U bent hier

De heer De Loor heeft het woord.

Collega’s, het is niet de eerste keer dat dit thema op de agenda staat van deze commissie. Op 31 januari 2020 keurde de Vlaamse regering een nieuwe procedure goed voor de aanstelling van provinciegouverneurs. Kort daarvoor hadden zeven voormalige kandidaat-gouverneurs die deelgenomen hadden aan de selectieprocedure, een open brief geschreven aan de leden van de Vlaamse Regering waarin ze aanklagen dat het gouverneurschap in deze regering opnieuw “een platte politieke benoeming” is geworden. Het geweer werd dus van schouder veranderd na de mislukte benoeming door de vorige Vlaamse Regering van een nieuwe gouverneur voor de provincie waarin ik zelf woon, Oost-Vlaanderen. 

Intussen zit Oost-Vlaanderen al bijna twee jaar zonder provinciegouverneur. Arrondissementscommissaris Didier Detollenaere – die op 4 januari van dit jaar 65 jaar is geworden – blijft voorlopig nog even op post als gouverneur ad interim. Zoals ik in deze commissie al een paar keer gezegd heb, heeft de heer Detollenaere zich het voorbije anderhalf jaar perfect gekweten van zijn taak. Maar naast in Oost-Vlaanderen moeten ook in Limburg en Vlaams-Brabant nieuwe provinciegouverneurs benoemd worden. De gewezen Limburgse gouverneur Herman Reynders liet vorig jaar al weten dat hij er in februari van dit jaar mee wou stoppen, wat hij ook effectief deed. In Vlaams-Brabant heeft Lode De Witte intussen ook de mooie leeftijd van 65 jaar bereikt. 

Zowel in Oost-Vlaanderen, in Limburg als in Vlaams-Brabant moet de Vlaamse Regering dus op zoek naar een nieuwe provinciegouverneur. Midden december vorig jaar verklaarde de minister in het programma De Ochtend op Radio 1 dat de Vlaamse Regering de knoop over de nieuwe gouverneurs nog voor de krokusvakantie van 2020 zou doorhakken. 

Minister, ik heb daarover een aantal vragen.

Niet alleen de krokusvakantie ligt achter ons, maar ook de paasvakantie. We zijn zelfs al begonnen aan de zomervakantie. Heeft de Vlaamse Regering ondertussen beslist over de aanstelling van de provinciegouverneurs van Oost-Vlaanderen, Limburg en Vlaams-Brabant? Zo ja, welke beslissing werd genomen? Zo neen, wat zijn de redenen die ervoor zorgden en zorgen dat de deadline die u zelf vooropstelde niet werd gehaald?

Welke volgende stappen zal de Vlaamse Regering nemen in dit dossier? Welke timing stelt u, en de Vlaamse Regering, hiervoor voorop?

Minister Somers heeft het woord.

Minister Bart Somers

Mijnheer De Loor, het is inderdaad zo – anders had u dat al geweten – dat de Vlaamse Regering nog niet beslist heeft over de aanstelling van de provinciegouverneurs van Oost-Vlaanderen, Limburg en Vlaams-Brabant.

De nieuwe benoemingsprocedure werd begin 2020 goedgekeurd. Kort daarna brak de coronacrisis los. De gouverneurs hebben daarin een belangrijke rol opgenomen in de noodplanning. Ze vormden een belangrijke verbindingsschakel tussen de lokale overheden en de Vlaamse en federale overheid. Ze spelen daarin een rol en ze spelen die alle vijf heel goed. Drie van de vijf zijn mensen op het einde van hun loopbaan, de twee anderen staan nog in het midden van hun loopbaan. Het is niet vanzelfsprekend of eenvoudig om in het midden van zo’n grote crisis, in het midden van een storm, van kapitein te veranderen. Dat is een niet onbelangrijk element waarmee we rekening moeten houden. Die vervanging moet uiteraard plaatsvinden, maar de voorbije weken en maanden moest de vraag gesteld worden of het wel verstandig was om in het midden van die storm van gouverneur te veranderen. De beslissing moet genomen worden. Ik ga me niet vastpinnen op een timing. Wanneer het dossier rijp is en de omstandigheden er zijn, zullen wij de juiste mensen benoemen tot gouverneur.

