U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

Mevrouw Lambrecht heeft het woord.

Het Verdrag van Istanbul was het eerste bindende besluit ter preventie en bestrijding van geweld tegen vrouwen. Turkije was, onder de huidige leider president Erdogan, in 2011 het eerste land dat het verdrag ondertekende. Diezelfde Erdogan neemt nu de beslissing om uit het verdrag te stappen. Het verdrag zou volgens Turkse conservatieven de traditionele genderrollen en familiewaarden ondergraven door een progressieve westerse ideologie te propageren. Het verdrag zou bovendien homoseksualiteit willen promoten omdat er gekozen is voor inclusief taalgebruik over geaardheid.

De terugtrekking van Turkije als eerste ondertekenaar toont hoezeer het regime van Erdogan zich terugplooit en steeds verder afstand neemt van onze gedeelde waarden. Het protest dat in Turkije is ontstaan naar aanleiding van de beslissing, toont echter aan dat er nog steeds een brede en sterke stroom in Turkije is die deze waarden wel degelijk deelt.

Heeft de Vlaamse Regering contact gehad met de Turkse overheid of haar vertegenwoordiging over de positie van Turkije omtrent het verdrag en vrouwenrechten in het bijzonder?

Plant de Vlaamse Regering acties hieromtrent?

Op welke manier zal de Vlaamse Regering een signaal geven, ook aan de Turkse bevolking die de doelstellingen van het verdrag wel nog steunt, dat zij op Vlaanderen kan blijven rekenen?

Zal Vlaanderen aandringen bij de Europese Unie en de lidstaten die het verdrag hebben ondertekend, maar nog niet geratificeerd, zoals Bulgarije, Tsjechië, Hongarije, Letland, Litouwen en Slowakije, om dit als tegensignaal zo snel mogelijk te doen?

Op welke manier draagt Vlaanderen internationaal bij aan de strijd tegen gendergerelateerd geweld? Plant de Vlaamse Regering bijkomende acties?

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

Ik heb hierover nog geen contact gehad met de Turkse overheid of haar vertegenwoordiging in Brussel.

Respect voor de mensenrechten en de fundamentele waarden is een hoeksteen van het beleid van de Vlaamse Regering. We hebben echter niet het voornemen om specifieke acties te ondernemen naar aanleiding van deze Turkse beslissing

Op welke manier zal de Vlaamse Regering een signaal geven? Zoals u zelf zegt, wordt het beleid van de regering Erdogan door een groot deel van de Turkse bevolking niet ondersteund en zelfs bevochten. De afgelopen weken is het aantal demonstraties tegen deze en andere maatregelen alleen maar toegenomen.

Het standpunt van de Vlaamse Regering is zeer duidelijk en vond een duidelijke weerslag in het federale standpunt dat de terugtrekking veroordeelde. Ik verwijs ook naar de gezamenlijke mededeling uitgebracht op 20 maart jongstleden door de Europese Commissie en hoge vertegenwoordiger, Josep Borrell. In het rapport van de Europese Commissie wordt een balans opgemaakt van de relaties tussen de EU en Turkije en worden de vele pijnpunten nauwkeurig geanalyseerd.

De hoge vertegenwoordiger Borrell noemde de situatie in Turkije zorgwekkend. Turkije is zich sinds de coup van 2016 aan het verwijderen van het democratische pad. De aanhoudingen van Koerdische partijleden en de terugtrekking uit de Conventie van Istanbul zijn twee uitingen van een beleid dat haaks staat op het respect voor de Europese waarden. De gebeurtenissen van de afgelopen weken tonen nog maar eens aan hoe waakzaam de EU moet zijn.

De Vlaamse Regering ondersteunt het tweesporenbeleid dat in het document wordt uitgewerkt. Daarbij wordt gepleit voor een aanpak die waakt over de behaalde resultaten, maar zo nodig de aanwending van sancties niet uitsluit.

Op de Europese top in juni zullen de behaalde resultaten kritisch worden onderzocht. Ik zal dit proces van zeer nabij blijven opvolgen en zal ervoor zorgen dat met onze inzichten wordt rekening gehouden.

Zullen we bij de Europese Unie en de lidstaten nog aandringen om het verdrag te ratificeren? Het spreekt voor zich dat EU-lidstaten een voorbeeldfunctie hebben op het vlak van het respect voor de mensenrechten. De EU kan moeilijk kritisch zijn tegenover derde landen als de praktijken die ze aanklaagt niet door alle lidstaten op gelijke wijze worden veroordeeld. Ik hoop dan ook dat de terughoudendheid van sommige lidstaten van tijdelijke aard zal zijn.

Voor alle duidelijkheid: per decreet van 29 november 2013 heeft dit parlement als eerste in dit land zijn instemmingsprocedure met de Conventie van Istanbul afgerond. De conventie werd inmiddels door 33 leden van de Raad van Europa geratificeerd. België heeft de conventie geratificeerd op 14 maart 2016.

Op welke manier draagt Vlaanderen internationaal bij aan de strijd tegen gender-gerelateerd geweld? Vrouwenrechten en gendergelijkheid lopen als een rode draad door het Vlaamse mensenrechtenbeleid. In lijn met het regeerakkoord en de beleidsnota heb ik vorig jaar een subsidie ten belope van 100.000 euro toegekend aan de Raad van Europa, ter ondersteuning van het programma ‘Ending violence against women’. Dat programma zet allerlei activiteiten op om geweld tegen vrouwen te beëindigen.

