U bent hier

Mevrouw Pira heeft het woord.

Mevrouw Ingrid Pira (Groen)

Op het ogenblik dat ik de vraag opstelde, wist ik niet dat het zo actueel zou worden. Ik kende uiteraard de agenda van de Vlaamse Regering niet.

Minister, in de beleidsnota Binnenlands Bestuur 2014-2019 kondigt u aan dat u in het voorjaar van 2015 modellen zult voorstellen waarbij het OCMW geïntegreerd wordt in de gemeente en waarbij de gemeenteraad het lokaal sociaal beleid bepaalt. Intussen is dat gebeurd. U hebt gekozen voor een model voor alle gemeenten en steden, ongeacht in welke evolutie van samenwerking ze zitten, ongeacht hoe groot ze zijn. Hoewel er in het regeerakkoord een uitzondering was voor de centrumsteden, die vrijwillig konden kiezen, wordt die maatregel nu ook daar opgelegd.

U had gezegd dat dat in overleg zou gebeuren met de sector. In dezen is dat de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG). Ik zie op de website dat ze aan een ronde van Vlaanderen beginnen vanaf 28 januari. In die zin vind ik de timing van de beslissing van de Vlaamse Regering eigenaardig. U beslist afgelopen vrijdag één model op te leggen aan alle steden en gemeenten, ten laatste tegen 2019, net voor een toch wel heel belangrijke vereniging de boer opgaat om haar verschillende modellen voor te leggen. In welke mate hypothekeert de regeringsbeslissing het debat daarrond?

Ik heb verschillende vragen voorbereid, maar ik moet mijn toon nu een beetje veranderen want ze zijn wat achterhaald. Wie was betrokken bij de ontwikkeling van deze modellen? Was er overleg met de vertegenwoordigers van de lokale besturen? Waarom heeft de Vlaamse Regering gekozen voor een beslissing vooraleer de VVSG haar ronde van Vlaanderen start? U had het in het regeerakkoord over verschillende modellen. Waarom bent u van dat idee van verschillende modellen afgestapt en tot één model gekomen? U had in het regeerakkoord in een uitzondering voorzien voor centrumsteden. Waarom bent u daarvan afgestapt?

De heer De Loor heeft het woord.

Voorzitter, ik kan me aansluiten bij de vraag en ook bij de verwondering van collega Pira dat alles een beetje in een stroomversnelling zit. Minister, naar aanleiding van de beleidsnota Binnenlands Bestuur hebt u in deze commissie gezegd dat u op voorhand geen modellen naar voren ging schuiven en niet op de feiten vooruit wilde lopen. De zinsnede “uit respect voor de inbreng van alle actoren” is me toen wel opgevallen. Ik vind dat een goede zaak. Als ik het initiatief van de VVSG zie, denk ik dat het wel een goede beweging was.

Minister, ik herinner me nog dat u zei: mocht ik wel concrete beleidsvoorstellen in mijn beleidsnota hebben opgenomen, dan zou ik het verwijt hebben gekregen dat ik als minister boven de hoofden heen beslissingen heb genomen. U geloofde heel sterk in het bottom-upverhaal. U hebt heel duidelijk gekozen voor de vlucht vooruit met de conceptnota. Het was aangekondigd in het voorjaar van 2015, zoals collega Pira al zei, na overleg met de stakeholders. Ik heb dezelfde vraag: waarom dan net voor het VVSG over dit thema een grote discussieronde wil opstarten, die conceptnota laten goedkeuren door de Vlaamse Regering? Ziet u dan af van de oefening om het een bottom-upopbouw te laten worden? Bij de VVSG hadden ze nochtans heel sterke uitdagingen. Ik lees op een uitnodiging: “We maakten op basis van een enquête de foto van de huidige samenwerking en leggen concrete voorstellen en ideeën voor om de vernieuwde samenwerking te realiseren.”

Als je dan het programma bekijkt van de ronde van Vlaanderen, dan gaat een niet onbelangrijk deel over de modellen die zouden worden afgetoetst. Ik zie dat ze starten in Hasselt op woensdag 28 januari en ze eindigen in Leuven op 12 februari. Mijn concrete vraag is: waarom hebt u daar niet op gewacht?

U spreekt ook over een bottom-upverhaal. Wie was betrokken bij de totstandkoming van de conceptnota? Is er na die ronde van de VVSG nog ruimte voor bijsturing? Ik zal nu niet dieper inhoudelijk ingaan op de conceptnota. We kunnen straks, bij de regeling van de werkzaamheden, afspraken wanneer we die eens grondig kunnen bespreken in de commissie. Ik zou voorstellen dat we dat doen nadat we de resultaten van die ronde van Vlaanderen van de VVSG kennen. Daar kan immers belangrijke informatie uit naar boven komen, van mensen die in het werkveld staan.

Ik kan me ook niet van de indruk ontdoen dat er een aantal rare bewegingen bezig zijn, door de conceptnota vorige week plots te agenderen op de ministerraad van de Vlaamse Regering. Dat staat haaks op wat u gezegd hebt tijdens de bespreking van de beleidsnota. Op 7 januari was er een vergadering van de raad van bestuur van de VVSG, waarbij in laatste instantie en in allerijl een nota betreffende de inkanteling van OCMW in gemeente van de agenda is gehaald. Er zijn dus een aantal rare bewegingen aan de gang, die niet alleen bij mij, maar ook bij heel veel andere mensen vragen oproepen. Daar had ik graag een antwoord op gekregen.

De heer De Meulemeester heeft het woord.

