U bent hier

De heer Hofkens heeft het woord.

De heer Jan Hofkens (N-VA)

Voorzitter, minister, collega’s, tijdens de vakantieperiode werd ik getroffen door een artikel in De Standaard, met als titel ‘Au pairs in België worden vaak uitgebuit’.

In dat artikel las ik dat vorig jaar blijkbaar slechts 26 gastgezinnen werden gecontroleerd en dat in maar liefst 17 ervan misbruiken werden vastgesteld. Die misbruiken gaan over het inzetten van au pairs in huishoudelijke taken enzovoort. Het artikel beschreef bijvoorbeeld het verhaal van een 23-jarige Filipijnse die in februari 2014 als au pair naar België was gekomen. Zij zou volgens het gastgezin een grote comfortabele kamer krijgen met bed, televisie en fitnesstoestellen. Uiteindelijk bleek dat ze in werkelijkheid van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat moest schoonmaken, strijken, eten bereiden enzovoort en daarnaast ook nog eens voor de drie kleine kinderen moest zorgen “tot ze erbij neerviel en ziek werd”, zo stond in het artikel. Dat zijn schrijnende toestanden. Een dergelijke uitbuiting – want zo moeten we die excessen wel noemen – wordt dan gerechtvaardigd onder het mom van een culturele uitwisseling.

Minister, daarom wilde ik dit vandaag aan u voorleggen. Ik denk dat de Vlaamse overheid sinds de staatshervorming een aantal belangrijke hefbomen heeft gekregen om ook op dit vlak in te grijpen.

Ik lees in het artikel dat de twee inspecteurs van mening zijn dat het statuut moet worden afgeschaft. Een eminent professor arbeidsrecht, professor Willy Van Eeckhoutte, schrijft op zijn blog in reactie op dit artikel echter dat dat statuut niet bestaat, dat we op dit vlak in een schemerzone zitten en deze au pairs eigenlijk geen enkele wettelijke basis of statuut hebben. De vraag is dan of we daar toch niet eens over moeten nadenken.

Ik denk dat u nu twee hefbomen hebt: enerzijds is er de bevoegdheid die is overgekomen inzake het normatief kader voor arbeidskaarten en arbeidsvergunningen en anderzijds is er de regelgeving omtrent de erkenning en de voorwaarden van agentschappen tussen personen, bemiddelingsorganen enzovoort.

Mijn eerste vraag was eigenlijk wat uw beleidsintenties zijn, maar ik neem aan dat we daarover in de beleidsnota en ook nadien verder zullen kunnen spreken. Ik zal u die vraag dus niet stellen, maar u mag er wel altijd op anticiperen.

Minister, zijn uw diensten op de hoogte van deze misbruiken? Zijn er na dit bericht in de pers verder onderzoeken gepleegd en controles gedaan om de situatie in kaart te brengen?

Hebt u weet van vergelijkbare situaties en regelgeving in de ons omringende landen? Hoe gaan andere collega’s en lidstaten hiermee om?

Minister Muyters heeft het woord.

Minister Philippe Muyters

Mijnheer Hofkens, u haalt een belangrijke kwestie aan. Die au pairs bevinden zich inderdaad  in een kwetsbare positie. Uiteraard zijn er regelmatig controles. Ik kan zelfs zeggen dat ze duidelijk geïntensifieerd zijn in de loop van dit jaar.

In 2012 waren er 37 controles, in 2013 26 en in 2014 zaten we in september al aan 49 controles. Als u weet dat er jaarlijks grosso modo 300 au pairs zijn, gebeurt de controle in feite toch vrij intens.

Wat zijn de gevolgen van dat optreden? De 49 controles die gebeurd zijn tot eind september 2014, hebben geleid tot 6 pv’s pro justitia, 3 pv’s van inlichting, 8 waarschuwingen en op dit moment geen enkele intrekking van arbeidskaart. Dat zijn de resultaten.

Wat is de aard van de inbreuken? Vaak gaat het over het bedrag van het zakgeld, prestaties van meer dan 20 uur per week en het niet beschikken over een arbeidsvergunning.

De Inspectie Werk en Sociale Economie heeft vastgesteld dat het vaak de bedoeling is van de au pair om zo veel mogelijk geld naar de familie te sturen. De au pairs hebben veelal de Filipijnse, Oekraïense, Zuid-Afrikaanse, Chinese of Thaise nationaliteit. Vaak hebben zij de bedoeling om zo veel mogelijk geld naar hun familie te sturen en zijn zij bereid om meer uren te presteren dan wettelijk is toegestaan.

Anderzijds – daarin hebt u ook gelijk – is het merendeel van de gastgezinnen op zoek naar flexibele inwonende kinderopvang of een dienstbode om het gezinsleven gemakkelijker te maken. Ze houden zich dan ook niet altijd aan de regels.

