U bent hier

De voorzitter

De heer Hendrickx heeft het woord.

De heer Marc Hendrickx (N-VA)

Voorzitter, minister-president, collega’s, ik trap natuurlijk een open deur in als ik stel dat kerken een groot deel van ons erfgoedpatrimonium vormen en dat ze vaak echte schatten herbergen. We hebben weet van een aantal brandrampen in kerken. Onlangs was er de ramp in Anzegem. In Herzele werd op het nippertje een brand vermeden. In het verleden waren er ook de branden in de kerken van Waarschoot en Galmaarden.

In Anzegem ontstond het vuur door een defect aan een verwarmingsinstallatie. De kerk had geen brandalarm of rookdetectors. Nu blijkt dat slechts driehonderd van de duizend beschermde kerken in Vlaanderen een rookdetectiesysteem hebben om brand te detecteren. We weten dat die systemen nogal duur zijn, ze kosten al snel enkele duizenden euro’s, maar het belang ervan mag uiteraard niet worden onderschat.

De huidige regelgeving verplicht niet dat beschermde gebouwen worden uitgerust met bijvoorbeeld een branddetectiesysteem. Het uitvoeringsbesluit voor het nieuwe Onroerenderfgoeddecreet dat enkele dagen geleden in werking trad, bevat wel een bepaling die de eigenaar en gebruiker van een beschermd gebouw verplicht om als goede huisvader de nodige maatregelen te nemen om schade als gevolg van onder meer brand te voorkomen.

Die bepaling is al opgenomen in de huidige regelgeving. De eigenaar of vruchtgebruiker van een beschermd monument is verplicht om zorg te dragen voor de instandhouding, onder meer door het treffen van de nodige veiligheidsmaatregelen, inzonderheid tegen brand, blikseminslag, waterschade, diefstal enzovoort. Hij is tevens verplicht alle voorzieningen zoals de elektrische installatie, verwarming en klimaatregeling op een goede manier te onderhouden om het disfunctioneren ervan te vermijden.

Minister-president, we investeren in Vlaanderen miljoenen in het onroerend erfgoed. Als Mechelaar kan ik dat weten, wij investeren veel in de reservatie van het kerkelijk patrimonium in onze binnenstad. Dat gebeurt met een heel ruime steun vanuit Vlaanderen, waarvoor onze dank.

Ik meen dat we daarom toch de volgende vragen kunnen stellen. Voorziet u in specifieke acties om gemeenten en kerkfabrieken te stimuleren om ervoor te zorgen dat onroerend erfgoed beter beschermd is tegen brand, maar ook tegen andere calamiteiten? Zo ja, welke acties stelt u voorop?

Overweegt u de opmaak van een uitvoeringsbesluit dienaangaande om op die manier te verplichten dat de eigenaar van een beschermd gebouw voldoende maatregelen neemt om de instandhouding te verzekeren? Zo ja, welke timing stelt u daarbij voorop?

De voorzitter

De heer Caron heeft het woord.

De heer Bart Caron (Groen)

Voorzitter, ik wil toch minstens een politieke reactie geven. Ik ben uit de streek van de afgebrande Sint-Martinuskerk. Die kerk was trouwens pas gerestaureerd, het is een heel droevig verhaal.

Laten we echter eerlijk zijn. We kunnen onmogelijk alle kerken zo beschermen via een verplichting. Ik vind het een beetje bizar, mijnheer Hendrickx. Ik begrijp uw bekommernis voor het erfgoed. Die vecht ongetwijfeld met uw even grote bekommernis voor de autonomie van lokale besturen om ze geen verplichtingen op te leggen. Hier pleit u wel voor een uitvoeringsbesluit of een ander besluit om de gemeenten, als eigenaars, te verplichten. Het gaat immers vooral over openbare gebouwen die beschermd zijn. Het zijn er heel veel, dat weet u. Het zou een heel grote kost betekenen voor de lokale besturen indien zoiets wordt verplicht.

Ik ga ervan uit dat lokale besturen de wijsheid, het verstand en de kwaliteiten hebben om voor het erfgoed ook de gepaste preventieve maatregelen tegen brand te nemen. Ik kan me niet inbeelden dat in Mechelen het brandweerkorps niet regelmatig de openbare gebouwen controleert op brandveiligheid en aan het college van burgemeester en schepenen maatregelen voorstelt.

Ik denk dat het veeleer over sensibilisering moet gaan en niet over verplichting. Het is heel jammer dat het gebeurd is, maar ik pleit niet voor een verplichting omdat we anders de lokale besturen weer eens op kosten jagen. Minister-president, ik dacht dat u er geen voorstander van was om lokale besturen allerlei verplichtingen op te leggen.

