U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

Mevrouw De Coninck heeft het woord.

Minister, ik heb u al meermaals in deze commissie vragen gesteld over onze luchthaven. Ik weet dat de bevoegdheden daar verspreid zitten maar toch is dat een belangrijk dossier voor Vlaanderen. Het is de tweede economische poort van Vlaanderen.

Deze vraag gaat over de vernietiging door de Brusselse rechtbank van eerste aanleg van de geluidsstudie van Envisa met betrekking tot de luchthaven van Zaventem. In 2017 verplichtte een Brusselse rechtbank de toenmalige federale minister Bellot om een geluidsstudie van onze luchthaven op te maken. In juni 2018 koos de minister het Franse studiebureau Envisa om deze opdracht uit te voeren. De bedoeling was om op basis van deze studie objectieve gegevens te hebben om het debat te kunnen voeren op een objectieve, wetenschappelijke manier. De conclusies van deze studie die in 2019 uitkwam, zijn kritisch voor het ondoorzichtige, ongecoördineerde, versnipperde en partijdige karakter van de regelgeving. Het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest, enkele Brusselse gemeentes, Wezembeek-Oppem en Kraainem trokken naar de rechtbank.

Als gevolg hiervan heeft de Brusselse rechtbank van eerste aanleg op 10 december 2020 beslist deze studie te vernietigen. Door dit arrest is de Federale Regering verplicht tegen mei 2022 een nieuwe studie op te laten stellen. Naast de vernietiging van de studie van Envisa heeft de rechter ook beslist om het plafond van dwangsommen die de Federale Regering aan de Brusselse Regering moet betalen, op te trekken van 9 miljoen euro naar 15 miljoen euro.

Minister, hoe reageert u op de vernietiging van deze studie en op het verhogen van het plafond van de dwangsommen? Welke gevolgen heeft dit arrest voor het Vlaamse beleid en welke initiatieven zult u desbetreffend nemen?

Minister Demir heeft het woord.

Minister Zuhal Demir

De vraag heeft betrekking op een procedure die wordt gevoerd door het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest voor de Franstalige rechtbank van eerste aanleg in Brussel tegen de Belgische Staat. Volgens het Brusselse Gewest, hierin gevolgd door een aantal Brusselse gemeenten, zou de exploitatie van de luchthaven van Zaventem gepaard gaan met een overschrijding van de Brusselse geluidsnormen. Het Vlaamse Gewest komt ook tussen in deze procedure.

Het betreft een ingewikkelde procedure met al veel uitspraken en waarbij ook het studiebureau is aangesteld. Ik wil u gerust de verschillende onderdelen van de complexe procedure overmaken.

Het Vlaamse Gewest is niet gevat door deze dwangsommen die opgelegd zijn aan de Belgische Staat en uitsluitend verschuldigd zijn aan het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. Ik verwijs naar de beschikking van 9 december 2020. Ik heb in elk geval kennis genomen van deze beschikking en zal de evolutie nauwlettend blijven opvolgen.

Ten aanzien van de geluidsproblematiek op de luchthaven van Zaventem heeft het Vlaamse Gewest steeds het standpunt aangehouden dat een politieke oplossing voor de problematiek noodzakelijk is. De luchthaven brengt zowel lusten als lasten met zich mee, zowel voor het Vlaamse Gewest als voor het Brusselse Gewest. Ik zal mij er dan ook tegen blijven verzetten dat één bepaald gewest via de rechtbank wil afdwingen dat alle lasten op een ander gewest zouden worden afgeschoven. Dat kan natuurlijk totaal niet de bedoeling zijn.

Mevrouw De Coninck heeft het woord.

Dank u wel, minister, voor uw antwoord. Ik vind het heel goed dat u dit dossier mee opvolgt, ook al is het Vlaamse Gewest in deze niet echt getroffen. We zijn ook niet gevat door die dwangsommen. Gelukkig maar, want het is toch wel absurd om aan burgers of buitenstaanders uit te leggen dat de ene overheid dwangsommen moet betalen aan de andere overheid.

Ik ben het volledig met u eens, minister, dat u zegt dat er in dit dossier een politieke oplossing moet komen. Eigenlijk was het idee van die studie om een objectieve studie te hebben als basis om tot die politieke oplossing te komen. Een goed idee, denk ik. Het is nu terug wachten op de nieuwe studie, jammer genoeg. Maar alvast hartelijk dank om ook vanuit Vlaanderen dit dossier op te volgen, want het is toch een belangrijk dossier, ook voor Vlaanderen.

Dat klopt.

De heer Steenwegen heeft het woord.

Dank u wel collega De Coninck voor uw vraag. Ik denk dat de vraagstelling ook genuanceerd is want de Envisa-studie is niet vernietigd. De rechtbank oordeelt wel dat wat afgeleverd werd, getuigt van de nodige expertise en onafhankelijkheid, maar niet volledig is. Met andere woorden, ze is niet conform de in het vonnis van 19 juli 2017 geformuleerde eis van de rechtbank en ook niet met de opdracht die overeenkomstig dat vonnis werd geformuleerd bij de aanbesteding. Dus we moeten dat wat nuanceren. Misschien maar goed ook, want de studie duidt inderdaad op heel wat problemen.

