U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

De heer Deckmyn heeft het woord.

Minister-president, eind 2019 gaven de Franse en Duitse regeringen samen een aanzet voor een conferentie over de toekomst van Europa. Het achterliggende idee was dat de Europese Unie (EU) zich moet bezinnen over een aantal centrale vraagstukken die de toekomst van het Europese project zullen bepalen. Oorspronkelijk zou de conferentie reeds in mei 2020 hebben plaatsgevonden, maar door de coronacrisis werd deze uitgesteld. Op 15 juni 2020 nam het Europees Parlement een resolutie aan waarin het de Raad opriep om na de zomer van 2020 zo snel mogelijk werk te maken van de organisatie van de conferentie. De Europese parlementsleden stellen dat ze de burger maximaal centraal willen stellen in de discussies en dat de conferentie op een open en transparante manier haar werk moet uitvoeren.

Ondertussen werd er echter heel wat achterkamerpolitiek gevoerd, met name over wie de conferentie zal mogen voorzitten. De socialistische, sociaaldemocratische en liberale fractie in het Europees Parlement eisten alle drie het voorzitterschap van de conferentie op. De meest in het oog springende figuur was de liberale Euro-federalist Guy Verhofstadt. Het werd echter al snel duidelijk dat de lidstaten niet bepaald stonden te springen om de heer Verhofstadt en zijn radicale Euro-federalistische ideeën de conferentie te laten beheersen. Er zijn zelfs geruchten dat men de kandidatuur van Guy Verhofstadt naar voren heeft geschoven om zijn kandidatuur nadien ten gunste van een andere kandidaat af te schieten. Momenteel zou dan ook Helle Thorning-Schmidt, sociaaldemocrate en voormalig Deens premier, koploper zijn om het voorzitterschap in de wacht te slepen.

Heeft de Vlaamse Regering reeds een voorkeur laten blijken voor één van de mogelijke kandidaten voor het voorzitterschap? Zijn er kandidaten die de Vlaamse Regering absoluut niet aan het roer zou willen zien staan? Het is misschien een delicate vraag, maar ik wil ze toch stellen.

Hoe belangrijk zal de rol van de voorzitter van de conferentie zijn? Wat zullen zijn of haar bevoegdheden zijn en hoe kan de voorzitter de onderwerpen beïnvloeden?

Welke thema’s zou de Vlaamse Regering graag tijdens de conferentie over de toekomst van Europa aan bod zien komen? Zijn er bepaalde thema’s die u belangrijker acht voor Vlaanderen dan andere?

Hoe zult u verzekeren dat Vlaanderen een autonome stem heeft en niet enkel intra-Belgisch en achter gesloten deuren input kan geven in de debatten die gevoerd worden op de conferentie?

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

De Vlaamse Regering wordt niet rechtstreeks gevat over de keuze voor een mogelijke kandidaat. Die keuze maakt deel uit van de lopende interinstitutionele onderhandelingen. Voor de Vlaamse Regering is het belangrijk dat de voorzitter van de conferentie zo objectief en onafhankelijk mogelijk te werk kan gaan. De conferentie moet een inclusief proces zijn, waarbij de Europese instellingen en de lid- en deelstaten op gelijke voet staan en gelijk betrokken zijn. Tot slot pleit Vlaanderen voor een kostenefficiënte structuur.

U vraagt naar de rol van de voorzitter. Daarvoor moeten we de gezamenlijke positie afwachten die de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement in een gezamenlijke verklaring zullen bekendmaken. Deze verklaring zal de finale managementstructuur, de timing en het toepassingsgebied vastleggen. Dit zal ook een akkoord over het voorzitterschap omvatten.

In afwachting van de gezamenlijke verklaring is het nog niet duidelijk hoe de conferentie er precies zal uitzien. De focus vanuit de Vlaamse Regering ligt vooral op de inhoud van de beleidsdoelen van de EU, eerder dan op grote institutionele vraagstukken.

Wat zijn de grote Europese uitdagingen? Wat verwachten de burgers van de EU? De vraag is niet meer of minder EU, maar een betere EU. Om die beleidsvragen te beantwoorden, moet eenheid in verscheidenheid het leidend principe vormen. Ik verwijs hiervoor naar het Vlaamse regeerakkoord.

De inhoudelijke thema’s die volgens de Vlaamse Regering aan bod moeten komen, zijn welvaart, veiligheid, migratie, innovatie, duurzaamheid en sociale dumping. De autonome regio’s moeten als een thema een belangrijke plaats in de conferentie krijgen. We verzetten ons wel tegen de mogelijkheid van grote institutionele hervormingen, zoals de Europese Raad en de Europese Commissie ook hebben bepaald.