De heer Marnic De Meulemeester (Open Vld)

Het stemt mij tevreden dat de Vlaamse Regering vaart heeft gezet achter die conceptnota, die vorige week vrijdag al goedgekeurd is. Dat kan alleen maar goed zijn om de ongerustheid en onzekerheid die op het terrein zouden bestaan, weg te nemen. Het is goed dat we zo vlug mogelijk duidelijkheid hebben over die drie modellen. De conceptnota zal waarschijnlijk binnenkort uitgebreid besproken kunnen worden in deze commissie.

Het stemt mij ook tevreden dat de Vlaamse Regering voor volledige integratie heeft gekozen, wat ook altijd vooropgesteld werd. Dat is belangrijk, los van de drie modellen waaruit dan uiteindelijk gekozen kan worden. Bij de inkanteling van het OCMW zal de volledige bevoegdheid liggen bij zowel het college van burgemeester en schepenen als bij de gemeenteraad.

Een ander belangrijk element, op aangeven van verschillende collega’s in deze commissie en op vraag van de VVSG, is dat alle steden en gemeenten gelijk behandeld worden en dat er geen uitzondering meer gemaakt wordt voor een of meer grote steden. Dat is een zeer goede zaak, die op het terrein ook geapprecieerd wordt.

De VVSG zal bij haar ronde van Vlaanderen die modellen ook voorstellen, maar zij zijn er zich ook van bewust dat het om een volledige integratie gaat. Die keuze zal normaliter niet meer open gelaten worden bij die ronde van Vlaanderen. Het staat in het regeerakkoord en de Vlaamse Regering heeft beslist. De conceptnota zegt ook dat het over een volledige integratie gaat, die dan zal worden voorgelegd bij de ronde van Vlaanderen. Er kan dan gewoon nog voor een van de modellen gekozen worden. Dat heeft dan natuurlijk veel te maken met de lokale autonomie van de steden en gemeenten.

De heer Doomst heeft het woord.

De heer Michel Doomst (CD&V)

Ik wil de collega’s erop wijzen dat het een lang proces is waar we voor staan en waar we heel veel werk mee zullen hebben. Mochten we die nota niet hebben in januari of februari, zouden we hier wellicht de klacht gekregen hebben: waar blijft die nota, wanneer kunnen we eindelijk eens vooruitgaan? (Opmerkingen van de heer Kurt De Loor)

Dit is een heel groot en delicaat proces, al denk ik dat men op veel plaatsen al verder staat dan we hier denken. Ik vind het in elk geval goed dat we nu de voorzet hebben voor een geïntegreerd sociaal beleid. De mensen kunnen ook ter plekke nog kijken hoe men de individuele dossiers aanpakt. Dat is het belangrijke van dat bottom-upverhaal. Je kunt het maar bottom-up realiseren, als de voorzet er zo snel mogelijk komt en als je weet waar je aan toe bent.

Ik spreek vanuit Vlaams-Brabant, dicht bij Halle en Vilvoorde. Dat is geen centrumstad. Waarom zouden die mensen, met een groter inwonersaantal dan Turnhout, ongelijk behandeld worden? Ik blijf toch wat met die vraag zitten.

Voor de rest ben ik blij dat we de nota nu al hebben, zodat we de tijd hebben om de implementatie op het terrein zo goed mogelijk te doen.

Minister Homans heeft het woord.

Ik kan collega Doomst bijtreden. Dat was inderdaad net de bedoeling van de conceptnota. Het stond aangekondigd in het regeerakkoord. Twee weken geleden hebben we een actualiteitsdebat gehouden in het Vlaams Parlement, waarin ik de conceptnota heel duidelijk heb aangekondigd. Misschien heb ik de datum niet uitgesproken, maar ik heb de conceptnota wel aangekondigd.

De conceptnota is net belangrijk om de redenen die collega’s Doomst en De Meulemeester hebben aangehaald, namelijk dat we nu een skelet hebben waarbinnen de lokale besturen kunnen werken. Het was zeer belangrijk om aan de lokale besturen de duidelijkheid te geven dat er een verplichte integratie zou komen. Er waren trouwens al heel veel integratieprocessen bezig in verschillende gemeenten en steden, maar het was nog niet zo duidelijk hoe ze nu verder moesten. Het is net goed dat we nu het model hebben aangereikt waarbinnen er verder kan worden gewerkt, ook bij de ronde van Vlaanderen van de VVSG.

Wij hebben nu een hele structuur van hoe wij het zien. Ik zal niet opnieuw op alle details ingaan, want twee weken geleden is de essentie van het debat al aangehaald, maar er zal bijvoorbeeld een apart comité zijn waar de individuele hulpvragen in alle anonimiteit en sereniteit en los van het politieke gewoel – dus niet in het schepencollege of de gemeenteraad – besproken zullen worden.

Wie gaat daar bijvoorbeeld in zetelen? Dat kan een heel belangrijk discussiepunt zijn, lijkt me, bij de ronde van Vlaanderen die de VVSG nu organiseert en waarbij de lokale mandatarissen en besturen ook een inbreng kunnen hebben. Dus, hebben wij nu al alles beslist? Neen. Het lijkt me echter normaal dat een regering krijtlijnen trekt waarbinnen er nog afspraken kunnen worden gemaakt en waarbinnen er nog een aantal aanpassingen kunnen worden gedaan. Het is zeer goed dat we dat nu hebben gedaan, net gelet op de ronde van Vlaanderen die de VVSG organiseert, zodat men op zijn minst weet binnen welk spel men speelt. Voor alle duidelijkheid, men weet dat ook.

