U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

De heer Daniëls heeft het woord. 

Voorzitter, minister, collega's, de Federale Regering besliste om het fiscaal voordeel met betrekking tot de mantelzorg aan te passen. Het is blijkbaar afgeschaft.

Wat is een mantelzorger? Het is iemand die iemand anders wegens zijn ouderdom of kwetsbaarheid ondersteuning geeft. Er is ook een affectieve band, al hoeft het niet noodzakelijk familie te zijn. De zorg gebeurt op frequente basis. Dat noemen we gemeenzaam een mantelzorger.

We zien het in Vlaanderen vrij vaak. We noemen het ‘de inwonende ouder’, of grootouder in sommige gezinnen. Het oudere familielid, ouder dan 65 jaar, heeft bijkomende zorgen. Dat kan heel zware zorg zijn of gewoon samenleven voor het gezelschap, om niet te vereenzamen. Morgen zijn er in de commissie Landbouw vragen over vereenzaming op het platteland. Dat is een van de zaken waar we met die mantelzorger weerstand aan kunnen bieden en dat tij kunnen keren.

Momenteel kan wie een familielid dat ouder is dan 65 jaar, in huis neemt, een belangrijk fiscaal voordeel genieten. In 2005 werd beslist dat per 65-plusser die ten laste wordt genomen, een extra bedrag van 3290 euro van het jaarinkomen vrijgesteld wordt van belastingen, onafhankelijk van de zorgnood van de persoon. Netto komt dat overeen met ongeveer 1200 en 1400 euro. Dat is toch niet weinig.

Nu heeft de Federale Regering blijkbaar beslist om die regeling aan te passen. Momenteel evolueert de leeftijdsgrens van 65 jaar mee met de pensioenleeftijd. Wil je kunnen genieten, dan moet je ouder zijn. Vanaf 2022 past men het voordeel aan om te genieten als oudere en moet je, behalve de leeftijd hebben, ook zorgbehoevend zijn. In het kader van de zelfredzaamheid moet officieel worden vastgesteld dat die serieus is verminderd opdat het gezin waar de persoon terechtkomt, dat fiscaal voordeel nog zou kunnen genieten.

Vandaag zijn niet al die ouderen zwaar zorgbehoevend. Ze hebben wel een vorm van zorg. Anders zouden velen ervoor kiezen om alleen te leven. Een belangrijk aspect om te kiezen om een oudere in huis te nemen, is het menselijke, de verbondenheid, de ouders of grootouders die men mee onder de vleugels neemt.

Door de beslissing die nu federaal is genomen, verliest een grote meerderheid van de 90.000 Belgen die een familielid ouder dan 90 jaar opvangen, dergelijk fiscaal voordeel. Het zou gaan om ongeveer 75.000 mensen. Ook mensen die nu het voordeel genieten, zullen zich na de overgangsperiode in 2025 niet meer kunnen beroepen op de fiscale vrijstelling.

Collega's, voor mij staat dat een beetje haaks op de manier waarop we momenteel in Vlaanderen kijken naar mantelzorg. Niet dat mantelzorg moet worden betaald as such, maar wel dat we op die manier een signaal van appreciatie geven. Dat wordt nu weggenomen.

Minister, staat u achter de beslissing om het fiscaal voordeel voor mantelzorg af te schaffen, ook voor de 65-plussers die niet te zwaar zorgbehoevend zijn? Hoeveel Vlaamse mantelzorgers worden hierdoor gevat? Welke oplossingen ziet u voor het opvangen van het wegvallen van dit fiscaal voordeel voor mantelzorgers? Zult u dit opnemen met de verenigingen voor mantelzorgers en de gebruikers? Hoe zal deze beslissing worden gecommuniceerd naar de gezinnen die nu het voordeel genieten, maar dat niet meer zullen kunnen vanaf 2025? Hoe rijmt u deze beslissing met het Vlaams mantelzorgplan? Wat wordt precies verstaan onder ‘zorgbehoevend’ in deze federale besparingsmaatregel, want daar zit nog wat verschil op met onze Vlaamse visie op de mantelzorger?

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

Collega, u geeft zelf al aan dat het hier gaat om federale materie. Ik heb wel gezien dat het fiscaal voordeel voor mantelzorg niet wordt afgeschaft, wel integendeel. Het voordeel wordt nog versterkt voor mantelzorgers die effectief zorg moeten opnemen voor oudere, inwonende familieleden.

Wel zijn de voorwaarden om het fiscaal voordeel te genieten, gewijzigd. De wetgever heeft ervoor gekozen om terug te keren naar de initiële doelstelling van dit fiscaal voordeel en het criterium hulpbehoevendheid nu ook wettelijk te verankeren. Op die manier kon men het bestaande belastingvoordeel met 50 procent verhogen voor diegenen die het echt nodig hebben.

