U bent hier

De heer Kennes heeft het woord.

De heer Ward Kennes (CD&V)

Voorzitter, minister, collega’s, mijn vraag om uitleg behandelt een aantal nieuwe begrippen die ik enkele maanden geleden zelf nog niet kende, maar die nu een welbepaalde invulling krijgen. Het gaat dan onder andere over resomering – of resomatie – en cryomatie. Dat zijn twee technieken die op een andere manier omgaan met het stoffelijk overschot van personen. Er is al een hele tijd wetenschappelijk onderzoek bezig, ook in andere landen, vooral naar aanleiding van het omgaan met dierenkadavers. Op een bepaald moment is de vraag gesteld of we ook niet op een respectvolle manier nieuwe technieken kunnen toepassen op het omgaan met menselijke stoffelijke overschotten.

De techniek van de resomatie of resomering lost het stoffelijk overschot op in water en loogzout. Volgens bepaald onderzoek zou dat milieuvriendelijker zijn dan begraven of cremeren. Er zijn verschillende onderzoeken gebeurd en die geven niet altijd dezelfde uitkomst, naargelang van wat men allemaal meet. Het gaat over kwik, CO2, en nog andere zaken die een impact hebben op het leefmilieu.

Anderzijds is er ook de techniek van de cryomatie, die – anders dan de resomatie, die gaat tot plus 180 graden – een lichaam afkoelt tot min 196 graden. Het lichaam wordt dan zo broos dat het tot stof uiteenvalt. In beide situaties keert de mens tot stof terug, maar dan wel in een heel snel tempo. Er is geen totale verdwijning, er blijft in elk geval stof over dat men in een urne kan bewaren of dat men kan uitstrooien.

De Vlaamse Autonome Raad voor het Uitvaartwezen heeft een standpunt ingenomen en wil dat graag met de minister bespreken. De raad vraagt niet enkel een wettelijk kader om die nieuwe technieken mogelijk te maken, maar pleit er zelfs voor helemaal af te stappen van de klassieke crematie en ook van de crematoria met een aula die een grote regio bedienen. Dat zijn natuurlijk heel vergaande standpunten. Volgens de raad is er nood aan technische faciliteiten op kleine schaal, zonder afscheidsruimte. De rouwplechtigheid kan dan elders plaatsvinden.

In deze commissie hebben we al vaak gesproken over de uitvaartsector, onder andere over het monopolie dat nu bij gemeenten en intercommunales ligt. Sommigen hebben ervoor gepleit om de privésector meer toe te laten. Dat is niet meteen mijn standpunt, maar hier worden wel suggesties gedaan om die sector redelijk grondig te hervormen: enerzijds inzake technieken voor het ter aarde bestellen, en anderzijds inzake de organisatie van de sector.

Minister, welke zijn de juridische en administratieve bezwaren om de biocrematie/resomering enerzijds en cryomatie anderzijds in Vlaanderen in te voeren? Laat u verder onderzoek doen naar de voordelen van deze techniek? Uit bepaalde lectuur heb ik vernomen dat het eindoordeel nog niet is vastgesteld, maar dat het toch iets is om verder te onderzoeken.

De heer Wouters heeft het woord.

De heer Peter Wouters (N-VA)

Voorzitter, minister, collega’s, op vrijdag 3 oktober werd er in verscheidene media bericht over de vraag van de Vlaamse uitvaartsector naar een wettelijk kader voor een nieuwe vorm van lijkbezorging. Momenteel geldt er een totaalverbod. Resomatie lijkt zo zijn voor- en nadelen te hebben. Het grootste voordeel is misschien wel dat er bij resomatie geen verbrandingsproces komt kijken, waardoor er geen probleem is van kwikverdamping en dioxines en het dus als ‘milieuvriendelijker’ wordt beschouwd. Toch zijn er nog heel wat vragen over resomatie.

