U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werden deze vragen om uitleg via videoconferentie behandeld.

Collega’s, er is afgesproken om het vooral over het brede kader van privacy en het vrije verkeer van goederen en personen te hebben, en niet zozeer in te zoomen op de coronacrisis zelf. Die komt dan weer uitgebreid aan bod, samen met de andere onderwerpen rond corona, in de gedachtewisseling op 9 februari.

De heer Deckmyn heeft het woord.

Voorzitter, mijn vraag is inderdaad veeleer gericht op de problematiek van het vrije verkeer van personen in Europa dan op vaccinatiestrategieën en dergelijke meer. Ik wil wel starten met een voorbeeld van buiten Europa. Ik heb in Knack van 13 januari een interessant artikel gelezen, met als titel: ‘Met een groen paspoort op café’. Dat zegt het al, natuurlijk. Dat heeft te maken met Israël, waar iedereen die zich laten vaccineren, een week na de tweede prik blijkbaar een vaccinatiepaspoort krijgt, waarmee men opnieuw naar de bioscoop, op restaurant of op reis kan gaan. Naar verluidt zou dat idee in ons land op weinig enthousiasme kunnen rekenen. Maar het is natuurlijk wel een sterke motivator – en daar is het mij bij deze vraag om te doen –, de vrijheid die een dergelijk initiatief ons biedt of kan bieden.

De vaccinatiecampagnes in heel de Europese Unie beginnen langzamerhand goed op dreef te komen. Laat ons hopen dat zich dat nog versterkt voortzet. Dat roept zeker vragen op voor de nabije toekomst met betrekking tot het vrije verkeer van personen in de Europese Unie. De Griekse premier Mitsotakis opperde bij de Europese Commissie de nood aan een Europees systeem om de immuniteitsstatus van burgers te verifiëren. Er wordt ook wel eens gesproken over zogenaamde vaccinatiepaspoorten. De grote vraag is natuurlijk wat de gevolgen van die vaccinpaspoorten zullen zijn. Zal dat leiden tot een onderverdeling van de Europese bevolking op basis van gezondheidscategorieën? Wat met de privacy? Mitsotakis stelde dat Griekenland er absoluut geen voorstander van is om vaccinatie te verplichten of het tot een voorwaarde te maken om te mogen reizen. Tegelijkertijd wil hij wel dat mensen die gevaccineerd zijn, reisvrijheid hebben. Er is dus af en toe een beetje onduidelijkheid, maar dat maakt natuurlijk deel uit van heel het debat.

In oktober vorig jaar tekende Estland dan weer een overeenkomst met de Wereldgezondheidsorganisatie om een digitaal immuniteitscertificaat te ontwikkelen, dat kan worden gebruikt bij grensoverschrijdende uitwisseling van vaccinatiedata. De Estse premier liet al weten dat hij Finland alvast had uitgenodigd om ook deel te nemen aan dat project.

Hongarije heeft op zijn beurt laten weten dat het toeristen kan vragen een vaccinatiestatus voor te leggen alvorens ze het land kunnen betreden. In Spanje heeft de Spaanse regering geopperd dat ze een omgekeerd vaccinatiepaspoort wil invoeren en dat ze de mensen die een vaccin weigeren, naar eigen zeggen op een anonieme manier, wil registreren en dat ze die data met andere Europese landen wil delen. België zou voorstander zijn van een vaccinatiecertificaat op het niveau van de EU, maar de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit heeft zich reeds tegen een vaccinatiedatabase uitgesproken. We zien dat zich in de EU een heel debat ontwikkelt over het vrij reizen en over het gebruik van een paspoort om tot bepaalde landen toegang te krijgen.

Minister-president, is de Vlaamse Regering op eender welke manier voorstander van een onderscheid tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden voor het vrij verkeer van personen in de EU? Zo ja, op welke manier moet dit dan gebeuren?