Een veel gehoorde kritiek van de oppositie is dat er geen overleg is geweest. Sta me toe, dat wordt een klein beetje afgezaagd. Als u geen inhoudelijke argumenten hebt, dan komt u er altijd mee aanzetten dat er geen overleg is geweest. Ik kan u zeggen dat er wel degelijk overleg is geweest. Als u er echt op staat, dan kan ik u zelfs de data meegeven wanneer er diverse overlegmomenten hebben plaatsgevonden. Er is overleg geweest met de VVSG, met de vertegenwoordigers van de belangengroepen van de secretarissen en de financieel beheerders van zowel de gemeenten als de OCMW’s. Wil dat zeggen dat we na het overleg met al hun opmerkingen rekening hebben gehouden? Neen, natuurlijk niet, maar het is ook de vrijheid van een Vlaamse Regering om dat te doen. Het was heel duidelijk wat deze Vlaamse Regering van plan was.

Mijnheer De Loor, u vergist zich. Ik denk oprecht dat u een van de weinige OCMW-voorzitters bent die tegen deze oefening is. Het is uw volste recht om daartegen te zijn, maar sta me toe om ook te zeggen dat het het volste recht is van een Vlaamse Regering om krijtlijnen te trekken, om beslissingen te nemen en vooral om een heel duidelijk skelet mee te geven, ook aan de VVSG, om aan de lokale besturen duidelijk te maken welke de krijtlijnen zijn waarbinnen ze kunnen werken.

Mevrouw Pira, ik deel absoluut uw bekommernis. Ik vind het ook bijzonder belangrijk dat die individuele hulpaanvragen nog altijd apart blijven. Ik heb dat echter twee weken geleden ook al gezegd. Ik heb dat ook gezegd in de communicatie afgelopen weekend. Het lijkt me een goede oefening om dat tijdens die ronde na te gaan. Moeten dat per definitie allemaal politici zijn? Kunnen er bijvoorbeeld vertegenwoordigers van het middenveld in komen? Zich daarmee bezighouden lijkt me een zeer efficiënte en zinvolle opdracht, onder andere voor de VVSG.

Er stond inderdaad in het regeerakkoord dat het vrijwillig zou zijn voor de dertien centrumsteden, maar ik kan u zeggen dat ik officieel van geen enkele centrumstad een indicatie heb gekregen dat ze dat eigenlijk niet zou doen. Ze waren daar eigenlijk allemaal al mee bezig. Zelfs Antwerpen, de grootste stad, was bezig, zelfs Gent. Voor anderen erover beginnen, zal ik er zelf maar over beginnen: gisteren vernam ik via de media dat er in twee centrumsteden blijkbaar wel kritiek zou zijn van de OCMW-voorzitter, meer bepaald in Brugge en in Turnhout. Die kritiek, die weliswaar is ingegeven door een oprechte bekommernis vanuit hun functie, is echter onterecht. Die kritiek is er vrijwel volledig op gebaseerd dat ze vinden dat die individuele hulpaanvragen niet moeten worden behandeld in de gemeenteraad of in het college, maar wel in een afgezonderd comité, en dat ís zo. Ik heb heel veel begrip voor hun bezorgdheid omdat ik dat ook zeer belangrijk vind, maar dat hebben we nu net opgevangen in deze conceptnota.

Als we dat voor de centrumsteden vrijblijvend zouden laten, dan ben ik ook wel enigszins gevoelig voor de opmerking van de heer Doomst: waarom eigenlijk een onderscheid maken tussen de diverse gemeenten? Bovendien zou het qua regelgeving ook wel een klein beetje ingewikkeld worden. Dan zou dat immers impliceren dat men het OCMW-decreet moet laten bestaan. Dat lijkt me ook niet goed. Dus niet alleen de gewone steden en gemeenten, maar ook de dertien centrumsteden gaan meedoen met de integratieoefening, en blijkbaar zijn ze allemaal even enthousiast, op een klein aantal uitzonderingen na.

Ik kan ook aankondigen dat ik, los van de ronde van Vlaanderen van de VVSG, in maart zelf een ronde van Vlaanderen doe, uiteraard in samenspraak met de VVSG, de Vereniging van de Vlaamse Provincies (VVP) en dergelijke meer, om meer toelichting te geven aan alle lokale besturen. Dat gaat dus over burgemeesters, OCMW-voorzitters, schepenen, gedeputeerden, gouverneurs. Het is trouwens ook in samenwerking met de gouverneurs. Ik zal meer toelichting geven bij alle aspecten van de beleidsnota Binnenlands Bestuur. Ik neem aan dat dit daar ook ter sprake zal komen. Misschien kan ik daar al meer duidelijkheid geven, naar aanleiding van en na de ronde van de Vlaanderen die de VVSG organiseert. Als ze met zeer waardevolle suggesties komen – ik twijfel daar niet aan – over bijvoorbeeld de vraag wie nu het best in een dergelijk sociaal comité zetelt, dan zullen we die uiteraard mee in overweging nemen bij het verder opvullen van het skelet van deze conceptnota. Moeten dat per definitie politici zijn, of betrekken we daar het middenveld bij, of nog andere sectoren?

Voorzitter, ik blijf er echter bij dat dit een zeer goede beslissing is geweest om tot een geïntegreerd lokaal sociaal beleid te komen, dat alleen maar ten bate is van de allerzwaksten in de maatschappij. Ik vind het de normaalste zaak van de wereld dat de Vlaamse Regering dan ook haar verantwoordelijkheid neemt, een conceptnota voorlegt en aan de lokale besturen de duidelijkheid geeft binnen welke krijtlijnen er kan worden gewerkt.

Mevrouw Pira heeft het woord.