De heer De Loor heeft het woord.

Minister, meestal begin ik mijn repliek met u te bedanken voor uw antwoord.

Dat mag nu ook, collega. (Gelach)

Maar ik wíl dat doen. Minister, ik wil u bedanken voor uw antwoord. Alleen heb ik er niets uit geleerd. Ik heb er niets uit vernomen. De informatie waarnaar ik gevraagd heb, heb ik jammer genoeg niet gekregen. Nochtans hebt u hier, in deze commissie, in december van vorig jaar gezegd dat u daar – ik citeer – “snel, maar niet overhaast” werk van zou maken. Snel, maar niet overhaast. December 2019, juli 2020. Het is inderdaad niet overhaast, absoluut niet. Dat is het minste dat u kan worden aangewreven. Maar ik blijf wel heel erg op mijn honger zitten, minister.

U hebt terecht gezegd dat de gouverneurs tijdens de coronacrisis heel sterk werk hebben geleverd, samen met de lokale besturen. Dat klopt, daarmee ben ik het volledig eens. Dat onderstreept het feit dat volwaardige gouverneurs cruciaal zijn. U steekt zich nu wat weg achter de coronacrisis om te zeggen dat er nog geen beslissing is genomen. En het klopt dat je de kapitein niet moet vervangen bij zwaar stormweer. Maar, minister, bij mijn weten vond de krokusvakantie plaats vóór de coronacrisis en vóór de coronaperiode. Ik vind het dus flauw, minister, dat u de coronacrisis inroept als excuus voor het feit dat er nog geen keuze is gemaakt over nieuwe gouverneurs. Dat vind ik een beetje flauw.

Bovendien zijn er een aantal procedures lopende, die bepaalde van de vijftien kandidaten die geschikt werden bevonden voor het gouverneurschap, onder andere van Oost-Vlaanderen, hebben aangespannen tegen de Vlaamse Regering wegens het stopzetten van de procedure begin december.

Minister, klopt het dat er ook procedures lopen tegen de nieuwe procedure die jullie uitwerkten en aankondigden op 31 december? Klopt het dat die procedure bestaat? En zo ja, in welke fase bevindt die zich?

Tot slot: in het regeerakkoord of in de beleidsnota stond niets vermeld over het wijzigen van de selectieprocedure. Ik blijf echt op mijn honger zitten, minister, inzake noodzakelijke informatie in dit dossier.

De heer Janssens heeft het woord.

Minister, laat het vooreerst maar eens gezegd zijn dat het afstappen van die objectieve selectieprocedure en het teruggrijpen naar de carrousel van de platte politieke benoemingen een slechte keuze was van deze Vlaamse Regering. Ook die hele historiek van benoemingen, procedures en het wisselen van procedures is geen goede zaak voor de geloofwaardigheid van de politiek in dit land, die al op een behoorlijk historisch dieptepunt zit.

Bovendien – u hebt er al naar verwezen – kreeg ik vorige week van u het antwoord op een schriftelijke vraag die inderdaad ook ging over de benoeming van deze gouverneurs. U had het al over een storm. En in dat schriftelijke antwoord – waarbij ik ervan uitga dat u dat helemaal zelf hebt geschreven – was u nog iets prozaïscher. U verwijst naar de rol van de gouverneurs in deze coronacrisis en schrijft : “Je verandert niet van kapitein in volle storm. Nu het schip weliswaar nog niet in de haven is, maar toch al in rustiger vaarwater, is het mogelijk een geschikt moment om dit opnieuw te bekijken.” Dus ook in uw schriftelijk antwoord merkte ik nog niet meteen de noodzakelijke dwang om enige vorderingen in dit dossier te maken. Er is inderdaad – zoals u ondertussen ook hebt erkend – nog geen vordering gemaakt sinds het aantreden van deze regering en het is gewoon wachten tot die laatste ministerraad voor de zomervakantie, op 17 juli, die zelfs bij een partij die nog nooit deel heeft uitgemaakt van de regering bekend staat als de ordinaire tapijtenmarkt waarin elke partij nog probeert iets naar zich toe te trekken. Het is zeer waarschijnlijk dat dan ook een beslissing zal vallen over die benoeming van de provinciegouverneurs.

