U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werden deze vragen om uitleg via videoconferentie behandeld.

De heer Janssens heeft het woord.

Minister-president, we moeten helaas vaststellen dat blijkbaar niemand geïnteresseerd is om Boek.be of de Boekenbeurs over te nemen. Daar lijkt het althans op, nadat anderhalve maand geleden de biedingen konden beginnen. Er is op dit moment nog geen enkel concreet bod binnengekomen – tenzij er vandaag nog iets zou veranderd zijn, waarop u mij dan straks attent kunt maken in uw antwoord. Nochtans hadden volgens het veilinghuis Hammertime, dat door de gerechtelijke mandataris was aangesteld om de overname te regelen, 23 kandidaat-overnemers zich aangemeld.

In uw antwoord op mijn vraag om uitleg van 11 maart 2021 zei u dat de gerechtelijk mandataris aangaf zeker te zijn van een overnemer. Er was aanvankelijk interesse van een aantal steden – Gent, Mechelen, Sint-Truiden, Brugge en Kortrijk – maar alle potentiële kandidaten hebben in principe afgehaakt. De gegadigden hadden in eerste instantie tot begin april de tijd, maar er kwam uiteindelijk geen enkel bod binnen. Er werd dan een tweede biedingsronde afgekondigd, waarbij gezegd werd dat de ondernemingsrechtbank extra tijd heeft gegeven en dat Boek.be tot 21 juni 2021 beschermd zal zijn tegen schuldeisers. Ik neem aan dat tot dan ook de periode loopt dat er alsnog een bod kan uitgebracht worden. Of is dat maandag 26 april 2021? Ook die datum circuleert. Dat is dan nog enkele dagen respijt. Dan zien we of er alsnog concrete interesse is.

Er wordt natuurlijk ook bekeken welke de oorzaken zijn waardoor Boek.be in dergelijke slechte papieren is terechtgekomen en uiteindelijk de Boekenbeurs dreigt te verdwijnen. Er wordt gekeken naar de digitale revolutie die Boek.be voor een stuk gemist heeft, waardoor het ook het toekomstperspectief is kwijtgespeeld. Er zit bovendien ook wel wat sleet op de formule waarbij mensen dienen te betalen en in lange rijen aan te schuiven om de Boekenbeurs binnen te mogen en daar boeken te mogen kopen. Wellicht heeft de tanende aandacht voor de beurs ook te maken met de jammerlijke graad van ontlezing in ons onderwijs.

Een aantal mensen uit de letterensector hebben de koppen bij elkaar gestoken. Zij bekijken een andere formule om de Boekenbeurs alsnog voort te zetten. Er wordt gesproken van een Feest van het Boek, een veeleer landelijk evenement waarbij ook de bibliotheken en de boekhandels betrokken zijn in plaats van enkel maar dat ene evenement in Antwerp Expo. Heel veel concreets is over dat nieuwe initiatief nog niet bekend. Ik vind het goed dat er bredere evenementen in heel Vlaanderen georganiseerd worden in plaats van enkel de Boekenbeurs zelf. Minder verheugend is dat ook in dezen minister van staat Jos Geysels als een van de betrokken partijen terug te vinden is. Diezelfde man was van 2006 tot 2010 voorzitter van Boek.be en is dus toch voor een stuk mee verantwoordelijk voor de neergang van deze vzw.

De vraag is nu hoe het verder moet, want het kind – de beurs – weggooien met het badwater van Boek.be lijkt mij echt niet aangewezen. U liet naar aanleiding van eerdere vragen weten dat het uiteraard niet tot de taken van de Vlaamse overheid behoort om een privé-initiatief als de Boekenbeurs over te nemen. Maar u zei wel dat er, gelet op het belang van dit evenement voor de sector, wat ik onderschrijf, oplossingen zouden moeten worden gevonden om de beurs te kunnen voortzetten. U zei ook dat een mogelijke interventie via de investeringsmaatschappij ParticipatieMaatschappij Vlaanderen (PMV) mogelijk was, en dat u bereid was om die piste – samen met eventuele overnemers – te onderzoeken. Ik had graag vernomen welke stappen daarin ondertussen werden genomen. Is er gesproken met PMV en met eventuele geïnteresseerde ondernemers?