Mevrouw Ingrid Pira (Groen)

Minister, ik blijf erbij dat ik het een omgekeerde manier van werken vind. Ik had het logisch gevonden, mocht u de ronde van Vlaanderen van de VVSG afwachten in plaats van nu met één model te vertrekken. U had er drie voorgesteld in uw conceptnota. Ik had het dan nog enigszins logisch gevonden als u die drie modellen had voorgesteld. Trouwens, in uw beleidsnota had u het over “modellen” die u zou voorleggen. Ik denk dat weinigen één model hadden verwacht, één model voor al die steden en gemeenten, van Herstappe tot Antwerpen, van een gemeente van nog geen honderd inwoners tot een gemeente van een paar honderdduizend. De vraag is of dat kan werken, of dat haalbaar en realiseerbaar is.

Ik wil het actualiteitsdebat van twee weken geleden helemaal niet overdoen. Het ging me echter over uw manier van werken, ook als het gaat over de provincies. U wilt heel snel hervormingen doorvoeren. (Opmerkingen)

Ik heb daar ook wel wat ervaring mee. U wilt hervormingen doorvoeren. Oké, alle begrip daarvoor.

Minister, u schaft eerst het Provinciefonds af vóór de provincies weten wat de dotatie is. Hier gaat u eerst één model voorleggen net voor de VVSG op pad gaat met haar modellen om na te gaan hoe de gemeenten dat zien zitten. Ik ben daar niet tegen, maar het gaat me over de manier waarop. U maakt mensen eerst kwaad en vervolgens krijgt u ze moeilijk mee in uw hervorming. Dat is de lijn die ik u heb verweten bij de provinciehervorming, en die zie ik nu opnieuw opduiken.

Minister, bovendien zegt u over de lokale besturen dat ze autonoom zijn en dat ze veel bestuurskracht en verantwoordelijkheid moeten hebben, maar dat strookt niet met het top-down opleggen van één model. Als u zegt dat u de verantwoordelijkheid van de lokale besturen meer wil honoreren, dan gaat u daar op een flexibeler manier mee om. Ik geloof niet in één model voor al die verschillende steden en gemeenten. Maar het gaat me vooral over de manier waarop u te werk gaat.

De staatshervormingen van de afgelopen decennia namen altijd zoveel tijd en energie in beslag, en dat is energie die is afgenomen van de broodnodige hervormingen van de lokale besturen. Dat is altijd mijn stelling geweest. Nu moet het zeer snel gaan. Ik ben dan ook bang dat het slordig zal zijn.

Minister, in de regeringsonderhandelingen beslist u dat u de persoonsgebonden bevoegdheden gaat wegnemen, en dan moet worden onderzocht of dat wel haalbaar is. Hier doet u hetzelfde. U schuift een model naar voren, en nu moet u kijken of dat model wel past voor elke stad en gemeente, hoe klein of groot ook, in welke fase van samenwerking ze al of niet zitten. U hanteert een omgekeerde manier van werken. Op die manier gaat u uw hervorming vertragen in plaats van te versnellen.

Een belangrijk bestuur als het OCMW staat net voor ontzettend grote uitdagingen op het sociale vlak. Vele OCMW’s hebben nog geen begin gemaakt van een samenwerking. U verplicht hen nu om met zichzelf bezig te zijn in plaats van met sociaal beleid. Minister, ik vraag u om aan tafel te gaan zitten met de mensen die de steden en gemeenten vertegenwoordigen, en de agenda om tot integratie te komen te herbekijken.

De heer De Loor heeft het woord.

Minister, wat u nu vertelt en wat u in de conceptnota schrijft, staat haaks op wat er in uw beleidsnota staat en op wat u hebt verteld naar aanleiding van de discussie over de beleidsnota. Inderdaad, in de plenaire vergadering van 7 januari hebt u geen datum naar voren geschoven voor het agenderen van die conceptnota. In uw beleidsnota zegt u dat er verschillende modellen zullen zijn en dat er een andere mogelijkheid zal zijn voor centrumsteden. Los van het inhoudelijke en los van mijn standpunt lezen we nu in de conceptnota dat die er niet meer is. Waar komt dat opeens vandaan, wetende dat volgende week de ronde van Vlaanderen van de VVSG start, waarbij het werkveld wordt geconsulteerd?

Nu focust u vooral op het Sociaal Comité. U hebt er drie of vier keer naar verwezen voor individuele hulpvragen. Wie moet daar allemaal in zitten? Moeten dat politici zijn of het middenveld? Wel, als dat de vrijheid is die de ronde van Vlaanderen krijgt om daarop een antwoord te bieden, dan durf ik dat echt geen bottom-upverhaal noemen. Laat ons dan een andere term gebruiken, maar dit is een schaamlapje. Waar is de discussie over de verschillende modellen? Waar is de discussie over de inkanteling? Laat dat eens gebeuren. Als ik de uitnodiging van de VVSG bekijk, dan was dat ook de bedoeling. U maakt er een andere oefening van door altijd te verwijzen naar wie deel moet uitmaken van het Sociaal Comité.

Ik heb vernomen dat er voor de ronde van Vlaanderen heel veel inschrijvingen zijn. Als dit het kader is waarbinnen kan worden gediscussieerd, dan ben ik ervan overtuigd dat de een na de ander zal afzeggen. Dan is dat heel triestig. Het getuigt ook van geen respect voor het werkveld. Laat me toe dat te zeggen. U kondigt aan dat dat zal gebeuren, dat er een conceptnota komt en dat de VVSG daar breed mee uitpakt, en dan zegt u dat dit de contouren zijn waarbinnen dit kan worden gediscussieerd, wel, dat getuigt van geen respect voor het werkveld.