Minister, ik heb nog een bijkomende vraag. U hebt er al naar verwezen in uw schriftelijk antwoord op mijn vraag. De provinciegouverneur wordt inderdaad benoemd door de Vlaamse Regering, maar wel op eensluidend advies van de federale ministerraad. Dat schrijft u. Minister, hebt u dat advies al ingewonnen? En voor zover dat het geval is, vindt u het relevant dat een federale minderheidsregering – die dus niet wordt gedragen door een meerderheid in de Kamer – daarover haar advies uitbrengt?

Ten slotte, voorzitter: u weet dat het Vlaams Belang die gouverneursfunctie overbodig vindt voor een overbodig bestuursniveau. Ik dacht, minister, dat ook in uw partij de afschaffing ervan in het programma stond, maar ik heb de indruk dat u programmatisch nogal flexibel bent.

De heer Vaneeckhout heeft het woord.

De minister antwoordt ongelofelijk creatief op deze vraag. Hij stelt het voor alsof wij de Vlaamse Regering op onze blote knieën zouden moet danken omdat zij de gouverneurs niet heeft benoemd. Dat is echt de wereld op zijn kop. Het is té gek dat de minister met dat praatje probeert weg te komen.

Het enige waarover wij het eens zijn, is dat de crisis heeft aangetoond dat in ons bestel gouverneurs belangrijk zijn. Zij moeten dan ook getoetst worden op hun competenties en niet op hun politieke lidkaart. Het is een regelrechte schande dat Vlaanderen, dat prat gaat op zijn goed bestuur, in een crisissituatie moet werken met drie van de vijf gouverneurs die niet zijn benoemd. De enige ware reden is dat op dit moment de politieke puzzel niet gelegd geraakt. Alle partijen zitten naar elkaar te staren in de hoop dat er iemand toegeeft of dat er in andere puzzels stukken kunnen gelegd worden.

Voor een minister die deze regeerperiode gestart is met de ambitie de minister te zijn van goed bestuur, moet het heel vervelend zijn met het schaamrood op de wangen telkens weer te moeten uitleggen waarom die benoemingen op zich laten wachten. In de Vlaamse Regering is de sfeer blijkbaar zo erg dat het niet lukt dat pijnlijke hoofdstuk af te sluiten. Ik zie iedere week nooddecreten en spoedresoluties bij de vleet door het parlement gaan, maar in het benoemen van drie gouverneurs, waarvan blijkbaar de politieke lidkaarten de juiste moeten zijn, slaagt de Vlaamse Regering niet. Dat is pijnlijk om vast te stellen, maar vooral pijnlijk voor al die burgers die naar ons kijken en die zich afvragen waarom ze de volgende keer zouden gaan stemmen.

Minister Somers heeft het woord.

Minister Bart Somers

Ik wil toch wat dedramatiseren op twee punten. Eerst en vooral: die vijf gouverneurs doen eigenlijk uitstekend werk. Dat hoor ik op de oppositiebanken en van de burgemeesters. Die mensen zijn vandaag ‘in charge’ en doen hun job. Zij hebben in de voorbije weken en maanden, in een moeilijke periode, een crisis, een belangrijke rol gespeeld. Zij hebben daarin heel wat expertise opgebouwd. Dat is gewoon een realiteit. De coronacrisis is inderdaad pas goed begonnen ongeveer in de krokusvakantie, op 13 maart. Daarvoor waren enkele maanden waarin die nieuwe gouverneurs benoemd hadden kunnen worden. Maar sinds 13 maart zitten wij wel in de coronacrisis, en gezien de expertise die in een dergelijke crisis nodig is, kan niet zomaar iemand nieuw op die post worden gezet. In volle crisis kan men niet van een nieuwkomer verwachten dat hij dezelfde netwerken, dezelfde knowhow, dezelfde achtergrond, hetzelfde telefoonboekje heeft als de anderen. Wie zichzelf dat wijsmaakt, begrijpt weinig van crisisbeheer.

