U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werden deze vragen om uitleg via videoconferentie behandeld.

Mevrouw Sleurs heeft het woord.

Minister, collega’s, ik zou graag van gedachten wisselen over de pneumokokkenvaccinatie. We hebben daar al meermaals over gesproken. Het voorbije jaar werd dat vaccin gegeven in de woonzorgcentra omdat we gezien de pandemie toen natuurlijk onze rusthuisbewoners extra wilden beschermen. Zoals u weet, geven pneumokokken immers aanleiding tot zeer gevaarlijke longontstekingen en verdere ernstige aandoeningen. Naar ik heb vernomen, zou er voor dit jaar echter geen pneumokokkenvaccinatie meer gepland zijn, alhoewel in de overheidsopdracht ook de optie was opgenomen om met die vaccinatie ook de komende vier jaar voort te doen. Zoals u weet, beveelt ook de Hoge Gezondheidsraad aan om zeker onze rusthuisbewoners te vaccineren, maar toch ook de bevolking ouder dan 50 jaar.

Minister, vandaar mijn vragen. Waarom zult u de pneumokokkenvaccinatie het komende jaar stopzetten, ondanks de voordelen qua volksgezondheid die er toch duidelijk zijn? Kunt u daar duiding bij geven? Hoe wordt deze beslissing door het werkveld onthaald? Is men er financieel op voorbereid dat men dat nu misschien zelf zal moeten doen? Hoe zou u dat willen opvangen als het gaat over de 65-plussers die nog thuis wonen? Ik kijk toch uit naar uw antwoorden, gezien het belang van de pneumokokkenvaccinatie voor de algemene volksgezondheid.

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Pneumokokken zijn een belangrijke oorzaak van mortaliteit en morbiditeit bij ouderen. Besmettingen met pneumokokken komen heel frequent voor en zijn bovendien de oorzaak van ernstige ziekten, zoals longontsteking, meningitis en sepsis. Op 6 juni 2020 heeft de Hoge Gezondheidsraad zijn voorgaande adviezen aangescherpt. De raad riep de overheid toen op om over te gaan tot een veralgemeende vaccinatie van de doelgroep. De Hoge Gezondheidsraad vraagt al jaren aandacht voor deze problematiek. Hij wijst er ook op dat in Nederland en Duitsland de gehele oudere bevolking systematisch het vaccin dat het breedst beschermt, gratis aangeboden krijgt. Denemarken biedt sinds 2020 het pneumokokkenvaccin aan de 65-plussers gratis aan. Daar werd ondertussen een vaccinatiegraad van 67 procent gehaald.

De Vlaamse Regering besliste vorig jaar aan alle ouderen in de woonzorgcentra gratis een pneumokokkenvaccin toe te dienen. Er was immers de vrees dat samenvallend met de verspreiding van het coronavirus de ziektelast bij ouderen te groot zou worden. Minister, in maart ondervroeg ik u ook over de voortzetting van de vaccinatie van bewoners van woonzorgcentra en een eventuele uitbreiding naar de 65-plussers die thuis wonen. De overheidsopdracht voor pneumokokken van vorig jaar had slechts een duurtijd van een jaar en kaderde in de COVID-19-pandemie.

Aangezien slechts een kwart van de bewoners eind 2020 werd gevaccineerd kon met de resterende vaccins de vaccinatie voorlopig worden verdergezet. U deed echter geen uitspraak over het verderzetten van pneumokokkenvaccinatie de komende jaren.

Minister, is er inmiddels een beslissing genomen met betrekking tot de verderzetting van de vaccinatie van de rustoordbewoners en de eventuele uitbreiding naar 65-plussers die thuis wonen?

Indien het programma wordt stopgezet, wat is dan de reden van stopzetting? Is dat een puur budgettaire reden?

In uw antwoord in maart stelde u dat het standpunt met betrekking tot een uitbreiding naar de 65-plussers die thuis wonen in de toekomst nog kon wijzigen, in het kader van een doorgedreven vaccinatiebeleid van alle leeftijden van de bevolking. Betekent dit dat u deze beslissing binnen afzienbare tijd zou kunnen heroverwegen en zo ja, wanneer zou die heroverweging dan gebeuren?

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

Op 31 mei 2021 hebben we inderdaad beslist om deze vaccinatie op dit ogenblik niet verder te zetten. U moet de beslissing van vorig jaar begrijpen in de context van corona, en met name het gegeven dat er op dat ogenblik nog geen vaccin tegen corona beschikbaar was.

De medische reden achter die beslissing was dat we wilden voorkomen dat een persoon die door het coronavirus besmet werd daar bovenop nog een verwikkeling zou hebben vanwege een mogelijke pneumokokkeninfectie die, net zoals corona, ook de longen kan aantasten. Op die basis werd beslist om, naast de jaarlijkse griepvaccinatie, een pneumokokkenvaccinatie te voorzien voor de bewoners van de woonzorgcentra en om de pneumokokkenvaccins aan te rekenen op de coronamiddelen van de Vlaamse begroting.  Binnen het recurrente budget van de preventieve gezondheidszorg is hiervoor geen budget voorzien.