Hoe staat u tegenover het zogenaamd vaccinatiepaspoort of -certificaat? is er een bepaald systeem dat de Vlaamse Regering verkiest of compleet afwijst? Staat de Vlaamse Regering veeleer terughoudend tegenover het hele idee de immuniteitsstatus van burgers te verifiëren?

Indien u voorstander bent van een systeem om de immuniteitsstatus van burgers te verifiëren en binnen de EU uit te wisselen, vraag ik me af hoe de privacy volgens u kan worden gegarandeerd.

Is er, tot slot, reeds intra-Belgisch overleg met de Federale Regering en met de regeringen van de andere deelstaten over een Europees of zelfs globaal systeem voor vaccinatieregistratie en gegevensuitwisseling geweest? Zo ja, wat was de uitkomst van dat overleg? Zo neen, zult u op een dergelijk overleg aandringen, zodat Vlaanderen op het debat kan wegen?

Mevrouw Talpe heeft het woord.

Voorzitter, ik dank u dat we deze vragen om uitleg mogen stellen. Dit is een debat dat momenteel hevig woedt en ik beperk me, zoals afgesproken, tot het vaccinatiecertificaat. Ik verwijs naar de digitale Europese top van 21 januari 2021, waarop de Europese regeringsleiders zich over het vaccinatieplan hebben uitgesproken. Het vaccinatiecertificaat of -paspoort was toen ook een heel belangrijk agendapunt. Concreet betekent het dat reizen zou kunnen zonder de verplichting een coronatest te laten afnemen of in quarantaine te gaan. Er is gesuggereerd dat een dergelijk paspoort toegang zou kunnen geven tot grote publieksevenementen, zoals concerten of sportwedstrijden.

Mijnheer Deckmyn, u hebt al aangehaald dat Israël met een dergelijk paspoort zwaait om dit te faciliteren. In ons land en in heel wat andere Europese lidstaten is de vaccinatie echter niet verplicht. Federaal minister van Buitenlandse Zaken Wilmès heeft duidelijk aangegeven dat de uitreiking van een dergelijk certificaat geen afbreuk mag doen aan de individuele vrijheden of aan de grensoverschrijdende mobiliteit van mensen. We zien dat landen die in grote mate economisch afhankelijk zijn van het toerisme, zoals Spanje, Portugal en Griekenland, wel voorstander zijn van een dergelijk document. Zij willen het toerisme zo snel mogelijk weer op de rails krijgen. Andere landen, zoals Duitsland, twijfelen dan weer. Daar wordt immers gevreesd dat er een soort van privilege of label voor gevaccineerde personen zou komen, iets waarvoor we ons heel hard moeten hoeden.

Minister-president, mijn vragen sluiten aan bij de vragen van de vorige vraagsteller. Kunt u toelichting geven bij wat tijdens de Europese top specifiek over het vaccinatiecertificaat of -paspoort is gezegd? Wat is het standpunt van de Vlaamse Regering over een dergelijk certificaat of paspoort? Is het de bedoeling mensen die geen dergelijk certificaat of paspoort hebben te verbieden te reizen? Ik heb het specifiek over het vrij verkeer van personen in de Schengenzone. Komt dat hier in gevaar? Liggen eventueel alternatieven op tafel om met deze situatie om te gaan?

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

Voorzitter, ik zal een algemeen antwoord geven. Als we over deze problematiek spreken, kan een vaccinatiepaspoort voor mij zeker niet worden gebruikt vooraleer iedereen de kans heeft gehad om zich te laten vaccineren.

In het algemeen verzet de Vlaamse Regering zich tegen een onderscheid tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden, want dat leidt tot discriminatie inzake reisverboden.

Vaccinaties zijn niet verplicht. Een reisverbod of andere restrictie voor zij die niet gevaccineerd zijn, zou een impliciete ondergraving van de expliciete vrijwilligheid van de vaccinatie betekenen. Ook burgers die wel gevaccineerd wensen te worden maar nog niet de mogelijkheid hebben gehad, kan men niet discrimineren ten opzichte van mensen die al wel een vaccin hebben gekregen.