Ook in de toekomst zal dit thema als een rode draad doorheen het mensenrechtenbeleid blijven lopen. Indien mogelijk zal ik interessante projecten of programma’s die een wezenlijk verschil kunnen maken op het terrein financieel ondersteunen, zoals ik dit in het verleden ook reeds deed.

Vlaanderen hecht groot belang aan de Conventie van Istanbul. Dit verdrag is een mijlpaal in de strijd tegen gendergerelateerd geweld. In internationale contacten zal ik dan ook aandacht besteden aan dit belangrijke thema en ik zal steevast mijn gesprekspartners vragen om de uitgangspunten van dit verdrag te respecteren en aandacht te schenken aan de strijd tegen gendergerelateerd geweld.

Mevrouw Lambrecht heeft het woord.

Dank u wel, minister-president. Ik denk dat het belangrijk is dat u benadrukt hebt dat een groot deel van de bevolking in Turkije het beleid van president Erdogan niet steunt. Iedereen fixeert zich altijd op de groep die dat wel doet, maar dit deel van de bevolking heeft nood aan landen en regio’s zoals Vlaanderen die hen wel steunen en deze beslissing niet oké vinden.

Ik heb begrepen dat Vlaanderen veel belang hecht aan de Conventie van Istanbul en dat u de terugtrekking van Turkije heel erg veroordeelt.

Ik heb nog een bijkomende vraag, minister-president. In 2024 is België voorzitter van de Europese Unie. Dit lijkt nog ver weg, maar aan dat voorzitterschap gaat ook een behoorlijke voorbereiding vooraf. Zult u vanuit Vlaanderen voorstellen om vrouwen- en lgbtqi+-rechten een prominente plaats op de agenda van het voorzitterschap 2024 te geven?

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Ook mijn dank voor uw uitvoerig antwoord, minister-president.

Ik wil nog verwijzen naar een paar recente en iets minder recente uitspraken vanuit Turkije. Op 25 november 2014, intussen toch zeven jaar geleden, zei president Erdogan, die toch al twintig jaar aan de macht is, dat ‘onze religie een bepaalde positie aan vrouwen geeft’. Wat is die positie? ‘De positie van het moederschap’. Later zei een minister, die nu nog aan de macht is, dat ‘vrouwen publiekelijk niet mogen lachen. Ze moeten hun fatsoen bewaren. Een vrouw die het moederschap afwijst vanwege een job is ontoereikend en niet compleet.’ Deze laatste woorden zijn recent ook nog uitgesproken door de huidige president van Turkije.

Ik wil er gewoon op wijzen dat dat nieuws is dat af en toe ons land binnensijpelt via de media, maar ook dat die partij ondertussen bijna twintig jaar onafgebroken aan de macht is en in meerdere conflicten verzeild is geraakt, betrokken is geweest in het conflict in Syrië, oorlogen is begonnen tegen de Koerden en nu de gelijke rechten van mannen en vrouwen ondermijnt door onder andere terug te treden uit deze conventie.

We hebben er daarstraks reeds naar verwezen – en u hebt inderdaad bevestigd dat u het eens bent –, maar ik blijf er nogmaals op hameren dat dit land niet thuishoort in de Europese Unie. We hebben kritiek op andere landen die reeds lid zijn, zoals Polen of Hongarije. Dan blijft het mij toch verwonderen dat wij nog steeds onderhandelingen durven te voeren met een land dat mijlenver verwijderd staat van bepaalde vrijheden en rechten die verworven zijn. Ik hoop dan ook, minister-president, dat dit signaal vanuit Vlaanderen zeer duidelijk wordt gegeven, omdat ik soms toch wel vaststel dat de Europese Commissie een dubbelzinnige houding aanneemt als het over bepaalde landen in Oost-Europa gaat, maar dat niet doet ten aanzien van kandidaat-lidstaten, terwijl men anderzijds volledig de ogen sluit voor de gevangenschap van Catalaanse politici in Spanje.

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

Mijnheer Vanlouwe, ik denk dat de onderhandelingen met Turkije wel stopgezet zijn. Er wordt op dit moment niet meer onderhandeld. De procedure als dusdanig is niet beëindigd, maar er wordt op dit moment niet meer onderhandeld. Dat is maar om eventjes de puntjes op de i te zetten.

Mevrouw Lambrecht, wij zijn recent gestart met de voorbereidingen van dat voorzitterschap in 2024. We hebben de agenda van de Vlaamse Regering als dusdanig nog niet opgesteld. Ik kan hier zonder dekking van mijn regering niet zeggen wat we wel of niet naar voren willen schuiven, maar ik heb uw oproep gehoord.

Mevrouw Lambrecht heeft het woord.

Dank u wel, minister-president, om mijn vraag gehoord te hebben en mee te nemen. Het zou nog fantastischer zijn als u ze, als minister-president, ook op de agenda krijgt. Als ik de andere fracties de laatste tijd bezig hoor, dan denk ik dat dat niet zo moeilijk zal zijn. Ik denk dat we redelijk op één lijn staan als het over vrouwen- en lgbtqi+-rechten gaat. Ik wil u aansporen om die inspanning, niet alleen voor mij, maar voor heel de commissie, te doen.

Ik wil u ook danken voor uw antwoord op mijn vraag of u nog verder steun zult geven aan vrouwenrechten en gendergelijkheid. U hebt al veel via de Raad van Europa gedaan, maar u zegt dat als er nog interessante zaken op uw pad komen die de vrouwenrechten en de gendergelijkheid ten goede komen, u er zeker voor openstaat om die verder vanuit Vlaanderen te ondersteunen. Wel, u hebt daarvoor alvast onze steun. Ik dank u.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.