U hebt ook aangekondigd dat er een advies zou worden gevraagd aan het BoekenOverleg over noodzakelijke stappen voor het voortbestaan van de Boekenbeurs. Dat advies is er intussen gekomen. Ik zou van u willen weten welke aanbevelingen u daaruit distilleert om mee aan de slag te gaan. Hoe gaat u dat verder opvolgen?

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

Inderdaad, de vrijdag voor de paasvakantie raakte bekend dat er geen overnemer werd gevonden voor de Boekenbeurs. Er waren 23 geïnteresseerden, maar uiteindelijk bracht niemand een bod uit. Boek.be, dat de belangen van de uitgevers vertegenwoordigt, geniet nog twee weken bescherming tegen zijn schuldeisers. Tot dan wordt alsnog naar een overnemer gezocht. Ondertussen – op het moment dat ik deze vraag stel – zal duidelijk zijn of die overnemer gevonden werd of niet.

Een groep Vlaamse uitgevers wachtte de uitkomst van de procedure echter niet af en liet in de pers weten plannen te hebben voor een groot Feest van het Boek, een soort alternatieve boekenbeurs.

Het BoekenOverleg daarentegen bracht ook een advies uit, en vraagt vooral om een versnippering van allerlei initiatieven te vermijden. “Uitgevers en boekhandels moeten eensgezind de ruggengraat vormen van de nieuwe Boekenbeurs, dus niet in gespreide slagorde. Ik sluit niet uit dat we zelf initiatief nemen om de violen te stemmen”, liet de voorzitter van het BoekenOverleg, Jos Geysels, in de krant De Standaard optekenen.

We citeren alvast enkele belangrijke passages uit het advies. Daarin staat onder andere: “We presenteren een eerste schets van een Boekenbeurs 2.0, een landelijk evenement (…) Dit evenement genereert jaarlijks zoveel media-aandacht, publieksinteresse en economische stimulans, dat het verdwijnen ervan een aderlating zou zijn.” Het blijkt dus uit het advies dat men echt wel pleit voor één centraal evenement. “Het BoekenOverleg is over een ding zeer duidelijk: de Boekenbeurs kan alleen succesvol zijn als zij gedragen wordt door het gehele boekenvak. Een boek vertegenwoordigt meer dan alleen een commercieel belang. De Boekenbeurs is idealiter een feest waarop boeken en hun auteurs centraal staan en waarop de ontmoeting tussen verhalen en lezers worden gestimuleerd. Tegelijkertijd zijn we van mening dat de Boekenbeurs georganiseerd moet worden door de commerciële spelers in het boekenvak. Zonder degenen die het boek uitgeven en verkopen is de Boekenbeurs niet mogelijk. Maar”, gaat het advies verder, “de vernieuwde Boekenbeurs moet ook naar buiten treden en actief op zoek gaan naar nieuwe, of sociaal-economisch en fysiek minder mobiele lezers. Naar de stellige overtuiging van het BoekenOverleg zal de vernieuwde Boekenbeurs een nog grotere impact hebben als de traditionele beurs, met haar evidente aantrekkingskracht voor de media, vergezeld gaat van tal van evenementen door heel Vlaanderen.”. Dan volgen een aantal voorbeelden.

“De Boekenbeurs staat uiteraard niet op zich. Het evenementiële karakter van de beurs kan een belangrijke dynamiek op gang brengen voor het letterenbeleid zoals wij dat uiteen hebben gezet in het Memorandum (…). Elk jaar staan alle auteurs, uitgevers, boekhandelaren, organisatoren en bibliothecarissen elf dagen lang klaar om voor het oog van de camera te laten zien wat bijvoorbeeld leesbevordering en een inclusieve literatuur in de praktijk betekenen. We roepen de Vlaamse en de lokale Overheden dan ook op de Boekenbeurs niet alleen gericht te steunen, maar dit evenement ook te benaderen als een fundamenteel instrument voor het verder optimaliseren en implementeren van het flankerende beleid, waarvan de krijtlijnen zijn uitgetekend in de beleidsnota Cultuur en het Vlaams Regeerakkoord”.

