U bent hier

De heer Van Esbroeck heeft het woord.

Minister-president, ik stel deze vraag naar aanleiding van een voorval een aantal weken geleden.

Volgens Oxfam heeft de Israëlische overheid een aantal vernietigingen aangebracht aan een elektriciteitsnet in de Palestijnse gebieden. Zij hadden het over een zeventigtal elektriciteitspalen en 4,5 kilometer elektriciteitsdraad. Zij schatten de opgelopen schade op 55.000 euro. De gesloopte infrastructuur werd, aldus Oxfam, mede tot stand gebracht met middelen uit ons land in het kader van de ontwikkelingssamenwerking.

Het is niet de eerste keer dat Israël overgaat tot de sloop van met buitenlandse middelen gefinancierde infrastructuur. Ook Franse en Italiaanse projecten op de Palestijnse Westoever werden in het verleden vernietigd. De afgelopen jaren werden ook verschillende door Europa gefinancierde ontwikkelingssamenwerkingsprojecten vernield. En dit blijkt ook niet het laatste geval te zijn. Israël zou plannen hebben om ook een kleuterschool die mede met Belgische overheidsmiddelen is gefinancierd, te vernietigen.

Minister-president, ik weet dat de Palestijnse gebieden niet behoren tot de focus van het Vlaamse beleid inzake ontwikkelingssamenwerking. Het Vlaamse beleid in de regio focust eerder op menselijk kapitaal dan op infrastructuur in die gebieden. Vlaanderen ondersteunt het United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA) via zogenaamde core funding. Op die manier investeert Vlaanderen wel degelijk rechtstreeks in projecten. Vlaanderen baseert zijn buitenlands beleid op de internationale rechtspraak en schakelt zich in het Europees buitenlands beleid in.

Minister-president, ik heb een aantal vragen over deze recente gebeurtenissen, temeer omdat de dreiging nog niet ophoudt. Hebt u weet van door Vlaanderen gefinancierde projecten die werden vernietigd of die dreigen te worden vernietigd door de Israëlische overheid? Zijn er Europese projecten waar Vlaanderen bij betrokken is? Zijn er projecten van UNRWA die werden of worden bedreigd en waar we dus rechtstreeks of onrechtstreeks bij betrokken zijn? Zo ja, wat zal de Vlaamse Regering daaraan doen? Welke standpunt neemt u daarover in?

Mevrouw Soens heeft het woord.

Ik sluit me aan bij de vraag van de heer Van Esbroeck. Het gaat echter over meer dan projecten op de Westelijke Jordaanoever die worden vernietigd. Ook in de Gazastrook moet er telkens worden heropgebouwd nadat het Israëlische leger is binnengevallen waarbij infrastructuur zoals ziekenhuizen en scholen grofweg met de grond worden gelijkmaakt. Ook dat wordt in vele gevallen gefinancierd door de Europese Unie.

Minister-president, een aantal weken geleden stelde ik in de commissie zelf een vraag om uitleg over de wapenexport vanuit Vlaanderen naar Israël. Ik vroeg toen naar de houding van de Vlaamse Regering ten opzichte van Israël. U antwoordde daarop dat in het verleden de Vlaamse Regering de nederzettingenpolitiek altijd heeft veroordeeld maar dat deze regering nog geen casus heeft gehad waarin zij stelling heeft moeten nemen. Die casus is er intussen wel. Ik vraag u dan ook heel nadrukkelijk wat het standpunt is van deze Vlaamse Regering ten opzichte van de nederzettingenpolitiek van Israël.

De heer Verstreken heeft het woord.

Ik ben al een aantal keren in die gebieden geweest, zowel langs de Israëlische en de Palestijnse kant als in de Gazastrook. Ik heb toen zeer schrijnende situaties gezien. Het gaat niet alleen over zaken die hier al zijn verteld maar ook over scholen die via de Verenigde Naties worden betaald, scholen waar soms projecten met Europees, Belgisch of Vlaams geld lopen, of kleine projecten die met lokale Vlaamse scholen een soort stedenband hebben. Het gaat ook over ziekenhuizen die samenwerkingsakkoorden hebben met Vlaamse universitaire ziekenhuizen zoals Gent en Antwerpen, over materiaal dat blijft staan en kapot wordt gemaakt, waardoor dokters geen medische zorgen meer kunnen toedienen.