De wetgever voorziet een overgangsregeling die bepaalt dat gezinnen die dit jaar dit voordeel genieten, nog tot en met inkomstenjaar 2024 (aanslagjaar 2025) hun voordeel behouden, ook wanneer ze niet voldoen aan het criterium van hulpbehoevendheid. Dit is een ruime overgangsbepaling, zeker gelet op het feit dat die situaties van samenwonen zonder ondersteuning bij een zorgbehoefte eigenlijk nooit werden beoogd.

Of iemand zorgbehoevend is, hangt af van de graad van zelfredzaamheid. Voor het extra belastingvoordeel is een verminderde zelfredzaamheid van ten minste negen punten vereist. Dat criterium is ruimer dan het criterium hulpbehoevendheid bij mantelzorg – dat vraagt vijftien punten –, waardoor dus meer gezinnen het versterkte fiscaal voordeel blijven genieten dan wat we op basis van die puntenschaal onder mantelzorgsituaties zouden inschalen.

Wat de fiscaliteit betreft van inwonende familieleden met bijvoorbeeld een beperkt inkomen, zijn er andere mogelijkheden.

De heer Daniëls heeft het woord.

Minister, u hebt gezegd dat het wordt versterkt voor diegenen die een 65-plusser opnemen die niet aan negen of vijftien punten komt. Ik vind dat het niet wordt versterkt. Ik denk dat we eerlijk moeten zijn. Dat is geen versterking, maar een afbouw. Ik betreur dat. U zit op het federale niveau mee aan het stuur. Ik zie heel wat collega’s op de binnenkant van hun lip bijten. U zit mee aan het stuur en ik betreur dat we niet echt van een versterking kunnen spreken. Een versterking zou zijn dat het behouden blijft voor alle 65-plussers en dat het nog wordt versterk voor diegenen die een bijkomende zorgnood hebben. Dat zou ik een versterking noemen, maar dat kan ik nu niet vaststellen.

Ik heb u hierover geen appreciatie horen uitspreken. U hebt zich ook niet uitgesproken over de vraag of u dit met de verenigingen van gebruikers en mantelzorgers zult bespreken. Ik heb u niet horen antwoorden op de vraag op welke manier we het wegvallen van het fiscaal voordeel eventueel kunnen opvangen. Ik heb u ook niet horen antwoorden op de vraag hoeveel Vlaamse mantelzorgers hierdoor worden gevat. Ik vind dat jammer, want dit zijn geen onbelangrijke vragen.

In uw beleidsnota staat het volgende: “Deze mantelzorgers hebben nood aan erkenning en ondersteuning voor de taken die zij opnemen.” Een van de manieren om een beetje erkenning te geven, is dat klein fiscaal voordeel dat nu wegvalt voor de 65-plussers die geen hogere zorgnood of zorgbehoevendheid hebben en die op de schaal negen of vijftien punten halen. Ik kan de vragen die ik op voorhand heb ingediend, alleen maar herhalen. Misschien zult u er in de tweede ronde op antwoorden. Ik zit met de bekommernis om de inwonende 65-plussers die niet aan die punten voldoen. Dat valt wel degelijk weg. Dat is geen versterking.

Mevrouw De Martelaer heeft het woord.

Mijnheer Daniëls, ik heb ook geen antwoorden op uw vragen gehoord. U houdt een groot pleidooi voor de mantelzorgers, maar straks komt nog een vraag om uitleg over het zorgbudget. Er is een opstap van 75 euro voor de mensen die in beroep gaan. De Vlaamse overheid maakt het de mantelzorgers eigenlijk nog wat moeilijker om appreciatie en erkenning voor hun inzet te krijgen.

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

Ik denk dat het voor diegenen die mantelzorg opnemen, wel degelijk om een versterking gaat. Ik heb begrepen dat de federale overheid in een bijkomend budget voorziet. Op die manier wordt het belastingvoordeel met 50 procent verhoogd voor diegenen die echt zorg nodig hebben. In totaal zouden ongeveer 12.150 gezinnen een hogere tegemoetkoming kunnen krijgen.

De heer Daniëls heeft het woord.

Minister, voor 12.150 gezinnen zal het hoger liggen, maar 90.000 gezinnen krijgen dat vandaag. Als ik snel kan rekenen, blijkt dat 87.850 gezinnen minder zullen krijgen, en dat is niet weinig. Dat zijn er zelfs heel veel. Ik kan me voorstellen dat die ene groep die hulpbehoevende personen met 9 of 15 punten opnemen, wordt versterkt. Daar wil ik zelfs voor pleiten.

Mevrouw De Martelaer, de koppeling met het zorgbudget is toch wel wat vergezocht. Dat heeft in se niets te maken met de mantelzorg en er is geen rechtstreekse band met de gezinnen die een 65-plusser opnemen.

De N-VA vindt het echt jammer dat gezinnen die 65-plussers, zoals ouders of grootouders die nog niet voldoende zorgbehoevend zijn, in hun gezin opnemen, dat fiscaal voordeel verliezen. Dat betreuren we echt ten zeerste van de beleidsniveaus die zeggen warm en positief te zijn. We vinden dat niet. Ik hoop dat iedereen onze bekommernissen deelt.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.