Dat is een zeer duidelijk advies, minister-president, met enerzijds de aandacht voor een centraal georganiseerde beurs, anderzijds decentraal gepaard gaande met extra initiatieven. Men vraagt naar steun omdat men het event wil inschrijven in het beleid van de regering, die in het regeerakkoord toch wil inzetten op leesbevordering.

Heel concreet zijn mijn vragen aan u: wat is de precieze stand van zaken in verband met de Boekenbeurs op de dag van vandaag?

Twee: wat is uw reactie op het advies van het BoekenOverleg, waaruit ik ruim heb geciteerd, en de hoofdlijnen heb weergegeven?

Drie: op welke manier wilt u de Boekenbeurs 2.0 – centraal plus decentraal – ondersteunen als instrument om beleidsdoelstellingen uit de beleidsnota Cultuur en het regeerakkoord, zoals leesbevordering en inclusieve literatuur, innovatie en internationalisering mee vorm te geven?

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

De huidige stand van zaken is door de vraagstellers al gekaderd. Er waren geen biedingen en de periode voor bieding is verlengd tot 26 april 12 uur ’s middags. Het is dus nog wachten tot na het weekend of er dan wel iets uit komt.

Zoals naar aanleiding van voorgaande vragen hierover aangegeven, is de Boekenbeurs een privé-initiatief, dat eigendom was van en georganiseerd werd door Boek.be. Ik blijf dan ook bij mijn standpunt dat het niet aan de Vlaamse overheid is om een ab initio commercieel geïnspireerde beurs zelf te gaan organiseren. De Boekenbeurs was een initiatief van de profitspelers in het boekenvak en zou dit ook in een eventuele toekomstige versie moeten blijven.

Ik gaf in een vorig antwoord wel aan dat ik steeds bereid ben om met eventuele overnemers te bekijken of en zo ja, welke ondersteunende rol de Vlaamse overheid daarin kan spelen. Maar zoals u ook al aangeeft, werd er, ondanks de interesse van heel wat kandidaten, geen overnamebod uitgebracht. Er is dus momenteel geen piste voor een continuering van de Boekenbeurs zoals die bestond of voor de overname van Boek.be.

In zijn uitgebrachte advies gaf het BoekenOverleg ook aan dat de Boekenbeurs georganiseerd moet worden door de commerciële spelers in het boekenvak. Dat advies was ook in de eerste plaats gericht aan eventuele overnemers. Het advies formuleert met name een aantal belangrijke aandachtspunten waarop een Boekenbeurs 2.0 zou moeten inzetten en geeft vooral ook aan dat het BoekenOverleg ten volle bereid is om hier mee over na te denken. Ik kan mij bij de doelstelling en de inhoud van het advies dus perfect aansluiten, maar jammer genoeg is een overnemer voor de Boekenbeurs dus nog niet gevonden.

Op welke manier ik de Boekenbeurs 2.0 wil ondersteunen? Zoals al gezegd, ben ik graag bereid om met initiatiefnemers rond een nieuwe Boekenbeurs 2.0 – of dat nu overname van Boek.be of een nieuw initiatief is, ik denk eerder dat de uitgevers samen een nieuw initiatief gaan nemen – samen te zitten en te kijken welke rol de Vlaamse overheid hierin kan spelen om met name ook de aandacht voor leesbevordering, inclusieve literatuur, innovatie en internationalisering volop aan bod te laten komen. Het is nu echter in de eerste plaats aan de boekensector om het initiatief te nemen. Vanzelfsprekend kan daarbij ook een beroep gedaan worden op de expertise die onder andere bij het BoekenOverleg, Literatuur Vlaanderen en Iedereen Leest zit.