Ik heb nog geen reacties gehoord, al is de beslissing pas op 31 mei genomen. Als de woonzorgcentra de nodige vaccins bestellen tot eind september en daarmee hun bewoners verder kunnen vaccineren, is er dit najaar en de komende winter alvast geen probleem. En aangezien het ook niet gaat om een herhaalde vaccinatie – het vaccin biedt bescherming voor vijf jaar –, is het probleem daarna enigszins beperkt en met name tot dat deel van de nieuwe bewoners die nog niet privé gevaccineerd zouden zijn.

De prijs voor het gebruikte vaccin in de campagne, Pneumovax 23, is in de apotheek 31,93 euro. Alle ziekenfondsen komen in hun aanvullende verzekeringen geheel of gedeeltelijk tussen.

Eind maart is er overleg geweest tussen Zorg en Gezondheid en de betrokken firma om de mogelijkheid van verderzetting te bespreken. Met de firma is op dat moment afgesproken om einde mei een definitieve beslissing te nemen. En dat is ook gebeurd.

Wat de 65-plussers betreft die thuis wonen werden er tot op heden geen vaccins gratis ter beschikking gesteld door de Vlaamse overheid. Dat geldt overigens ook voor de jaarlijkse griepvaccins. Er is voor deze doelgroep dus niets veranderd.

Ter gelegenheid van de jaarlijkse campagne rond seizoensgriepvaccinatie wordt de laatste jaren ook mee gesensibiliseerd voor pneumokokken.

Ik heb ook voorgesteld deze vaccinatie mee op te nemen in de voorbereiding van de volgende Gezondheidsconferentie Vaccinatie, dit ter voorbereiding van een actualisering van de gezondheidsdoelstelling vaccinaties die wellicht in 2023 geformuleerd zal worden.

Mevrouw Sleurs heeft het woord.

Minister, ik begrijp dat daar nog geen budget voor is voorzien, en zoals voor alles hebben we veel nood aan budgetten. Naar analogie met de griepvaccinatie, waar iedereen met een hoog risico – en mensen op hoge leeftijd maken deel uit van die groep – extra wordt gesubsidieerd, extra terugbetaald, wil ik toch oproepen om dit ook voor het pneumokokkenvaccin zo te voorzien. Ik roep zeker ook op om, bij de actualisering daarvan, de pneumokokkenvaccinatie van de algemene populatie van vijftig-plus te voorzien, gezien de morbiditeit en mortaliteit van een pneumokokkeninfectie.

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Pneumokokken zijn frequent voorkomende bacteriën die ernstige infecties kunnen veroorzaken. Ik heb alle begrip voor het feit dat er daar budgettaire ruimte voor moet zijn. Maar we moeten dat echt meenemen. U stelt dat er na vijf jaar een herhaling moet zijn nadat je een primovaccinatie hebt gehad. Je moet eerst twee vaccins krijgen met een tussentijd van acht weken en dan een hervaccinatie na vijf jaar. Als die mensen geen primaire vaccinatie hebben gehad, is dat onvoldoende.

Ik ben alleszins tevreden dat u dat zeker en vast zult meenemen. Dat is heel belangrijk want het vaccin is niet goedkoop. Ik heb er in het verleden altijd voor gepleit om tijdens de griepcampagne, als men het griepvaccin moet halen bij de huisarts, ook bewust te maken over het pneumokokkenvaccin. Dat is een ideaal moment daarvoor. Het is niet goedkoop, dus mocht er enige ruimte zijn, zou dat welkom zijn.

Mevrouw Groothedde heeft het woord.

Dat is een terechte vraag van de collega’s.  Minister, ik kan me voorstellen dat u daarvoor nog geen budget hebt uitgetrokken. Na het afgelopen jaar leven we in een andere context. Het maatschappelijke belang van vaccinaties en van het beschermen van mensen tegen die kwetsbaarheid is veel duidelijker. In die zin hebt u meer mogelijkheid voor een dergelijk beleid. Ik vraag me af of het hier niet gaat om een oud zeer. Preventie is in Vlaanderen een ondergeschoven kindje in de gezondheidszorg en het welzijnsbeleid. Dat wordt al zo veel jaar aangeklaagd. De onderbesteding hiervoor in Vlaanderen is heel frappant.

Het gaat natuurlijk om een vorm van preventie waarbij het voorkomen van latere kosten altijd onzichtbaar blijft. Dat is altijd eigen aan preventie. In die zin zou het budget dat u niet uitgeeft, kunnen opwegen tegen datgene wat u wel uitgeeft.

Ik vind het goed dat de collega ook aanhaalt dat er een ander oud zeer in deze crisis naar voren is gekomen, namelijk dat er een verschil wordt gemaakt tussen ouderen die residentieel worden opgevangen en ouderen die thuis wonen. Die discriminatie heeft mijn collega Ann De Martelaer al vaak aangehaald en die mag hier ook worden opgegeven.

