U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

De heer Vanryckeghem heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega’s, midden januari werd het pilootproject ‘Sneltesten bij essentiële bedrijven’ gelanceerd. Deze sneltests moeten de continuïteit van essentiële bedrijven garanderen. De tests worden ingezet bij mensen in kritische functies binnen die bedrijven. Die functies zijn niet snel te vervangen en onmisbaar voor de bedrijven in kwestie. Een project dat erop gericht is om onze economie draaiende te houden, wanneer dat in een crisis soms moeilijk haalbaar lijkt, is een positief gegeven.

In de eerste fase van dit project werden 40.000 sneltests beschikbaar gesteld voor zo’n 20.000 werknemers. Na een korte periode zou een evaluatie plaatsvinden.

Met het zicht op eventuele versoepelingen wanneer we verder in de vaccinatiestrategie zitten, lijkt het gebruik van zulke tests voor enkele sectoren dan ook cruciaal. We zullen namelijk op een punt komen dat er versoepelingen zullen ontstaan wanneer een deel van de bevolking al gevaccineerd is en een ander deel nog niet. Om het nog niet gevaccineerde deel van de bevolking dan verder te kunnen beschermen, zullen deze sneltests van pas komen. Op die manier kunnen we ook onze ondernemingen verder openhouden in de mate van het mogelijke.

Men is ook gestart met een proefproject van speekseltests in het basis- en secundair onderwijs. Het grote voordeel van zo’n speekseltest is dat hij door de personen zelf kan worden afgenomen en dat er geen zorgverlener of beschermingsmateriaal nodig is. Tijdens het pilootproject zullen leraren en ander onderwijspersoneel van de pilootscholen elke week thuis zelf een test afnemen van hun ochtendspeeksel. Het staal wordt diezelfde dag nog bezorgd aan de labo’s en getest. In de loop van de avond krijgen de personeelsleden dan het resultaat van deze test.

Minister, wat is er uit de evaluatie van het pilootproject gekomen?

Kunnen deze sneltests ook worden gebruikt in andere sectoren dan de sectoren die nu geselecteerd werden voor dit project?

Hoe staat u tegenover het gebruik van deze speekseltests? Lijken deze speekseltests u iets dat kan worden uitgebreid naar onze Vlaamse ondernemingen?

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Collega Vanryckeghem, de vraag die u stelt, betreft een hot topic. Er is heel wat rond te doen.

Jullie weten wellicht dat ik er een heel grote voorstander van ben om innovaties die vandaag, in tijden van corona, worden gerealiseerd, te omarmen en zeer stevig in te zetten in de logistieke organisatie rond corona.

Daarom hebben we, samen met de sociale partners, gewerkt aan een pilootproject ‘Sneltesten bij essentiële bedrijven’. Vanwaar is die gedachte gekomen? In essentiële bedrijven zijn er kritieke functies zonder dewelke het bedrijf, als die niet meer worden ingevuld, eigenlijk zou stilvallen.

We hebben een tijd geleden een protocol afgesloten om een project te lanceren waarbij de continuïteit van kritieke functies in essentiële bedrijven onder bepaalde voorwaarden zou kunnen worden gegarandeerd. We hebben daarvoor 40.000 sneltesten ter beschikking gekregen. Die waren gratis beschikbaar voor 20.000 werknemers uit een vijftigtal bedrijven, die zorgvuldig werden geselecteerd. We hebben gekeken wie er geïnteresseerd was om daaraan te werken. De bedrijven kwamen uit een aantal vooraf bepaalde sectoren. Ik geef een aantal voorbeelden: de farmaceutische sector, de petrochemie, de voedingssector, de energiesector en de havens. Het pilootproject richt zich heel specifiek op die werknemers in kritieke functies die een hoogrisicocontact hebben gehad en geen symptomen vertonen.

Hoe werkt het systeem? Die mensen mogen blijven werken, mits zij een negatieve sneltest ondergaan op dag één, evenzeer een negatieve sneltest op dag vier en vervolgens een PCR-test (polymerase chain reaction) op dag zeven. Onder die condities mogen zij verder werken in het bedrijf.

(De verbinding met minister Hilde Crevits valt weg.)

De minister is terug.

Minister, u kunt verdergaan met het antwoord.

Minister Hilde Crevits

Ik herhaal even dat mensen die een kritische functie in een essentiële sector uitoefenen na een hoogrisicocontact mogen blijven werken, mits een negatieve sneltest op dag één en op dag vier. Daarna volgt een PCR-test op dag zeven. Die mensen zijn wel in quarantaine, zoals iedereen in die periode. Het enige dat ze mogen doen, is de verplaatsing naar het werk om daar de kritische functie uit te oefenen.

Voor dit pilootproject werd een streng protocol opgesteld dat werd goedgekeurd door de Taskforce Testing onder leiding van professor Herman Goossens. In dat protocol staat onder welke voorwaarden sneltesten ingezet mogen worden.