Mijnheer Doomst en mijnheer De Meulemeester, het verwondert me dat jullie tevreden zijn. Tevreden omdat het werkveld niet zal worden geconsulteerd om de brede oefening te doen. Tevreden ook omdat de ronde van Vlaanderen van de VVSG niet is afgewacht om het heel strakke keurslijf op te leggen. Dat lijkt me een vreemde beweging en bewering. Van bottom-up is er voor mij totaal geen sprake.

Minister, is die conceptnota ook al federaal afgetoetst? Misschien is dat het geval, want we weten allemaal dat de inkanteling van OCMW’s in gemeenten niet kan door naar de overkant te kijken, door een federale oefening.

Ik ben er voorstander van dat we daar in deze commissie – we zullen dat straks bespreken tijdens de regeling der werkzaamheden – na de ronde van de VVSG uitgebreid op terugkomen, zowel op deze conceptnota als op de bespreking van de resultaten van de ronde van de VVSG. Er is een te groot aantal toevalligheden die mij doen vermoeden dat u de discussie uit de weg wilt gaan. U doet een aantal voorafnames. Laat me toe te zeggen dat dit heel zwak overkomt, dat dit een rare manier van werken is en dat het ook een omgekeerde manier van werken is. Als ik dat dan ook allemaal zie in het licht van het feit dat de nota die is opgesteld door de VVSG in laatste instantie van de agenda van de raad van bestuur is gehaald, lijkt mij dat heel sterk op paniekvoetbal en op het feit dat u de discussie uit de weg wilt gaan.

De heer De Meulemeester heeft het woord.

De heer Marnic De Meulemeester (Open Vld)

Voorzitter, het regeerakkoord spreekt duidelijk van een integratie, een inkanteling van het OCMW in de gemeente. Ik denk dat dat toch wel duidelijk is. Op basis daarvan zijn er een aantal beslissingen genomen door de Vlaamse Regering. De conceptnota gaat ook in die richting. Ik denk dat daar niets mis mee is.

Ten behoeve van collega De Loor wil ik toch wel zeggen dat tijdens het voorzittersoverleg van de VVSG vorige week, de keuze ook daar duidelijk is gemaakt dat het gaat over een volledige integratie. De vertegenwoordiger van uw partij, mijnheer De Loor, heeft zich daar op een correcte en solidaire wijze gedragen en heeft duidelijk gezegd dat hij zich daarin moet vinden want dat het regeerakkoord zo spreekt en dat hij zich daarbij neerlegt. De VVSG gaat uiteindelijk met die modellen, waarin de lokale autonomie speelt en er een volledige integratie is van het OCMW in de gemeente, naar de ronde van Vlaanderen. Dat laat aan duidelijkheid niets te wensen over.

Het is trouwens ook goed in dat in de ronde van Vlaanderen iedereen goed weet waar hij staat en dat over de modellen kan worden gediscussieerd. Hoe zal het sociaal comité worden samengesteld? Zal men een IVA of een EVA oprichten? Daar is de gemeente vrij in. Ik denk dat de discussie daarover zal gaan. Het schept het voordeel van de duidelijkheid dat het hier gaat over een volledige integratie, waar het laatste woord ligt bij de gemeenteraad en bij het schepencollege. Daar zijn wij zeker voor. Wij hebben dat altijd verdedigd. Wij zijn, voor alle duidelijkheid, zeer gelukkig met de beslissing van de Vlaamse Regering en met de conceptnota.

De heer Van den Heuvel heeft het woord.

Voorzitter, ik ben eigenlijk niet meer verbaasd over de uiteenzettingen van de oppositie. Dit dossier toont duidelijk aan wat het verschil is tussen deze regering en de oppositie. Laat ons duidelijk zijn: onze partij is voor snelle ministers. Snelle ministers, in alle betekenissen van het woord, zijn een meerwaarde voor Vlaanderen. Het is duidelijk dat de oppositie krampachtig vasthoudt aan bestaande structuren en nog altijd niet beseft dat we in het begin van de 21e eeuw leven, met nieuwe uitdagingen, nieuwe tijden en nieuwe maatschappelijke zaken.

Ik neem een drietal zaken waarvan de oppositie zegt dat het een snelle doorzetting is van een hervorming die niet is voorbereid. Gisteren stond nog in een krant dat de OCMW-hervorming al van in de jaren negentig is aangekondigd. Dat is twintig jaar geleden, dat is nog langer geleden dan de zesde staatshervorming! Deze hervorming van de OCMW’s zit al langer in de pijplijn. Die is al langer voorbereid. Dat is in stapjes gegaan. Wij hebben de vorige legislatuur al het opnemen van de OCMW-voorzitter in het college gehad, eerst vrijblijvend, dan verplichtend, en dat de OCMW-raad uitsluitend kan bestaan uit gemeenteraadsleden en dergelijke meer. Ik moet het allemaal niet opnoemen, jullie zouden dat allemaal moeten kennen.

Mevrouw Pira, die hervorming is absoluut al lang aangekondigd en voorbereid en wordt bij de lokale besturen bediscuteerd. Het beste bewijs is – ik weet niet hoe het in uw thuisstad is – dat er heel veel gemeenten zijn waar de integratie al bijna volledig is uitgevoerd. Dat is voor u dus een voorbeeld om te zeggen dat de Vlaamse Regering wereldvreemd is, en niet weet wat er in de lokale besturen gaande is. Ik weet niet wie de prijs van wereldvreemdheid heeft wanneer zoiets wordt gezegd. Het eerste argument, geen voorbereiding, is een heel flauw argument.