We kunnen dit ook opentrekken naar andere zaken. Zo heb ik ter plaatse kunnen zien hoe de luchthaven van Gaza-stad die met hoofdzakelijk Europese middelen, met geld van Vlaanderen is gebouwd, volledig is vernield. Vraag is nu hoe we daarmee omgaan. Oorlog is een vies en vuil ding. Hoe kunnen wij clausules in bestaande contracten invoeren en hoe kunnen we dit eventueel opentrekken naar andere landen waar we overeenkomsten mee hebben? Zijn er clausules voor het geval er vernietigingen worden aangebracht? En in geval van vernietiging van zaken waar Vlaams geld in gestopt is, wordt er dan ook een schadevergoeding gevorderd? Op welke wijze heeft de Europese Unie daar al dan niet de nodige stappen voor gezet? Zijn daarover afspraken gemaakt?

Heeft Vlaanderen in het verleden al garanties gevraagd, opdat er geen vernietigingen meer zouden zijn? Het is niet tolereerbaar dat dit gebeurt, langs welke zijde ook.

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Voorzitter, collega’s, het is zo dat Vlaanderen geen rechtstreekse steun geeft in de gebieden. Zoals sommigen weten, geven we steun via het United Nations Relief and Works Agency (UNRWA) for Palestine Refugees in the Near East. We doen dat met een jaarlijkse steun van 150.000 euro. Dat is het zogenaamde ‘core funding’, waarover u het al had, mijnheer Van Esbroeck. Het is niet zo dat daar heel concrete Vlaamse projecten zijn zoals een bepaalde school of ziekenhuis.

Collega’s, laat me heel duidelijk zijn: dergelijke bewuste vernietigingen zijn in strijd met het humanitair recht. Als dit tot doel heeft om de levensomstandigheden onmogelijk te maken zodat mensen – tussen aanhalingstekens – ‘spontaan’ zouden vertrekken uit de bezette gebieden, betreft het een schending van het internationaal recht, meer specifiek van het bezettingsrecht. Israël heeft als bezettende macht van de Palestijnse gebieden een aantal rechten en verplichtingen. Die zitten vervat in de Haagse richtlijnen van 1907, de vier Geneefse verdragen van 1949 en enkele bepalingen van het eerste aanvullende protocol bij de Geneefse verdragen van 1977.

De vernietiging van projecten met als doel het onmogelijk maken van de levensomstandigheden in de Palestijnse gebieden schendt onder andere artikel 53 van de Geneefse Conventie IV. Dit artikel stipuleert het verbod op vernieling: “Het is de bezetter verboden om roerende of onroerende goederen die individueel/collectief toebehoren aan particulieren, de Staat, openbare lichamen of sociale of coöperatieve organisaties te vernielen, behoudens in de gevallen waarin militaire operaties een zodanige vernieling noodzakelijk maken.” Daarnaast moet een bezetter op basis van artikel 27 de mensenrechten van de bezette personen respecteren, wat onder meer inhoudt dat ze menselijk behandeld dienen te worden. Het is duidelijk dat acties die tot doel hebben om de levensomstandigheden onmogelijk te maken, geen menselijke behandeling uitmaken.

Vorige week nog heb ik twee Palestijnse jongeren ontvangen in het kader van de Zuiddag. Zij waren bezig met een theaterproject. U hebt er misschien over gelezen of het gezien op televisie. Ook rond hun infrastructuur waren aanvallen gebeurd. Ze hebben mij verteld dat de helft van de jonge mensen die daar naar het theater komen, gestorven is. Het project is daar ook zeer zwaar door aangetast.

U vraagt verder of er dergelijke EU-projecten zijn waar Vlaanderen bij betrokken is. Het antwoord is neen. Wel is dat zo op indirecte manier. Ook de Europese Unie werkt met core funding. Dat geld komt in grote mate van de lidstaten, los van enkele bedragen die de Unie geeft als eigen middelen. Indirect zijn we er wel bij betrokken, maar ook binnen de EU gaat het dus niet om een of ander alloceerbaar project of infrastructuur, gefinancierd met Vlaamse middelen.

Op uw vraag of er nog plannen bestaan om dergelijke infrastructuur te vernietigen, kan ik uiteraard onmogelijk antwoorden, mijnheer Van Esbroeck.

Zijn er projecten van UNRWA die worden bedreigd? Uit navraag bij UNRWA blijkt dat 118 installaties schade hebben opgelopen, waarvan 83 scholen en 10 gezondheidscentra. Daarnaast werden ook hulpverleningscentra en noodhulpcentra beschadigd. In het verleden heeft UNRWA herhaaldelijk de bedreigingen en bombardementen op UNRWA-projecten veroordeeld. Ook projecten van de Verenigde Naties komen dus onder druk. Daarover heeft UNWRA een persbericht gepubliceerd op 22 juli 2014, waarin het de bombardering van een UNRWA-school in Gaza veroordeelt. De school bood onderdak aan honderden Palestijnse vluchtelingen.