Om af te sluiten heb ik nog een concrete vraag, minister. U hebt gezegd dat u naar een brede heroverweging gaat. Kunt u daar meer verduidelijking over geven? Op welke termijn komt die eraan?

De heer De Reuse heeft het woord.

Minister, ik onderschrijf de bezorgdheid van honderd procent van de artsen die in deze commissie aanwezig zijn. Als collega Vandecasteele hier zou zijn geweest, was dat honderdvijftig procent geweest.

U zegt zelf dat het gaat om een heel recente beslissing die u hebt genomen. De collega’s spelen er al dadelijk terecht op in. Ik heb geen bijkomende vragen, maar ik denk dat het in de jaarlijkse campagne moet worden meegenomen – zoals u zelf zegt –, niet het minst omdat de ziekenfondsen een deel van de kostprijs terugbetalen. Het is heel belangrijk dat dat aan de mensen wordt meegedeeld in het kader van de volksgezondheid. Los van de mensen in de woonzorgcentra die sowieso al worden bereikt moeten we inzetten op de mensen die nog thuis wonen, zeker gelet op de duurtijd van vijf jaar van het vaccin. Ik onderschrijf de oproep en ik roep ook op om daar verder op door te gaan. 

De heer Anaf heeft het woord.

Dit zijn zeer terechte vragen van de collega’s. Ik moet zeggen dat ik dit eigenlijk echt niet goed begrijp. De Hoge Gezondheidsraad zegt dat die pneumokokkenvaccinatie zeer zinvol is. De vaccinatie werd, naar aanleiding van de coronacrisis, ook uitgevoerd in onze woonzorgcentra. Nu de coronacrisis voorbij is, zou er ineens niet meer gevaccineerd worden. Ik zie geen enkele reden waarom de gezondheidsconferentie dit najaar tot een andere conclusie zou komen dan de Hoge Gezondheidsraad. Ik kan me natuurlijk vergissen, minister, maar ik vrees dat dit gewoon een uitstellen is wegens budgettaire redenen. We hebben nu heel die coronacrisis meegemaakt. We zijn verschillende keren tot de conclusie gekomen dat we misschien meer hadden moeten investeren in preventie en dat dat een fout is die we in de toekomst niet meer zouden mogen maken. Preventie is iets waarop gemakkelijk bespaard kan worden, omdat je daar niet meteen de resultaten van ziet. Maar eigenlijk vrees ik dat hier weer hetzelfde gebeurt: wegens budgettaire redenen besparen op een heel effectieve preventieve maatregel. Ik vraag me echt af of we dan echt niks geleerd hebben uit die voorbije maanden. Hebben we echt niet geleerd dat preventie gewoon heel erg belangrijk is?

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

Collega Anaf, voor alle duidelijkheid: dit is geen besparing. Zoals ik gezegd heb, is daar vorig jaar een extra budget voor uitgetrokken uit de coronaprovisie om de druk op de ziekenhuizen maximaal te verlichten, omdat toen de mensen in de woonzorgcentra nog niet gevaccineerd waren. Dat was toen de onderliggende redenering.

Ten tweede zijn mensen dankzij deze vaccinatie gedurende vijf jaar beschermd.

Een derde element gaat over de financiële winst bij preventie. Daar valt heel veel over te zeggen, maar dat debat zal op een andere plaats, in een andere commissie moeten worden gevoerd, want die winst zit natuurlijk niet bij de Vlaamse overheid maar bij de federale. Het is ook de federale overheid die de terugbetaling organiseert via het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV), collega Anaf. Misschien kunt u dus het best daar het debat voeren om te bekijken hoe daarmee omgegaan kan worden. Maar ik ben dus bereid om met de federale overheid te bekijken hoe de terugbetaling voor alle burgers kan gebeuren.

Mevrouw Sleurs heeft het woord.

Dank u wel, minister. Ik noteer dat u hiermee verder wilt gaan en dit verder wilt bestuderen. Ik roep nogmaals op om dit zeker heel sterk in overweging te nemen, zeker voor onze rusthuisbewoners maar ook voor de thuiswonende 65-plussers. Ik wil u inderdaad ook oproepen om dringend met uw federale collega te overleggen om aldus een verhoogd terugbetalingstarief te kunnen verkrijgen voor de specifieke doelgroep, zoals bij de griepvaccinatie. U hebt alvast de steun van onze fractie in dezen.

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Ik wil ervoor pleiten om dit absoluut mee te nemen. Ik heb hier al heel wat vragen over gesteld, gewoon omdat ik weet hoe belangrijk dit is. De opmerking dat we niet zouden moeten investeren in preventie omdat het zou renderen op een ander niveau, vind ik eigenlijk heel jammer. Voor mij maakt het namelijk niet uit waar er bespaard wordt, zolang het maar ten goede komt van de gezondheid van de mensen. Ik pleit er dus nogmaals voor om dit zeker mee te nemen.

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.