Het tweede argument is dat er één model wordt opgedrongen. Als ik die conceptnota lees, dan zie ik op pagina 14 een modelletje staan dat het basismodel wordt. De minister heeft nog gezegd dat wat betreft het bijzonder comité, ze nog gaat luisteren – luisteren, heeft ze duidelijk gezegd!  – naar wat er uit die VVSG zal komen en daarop zal inspelen. Verder lees en zie ik op dat modelletje: EVA, IVA, OCMW-verenigingen. Dat zijn allemaal zaken waarover een lokaal bestuur zelf kan beslissen over hoe het dat operationeel zal doen. Is dat een model dat wordt opgedrongen door de Vlaamse Regering, waar de lokale besturen zich in opgesloten voelen en waarbij ze zich absoluut in hun keuzemogelijkheden beperkt zien? Ik denk het absoluut niet. Het tweede argument, namelijk dat er een stalinistisch model wordt opgedrongen, heeft absoluut geen waarheidsgronden.

Een derde opmerking vanuit de oppositie is dat er geen draagvlak is. Ik heb het daarnet al gezegd: er zijn al heel wat gemeenten die, vóór deze conceptnota er was, vóór er een formeel model werd aangeboden, die integratie volledig hebben gerealiseerd. Daarnaast zie ik in de nieuwe VVSG-nota ter voorbereiding van de ronde van Vlaanderen rond de inkanteling, dat die, misschien niet tot in detail maar wel in grote lijnen, een stroomlijning is met de conceptnota van de Vlaamse Regering.

Wij hebben de voorbije weken onze lokale mandatarissen uitgebreid geraadpleegd. Ik zal niet zeggen dat er 100 procent consensus is, maar dat bereik je natuurlijk nooit. Dat gebeurt alleen in Noord-Korea, en ik weet niet of dat het model is dat we moeten nastreven. Wij voelen dat in elk geval in onze partij, die volgens sommigen misschien nog altijd te groot is, al vinden wij zelf dat we nog wat groter mogen worden. Wij hebben een zekere stem bij lokale OCMW-mandatarissen, en ik moet zeggen dat we daar de voorbije weken heel wat goedkeuring hebben gezien.

Van die drie argumenten – geen draagvlak, geen voorbereiding en het opdringen van één model – blijft dus niet veel over. Ik zou dus zeggen, vrienden en vriendinnen van de oppositie: laat uw conservatisme los. We leven in 2015. We leven niet meer in de tijd van de Code Napoléon of de twintigste eeuw. Laat uw conservatisme los, kijk vooruit, probeer mee te denken met de efficiëntiewinsten van een lokaal bestuur, laat een lokaal bestuur bloeien en groeien.

Mijnheer De Loor, u hebt uw mond altijd vol van sterke lokale besturen. Wel, daar staan wij voor, net zoals uw partij. Als je voor sterke lokale besturen gaat, die de beleidsrelevante problemen kunnen oplossen, die sterk genoeg zijn om de uitdagingen van deze tijd aan te pakken, dan is de integratie van OCMW en gemeente absoluut noodzakelijk. Want een sterk lokaal bestuur is een geïntegreerd bestuur.

Ik begrijp echt niet waarom u daar zo aan twijfelt. U lijkt uzelf niet te vertrouwen. Ik heb de indruk dat mensen die tegen de integratie zijn, zoiets zeggen als: houd mij tegen, we moeten een aparte structuur hebben, want ik vertrouw mijzelf niet. Zeker als sociaaldemocraat, of misschien als socialist in uw geval, durf ik daar een aantal vraagtekens bij te plaatsen.

Minister, wij staan als fractie duidelijk achter deze conceptnota. Wij hebben nog één aandachtspunt. Het is daarnet al aangehaald en staat ook duidelijk in de nota. Wij zijn er ook van overtuigd dat het zal worden opgelost. Ik heb het over het feit dat er ook nog een federale actie ondernomen moet worden. Dat staat ook in het federale regeerakkoord. Ik zou u willen vragen om dat nauw mee te bewaken.

Er is ook een aandachtspunt van onze lokale besturen. Er zijn heel wat subsidieregelingen, zoals de Maribel-constructies. Wat de gesco’s betreft, hebben wij er binnen de Vlaamse context werk van gemaakt om een aantal regeltjes daarvan te verspoelen. Dat is opgelost. Maar u weet heel goed dat voor lokale besturen, en voor OCMW-besturen in het bijzonder, de sociale Maribel een belangrijke inkomensbron is. Ik wil u vragen om dat goed te bewaken, zodat lokale besturen niet gestraft worden als die inkanteling volop zal gebeuren. Ik wil ook oproepen dat men daar ook vanuit de Federale Regering met heel veel empathie zorg voor draagt, zodat dit qua subsidies geen slachtbank wordt voor de Vlaamse lokale besturen.

Mevrouw Joosen heeft het woord.

Ik begrijp niet welke problemen onze oppositie op dit moment schetst rond dat ene model. In het actualiteitsdebat heeft de heer De Loor daar iets heel anders over naar voren gebracht. (Opmerkingen van de heer Kurt De Loor)

Ik citeer: “Er zullen dus ook een aantal modellen worden opgezet. Is dat vereenvoudiging? Is dat transparantie? Iemand die verhuist van een gemeente naar een stad of omgekeerd – en mensen die het sociaal moeilijker hebben, verhuizen ook vaker – moet dan door dat kluwen zijn weg gaan zoeken.” Ik begrijp niet wat die verschillende stellingname met zich heeft meegebracht.

De heer Doomst heeft het woord.

De heer Michel Doomst (CD&V)

Er is duidelijk gezegd waar wij naartoe willen. Wij zijn ook tegen gedwongen huwelijken, mijnheer De Loor. Maar nu heb je een voorzet, waarna het proces, dat op zoveel plaatsen al bezig is, zijn gang kan gaan. Ik denk dat vrijwel iedereen gewonnen is voor integratie.