Begin maart werd dit pilootproject geëvalueerd door de bedrijfsgeneeskundige diensten. Uit de evaluatie bleek dat het effectieve gebruik van de sneltesten in het kader van dit protocol erg beperkt was, namelijk dertien keer. Dit is op zich goed nieuws want het betekent dat bedrijven deze sneltesten niet roekeloos inzetten. Sowieso is er terughoudendheid – dat vind ik heel logisch – wegens het risico om potentieel besmettelijke personen op de werkvloer te houden en op die manier andere werknemers te besmetten. Die afweging moet worden gemaakt.

We zien wel dat het voor sommige bedrijven nuttig kan zijn. Ik ben zelf in een veiling geweest waar de taak van heftruckchauffeur kritisch is. Als die wegvalt, kunnen na de veiling de goederen niet verplaatst worden van punt A naar punt B. Op een bepaald moment dreigde de veiling stil te vallen. Daar is het dus zeer interessant om volgens het protocol dergelijke sneltesten te gebruiken.

Een van de problemen is dat er in kleine bedrijven niet onmiddellijk een bedrijfsarts beschikbaar is. Als een bedrijfsarts enkele keren naar een bedrijf moet komen om slechts enkele testen uit te voeren, levert dat vrij hoge kosten op. Bovendien kan de regel niet toegepast worden als je samenwoont met de indexpatiënt, de initieel besmette persoon dus. Het protocol is dus vrij strikt, maar laat wel toe dat bedrijven sneltesten gebruiken.

Alles staat klaar om de continuïteit van onze essentiële bedrijven te kunnen garanderen, ook als de cijfers nog zouden toenemen in de komende dagen.

Ik was wat verrast door een artikel in Het Nieuwsblad waarin stond dat werkgevers zelf geen vragende partij zijn. Ik vond dat merkwaardig omdat het protocol is opgesteld in nauwe samenspraak en zelfs op vraag van de werkgevers. Voka liet gisteren weten dat zij absoluut geloven in het proefproject en dat sneltesten kunnen bijdragen aan de opvolging van de verspreiding van het virus. Tegelijk kunnen ze, zeker voor sectoren waar telewerk minder evident is, bijdragen aan het veilig openhouden van ondernemingen tot de vaccins volledig uitgerold zijn.

Het Overlegcomité heeft vorige week – en ik was daar heel blij om – via elektronische weg de uitzondering op de quarantaine bij de uitvoering van een essentiële functie vastgelegd voor heel België. De voorwaarden die daarvoor gelden, komen perfect overeen met ons pilootproject sneltesten. Het heeft wat tijd gekost, maar het is uiteindelijk toch in orde gekomen.

Voorlopig is er enkel een uitbreiding mogelijk naar andere bedrijven die voldoen aan de definitie van essentiële bedrijven zoals voorzien in het ministerieel besluit. Bedrijven die willen deelnemen aan dit project kunnen zich melden via sneltesten@vlaio.be. Ik vind de optie van de sneltesten zeer interessant om werknemers ook preventief te testen. Op die manier kan langzaam de evolutie begeleid worden naar breder terugkeren naar de werkvloer.

Een paar dagen geleden is bekendgemaakt dat de Federale Regering via een teststrategie 2.0 de piste van preventief testen met sneltesten ook wil bewandelen. Ik juich dat toe en ik hoop dat we op een volgend Overlegcomité daarover verder kunnen discussiëren en dat daar ook groen licht voor kan komen.

Het pilootproject heeft ongelooflijk veel voeten in de aarde gehad. Uiteindelijk zijn we kunnen starten. Er is ook een vervolg op. Ik ben heel blij met de federale beslissing om die piste verder te bewandelen.

Collega’s, ik heb het nu alleen nog maar gehad over de sneltesten – dus niet over de zelftesten –, waarbij een bedrijfsarts nodig is. Ik wil nog meegeven dat wij ook heel fors mee investeren in de ontwikkeling van ademtesten en speekseltesten. Daar wordt op dit ogenblik in Vlaanderen keihard aan gewerkt. Dat biedt dus heel wat perspectieven voor de toekomst. Maar dit gaat de scope van uw vraag een beetje te buiten, collega Vanryckeghem.

De heer Vanryckeghem heeft het woord.

Minister, ik twijfel er uiteraard niet aan dat u de ernst van deze zaak inziet. We hebben vanmorgen allemaal gehoord dat de cijfers compleet de verkeerde richting uitgaan. De derde golf is jammer genoeg in zicht. In mijn regio, maar ook in het Kruisem van de voorzitter, situeren die problemen zich vooral in de bedrijven en in het onderwijs. Dat zijn nu de twee belangrijkste haarden van besmetting. Ik hoop dan ook dat men heel kort op de bal wil spelen om maatregelen te nemen om die derde golf zo vlug mogelijk in de kiem te smoren en alle mogelijkheden, alle systemen van zelftests, in aanmerking wil nemen om daar toch paal en perk aan te stellen, zodat we toch maatregelen kunnen opheffen en versoepelingen kunnen doorvoeren vanaf 1 mei.

