U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

De heer Pieters heeft het woord.

Het 5G-netwerk wordt door de regering gepromoot als economisch model voor de toekomst. Apple lanceerde half oktober met een grote campagne zijn vier nieuwe iPhone 12-modellen. iPhone 12 zijn de eerste Apple-modellen die 5G-connectie mogelijk maken.

We hebben in het verleden vastgesteld dat bij de intrede van de iPhone van Apple in 2007 de verkoop van de gsm’s pas echt explodeerde. De wetgeving werd in snelheid genomen. Vlaanderen kwam pas in 2008 in actie.

We hebben het in onze commissies Leefmilieu en Landbouw over verdienmodellen. 5G is een gigantisch verdienmodel waar gigantisch veel kapitaal achter zit. Velen hebben een vermoeden wat de voordelen zijn van 5G, maar weinigen kunnen concrete voorbeelden geven die ten goede komen aan de economie, buiten de verkoop van het gsm-toestel op zich.

Apple maakt zelfs reclame dat het toestel wordt geleverd zonder toebehoren, omdat dit duurzaam zou zijn. Het zou meer technologisch afval zijn. Ze vergeten echter dat binnen afzienbare tijd alle overige toestellen die niet 5G-connecteerbaar zijn, worden weggesmeten. Van technologisch afval gesproken.

In de media wordt zelfs aangegeven dat het 5G-netwerk China een economische herstelboost geeft na corona. In kleine lettertjes wordt dan aangegeven dat het overheidsinvesteringen betreft. Ook in België gaat het over een hoop euro’s. Achter de toekenning van de frequenties gaat een bedrag schuil van ongeveer 1,5 miljard euro. Waarom het nog niet werd toegekend, is omdat Vlaanderen en Wallonië niet akkoord gaan over de verdeling. Vlaanderen heeft waarschijnlijk al een bedrag in een budget gereserveerd. Dat was in oktober. Waarschijnlijk heeft Vlaanderen dat ingeschreven en dient het om de uitgaven te verantwoorden.

We hebben elke keer te horen gekregen dat het wachten is op het rapport van imec (Interuniversitair Micro-elektronicacentrum) dat pas eind volgend jaar af zal zijn. Waarschijnlijk zal het rapport verschijnen en zullen we snel moeten stemmen om ermee door te gaan zonder zelf voldoende geïnformeerd te zijn.

Minister, waarop is het onderzoek van imec gebaseerd? Werd er in de overheidsopdracht inzake het 5G-onderzoek dat aan imec-Waves werd gegund een tussentijdse rapporteringsplicht opgelegd? Kunnen deze tussentijdse rapporten van het imec 5G-onderzoek reeds beschikbaar worden gesteld van het parlement? Op welke basis werden op de markt al proefopstellingen toegelaten? Waarom proefopstellingen in de publieke ruimte en mensen gebruiken als proefkonijnen, en niet in een economisch gebied zoals de havens?

Ondertussen heb ik begrepen dat in de haven van Antwerpen ook een proefopstelling is geïnstalleerd. Kunt u een opsomming geven van concrete economische toepassingen buiten het steunen van het verdienmodel van de techgiganten? Op welk bedrag rekent Vlaanderen voor de toekenning van de frequenties?

Minister Demir heeft het woord.

Minister Zuhal Demir

Het is verstandig om een wetenschappelijk onderbouwd beleid te voeren en zo neem ik ook de ongerustheid over 5G ter harte. Ik volg daarom de ontwikkelingen rond 5G van nabij op door middel van het onderzoek ‘Nieuwe ontwikkelingen rond 5G, de maatschappelijke impact van de uitrol van 5G-netwerken op de stralingsblootstelling.’

Die onderzoeksopdracht is er gekomen om proactief om te kunnen gaan met nieuwe technologie. Het uitrollen van een 5G-netwerk wordt realiteit en daarom wil ik daar nu al op inspelen door dit onderzoek naar de evolutie van de blootstelling aan radiofrequente straling. Radiofrequente straling afkomstig van zendantennes is gereglementeerd binnen het Vlaams reglement betreffende de milieuvergunning (VLAREM). Ik wil op voorhand mogelijke gevolgen van de uitrol van 5G detecteren. 

Er zijn inderdaad tussentijdse rapporten voorzien. Er wordt gewerkt aan de afwerking van het rapport met simulaties en het rapport met metingen in de omgeving van 5G-antennes. Door de coronamaatregelen is er veel vertraging omdat de metingen niet konden worden uitgevoerd. Als het klaar is, kan dat ter beschikking worden gesteld.

De proefopstellingen met de nieuwe 5G-frequenties worden vooral geplaatst in industriële gebieden, zoals de haven van Antwerpen. U hebt daar ook naar verwezen. Belangrijk om te onthouden is dat de antennes die met een tijdelijke of testlicentie worden geplaatst, ook moeten voldoen aan de Vlaamse stralingsnormen, en dat men ervoor ook een attest moet aanvragen bij het Departement Omgeving, net zoals dat ook nodig is voor andere antennes.