Het delicate punt – en daar kan volgens mij nog over gediscussieerd worden tijdens die ronde van Vlaanderen, mevrouw Pira – is vooral hoe je de discretie, de correctheid, het juist omgaan met de individuele sociale dossiers regelt. De ruimte voor discussie daarover is nog helemaal open.

Minister Homans heeft het woord.

Voorzitter, collega’s, er is al heel veel gezegd, niet het minst door collega Van den Heuvel, die ook al een paar zeer pertinente antwoorden heeft gegeven. Mijnheer De Loor, ik heb zo’n beetje de indruk dat u gewoon niet wilt luisteren naar wat er gezegd wordt, niet alleen vandaag, maar ook in het actualiteitsdebat. U verwijt ons dat we te snel en te efficiënt zijn. Wel, ik vind dat een compliment. U had graag gehad dat ik eerst heel Vlaanderen had geconsulteerd en nog eens twee jaar tijd had verloren, en dan pas duidelijkheid had gegeven aan de lokale besturen. Ik denk dat het goed is, gelet op het feit dat het ook in het regeerakkoord staat, dat we nu heel snel een kader hebben aangereikt.

Er is een model, mevrouw Pira, maar met dat model kan heel flexibel worden omgesprongen. Wat doe je bijvoorbeeld met woonzorgcentra? Privatiseer je die, stop je die in een EVA, een IVA, een OCMW-vereniging? Dat is allemaal nog mogelijk. Dat is een kwestie van overleg tussen de gemeente en – nu nog – het OCMW. Dat kan eventueel ook nog tijdens de ronde van Vlaanderen van de VVSG besproken worden. Dat is allemaal mogelijk, maar ik denk niet dat het mogelijk is om dat allemaal uniform op te leggen voor alle gemeenten en steden.

Dat is heel belangrijk. We beschikken over die vrijheid. We hebben een kader gecreëerd waarbinnen we kunnen werken. Dit kan worden ingevuld op basis van de lokale noden.

Mijnheer De Loor, over een punt verschillen we echt van mening. In tegenstelling tot u, vind ik niet dat de overheid constant alles moet blijven doen. Dit geldt zeker voor, bijvoorbeeld, het debat over de ouderenzorg. De vraag wordt groter en het aanbod moet kunnen volgen. Een samenwerking tussen de overheid, een OCMW-vereniging en eventueel een private partner is mogelijk. Het maakt me eigenlijk niet uit. Het model biedt de mogelijkheid dit flexibel in te vullen. Dat kan allemaal. Volgens mij vindt u dat de overheid alles moet blijven organiseren. Ik vind dat geen goede evolutie.

Mevrouw Pira, mijnheer De Loor, het woord ‘wereldvreemd’ is hier ook gebruikt. Het is mogelijk dat u uw abonnementen op de kranten hebt opgezegd of dat u hierop hebt bespaard. In elk geval hebt u de kranten niet gelezen. Ik heb vandaag elke krant gelezen, en de commentaren zijn unaniem positief. Ik moet toegeven dat ze jullie ditmaal wel niet hebben gebeld. De commentaren zijn positief. Ik heb niemand een negatieve reactie horen geven. Iedereen vindt het tijd van dat bipolair systeem af te stappen en naar een geïntegreerd lokaal sociaal beleid te evolueren.

Eigenlijk is 90 procent van de gemeenten al met die integratieoefening bezig. Die gemeentebesturen zien in dat hier efficiëntiewinsten uit voortvloeien. Die efficiëntiewinsten, voor alle duidelijkheid, slaan niet op financiële winsten. Het gaat erom dat er ruimte kan vrijkomen om de mensen die het in onze samenleving moeilijk hebben, een nog betere dienstverlening aan te bieden.

De besparingen zullen erin bestaan dat niet langer dezelfde taken naast elkaar zullen worden uitgevoerd. Ik vind dat goed. De winsten die op die manier kunnen worden geboekt, zullen enkel de allerzwaksten ten goede komen. Ik vind dat we het erover eens moeten zijn dat dit een goede evolutie is.

Mevrouw Pira, u komt telkens opnieuw op hetzelfde punt terug. Ik ben het hiermee eens. Het vormt ook een belangrijk onderdeel van de conceptnota. De individuele hulpvragen en dergelijke dossiers moten in een apart bijzonder sociaal comité, weg van het politiek gewoel, worden behandeld.

Blijkbaar bent u het hiermee niet eens. Ik zal hierover dan maar stoppen. Ik vind dat dit moet. Aangezien het voor de oppositie blijkbaar niet zo belangrijk is en de meerderheid het hierover eens is, lijkt het me niet meer van tel hierop in te gaan.

Mijnheer De Loor, mijnheer Van den Heuvel, het klopt dat nog een en ander met de federale overheid moet worden geregeld. Dit staat in het federaal regeerakkoord. We hebben kunnen lezen dat de gretigheid in het ander landsgedeelte niet zo groot is om dezelfde oefening als in Vlaanderen te maken. Jullie weten wat er moet worden veranderd. Het gaat om de vraag of een OCMW al dan niet een rechtspersoon moet zijn. Volgens mij moeten we dit in overleg met de federale overheid kunnen oplossen op een wijze waarin beide landsdelen zich kunnen vinden en die ons in staat stelt onze integratieoefening voort te zetten. Aangezien dit expliciet in het federaal regeerakkoord is opgenomen, voorzie ik op dat vlak niet veel problemen.

Mijnheer Van den Heuvel, u hebt terecht opgemerkt dat we op belangrijke subsidiestromen moeten letten. Zo kan het personeel van een OCMW wel en het personeel van een stad of een gemeente niet van de Sociale Maribel genieten.