Wij hebben ons geschaard achter het Europese standpunt. We scharen ons achter de stelling dat het internationaal recht moeten worden gerespecteerd, waarbij Israël wordt opgeroepen om de verplichtingen ten aanzien van de levenscondities van de Palestijnse bevolking te respecteren.

Uiteraard gaan wij verder met core funding, maar het is zeer bitter. Het is ook niet de eerste keer dat we vaststellen dat infrastructuur voor projecten die zijn uitgebouwd met internationale middelen, van de VN zoals in dit geval, van de EU of van andere donoren, wordt vernield. Daarna moeten er opnieuw internationale middelen worden gemobiliseerd om de – toch wel – levensnoodzakelijke infrastructuur weer op te bouwen. Zo geraak je niet vooruit.

Zo wordt het conflict niet opgelost, integendeel, elk bombardement creëert bij betrokken jonge mensen opnieuw gevoelens van woede, bitterheid en haat. Ik ontmoet nochtans veel mensen – soms van beide kanten, want er zijn ook mooie voorbeelden van samenwerking – die niets liever vragen dan in vrede met elkaar samen te leven. De tweestatenoplossing is de oplossing, zeggen ze. Maar we stellen vast dat het op dat vlak al heel lang niet meer vooruit gaat.

De heer Van Esbroeck heeft het woord.

Dank u voor uw antwoord, minister-president. Ik ben verheugd dat we als Vlaamse Regering blijven inzetten via core funding op deze opbouw. De Vlaamse Regering waakt binnen de organisaties over wat er met het geld gebeurt en laat dus ook haar stem horen als er zaken niet kunnen. Dat verheugt me ook. We moeten waakzaam blijven. We mogen niet zomaar stappen in dingen waarvan we geen weet of kennis hebben. Ik vind het enorm belangrijk dat de Vlaamse Regering deze situaties van nabij opvolgt en zeer alert blijft binnen die organisaties, om daarop te reageren.

Minister-president Geert Bourgeois

Mijnheer Verstreken, er zijn natuurlijk geen clausules ingebouwd in dit geval. We moeten geen vrijwaringsclausule inschrijven in onze funding van UNRWA of van de EU. Wij gaan ervan uit dat zij die middelen goed besteden en dat is ook zo.

Ik heb vastgesteld dat de federale overheid – die uiteraard ook geen clausules had, want het gaat om doneren op Palestijns grondgebied – gezegd heeft dat ze een schadevergoeding zal vragen aan Israël, omdat de projecten vernield zijn. Dat ging over elektriciteitsleidingen en voorzieningen.

Uiteraard hoeven wij geen clausule in te bouwen. Je kunt het burgerlijk recht laten spelen en het algemene internationale privaatrecht. Er is schade aangericht en er zijn projecten vernield, dan kun je vragen om daarvoor te worden vergoed. Maar, zoals gezegd, zijn wij geen rechtstreekse investeerder van de infrastructuur.

Mevrouw Soens heeft het woord.

Ik wil mijn vraag herhalen of deze Vlaamse Regering de nederzettingenpolitiek van Israël veroordeelt, zeker in het licht van eventuele toekomstige handelsmissies en economische banden tussen Vlaanderen en Israël.

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Ik denk dat ik dat al gezegd heb. Er is geen enkel misverstand over mogelijk. Wij scharen ons volledig achter de standpunten van de VN, die heel klaar en duidelijk zijn. De politiek van de illegale nederzettingen wordt veroordeeld in internationale resoluties. Ik weet niet uit het hoofd welke, misschien collega’s in de zaal wel. (Opmerkingen)

Laat er geen enkel twijfel over bestaan dat we de overtredingen daarvan ten stelligste veroordelen.

De heer Verstreken heeft het woord.

Bedankt voor uw antwoord, minister. Het doet deugd te horen dat Vlaanderen blijft samenwerken met UNWRA, die daar trouwens fantastisch werk levert. Ik denk aan klinieken, de opbouw van scholen, speelpleinwerkingen, jeugdbewegingen. Het is menselijk werk in zeer moeilijke omstandigheden. Die zaken geven toch een beetje hoop voor de toekomst aan de Palestijnse kant.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.