Ik doe dus een aanbod aan mogelijke overnemers. De Vlaamse overheid gaat niet zelf overnemen, de Vlaamse overheid gaat niet zelf de Boekenbeurs organiseren. Maar we willen wel met initiatiefnemers rond de tafel gaan zitten over hoe we kunnen ondersteunen. Dat is een aanbod. Dat kan over veel middelen gaan, maar ook over de expertise die in de verschillende organisaties zit die door de Vlaamse overheid gesponsord worden. Ik herhaal hier dus mijn oproep voor mensen die eraan denken om hierrond initiatief te nemen. Wij hebben ook al met een aantal partijen contact gehad. Laten we rond de tafel gaan zitten om te kijken dat die Boekenbeurs 2.0 inderdaad van start gaat, centraal en decentraal. Die formules kunnen allemaal bekeken worden, maar de doelstelling waarnaar aandacht moet gaan heb ik net geformuleerd.

De heer Janssens heeft het woord.

Minister-president, ik ervan uit dat uw herhaalde aanbod tot steun, om te faciliteren, om te ondersteunen inzake de toekomst van de Boekenbeurs, intussen luid gehoord is binnen de letterensector, dat men er zich van bewust is dat de Vlaamse overheid daar een rol wil spelen, niet om een privé-initiatief over te nemen, maar wel om te faciliteren. Het lijkt mij zeer goed dat die bereidheid er is. Ik hoop dat dat zeker gehoord wordt en ook tot concreet resultaat leidt wanneer op 26 april om 12 uur de uiteindelijk verlengde biedingsronde afgesloten wordt.

Ik onthoud ook dat initiatief Boekenbeurs 2.0. Ik wil een beetje de vergelijking maken met Nederland, waar je in de Boekenweek een gelijkaardig Feest van het Boek hebt, maar waarbij er in heel het land activiteiten ontplooid worden, in bibliotheken, boekhandels, allerlei culturele centra enzovoort.

Ik zou het echter wel een troef voor Vlaanderen vinden als dat gekoppeld kan blijven aan het ook daadwerkelijk plaatsvinden van een boekenbeurs, trouwens een initiatief dat men ons in Nederland benijdt. Ik weet van Nederlandse auteurs die te gast waren in Antwerp Expo, dat die met grote ogen kijken naar het succes en de aantrekkingskracht van zo’n massa-evenement waarop het boek, de auteur centraal staat en waar heel veel geïnteresseerde lezers op afkomen, omdat het ook een heel laagdrempelig initiatief is en tegelijkertijd toch een heel leesbevorderend karakter heeft. Het is in mijn ogen niet alleen een stukje erfgoed, maar het heeft ook een grote economische impact, van ettelijke miljoenen euro’s, voor heel de boekensector.

Ik hoop dus dat er alsnog tegen maandag concrete interesse is, en vooral dat er een bod wordt uitgebracht. Misschien in de filosofie van ‘never waste a good crisis’: dit kan wel eens een kantelmoment zijn, waarbij nieuwe initiatieven worden gekoppeld aan die oude vertrouwde Boekenbeurs, waarbij dan de hele letterensector de schouders eronder zet. Ik denk dat dat echt wel moet kunnen slagen.