Ik weet niet of er al een algemene regeling is. Ik herinner me echter wel dat ik als voorzitter van het OCMW van Antwerpen van toenmalig minister De Coninck de toestemming heb gekregen van die regel af te wijken. We waren toen trouwens al met onze integratieoefening bezig. Ik zal met de huidige minister van Werk, die u zeer bekend is, overleggen en nagaan of er geen accidenten zullen gebeuren. Ik denk dat we het er allemaal over eens kunnen zijn dat dit geenszins de bedoeling kan zijn.

Mevrouw Pira heeft het woord.

Mevrouw Ingrid Pira (Groen)

Minister, u moet het niet op flessen trekken. Ik heb niet gevraagd dat u gedurende twee jaren een ronde van Vlaanderen zou houden. Ik heb enkel gevraagd om nog twee maanden te wachten. Dan zou de ronde van Vlaanderen van de VVSG moeten zijn afgerond. Dat zou getuigen van respect voor die organisatie en voor de lokale besturen.

Het gaat me vooral om het proces. Op zich ben ik niet tegen een integratie. In 2004 heeft toenmalig minister Vogels nog zelf haar schouders onder de sociale huizen gezet. Zij was een van de eersten om de integratie op het terrein waar te maken.

Mijnheer Van den Heuvel, u vindt mijn bezorgdheid om het proces blijkbaar conservatief. In dat geval heb ik er totaal geen probleem mee conservatief te zijn. We zullen zien hoe het op het terrein loopt. Hetzelfde geldt voor de provincies. De sterkste tegenstanders onder de mensen op het terrein zijn van uw partij. We zullen zien wat de mensen op het terrein zullen zeggen.

De heer De Loor heeft het woord.

Minister, mijnheer Van den Heuvel, mevrouw Joosen, ik wil toch even iets rechtzetten. Ik wil dat hier op een ernstige wijze wordt gediscussieerd. Indien iemand iets zegt, mag dit punt bij de discussie worden betrokken. Indien bepaalde woorden niet worden uitgesproken, moeten we de discussie echter ernstig houden. Ik heb vandaag geen uitspraken over verschillende modellen of over een keuze tussen modellen gedaan. Ik heb daar geen oordeel over uitgesproken. Ik heb enkel verklaard dat de minister in haar beleidsnota iets heeft aangekondigd waar ze in de conceptnota van afstapt.

Ik heb ook gezegd dat sinds het debat in de plenaire vergadering, ik me afvraag hoe dat komt. Ik heb daarover wel uitspraken gedaan en een oordeel gegeven in de plenaire vergadering, maar vandaag in de commissie niet. Begin me dus niet te citeren uit de plenaire vergadering en te zeggen dat dat in tegenstrijd is met wat ik vandaag heb gezegd.

Minister, ik heb ook nooit de uitspraak gedaan dat de overheid alles moet organiseren. Ik daag u uit om dat eens op te zoeken in verslagen, hetzij van de commissie, hetzij van de plenaire, en me daarmee te confronteren. Dat heb ik nog nooit gezegd, integendeel.

Mijnheer Van den Heuvel, u hebt ook een aantal argumenten van de oppositie aangehaald. Ik zou u toch voorstellen om eens te luisteren voor u uw repliek geeft. U hebt verwezen naar het aantal gemeenteraadsleden. De volledige OCMW-raad kan bestaan uit gemeenteraadsleden. Dat kan inderdaad sinds deze legislatuur. Wel, ik heb eens gegevens daarover opgevraagd middels een schriftelijke vraag. In geen enkele Vlaamse gemeente is het het geval dat alle OCMW-raadsleden ook gemeenteraadsleden zijn. Bij ons in Zottegem is het zelfs zo dat zowel van CD&V, als van Open Vld en N-VA geen enkel gemeenteraadslid lid is van de OCMW-raad. Op de vragen waarom dat dan gebeurt, is het antwoord: daarom. Net zoals bij de provincies, net zoals bij Jobpunt: er wordt verwezen naar het regeerakkoord.

U kunt zeggen: kom uit uw conservatieve stelling. Wel, dan kan ik u zeggen, minister en mijnheer Van den Heuvel: word eens democratisch. Als er een consultatie gebeurt van het brede werkveld door de VVSG, lijkt het me een elementaire vorm van beleefdheid en van respect dat we die afwachten, dat we luisteren en dat we daar dan conclusies uit trekken die in deze commissie, in de Vlaamse Regering en in de meerderheid besproken worden. Voor u kan het misschien een geruststelling zijn, mijnheer Van den Heuvel, dat de CD&V-mandatarissen geconsulteerd zijn. Wel, voor mij is het dat niet. Is wat de volgende weken door de VVSG gaat gebeuren, dan een poppenkast, of wat moet ik me daarbij voorstellen? Wel, democratisch is het absoluut niet, de naam bottom-up echt wel onwaardig! Het bewijst nogmaals dat jullie de discussie uit de weg willen gaan. Dat komt heel zwak over en het getuigt van een totaal gebrek aan respect voor het werkveld.

Afrondend wil ik nog zeggen dat ik straks bij de regeling van de werkzaamheden wil voorstellen dat we de conceptnota en alle commentaren, reacties en adviezen die voortspruiten uit de ronde van Vlaanderen van de VVSG, maar ook uit de ronde van Vlaanderen van de minister, die ze voor maart heeft aangekondigd, allemaal in één keer zouden bespreken. Het heeft weinig zin om het ene voor het andere te doen.

Ik kan u zeggen dat wij allemaal voor snelle ministers zijn. Als u dat uit de mond van een West-Vlaming hoort, klinkt dat misschien nog net iets anders.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.