Voorst zijn de huidige vijf gouverneurs allen benoemd op de manier waarop wij de volgende drie willen benoemen.  De collega’s van Vlaams-Brabant, Antwerpen en Oost-Vlaanderen zijn benoemd op de manier die wij in de toekomst willen toepassen. Ik hoor van iedereen dat zij hun taak vervullen op een objectieve, daadkrachtige, positieve manier. De procedure die wij volgen, is trouwens met aandrang gevraagd door sp.a-Limburg. Wij hebben dat ingevolgd. Ik heb de e-mail mee, van de heer Yzermans, provinciaal voorzitter van sp.a-Limburg. (Rumoer. Opmerkingen Kurt De Loor)

Ik denk dat we een procedure hebben waar je voorzichtigheidshalve toch van kunt zeggen dat ook een deel van de oppositie er enthousiast over is, alsook over de manier van aanpakken. Op dit moment hebben wij gouverneurs, of waarnemende gouverneurs, die hun job naar behoren doen, op een moeilijk moment. Het zijn mensen met veel ervaring die daar zitten en van wie er inderdaad drie moeten worden vervangen. Drie mensen moeten aangesteld worden. De Vlaamse Regering heeft de verantwoordelijkheid om dat te doen. En als het moment rijp is, zal de Vlaamse Regering dat ook doen.

De heer De Loor heeft het woord.

Ik ben tevreden dat de minister nog eens de mail aanhaalt, maar ik kan hem zelf bijna perfect citeren. (Opmerkingen)

Voor alle duidelijkheid, collega’s en minister: het standpunt van sp.a is zoals wij dat ook twee legislaturen geleden mee uitgewerkt hebben in deze commissie – het was op voorzet van Open Vld, maar voor de rest ga ik de historiek niet uitgebreid citeren – namelijk, die objectieve procedure in het leven roepen. Dat is de historiek, twee legislaturen geleden, in deze commissie. Het standpunt van sp.a is dat we die objectieve procedure het best zouden handhaven.

Voor de rest, minister, stel ik vast dat u jammer genoeg geen antwoord hebt gegeven op mijn vragen, noch over de timing, noch over de werkelijke redenen waarom er nog altijd niet is overgegaan tot de aanstelling van nieuwe provinciegouverneurs in die drie provincies. Ik vind het een beetje jammer dat u zich wegstopt achter de coronacrisis. De Vlaamse Regering blijft in dezen ook aanmodderen. U bevindt zich op juridisch glad ijs door de procedureslagen die er momenteel zijn. En u weet dat u zich op juridisch glad ijs bevindt, minister. U sprak daarnet, bij een eerdere vraag, over de processie van Echternach. Wel, hier bevinden wij ons ook in die processie van Echternach. U had vijftien geschikt bevonden kandidaten voor Oost-Vlaanderen. Nu blijkt u er geen enkele meer te hebben. Wat een stap achteruit! Ik vraag me dan ook af waar u en deze Vlaamse Regering op wachten om hier verder werk van te maken. Ik blijf op mijn honger zitten. Ik zal dit dossier alvast verder blijven opvolgen.

Minister, normaal gezien heeft de heer De Loor het slotwoord, maar ik stel vast dat er toch nog een vraag was, van de heer De Loor en van de heer Janssens, over een technisch aspect. Ik zou willen vragen dat daar toch nog een antwoord op komt.

Minister Bart Somers

U hebt gevraagd of er procedures zijn. Voor zover wij weten – we hebben het nog eens nagekeken – zijn er alleen procedures tegen de stopzetting, en niet tegen de nieuwe formule.

En wat de federale procedure betreft: zodra de Vlaamse Regering een persoon X heeft aangeduid, moeten wij een advies vragen en een eensluidend advies krijgen van de federale overheid. Dat is de procedure die wij juridisch moeten volgen.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.