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

Minister-president, dank u wel voor uw antwoord. Ik wil toch nog voor één ding waarschuwen: versnippering zou geen goed idee zijn. Ik ben het in die zin zeker eens met de voorzitter van het BoekenOverleg, die, in tegenstelling tot wat de heer Janssens beweert, wel degelijk het vak kent en weet waarover hij spreekt. Het initiatief dat er mogelijk zou komen van een soort alternatieve boekenbeurs of diverse boekenbeurzen, telkens dan met een beperkt aantal spelers, een beperkt aantal uitgeverijen die de handen in elkaar slaan, waarbij andere dan weer daarvantussen vallen en misschien iets anders zullen doen, zou geen goede zaak zijn. Het zou helemaal niet goed zijn mocht men in maart een kleinere boekenbeurs krijgen in Kortrijk met een aantal spelers, en vervolgens in mei in Brussel met nog een aantal andere spelers, en dan in Flanders Expo in Gent in september. Dan gaat men het momentum dat nu wordt gecreëerd door de Boekenbeurs, voor een stuk verliezen. Nu hebben we dat heel welbepaald ogenblik in het najaar dat iedereen al zo goed kent en waar iedereen naar uitkijkt, en dat ook heel veel media-aandacht genereert. Ik denk dat het zijn betrachting is, en de betrachting van het hele BoekenOverleg, nog steeds, om vooral dat te verkrijgen. Minister-president, ik denk dat u dat misschien toch ook wel moet benadrukken, dat Vlaanderen daar de schouders onder moet zetten, dat het beducht moet zijn wat dat betreft. Dat decentrale betekent immers dat men in Vlaanderen op hetzelfde moment wel heel wat dingen doet, maar dat op het moment dat de Boekenbeurs plaatsvindt, in Antwerpen of gelijk waar, maar misschien het best nog steeds in Antwerpen. Dit wil ik toch nog echt wel benadrukken. Dit is wat speelt, denk ik. Ik wil er echt voor pleiten dat alle uitgeverijen en boekhandels samen de handen in elkaar slaan om te gaan voor één moment, zodat we dat zeker niet verliezen.

Mevrouw Segers heeft het woord.

Collega’s, dank u wel voor de vraag. Minister-president, dank u wel voor het antwoord. Ik deel eigenlijk de overtuiging van collega Meuleman. Voor heel veel mensen is de Boekenbeurs een feest, en dat is op een feestdag. Voor mij persoonlijk markeert dat ook zowat het begin van de winter. Ik kan de winter niet ingaan zonder naar de Boekenbeurs te zijn geweest. Ik denk ook dat we echt moeten kunnen streven naar één momentum. Natuurlijk kan dat op een andere locatie gebeuren of kan er een andere aanpak zijn. Dat ene grote moment wordt trouwens nu al geflankeerd. Zo houdt Standaard Boekhandel in diezelfde week ook zijn boekenfeest, doet het ook allerlei acties. De winkels worden opengegooid, er zijn drankje, hapjes enzovoort. Wat dromen we ervan om dat weer te kunnen beleven. Ik onderschrijf dus dat, als er moet worden gezocht, dat ene feestmoment niet verloren mag gaan, dat er geen versplintering mag zijn.

De heer Meremans heeft het woord.

Collega’s, alleszins bedankt om de vraag te stellen. Het is toch wel goed dat in deze commissie deze vragen geregeld worden gesteld, zeker uit liefde voor het boekenvak. Dat is toch belangrijk.

De heer Janssens verwijst naar Nederland – terecht, maar die traditie is daar ingeworteld en ingebakken. In Nederland wordt nog altijd veel meer gelezen dan in Vlaanderen, niet alleen in kwantiteit, want ze zijn daar met veel meer, maar je hebt ook veel meer regionale kranten en dergelijke.

Ik vind ook dat versnippering geen goede zaak zou zijn. Dat we in die week allerlei activiteiten organiseren, dat de openbare omroep dat ondersteunt, zoals hij nu ook vanwege corona heeft gedaan – wat ook wel zeer goed was. We moeten inderdaad dat centrum hebben. Dat is inderdaad de aantrekkingspool. Het is geen enkel probleem dat er daarnaast decentraal van alles kan gebeuren in die week.

Minister-president, u hebt de vorige keer gezegd dat uw deur openstaat. U bent bereid om met iedereen te overleggen en te zoeken naar oplossingen. Maar het moet inderdaad van de hele sector komen. Ze moeten elkaar vinden. Het zal inderdaad nog wat zoeken en tasten zijn, maar laat ons hopen dat het snel kan gebeuren, dat we toch met iets nieuws kunnen starten en dat het beter is dan het vorige.

Het blijft dus nog even afwachten. Maar als wij hier er de nodige aandacht aan blijven geven, dan zal de sector dat wel kunnen volgen.

Iedereen zit natuurlijk te wachten op volgende week, of er dan al dan niet een nieuwe initiatiefnemer zal zijn voor de Boekenbeurs. Laten we hopen dat het allemaal weer opnieuw kan, met een bijzonder grote Boekenbeurs met een enorm bereik. Als daar decentraal zaken aan kunnen worden gekoppeld, des te beter. Allemaal voor de winter, want dan sluit je je al eens meer op met een boek, collega Segers, dat klopt.

