moet, met de beschikbare middelen, keuzes maken. Momenteel kiest de VRT er wel duidelijk voor om voor haar audiodescriptieaanbod dubbel zoveel te doen als wat haar wordt gevraagd in de beheersovereenkomst, zoals is aangegeven. De VRT zendt dus twee reeksen met audiodescriptie uit per jaar, in plaats van één, zoals de beheersovereenkomst als minimum voorschrijft.

Ik ga over tot de vraag naar de perspectieven in de nieuwe beheersovereenkomst. Kunnen er bijkomende reeksen met audiodescriptie worden overwogen? In welke mate is er nog ruimte voor uitbreiding?

Zoals ik ook aanhaalde in mijn beleidsnota 2014-2019, zal ik de komende regeerperiode voortwerken aan de maximale toegankelijkheid voor personen met een sensoriële handicap van het kwaliteitsvolle media-aanbod dat in Vlaanderen aanwezig is. De nieuwe beheersovereenkomst moet nog worden gesloten. Het is te vroeg om nu al voorafnames te doen op het definitieve resultaat.

In dit kader geeft de VRT zelf ook aan dat ze haar aanbod zo toegankelijk mogelijk wil kunnen aanbieden voor iedereen in Vlaanderen, dus ook voor slechthorenden en slechtzienden. Voor personen met een visuele beperking heeft de VRT mij alvast aangegeven dat het aanbod met kwalitatieve audiodescriptie in principe nog vergroot kan worden. De VRT heeft de expertise daarvoor opgebouwd. Het optrekken van het audiodescriptieaanbod is een mooie verbintenis, maar hier staat natuurlijk ook een kostenplaatje tegenover, waarvoor de VRT extra middelen zou moeten kunnen vrijmaken. Momenteel is het dus nog te vroeg om hierover uitspraken te doen.

Wat betreft gesproken ondertiteling, geef ik graag mee dat de VRT haalt wat maximaal haalbaar is: bijna alle televisieprogramma’s worden met gesproken ondertiteling aangeboden. Momenteel moeten kijkers hiervoor wel nog een afzonderlijke settopbox gebruiken. Zoals ik in mijn beleidsnota heb aangegeven, zal ik over de toegankelijkheid van de decoders nog het gesprek met de distributeurs voeren.

Voor personen met een auditieve beperking is het zo dat momenteel meer dan 95 procent  van alle Nederlandstalige programma’s wordt ondertiteld via Teletekst 888. Het aanbod in Vlaamse Gebarentaal bestaat momenteel uit de programma’s van Karrewiet en Het Journaal van 19 uur, zoals wordt gevraagd door de huidige beheersovereenkomst. Dat wordt aangevuld met enkele specifieke programma’s die ook werden gebracht met Vlaamse Gebarentaal, zoals de intrede van de Sint op Ketnet.

Ten slotte geeft de VRT aan dat er wel nog inspanningen nodig zijn om de toegankelijkheid van het online aanbod te verbeteren. Maar ook daar werkt de VRT aan. Zo werd vorig jaar gestart met een voorleesknop op Radio2.be, om de verstaanbaarheid voor mensen met een lees- of visuele beperking van de geschreven teksten te verbeteren. De uitbreiding van de voorleesknop naar andere VRT-websites wordt momenteel onderzocht. De VRT volgt een traject om de beschikbare ondertitels ook maximaal te ontsluiten op haar websites.

De VRT nodigt, zoals u ongetwijfeld weet, het Slechtzienden en Blinden Platform en andere verenigingen van de betrokken doelgroepen uit voor haar toegankelijkheidsoverleg. Daar worden ideeën uitgewisseld en worden de belangengroepen op de hoogte gehouden van de vorderingen en plannen inzake toegankelijkheid van de VRT.

Telkens als de VRT een nieuwe reeks met audiodescriptie maakt, werkt zij samen met een proefpanel van blinden en slechtzienden. Daar kunnen mensen bij zijn van een vereniging zoals de Vereniging voor Blinden en Slechtzienden, aangesloten bij het Slechtzienden en Blinden Platform, en de Brailleliga. De VRT vraagt de panelleden echter in de eerste plaats om een beroep te kunnen doen op hun ervaringsdeskundigheid, niet als vertegenwoordigers van een vereniging.

Minister, het stelt me gerust dat u verder wilt inzetten op het zo toegankelijk mogelijk maken van het Vlaamse audiovisuele aanbod voor mensen met een functiebeperking. Ik ben ook blij dat de VRT daaraan graag wil voortwerken en het aantal zelfs wil optrekken. Maar in 2015 hebt u het budget voor die operationele doelstelling voor toegankelijkheidsinitiatieven verminderd met 138.000 euro, een indexatie van 8000 euro en een besparing van 130.000 euro. Ik hoor het u bijzonder graag zeggen, maar voor de VRT wordt het een moeilijke zaak om al die ambities waar te maken.

Toch moet het gebeuren. Het is ondenkbaar dat mensen met een functiebeperking geen toegang hebben tot het aanbod van de VRT. Ik ben ook blij met uw antwoord over het overleg. Het is goed dat de VRT overlegt met de betrokken actoren. Het is ook belangrijk dat u zelf, voor de nieuwe beheersovereenkomst wordt afgesloten, overlegt met GRIP vzw(Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een Handicap), de Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties (Fevlado) en het Slechtzienden en Blinden Platform.

De heer Johan Verstreken (CD&V)

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik ben blij dat u onze bekommernissen deelt en dit verder opvolgt.

De voorzitter

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.