Hoe staan wij dan tegenover een vaccinpaspoort? Een internationaal vaccinatiecertificaat is niet nieuw en bestaat bijvoorbeeld voor de vaccinatie tegen gele koorts voor de landen waar deze inenting verplicht is voor reizigers. Voor COVID-19 kan een dergelijk certificaat ook nut hebben. Denk bijvoorbeeld aan toepassingen in de gezondheidszorg. Het nut en de wenselijkheid van een certificaat zijn natuurlijk afhankelijk van de doeleinden die men beoogt. In ieder geval mag een certificaat niet leiden tot discriminatie en moet het systeem juridisch onderbouwd worden zodat het de privacy- en andere regelgeving respecteert.

Hoe kan privacy gegarandeerd worden? Vandaag worden de resultaten tweewekelijks doorgegeven aan het European Center for Disease Prevention and Control (ECDC). Die zijn evenwel niet nominatief en hebben louter tot doel de vaccinatiedekkingsgraad per land op groepsniveau op te volgen. Zo weet men dus hoeveel vaccinaties men heeft toegediend en of het de eerste of tweede prik is.

De individuele vaccinatiestatus wordt genoteerd in Vaccinnet+, waar artsen die toegang hebben die kunnen verifiëren wanneer dat medisch nodig is. De patiënt zelf kan de vaccinatiestatus verifiëren via een viewer op Vaccinnet+. Dat ligt in lijn met wat er gebeurt voor de andere vaccins die de overheid gratis verstrekt.

Een specifiek vaccinatiecertificaat voor COVID-19 zal net zoals andere certificaten moeten voldoen aan het regelgevingskader. Daarin zal ook de doelstelling van het certificaat een centrale rol spelen.

Wat is er op Europees niveau gebeurd? Op 19 januari 2021 was er een voorbereidende vergadering voor de Europese Raad van 21 januari 2021, waar mijn kabinet aan deelnam. Voor het luik over de vaccinatieregistratie nam het kabinet van minister Beke deel gezien de techniciteit van deze materie. De conclusie van dit overleg was dat er overeenstemming is over het aanhouden van een voorzichtige houding, in het bijzonder omdat de gevolgen die eventueel aan een certificaat verbonden worden nog niet duidelijk zijn

Tijdens de Europese Raad van donderdag 21 januari zelf waren de regeringsleiders het eens om aan een gestandaardiseerde en interoperabele bewijsvorm voor medische doeleinden te werken. Op een later moment zullen de randvoorwaarden van een dergelijk systeem worden besproken. Ook hier mag geen discriminatie ontstaan tussen gevaccineerde mensen en mensen die nog niet de kans hebben gehad om een prik te ontvangen of mensen die geen vaccin wensen.

Dit debat is zeker nog niet afgesloten. Dit zal evolueren, maar dit is de positie die wij nu innemen.

De heer Deckmyn heeft het woord.

Het is geen eenvoudige zaak die ik naar voren schoof, maar mijn vraag was vooral ingegeven omdat veel landen in de EU echt wel aan de kar trekken om naar oplossingen te zoeken. U spreekt over de moeilijkheid om op basis van een vaccinatiepaspoort of andere initiatieven de ene burger ten opzichte van de andere te discrimineren, en dat is juist. Daarom is het ook een moeilijk debat. Er zijn wel parallellen. U verwijst eveneens naar het vaccinatieboekje met betrekking tot de gele koorts. Ook daar worden mensen gediscrimineerd. Wie niet ingeënt is tegen gele koorts, mag bepaalde landen niet binnen. Die logica hanteren voornamelijk zuiderse landen. Laten we duidelijk zijn: dat is niet zonder enig zelfbelang. Die zuiderse landen in de EU willen hun toeristische industrie redden en daarom zijn zij vragende partij om daarrond initiatieven te nemen. Hoe staat u daartegenover? Wat gebeurt er als bepaalde landen binnen de EU unilateraal zo’n regeling zullen uitwerken die een variante zal zijn op wat we net hebben besproken?