In het huidige vonnis van december zegt de rechter dat Envisa wel competent en onafhankelijk is, maar dat de studie niet voldoet omdat ze geen impactstudie van concrete alternatieve scenario’s heeft uitgewerkt. Dat gaat dan over de lawaaihinder, want bijvoorbeeld luchtverontreiniging, luchtvervuiling, is niet in de opdracht opgenomen. Wat zegt de rechter? Ze geeft opdracht aan hetzelfde bureau om aanvullend onderzoek te doen en die impactstudies te maken en ze geeft daarvoor extra tijd tot mei/juni 2022.

Collega’s, de aandacht gaat in deze dan ook altijd weer hoofdzakelijk naar het baangebruik en de routes en inderdaad naar de boetes die eraan vasthangen voor het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. Voor ons blijft dat wel een discussie in de tweede orde. In eerste orde moeten we echt een langetermijnvisie op de luchthaven ontwikkelen die toekomstgericht is en ook rekening houdt met de druk op het leefmilieu en op de gezondheid van de omwonenden die vandaag gewoon veel te hoog ligt. En natuurlijk ook met de mobiliteit na corona waarin luchtverkeer, wat ons betreft en ik denk dat velen met ons dat denken, een andere plaats zal krijgen wanneer het bijvoorbeeld gaat over vluchten over kortere afstand.

De Vlaamse Regering heeft nog enkele weken de tijd om constructieve voorstellen te doen naar Envisa toe om die mee te nemen en alternatieve scenario’s te evalueren. We vragen dat de voorgestelde alternatieve scenario’s vertrekken van exploitatiebeperkingen, dat die meegenomen worden, zeker de beperking van de nachtvluchten bijvoorbeeld, de afbouw van de quota count (QC), de vermindering van het aantal nachtvluchten en uiteindelijk wat ons betreft een stop aan de nachtvluchten, beperking van de groei, sancties, zwaardere sancties op het vlak van bescherming en leefmilieu en geluidsnormen voor Vlaanderen.

Mijn eerste vraag, minister, is: u kunt voorstellen doen, ook richting Envisa voor alternatieve scenario’s. Zult u voorstellen doen en welke scenario’ s zou u mee willen laten opnemen in de evaluatie?

We moeten natuurlijk niet wachten vanuit Vlaanderen. Vlaanderen heeft eigen bevoegdheden op het vlak van geluids- en uitstootnormen, ultrafijn stof, CO2, de proefdraailoods in plaats van een proefdraaiplaats, anticiperen op de vernieuwing van de milieuvergunning, een globaal mobiliteitsplan met betrekking tot het luchthavengebied. Dus we moeten niet wachten op die studie in 2024.

Mijn tweede vraag is welke initiatieven u ondertussen zult nemen om vanuit uw eigen bevoegdheden te werken aan een toekomstvisie die er in de eerste plaats op gericht is om de globale hinder van de luchthaven te verminderen en op die manier ook de toekomst van de luchthaven veilig te stellen.

Aangezien er geen andere collega’s meer zijn, zou ik graag ook kort nog iets willen vragen, minister. Het is inderdaad van heel groot belang dat er goed wordt samengewerkt over gewesten heen, dat gemeenten samenwerken en dat er samenwerking is met de Federale Regering. Over dit dossier is samenwerking echt cruciaal. We hopen met z'n allen al heel lang in deze commissie dat het samenwerkingsakkoord er eindelijk eens zal komen. Mijn vraag naar u toe is ook welke stappen u wat dat betreft recent nog hebt genomen. Zijn daar stappen vooruitgezet?

In tweede instantie, we hebben tijdens de bespreking van een vraag om uitleg in december jongstleden ook over de federale vliegwet gesproken en het belang van die vliegwet in het kader van rechtszekerheid naar luchtvaatmaatschappijen. Dat heeft betrekking op de toekomstvisie en de langetermijnvisie van de luchthaven. Ik wou even informeren. U verwees er toen naar dat er een brief was gericht aan de federale minister Gilkinet omdat u volwaardig betrokken zou willen worden bij deze materie. U verwees toen ook naar een toekomstig gesprek met hem. Uiteraard is mijn aanvullende vraag dan ook: wat is de stand van zaken? Hebt u ondertussen kunnen samenzitten onder andere ook over deze studie en wat waren eventueel de conclusies en eventuele extra actiepunten die u samen hebt besproken? 

Minister Demir heeft het woord.

Minister Zuhal Demir

Dank u wel, collega’s. Misschien even kort wat we in Vlaanderen doen op dit moment. Er wordt gewerkt aan een geluidsplan voor de hinder rond de luchthaven. Het klopt inderdaad dat ik ook contact heb opgenomen met mijn federale collega, de minister van Mobiliteit, over het luchthavendossier om daarover samen te zitten. We hebben nog geen reactie gehad. Ik denk dat het misschien wat te druk is met de opstart. Hopelijk komt er snel contact.

Het klopt, collega Steenwegen, dat Vlaanderen nog input moet geven aan Envisa, maar geen scenario’s voor alle duidelijkheid. Er wordt van ons verwacht om input te geven over de methodologiebepaling over de geluidshinder. Onze administratie is daarmee bezig en we gaan dat uiteraard doen. Ik denk dat dat ook van ons wordt verwacht.

Mevrouw De Coninck heeft het woord.

Dank u wel, nogmaals, aan de minister, maar ook aan de collega’s die hebben gereageerd. Het is altijd heel constructief dat we in dit halfrond over dat dossier kunnen debatteren. Mochten we die werkwijze kunnen doorzetten naar de samenwerking met de andere regeringen, kunnen we misschien hopen op een oplossing voor dit dossier. 

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.