Wat de autonome stem betreft, juicht de Vlaamse Regering de bottom-up, een inclusieve en participatieve aanpak van het initiatief ten zeerste toe. Het is belangrijk dat de deelstatelijke, regionale en lokale autoriteiten rechtstreeks bij de vormgeving en de uitwerking van de conferentie worden betrokken. Ik verwelkom dan ook de positie van de Europese Commissie en het Europees Parlement hierover. De drie instellingen onderschrijven het belang van de betrokkenheid van nationale parlementen. Naar analogie met ons institutioneel model omvat dit ook de deelstaten. Het Belgische nationale parlement omvat niet enkel het Federaal Parlement, maar ook alle parlementen van de gewesten en de gemeenschappen.

De conferentie moet wel trouw blijven aan de representatieve en democratische werking van de EU. Vlaanderen kiest voor een EU die werkt en die zich focust op de domeinen waarop ze een meerwaarde kan bieden, met respect voor de principes van eenheid in verscheidenheid, subsidiariteit, proportionaliteit en regionale autonomie. We willen deze aspecten in het debat zeker naar voren brengen. We zullen er ook alles aan doen om ervoor te zorgen dat de Vlaamse belangen voldoende in rekening worden gebracht.

Recent is een initiatief met een 24-tal regio’s op gang gekomen. Dat is gebeurd nadat ik de Catalaanse minister van Buitenlandse Zaken heb ontmoet. Die 24 regio’s, waaronder Beieren, hebben de Europese Commissie en de Europese Raad een gemeenschappelijk schrijven gestuurd om te vragen bij de verdeling van het herstelfonds rekening te houden met de regionale autonomie. Het zou interessant zijn met de regio’s die hieraan willen meewerken eenzelfde initiatief te nemen met betrekking tot de conferentie over de toekomst van Europa. Dat moet niet door middel van een federale structuur gebeuren. We kunnen met veel regio’s samen op de conferentie wegen. Dat initiatief moet nog worden vormgegeven. Aangezien het andere initiatief redelijk vlot is verlopen, heb ik hier goede hoop op.

De heer Deckmyn heeft het woord.

Minister-president, ik dank u voor uw antwoord dat heel veel informatie bevat. Ik zal het zeker nog eens nalezen, want ik denk dat het nuttige accenten legt. Ik ben natuurlijk blij met verschillende aspecten. Ik weet dat de Vlaamse Regering niet rechtstreeks wordt gevat, maar volgens u moet de voorzitter van de conferentie zo neutraal mogelijk zijn. Ik neem daar akte van en sta daar uiteraard ook achter. We hebben zeker geen nood aan polariserende figuren. Ik heb er in mijn vraagstelling op zijn minst al een genoemd. Ik hoop dat u deze discussie actief zult ondersteunen. Ik ga ervan uit dat u dit zult doen, want dat ligt in het verlengde van uw antwoord.

Ik ben blij dat migratie en sociale dumping een prominente rol spelen als voor Vlaanderen belangrijke thema’s die u aanhaalt om voor bespreking in aanmerking te laten komen. Ik ben eveneens blij dat u er de nadruk op legt dat de deelstaten deel uitmaken van wat voor de EU een nationaal parlement is. Dit is soms te zeer onderbelicht en we moeten elk moment grijpen om dit te blijven benadrukken. Er zijn veel zaken waarvoor het Vlaams Parlement bevoegd is. De EU mag weten dat ze zich tijdens een dergelijke conferentie ook rechtstreeks tot ons moet wenden.

Minister-president, ik dank u voor uw antwoord. Ik zal het zeker nog eens nalezen. Bepaalde elementen zullen allicht in verdere discussies weer aan bod komen.

Mevrouw Talpe heeft het woord.

Mijnheer Deckmyn, het zal u niet verbazen dat ik toch even reageer op de stellingname in uw vraag om uitleg. Volgens u staan de lidstaten niet te springen om de heer Verhofstadt tot voorzitter te benoemen, maar dat moet enigszins worden genuanceerd. Het is evident dat heel wat lidstaten maar al te graag iemand uit hun eigen land of van hun eigen nationaliteit als voorzitter zien. Die persoon moet neutraal zijn, maar moet wel een zekere sturing of een aantal accenten in het debat brengen. Heel wat kandidaten zijn in de running, zoals de gewezen Finse premier Stubb, de gewezen Duitse minister van Buitenlandse Zaken Fischer, de Italiaanse liberale Emma Bonino of de Europese brexit-onderhandelaar Michel Barnier. Die gesprekken lopen nog volop.