U hebt helemaal gelijk dat het statuut ontbreekt. De specificiteit van het statuut maakt controle van au pairs ook helemaal niet eenvoudig. Daarop wil ik even ingaan. Het gaat erover dat die au pair in de privéwoning van het gastgezin werkt en verblijft. Omdat een au pair geen werknemer is, is deze woning geen werkplaats en kan de inspectie enkel met de expliciete toestemming van de bewoners de woning betreden. Bij gebrek aan toestemming moet een visitatiebevel van de gerechtelijke instanties worden gevraagd.

Het is de bedoeling dat de bescherming van au pairs op Europees niveau wordt behandeld. Eind maart 2013 werd daarvoor een ontwerp van richtlijn door de Europese Commissie voorgesteld over de voorwaarden voor de toegang en het verblijf van derdelanders met het oog op onderzoek, studie, scholierenuitwisseling, betaalde en onbetaalde opleiding, vrijwilligerswerk en au pairs. Het is een goede zaak dat we daar op Europees niveau rond werken.

Met betrekking tot uw vraag omtrent contacten met buitenlandse administraties kan ik u meegeven dat mijn administratie eind juli 2014 contact heeft gehad met de Nederlandse collega’s. Het is altijd het gemakkelijkste om met hen contact te leggen. Onze noorderburen hebben een au-pairstelsel dat soepeler is dan in Vlaanderen. Huishoudelijke taken mogen er bijvoorbeeld tot 30 uren per week omvatten, waar dit bij ons slechts 20 uren betreft.

Een groot verschilpunt is dat sedert 1 juni 2013 au pairs alleen nog via een erkend bemiddelingsbureau naar Nederland kunnen komen. Op dat vlak is er dus een andere manier van werken. Nederland ervaart gelijkaardige problemen als wij, onder meer inzake de controle van au pairs. Er wordt onderzocht of het stelsel kan worden afgeschaft, dan wel verstrengd naar minder uren per week. Dat is de weg die in Nederland wordt bewandeld.

Uiteraard zullen we naar aanleiding van een hertekening van het beleid in het kader van economische migratie, dat overkwam met de zesde staatshervorming, ervaringen met buitenlandse best practices uitwisselen. Op basis daarvan zullen we bekijken welke verdere maatregelen we kunnen en moeten nemen.

De heer Hofkens heeft het woord.

De heer Jan Hofkens (N-VA)

Minister, ik vind het een zeer volledig en goed antwoord.

Het verheugt me zeer dat er toch zoveel controles worden gedaan, moet ik toegeven, en dat er ook processen-verbaal enzovoort worden opgesteld. Met andere woorden, men volgt de situatie en brengt die eigenlijk ook wel in kaart. U weet dat het gaat over een driehonderdtal. Ik vraag me wel af in welke mate dat aantal niet het topje van de ijsberg is, en daaronder een hele situatie schuilgaat die we niet in kaart kunnen brengen. Ik begrijp ook dat dit niet altijd evident is. Misschien is de problematiek iets omvangrijker dan die driehonderd waarnaar u verwijst. Ik denk dat dit ook zo is.

Ik wil vandaag een oproep doen om dit zeker niet uit het oog te verliezen. We kunnen misschien de problematiek verder mee opvolgen binnen deze commissie. We zullen ook in België en Vlaanderen het debat eens moeten voeren over de vraag wat wij met de au pairs willen doen, gezien het aantal misbruiken. Is het niet beter om dat gewoon af te schaffen, om er een duidelijke rem op te zetten, om een verbodsmaatregel uit te vaardigen? Of zeggen we dat we dit toch nuttig vinden en het kind niet met het badwater willen weggooien? Dan moeten we het echter wel reguleren, denk ik.

Controle is blijkbaar zeer moeilijk. Het gaat inderdaad over de privéwoning, bij de mensen. Men heeft niet altijd toegang daartoe. Het enige alternatief lijkt me dan een soort preventieve toets te zijn, waarbij een duidelijke filter wordt geplaatst op het systeem, de instroom, de wijze waarop au pairs in contact worden gebracht met gastgezinnen, in het kader van de erkenning van agentschappen. Ik ben blij te vernemen dat er contacten zijn met, bijvoorbeeld, Nederland, waar men diezelfde afweging dan ook blijkt te maken: afschaffen of de voorwaarden van controle en toegang daadwerkelijk strenger maken. We komen daar zeker nog verder op terug, maar ik dank u alvast voor uw antwoord.

Minister Philippe Muyters

Over het illegale kunnen we inderdaad moeilijk iets zeggen. Aangezien controle bij iemand thuis gebeurt, zit je zeer snel in grote moeilijkheden. Natuurlijk heeft men er bij illegale zaken nooit een zicht op hoe groot het illegale zou kunnen zijn. Ik kan daar dus ook geen uitspraken over doen.

Uiteraard is het mijn bedoeling om, op basis van die internationale contacten en de ervaring met de inspectie, met voorstellen naar deze commissie te komen. Dat zal dan ook allicht decretale gevolgen hebben. Ik wil echter nog even bekijken wat we nog verder kunnen leren van het buitenland en de inspectie.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.