Ik vrees dat als er geen eenduidig standpunt vanuit Europa komt, men toch op een of andere manier zal proberen om het toeristische seizoen te redden.

Mevrouw Talpe heeft het woord.

Minister-president, ik dank u voor uw antwoord. Er liggen nog heel wat vragen op tafel. Dat is ook de reden waarom er op de Europese top geen beslissing is genomen. Er zijn nog heel wat praktische en juridische vragen en heel wat zaken uit te werken. Ik ben blij dat u daarin ook een voorzichtige houding aanneemt, dat er goed gekeken wordt dat er van discriminatie en labeling absoluut geen sprake kan zijn en dat de privacy goed bewaakt wordt. Vrijheid van personen om te reizen is voor ons enorm belangrijk. Toeristische reizen mogen in de toekomst geen privilege worden.

Er liggen binnen de Europese Commissie nog verschillende formules op tafel. Laat ons daar de vinger aan de pols houden, proberen op één lijn te zitten en opties die een verkeerde kant dreigen uit te gaan, opnieuw in de juiste richting proberen te brengen. Zoals daarnet aangegeven, zijn er bepaalde landen die een andere insteek hebben. Landen die volledig afhankelijk zijn van toerisme, zullen daar op een andere manier naar kijken en meer druk uitoefenen.

Het ging daarnet ook over Israël. Moeten we ook niet buiten Europa proberen naar één lijn te zoeken, misschien met de Wereldgezondheidsorganisatie? Ik weet niet of er al gesprekken zijn aangeknoopt. Het kan uiteraard ook via de Europese Unie gebeuren. We moeten breder kijken, want het gaat over een wereldpandemie.

Wat er Europees gebeurt, moet zoveel mogelijk gecoördineerd zijn zodat er geen spreidstand aan verschillende opties is.

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Minister-president, ik dank u voor uw antwoord. In Vlaanderen bestaat er zoiets als de vaccinatiekaart die alle toegediende vaccins vermeldt. Dat is nog niet erg ingeburgerd. Diegene die tot vaccinatie overgaat, stelt deze kaart ter beschikking. Wordt dit in deze vaccinatiestrategie ook gebruikt? Kan dit eventueel in overweging worden genomen?

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Dit is een zeer interessant item, en heel veel is nog niet uitgeklaard. Het is voor ons altijd interessant om mee te kunnen nadenken over hoe het allemaal zou moeten.

Het is goed dat de Europese Unie al nadenkt en probeert naar een gestandaardiseerd systeem te komen. Als dit op een gefragmenteerde manier erkend wordt, dan zit je sowieso met een probleem op het vlak van vrijheid van personen om rond te reizen, en al zeker binnen de Schengenzone. Ik wil er toch voor pleiten dat daarover wordt samengewerkt en dat het één bewijs wordt of dat we elkaars bewijzen ten minste erkennen.

Discriminatie? Ja en neen. Ik geef het voorbeeld van een festival waarbij men een sneltest zou moeten ondergaan. Ik ga er toch wel van uit dat mensen die gevaccineerd zijn, meteen doorkunnen en dat de anderen een sneltest moeten ondergaan. Er zal op een bepaald moment misschien wel een verschil zijn. We moeten ermee rekening houden dat we nog gedurende heel wat maanden in een overgangsperiode zullen zitten. Ik weet niet of het zo verstandig is om te zeggen dat er geen enkele discriminatie kan zijn, want die sneltesten kosten natuurlijk ook geld.