De voorzitter

De heer Verstreken heeft het woord.

De heer Johan Verstreken (CD&V)

Het is goed dat naar aanleiding van een restauratiedossier ook de brandveiligheid onder de loep wordt genomen. Maar laat ons niet vergeten dat die investeringen vaak ook heel prijzig zijn. Zoals de heer Caron zegt, is dit heel moeilijk voor veel steden en gemeenten en zelfs voor privé-investeerders.

Minister-president, wordt er verder ingezet op brandbeveiliging op maat of wenst u ook generieke inspanningen? Ik persoonlijk zou pleiten voor – om het in brandtermen te zeggen – geen ‘steekvlampolitiek’.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Voorzitter, collega’s, het is zo dat het decreet bepaalt dat de zakelijke rechtshouders en gebruikers van een beschermd onroerend goed het goed zelf in de goede staat moeten onderhouden, de nodige instandhoudingswerken moeten doen, beveiligingswerken moeten doen, beheers-, herstellings- en onderhoudswerken moeten doen. Het staat ook zo nog eens vermeld in het uitvoeringsbesluit.

Ik besteed er met het premiestelsel bijzondere aandacht aan door bij de toekenning van de premies voor beveiligingswerkzaamheden deze vooraf te nemen op de chronologische toekenning. U weet dat er een systeem is ‘first in, first out’. Als het gaat om beveiligingswerken, kan er een afwijking zijn op dat principe.

Ik onderschrijf wat een aantal collega’s zeggen. We zullen moeten oppassen, mijnheer Caron, want we beginnen het jaar in veel te grote staat van eensgezindheid. U begint samen met mij strijd te voeren tegen de planlast. Dat zit niet goed voor Groen. (Opmerkingen)

Er waren nuances toen het over het decreet ging vorig jaar. Het is een grapje.

Het is inderdaad een zaak van bewustwording. Het is ook een zaak van goed huisvaderschap dat je zorg besteedt aan erfgoed – voor iedereen en voor overheden in het bijzonder. Als een privépersoon geacht wordt dat te doen, dan zeker de diverse overheden. 

Ik wil benadrukken dat wij geen aparte wetgeving inzake brandveiligheidsnormen moeten ontwikkelen. Er zijn brandbeveiligingsnormen voor openbare gebouwen. We hoeven dat niet te herhalen in het Onroerenderfgoeddecreet. Dit moet worden nageleefd. Wat we wel doen – zoals ik al zei –, is stimuleren van het uitvoeren van een aantal werken, beveiligingsmaatregelen en preventiemaatregelen door de subsidiëring van die maatregelen vooraf te nemen.

Mijnheer Hendrickx, ik denk dus niet dat er nog bijkomende acties moeten komen, bovenop wat nu al bestaat. Het is wel zo dat het Onroerenderfgoeddecreet en het uitvoeringsbesluit bepalingen en verplichtingen bevatten die moeten worden nageleefd. In geval van niet-naleving kun je in een aantal gevallen geconfronteerd worden met een terugbetaling van de premie. Ik verwijs naar artikel 11, punt 6.1, van het uitvoeringsbesluit. Als er erfgoedpremies zijn uitgekeerd om schade te herstellen die het gevolg is van een inbreuk op het decreet of een misdrijf, dan kunnen de premies worden teruggevorderd van diegenen die door hun inbreuk hebben bijgedragen aan de schade of die medeplichtig zijn of zelf dader zijn van het misdrijf.

Er is wetgeving met betrekking tot openbare gebouwen inzake brandveiligheid en die hoeven we dus niet te herhalen. Wij werken er zelf aan mee via het premiestelsel. In bepaalde gevallen – inbreuken op het decreet of misdrijven – kunnen we premies terugvorderen. Het is gewoon een verplichting van iedereen om dit als een goede huisvader te doen en zich te verzekeren om de nodige beveiligingsmaatregelen te nemen.

De voorzitter

De heer Hendrickx heeft het woord.

De heer Marc Hendrickx (N-VA)

Minister-president, ik dank u voor uw antwoord. Voor alle duidelijkheid: ik pleitte zelf ook niet voor een verplichting. Ik ben zelf ook een grote voorstander van lokale autonomie.

Ik polste gewoon omdat er naar aanleiding van de brand in Anzegem toch een aantal bedenkingen te horen waren. Ik kan me volledig vinden in het antwoord van de minister-president. Wij stellen dat vooral sensibilisering en stimulering met gerichte acties en subsidies zou moeten volstaan, misschien op een meer intensieve manier. In de toekomst is er dus nog wel wat werk aan de winkel, maar een verplichting is inderdaad niet aangewezen.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

zullen de commissiewerkzaamheden voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.