Minister-president, ik wil benadrukken wat u ook hebt gezegd. De inhoud is belangrijk. Het gaat om de toekomst van de EU en om hoe we verder kunnen gaan om een betere EU te maken. Mijn fractie ondersteunt dit allemaal. Ook de heer Verhofstadt wil een efficiëntere EU, zeker met betrekking tot het extern optreden. We moeten ons als een sterke geopolitieke macht opstellen, sterke buitengrenzen hebben en de mensenrechten hoog op de agenda plaatsen. Ik denk dat we op dat vlak op dezelfde lijn zitten en ons niet op bepaalde personen moeten focussen. We moeten de toekomst van de EU duidelijk in kaart brengen en we moeten bijsturingen aanbrengen. U hebt op het einde aangehaald dat er voor de regio’s een mogelijkheid zou zijn om hierbij te worden betrokken. Vlaanderen heeft op dat vlak heel wat te bieden.

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Minister-president, ik dank u voor uw heel uitgebreid antwoord. We hebben het in deze commissie al eerder gehad over de conferentie, die ten gevolge van COVID-19 maanden is uitgesteld. Het is tot nu toe nog altijd niet zeker wanneer ze zal starten.

Belangrijker dan de discussie over wie de voorzitter wordt, is dat het om de inhoud moet gaan. Los daarvan, denk ik dat een voorzitter die al duidelijk stelling heeft ingenomen over de richting die hij wil uitgaan in mijn ogen niet de meest geschikte conferentievoorzitter zou zijn. Het moet echter vooral om de inhoud gaan. Het is een goede zaak dat Vlaanderen al afspraken heeft gemaakt om een gelijkaardig standpunt in te nemen als andere deelstaten of regio’s in de EU. We mogen niet uit het oog verliezen dat Vlaanderen als deelstaat exclusieve bevoegdheden heeft. We zitten rechtstreeks aan de tafel van de Europese Raad en we hebben rechtstreeks toegang tot de Europese instellingen. Ik wil nogmaals wijzen op een principe dat u bijzonder goed kent, namelijk de Belgische verklaring bij het Verdrag van Lissabon. Voor bepaalde bevoegdheden staan de deelstaten op hetzelfde niveau als de federale overheid. Als de nationale parlementen een rol moeten spelen, moeten de deelstaatparlementen hier met betrekking tot hun exclusieve bevoegdheden bij worden betrokken.

Wat de inhoud betreft, hebt u een correcte opsomming gemaakt. Het gaat om welvaart, veiligheid, migratie, de versterking van de buitengrenzen en Frontex, maar wat voor Vlaanderen enorm belangrijk is, is de innovatie, de duurzaamheid en de sociale dumping. Voor mij is dat een versterking van de interne markt. Ik heb er alle vertrouwen in dat de Vlaamse Regering dat ten gronde zal opvolgen.

Wat de EU doet, moet volgens het principe ‘less is more’ gebeuren. De EU moet dan minder, maar betere bevoegdheden hebben. U hebt naar bijkomende bevoegdheden of een overdacht van bevoegdheden naar de EU verwezen, maar de bevoegdheden die de EU nu heeft, moeten verder wordt versterkt en verdiept. We moeten ervoor zorgen dat op een efficiëntere manier kan worden gewerkt.

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

Ik denk niet dat mij nog bijkomende vragen zijn gesteld, maar ik wil nog iets over het voorzitterschap zeggen. Als we in politieke middens een voorzitter zoeken, zullen we nooit een neutraal iemand vinden. De vraag is of iemand de capaciteit heeft om zich als voorzitter neutraal op te stellen. Iedereen die tot een politieke partij of stroming behoort, heeft hopelijk een duidelijke visie op waar de EU naartoe moet, maar de persoon in kwestie moet hier afstand van kunnen nemen en moet objectiviteit in zijn taakinvulling opnemen. Als we iemand willen die totaal geen mening over de EU heeft, weet ik niet of we een sterke voorzittersfiguur zouden krijgen. Dit is echter zuiver theoretisch.

De heer Deckmyn heeft het woord.

Minister-president, ik voel me bijzonder aangesproken door uw theoretisch model.

Mevrouw Talpe, het siert u dat u uw partijgenoot verdedigt, maar het is een publiek geheim dat de heer Verhofstadt een sneuvelkandidaat is. Ik heb op verschillende fora kunnen lezen dat hij een zo uitgesproken profiel heeft dat hij door veel mensen niet kan worden aanvaard. De inhoud is uiteraard belangrijker dan de voorzitter, maar het is juist dat iedereen een bepaalde kleur heeft. Anders zou hij niet in de politiek zitten en in bepaalde fora zijn ding doen. Die voorzitter moet dan natuurlijk geen uitgesproken profiel hebben, maar moet veeleer vanuit een bepaalde invalshoek een concessiefiguur zijn. Dat is het punt dat ik wil maken.

Zoals ik heb gezegd, hoop ik dat de Vlaamse Regering zich tijdens het debat over de toekomst van de EU actief inhoudelijk kan profileren. Zeker in onze specifieke situatie, heeft Vlaanderen daar als deelstaat zeker een plaats. We moeten inhoudelijk zeker aan dit debat deelnemen.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.