Producent Matthews geeft zelf toe dat het proces en de installaties nog niet volledig op punt staan. Bovendien is er nog geen oplossing voor de vloeistoffen die achterblijven na de resomatie. In de testopstellingen worden ze in het afvalwater geloosd. Ik heb hier vreemde gedachten bij, maar goed. Het proces duurt ook langer dan een crematie, waardoor de winst voor het milieu teniet wordt gedaan, en waardoor het zeker geen goedkoper alternatief is. Al zijn dat zaken die misschien wel opgelost geraken als de techniek volledig op punt staat.

Ik heb nu de Pandy-methode besproken, maar de cryomatie is ook tamelijk akelig. Bij vriesdrogen blijft er van een normale mens 25 tot 30 kilogram over. Hoeveel er van mij zou overblijven, laat ik in het midden. (Gelach)

Maar er blijft toch nog een hoop over. Dat lijkt me ook niet de zaligmakende oplossing om met onze dierbare overledenen om te gaan.

Minister, overweegt u om een decretaal kader te creëren voor resomatie en/of cryomeren? Die vraag deel ik met de heer Kennes. Lopen er gesprekken met de verschillende actoren en de uitvaartsector? Ik kan me niet indenken dat we willen dat er op elke hoek van de straat een oploscentrum komt. Hebt u van de lokale besturen al de vraag gekregen om een machtiging te krijgen voor de organisatie van resomatie?

Dank u, mijnheer Wouters, voor uw oplossingsgerichte vraag. Er mag best wat humor in de politiek zijn. Dat kan de discussie enkel voeden.

De heer De Meulemeester heeft het woord.

De heer Marnic De Meulemeester (Open Vld)

Voorzitter, minister, collega’s, ik waag me niet aan allerhande methodes die hier aan bod zijn gekomen. Daarvoor ken ik te weinig van het onderwerp. Maar inderdaad, we hebben de persberichten gezien van Varu, waarbij de Vlaamse uitvaartsector voorstander blijkt van het creëren van een wettelijk kader voor resomeren of biocrematie.

We mogen er toch van uitgaan dat de vermelde techniek complexer is dan het lijkt. Daar mag men niet te licht over gaan. Er zijn aspecten van hygiëne en dergelijke, die ten volle zouden moeten worden onderzocht. Varu, toch de belangenvereniging, zou er ook voorstander van zijn om af te stappen van de klassieke crematie. Ik vind het kort door de bocht om die switch te maken. Dat is zeer verregaand.

Los van de studie, die toch wel zal zijn gehouden door Varu, neem ik aan, vraag ik me af of u een zicht hebt op de behoeften bij de lokale besturen en bij de gemeenschap, minister. Bij mijn weten, maar ik kan me natuurlijk vergissen, zijn die niet bijster groot. Een dergelijk onderwerp moet ten gronde worden onderzocht. Ik sluit me aan bij de heer Kennes dat verder onderzoek minstens op zijn plaats is, voor we kunnen overgaan tot een decreetgevend initiatief. Dat zou veel, veel te vroeg zijn. De belangenvereniging Varu wil die nieuwe techniek ingang doen krijgen en wil een andere afschaffen. Maar in hoeverre is daar behoefte aan?

Minister Homans heeft het woord.

Bedankt aan de vraagstellers. Ik moet zeggen dat ik niet echt thuis was in de technieken en dat ik veel heb bijgeleerd. Dat komt altijd van pas.

Mijnheer Kennes, u weet beter dan ik dat er momenteel twee wijzen van lijkbezorging zijn toegelaten in Vlaanderen: gewoon begraven of cremeren. Dit is zo wettelijk verankerd en, als ik me niet vergis, is dat redelijk recent, in 2013, herbevestigd in een decreet in het Vlaams Parlement.

U vraagt naar de mogelijkheden. Kan er een regelgevend kader komen voor resomatie? Ik heb overlegd met de heer Decoster en mijn administratie. Zij stellen dat ze de evoluties op de voet willen volgen, maar momenteel is er nog niet voldoende materiaal aanwezig om op een objectieve manier een oordeel te kunnen vellen.