De heer Buysse heeft het woord.

Ik wil me zeker aansluiten bij deze vraag, want ik heb een paar weken geleden over dezelfde materie een aantal zaken gevraagd aan de minister via een schriftelijke vraag. Dank u voor uw antwoord, minister.

Minister, ik wil heel kort nog terugkomen op wat het federale niveau van plan is. Ik lees dat het coronacommissariaat tegen volgende week het systeem klaar zou moeten hebben. Ik vraag me af of deze zaken naast elkaar lopen. Hoe verloopt de samenwerking? Het zou toch wat gek zijn, mochten jullie tegelijkertijd met bijna hetzelfde bezig zijn. Wat is de verhouding daarin?

Minister, u hebt daarstraks gezegd dat er 40.000 gratis testen waren die jullie konden gebruiken. Als die voorraad op is, hoe zit het dan met de kostprijs daarvan? Wordt die gedragen door de werkgever, door de overheid, is dat een gedeelde verantwoordelijkheid? Ik had daar graag wat verduidelijking bij.

De heer Ronse heeft het woord.

Hulde aan collega Vanryckeghem om deze vraag in deze commissie te stellen. Het is een belangrijk thema, zeker gelet op het feit dat het aantal besmettingen opnieuw aan het stijgen is. Ik denk dat we ervoor moeten zorgen dat de impact op bedrijven en het werken in bedrijven minimaal is. Ik vrees dat we nog een tijdje zullen moeten leven met dat vreselijke virus. Sneltesten zijn een goed instrument. Het is goed dat er ook getest is via sneltesten.

Minister, is er perspectief om dat op termijn ook in te voeren in niet-essentiële sectoren en bedrijven, zodat de bedrijfscontinuïteit ook daar versterkt kan worden?

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Dank u wel, collega’s, voor de aanvullende vragen. Collega Buysse, in feite loopt het niet naast elkaar. Ik heb me de voorbije weken wat druk gemaakt – ik heb het ook in een interview gezegd – omdat ik de indruk had dat ik tegengewerkt werd op het vlak van het inzetten van sneltesten bij kritische functies. Het is echt een processie van Echternach geweest om dat erdoor te krijgen. Ook al hadden we een positief protocol met professor Herman Goossens, toch kwam er nog verzet en werd gezegd dat dat allemaal niet mocht. Ik heb me daar echt druk over gemaakt, omdat ik de noodzaak zag om die te gebruiken, zeker bij kritische functies in essentiële bedrijven. Ik ben dus heel blij, collega Buysse, dat het federale niveau het protocol bevestigd heeft.

Verder heeft de premier nu blijkbaar, na overleg met de sociale partners, ook gezegd dat er zo’n snelteststrategie moet komen. Ik ga daar vanuit Vlaanderen ook heel positief mee aan trekken. Maar ik wil toch wel meegeven dat Vlaanderen in dezen de absolute voortrekker was om dat geregeld te krijgen.

Collega Ronse, u had het over de uitbreiding naar andere bedrijven. Dat is een volgende stap, die volgens mij zeker bekeken moet worden. Maar je moet altijd een goed evenwicht behouden, collega Ronse. Er zijn altijd risico’s op besmetting. Sommige mensen die een hoogrisicocontact gehad hebben, mogen toch gaan werken, ook al zitten ze in quarantaine en hebben ze geen kritische functie. De vraag is of dat verantwoord is.

Ik zou daar iets anders aan willen koppelen, namelijk de toelating om zelftesten uit te voeren. Want een van de zaken die bedrijven nu een beetje tegenhoudt, is dat er een bedrijfsarts moet zijn die ter plaatse komt. Dat kost allemaal veel als dat voor een paar mensen is. Maar er zijn mogelijkheden om zelftesten uit te voeren, en dan vervalt natuurlijk het kostprijselement en ook een beetje de werkdruk voor de externe preventiedienst. Ik geloof echt in de toekomst van de zelftesten. Dat is de volgende discussie die we nu moeten voeren.

Wat betreft de speekseltesten, is er verdere evaluatie nodig over timing, methode en speekselafname en ook wat meer wetenschappelijke onderbouwing om ze in te zetten. Ik vind dat we innovatie op dat vlak nu moeten omarmen. Het nadeel van een speekseltest is dat die gelijk staat met een PCR-test, en het speeksel dient dus ook onderzocht te worden in een labo. Je wint daar eigenlijk niet echt tijd mee. We hebben nu natuurlijk de ademtesten die eraan komen, die ook succesvol blijken te zijn – ik had het al gezegd in deze commissie – en waarvan we hopen dat ze in het najaar ook al via een proefproject in de luchthaven van Zaventem getest kunnen worden.

Dus, collega Ronse, het antwoord op uw vraag is genuanceerd: ja, maar niet voortvarend. Dat is ook niet wat ik tot nu gedaan heb. Maar ik vind wel dat we voluit de kaart moeten trekken, ook zelfs voor die zelftesting.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.