Dan zijn er de concrete economische toepassingen van 5G. Een voorbeeld is dat van robots of sensoren die op industrieterreinen machines continu in de gaten kunnen houden, ook op plaatsen die moeilijk toegankelijk zijn. Dankzij die monitoring weten fabrieken dan beter welke machines wanneer onderhoud nodig hebben, wat de bedrijfszekerheid dan weer verbetert. Ook kunnen onderhoudstechnici reparaties gemakkelijker uitvoeren. Ik denk ook aan het gebruiken van de 5G-technologie in de landbouw om planten heel nauwkeurig op te volgen. Zo kunnen drones gewassen ook vanuit de lucht monitoren. De doorgestuurde informatie kan dan worden gebruikt om de toestand van de gewassen op te volgen, wat ook zal zorgen voor een duurzamer gebruik van bemesting, en betere opbrengsten met minder middelen en een verlichting van het werk van onze landbouwers.

5G kan ook bijdragen aan smart cities. Straatverlichting kan zich bijvoorbeeld aanpassen aan het al dan niet aanwezig zijn van mensen, waardoor er minder energie nodig is. De verkeersdoorstroming kan verbeteren door rekening te houden met realtime-informatie, zoals die over stoplichten, wegenwerken, openbaar vervoer en parkeerplaatsen. Dat kan natuurlijk ook wel zorgen voor een betere toegankelijkheid en een betere luchtkwaliteit.

Natuurlijk zijn al die toepassingen momenteel nog niet op grote schaal in de praktijk gebracht, omdat de eigenlijke uitrol van 5G nog moet gebeuren. De website van het Departement Omgeving wordt binnenkort aangepast, zodat er ook wat meer informatie te vinden is over 5G en mogelijke toepassingen.

Over het bedrag heb ik geen informatie, omdat de veiling, waarvoor het Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie (BIPT) bevoegd is, voorlopig nog niet wordt georganiseerd.

De heer Pieters heeft het woord.

Minister, bedankt voor het antwoord. Ik denk niet dat het zeer volledig was. Ik geef toe dat men hier voordeel uit kan halen in economische ruimtes zoals de haven en industriegebieden. U geeft wel een aantal voorbeelden waarbij dat ook zo kan worden geregeld, waarbij 5G niet meteen nodig is. Ik wil toch de aandacht vestigen op de hightech. Dat is ook wat van in het begin mijn interesse en aandacht kreeg. Er is onlangs een artikel verschenen over hightech en Europa. Het is namelijk zo dat hightechfirma’s zeer kapitaalkrachtige bedrijven zijn, die zeer veel onderzoek uitvoeren naar vernieuwing. Op zich is dat niet slecht. Alleen loopt de politiek altijd enorm achter wat dat betreft. Men wordt daarmee geconfronteerd, nu ook. In 2007 was er 2G. Dat was er gewoon. Men moest dat gewoon ondergaan, en de politiek moest dan snel bijbenen en bepalen of ze er al dan mee akkoord ging, en of dat liep zoals men dat wou. Nu hebben we 5G. Vorige keer, toen Apple zijn modellen introduceerde, was dat ineens overal op de markt en liepen we achter. Die hightechbedrijven staan tientallen jaren voor op ons, op de politiek, op de administratie, op de beleidsvoerders. Nu hebben we het over 5G, maar 6G staat al in de steigers. Dat is artificiële intelligentie toegepast op draadloze verbindingen. Met andere woorden, als wij zo reageren, hoe zullen we ook in de toekomst omgaan met die hightech? We lopen immers hopeloos achter. Kunt u daar al enige commentaar op geven? Is men daar ook al mee bezig? Is het imec er al mee belast om eventueel verder te gaan dan 5G, onder andere inzake die 6G of andere projecten inzake artificiële intelligentie die lopen?

Minister Demir heeft het woord.

Minister Zuhal Demir

Mijnheer Pieters, ik zal sommige zaken die u hebt gevraagd, eens moeten opvragen. Ik kan u wel meedelen dat we 5G uiteraard niet zullen ondergaan. Om die reden is er een proactief onderzoek, zodat we de normering en dergelijke tijdig klaar hebben voor het kan worden uitgerold. Het is goed dat imec dit onderzoek uitvoert, want imec staat vooraan in de ontwikkeling van de nieuwe chips die de hightechbedrijven zullen gebruiken. Ik weet niet of u voor of tegen 5G bent, maar ik wil met klem benadrukken dat het niet klopt dat we dit ondergaan. We houden rekening met het wetenschappelijk onderzoek. Dat onderzoek is belangrijk om tijdig klaar te zijn met de proactieve oefening.

De heer Pieters heeft het woord.

Minister, ik wil even duidelijk maken dat het partijstandpunt niet is dat we tegen 5G zijn, maar dat moet dan wel specifiek op bepaalde plaatsen worden georiënteerd. De havengebieden of industriële gebieden hebben daar een voordeel bij, maar u hebt al geschetst dat er een grote bezorgdheid is. We kunnen niet overal, langs alle steenwegen en straten, een 5G-netwerk uitrollen. Er zijn mensen die dat niet willen. Welke mogelijkheden biedt u die mensen?

Een bijkomend feit is natuurlijk dat de Vlaamse Regering dit vanwege de economische en financiële aspecten wil stimuleren. Er is veel geld mee gemoeid. Voor 4G is ook een licentie toegekend en daar hingen ook bedragen aan vast. Met betrekking tot de begrotingsdocumenten die we hebben gekregen, heeft het Grondwettelijk Hof, dat hiernaar heeft gekeken, gesteld dat de bedragen die aan de 4G-licenties waren gekoppeld, nog niet eens zijn geïnd. We onderhandelen nu over de 5G-licenties en over de bedragen die hieraan worden gekoppeld. De financiële aspecten hiervan moeten in orde zijn.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.