In welke mate kunnen wij als overheid verhinderen dat private organisaties, of het nu festivals of vliegtuigmaatschappijen zijn, dat toch ook gaan vragen? Hetzelfde met de derde landen: we hebben nu ook al bepaalde Afrikaanse landen waar je gevaccineerd moet zijn tegen de gele koorts, of je komt er niet in.

Je hebt dus verschillende lagen in dit verhaal. We moeten er heel goed over nadenken wat we telkens doen, in Europees verband, in mondiaal verband en ten aanzien van private organisaties. We moeten zien dat de vrijheid van de mensen niet helemaal belemmerd wordt, zeker van degenen die op een bepaald moment een vaccin hebben. We gaan daar verschillende lagen in moeten steken. Dat zal geen gemakkelijke discussie worden, maar ik ben al zeer tevreden dat men ten minste op Europees niveau het min of meer gezamenlijk wil gaan aanpakken.

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

Dat zijn allemaal beschouwingen die inderdaad meespelen in dat debat. Dat debat is volop aan de gang. De inzichten evolueren nog.

Mijnheer Deckmyn, als u spreekt over landen die hun toerisme willen redden, neem ik aan dat dat niet voor intra-Europees verkeer is, want daar geldt natuurlijk vrij verkeer van personen en goederen. Al die inentingen, tegen gele koorts en zo, zijn natuurlijk voor regio's buiten Europa.

– Johan Deckmyn treedt als voorzitter op.

Minister-president Jan Jambon

Wat de Wereldgezondheidsorganisatie en dergelijke betreft: het is natuurlijk interessant om die informatie te krijgen, maar het zal toch hoe dan ook een politieke deliberatie zijn. Dat is geen pure gezondheidskwestie. Als we gaan kijken wie er nu eerst ingeënt moet worden en in welke volgorde, kan de WHO ons daar wel bij inspireren. Maar als het gaat over het regelen van de toegang tot het grondgebied en dergelijke, en eventueel ook toelating tot festivals en zo, zijn dat politieke kwesties, en veel minder gezondheidskwesties.

Wat mij betreft, is dat debat zeker nog niet afgesloten. Ik denk wel niet dat je al te stringente voorwaarden kunt opleggen met betrekking tot het al of niet ingeënt zijn, zolang niet iedereen de kans heeft gehad om ingeënt te worden. Daar heb ik principieel wat bezwaar tegen, vooral omdat wij bepalen wat de volgorde van inenting is. Het zijn niet de mensen zelf die bepalen wanneer ze zich laten inenten. Wij zeggen wie waar en wanneer moet komen om ingeënt te worden en wie nog maanden moet wachten. We moeten daar dus goed mee opletten.

Het debat is zeker nog niet afgelopen, minister-president, maar de bedoeling van mijn vraagstelling was effectief om een aanzet tot debat te geven, vooral omdat het nog gevoerd moet worden en het interessant is om vanuit deze vergadering ook elementen mee te nemen naar verdere besprekingen. Ik meen toch opgetekend te hebben dat er verschillende interessante ideeën waren die u alvast kunt meenemen.

Mevrouw Talpe heeft het woord.

Minister-president, er zijn nog heel wat vragen op verschillende vlakken, zoals medisch, ethisch, juridisch, praktisch en administratief. Er zijn ook vragen in verband met de privacy en ik denk ook aan de veiligheid. Er kan een vals circuit komen waarin certificaten circuleren. Daar moeten we volop onze ogen voor openhouden.

Aan de andere kant ben ik blij dat mee wordt nagedacht over hoe we onze reis- en evenementensectoren kunnen toestaan om snel weer te starten. Daar zitten allicht wel opportuniteiten in, maar we moeten heel behoedzaam zijn. Ik steun in elk geval uw basisstandpunt dat iedereen minstens de kans moet krijgen om het vaccin te ontvangen. Als we dat niet doen, gaan we naar een situatie vol onrust, instabiliteit en ongeduld. Daar willen we niet in belanden.

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.