Er is verwezen naar de milieuvriendelijkheid van het resomeren. Ik wil opmerken dat daarbij toch vraagtekens kunnen worden geplaatst. Resomatie is een chemisch proces. Dat is iets anders dan de zogezegde ‘biocrematie’, wat hier ook door iemand is aangehaald. Er is wel degelijk een energiekost. Men gebruikt hoge druk, het water moet worden verwarmd, het afvalwater moet worden behandeld en dergelijke. Het grootste voordeel, waardoor men over ‘biocrematie’ spreekt, is dat er bij resomatie geen houten kist wordt gebruikt. Maar we weten allemaal dat het mogelijk is om gewoon te cremeren zonder houten kist. Maar dat beschouwen de meeste begrafenisondernemers en crematoria als onethisch, en ik kan dat wel begrijpen.

Er is ook een ethische dimensie. De heer Wouters heeft ernaar verwezen. Momenteel is deze techniek mogelijk in twee landen, in de Verenigde Staten en in Canada. Zo’n proces van resomatie gaat gepaard met het gebruik van 400 liter water. Het lijk wordt daarin opgelost. Er blijven nog wat stoffelijke overschotten over en men kan inderdaad nog een urne mee naar huis krijgen of zo. Maar in Amerika dumpen ze dat afvalwater gewoon in de riolering. Ik vind dat een zeer vreemde gedachte, als je weet wat er in Vlaanderen met ons rioolwater gebeurt en welke processen er allemaal op volgen. Het zou misschien wel eens mogelijk zijn dat je een opgelost deel van een overledene mee binnen hebt. Enfin, ik zou dat niet zo prettig vinden.

De techniek van resomatie vraagt nog heel wat onderzoek. Er zijn nog uitdagingen die moeten worden uitgeklaard. Ik denk aan aspecten van techniek, ethiek en milieu. De maatschappelijke discussie vind ik toch ook niet zo irrelevant in dit debat. Daarom is mijn mening als minister van Binnenlands Bestuur dat het vandaag nog te vroeg is om concreet na te denken over een regelgevend kader.

Mijnheer Wouters, u vraagt of er al overleg is geweest. Ik heb ook uit de media begrepen dat Varu vragende partij is. Ik ben graag bereid tot overleg. Ik heb nog geen vraag gekregen, maar ik neem aan dat die wel zal komen. Als ze mij de vraag stellen, wil ik met veel openheid het debat aangaan. Tot slot, ik heb nog van geen enkel lokaal bestuur de vraag gekregen voor een machtiging.

De heer Kennes heeft het woord.

De heer Ward Kennes (CD&V)

Minister, bedankt voor uw antwoord. U maakt terecht kanttekeningen, bij het leefmilieuaspect maar ook bij het ethische aspect en het maatschappelijke draagvlak. Die punten tonen aan dat er op dit moment niet meteen nood is aan een decretaal initiatief. We moeten het zeker volgen, de regering zowel als het parlement. We moeten de vinger aan de pols houden, maar vandaag moet het geen aanleiding geven tot decreetgeving.

De heer Wouters heeft het woord.

De heer Peter Wouters (N-VA)

Dank u wel, minister, voor uw antwoord. Ik begrijp dat u de voor- en nadelen nog serieus moet afwegen, dat de techniek nog op punt moet worden gesteld. Ik wil nog opmerken dat de crematoria vrij veel plaats hebben gemaakt om bijkomende technieken mee te nemen. Zij kunnen een nuttige speler zijn om mee te overleggen, wetende dat de Vlaamse overheid de laatste jaren fel heeft geïnvesteerd in die crematoria. Dat mag ook geen verloren geld zijn, dat is zonde. En misschien moeten we eens kijken bij onze noorderburen, want daar is het debat volop aan de gang. Gluren bij de buren kan nooit kwaad.

De heer De Meulemeester heeft het woord.

De heer Marnic De Meulemeester (Open Vld)

Uw antwoord was zeer duidelijk, minister. Dank u.

Minister Homans heeft het woord.

Mijnheer Wouters, ik wil nog even ingaan op wat u nog hebt gevraagd over die nieuwe crematoria. Ik weet dat er in Aalst, Zemst en Lommel bij het uitschrijven van het concept rekening wordt gehouden met ruimte voor eventuele andere technieken.

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.