Anderzijds wil ik toch nog heel even nuanceren. Ik vind dat er eigenlijk permanent aandacht mag zijn voor boeken, en dat we de autonomie van de steden en gemeenten moeten respecteren. Als zij op bepaalde andere momenten in het jaar ook aandacht vragen voor boeken, dan moet dat ook nog kunnen. Hopelijk gaan we niet zo ver om te zeggen dat nu iedereen per se in de periode van de Boekenbeurs rond het boek moet werken en de rest van het jaar dan niet. Ik denk niet dat dat de bedoeling is.

Ik begrijp dat men een groot evenement wil waar de zaken aan worden opgehangen. Dat is versterkend en heel belangrijk. Er mag echt nog meer gebeuren voor het boek. Dat is daarin ons standpunt.

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

Ik merk een heel grote eensgezindheid in de commissie. Dat is natuurlijk goed, want ik deel ook die mening. Ik wil ook een groot boekenfeest, op een moment en op een plaats. Wat mij betreft ook het liefst Antwerpen. Decentraliseren is een heel goede zaak wanneer er centraal een groot feest is. Met alleen maar decentralisatie gaat het momentum volledig voorbij. Maar we moeten wel initiatiefnemers vinden die het initiatief willen dragen.

Er zijn twee verschillende dingen. Je kunt Boek.be overnemen, maar je kunt ook een boekenbeurs organiseren zonder Boek.be over te nemen. Als er maandag geen biedingen binnen zijn, betekent dat niet dat de Boekenbeurs verloren is of dat een boekenbeurs verloren is.

Ik zal in alle contacten met initiatiefnemers het standpunt dat in deze commissie breed wordt gedragen, om toch dat centrale feest te behouden, zeker meenemen, absoluut. Dat is ook mijn betrachting. Wij zijn allemaal opgegroeid met die Boekenbeurs. Het is niet alleen melancholie en sentiment, het is ook gewoon noodzakelijk om het boek de aandacht te geven die het verdient.

De heer Janssens heeft het woord.

Ik merk inderdaad veel brede steun en sympathie voor een initiatief als de Boekenbeurs, die trouwens voor het eerst werd georganiseerd in 1931. Daardoor heeft zij al heel wat harten veroverd en kan zij hier, over alle partijgrenzen heen, heel veel steun vinden. Er is al het herhaaldelijke aanbod van de Vlaamse Regering om een ondersteunende rol te spelen om dat evenement en het duurzaam organiseren ervan te kunnen blijven faciliteren. Ik hoop dus dat we, mijnheer Meremans, bij de volgende vraag die we hierover in deze commissie ongetwijfeld zullen stellen, beter nieuws hebben en dat er uiterlijk maandag een overnemer gevonden zal zijn. Ik hoop dat we dan concreet kunnen werken, of dat in elk geval de sector opnieuw concreet kan beginnen te werken aan opnieuw, eindelijk, weer een fysieke boekenbeurs in het najaar.

Mevrouw Meuleman heeft het woord

Ik heb niet zoveel meer toe te voegen. Ik ben ook blij met de consensus, met het feit dat iedereen vindt dat we ervoor moeten zorgen dat er geen versnippering komt en dat iedereen de handen in elkaar slaat om een evenement te organiseren in een geüpdatete vorm en met een aantal nieuwe initiatieven en een nieuwe dynamiek. Iedereen is zich daarvan bewust. We moeten die combinatie maken, met voldoende steun van de Vlaamse Regering. Ook daar heb ik een duidelijk engagement gehoord, minister-president. Heel wat doelstellingen van de Vlaamse Regering lopen parallel als het gaat om de leesbevordering, die toch zo belangrijk is. We moeten dat benutten en de handen in elkaar slaan met mogelijke initiatiefnemers. U hebt het signaal gegeven. Ik hoop dat het gehoord wordt en dat er binnenkort positief nieuws komt.

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.