U bent hier

De voorzitter

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

De heer Van Rooy heeft het woord.

Voorzitter, de Vlaamse Regering heeft aangekondigd vanaf januari 2021 weer subsidies te zullen geven aan gezinnen die zonnepanelen installeren. De subsidie neemt de vorm aan van een investeringspremie die kan oplopen tot 1500 euro per gezin. Hiervoor wordt 32 miljoen euro per jaar uitgetrokken. Die premie mag dan wel eenmalig zijn, maar ze brengt toch herinneringen naar voren aan de jarenlange oversubsidiëring van zonnepanelen door middel van de groenestroomcertificaten. Zoals we allemaal weten, heeft deze subsidiëring uiteindelijk tot een forse verhoging van de elektriciteitsfactuur geleid. De steun door middel van groenestroomcertificaten voor kleine zonnepaneelinstallaties is dan ook terecht stelselmatig afgebouwd.

Er is momenteel geen steunmechanisme voor nieuwe kleine zonnepaneelinstallaties. Desondanks lag de verkoop van zonnepanelen in 2019 opnieuw op het hoogste niveau in zeven jaar tijd. Wat de verkoop betreft, is daarmee het niveau van de subsidiejaren eigenlijk weer benaderd.

In het Vlaams regeerakkoord lezen we dat elke vorm van oversubsidiëring moet worden vermeden. In de beleidsnota Energie wordt hier ook expliciet naar verwezen. We vinden het dan ook verrassend dat de Vlaamse Regering een markt die nota bene heeft aangetoond zonder subsidies te kunnen werken opnieuw met 32 miljoen euro per jaar wil subsidiëren.

Minister, om welke concrete reden hebt u beslist die installatiepremie in te voeren? Hoe past u dit in het Vlaams regeerakkoord en de beleidsnota Energie 2019-2024? Wat zal de impact van die nieuwe premie op de elektriciteitsfactuur zijn? Is in dat verband een impactanalyse gemaakt? Plant u nog andere vormen van ondersteuning van de opwekking van hernieuwbare energie? Zo ja, welke concrete steunmaatregelen hebt u dan nog in gedachten?

De voorzitter

Minister Demir heeft het woord.

Minister Zuhal Demir

Voorzitter, de concrete reden is heel simpel. Het systeem van de terugdraaiende teller stopt tegen het einde van dit jaar. Voor installaties die vanaf 2021 in dienst worden genomen, vervalt het recht op een terugdraaiende teller. Daardoor zou de terugverdientijd voor zonnepanelen van 8 jaar tot 13 jaar stijgen. We blijven inzetten op hernieuwbare energie, met een jaarlijkse subdoelstelling van 300 megawattuur en 6,7 gigawatt aan zonnepanelen tegen 2030, zoals ook in het Vlaams Energie- en Klimaatplan is overeengekomen. Met deze gegevens zou die doelstelling in het gedrang komen. Om die reden hebben we nagedacht over de vraag hoe we gezinnen kunnen blijven motiveren en aansporen om voor hernieuwbare energie te kiezen.

We hebben niet gekozen voor een systeem van groenestroomcertificaten die in de elektriciteitsfactuur terechtkomen. Ik ben ook tegen dat systeem. Het is een systeem waarmee we de gezinnen blijven ondersteunen. Het gaat om een nieuwe investeringspremie die tot maximaal 1500 euro per jaar kan oplopen.

De nieuwe premie wordt gefinancierd uit het Energiefonds, en dus niet zoals in het verleden via de groenestroomcertificaten, en ook niet via de elektriciteitsfactuur.

Andere volledig nieuwe financiële steunmaatregelen bij gezinnen zijn niet direct gepland, maar er zijn wel de bestaande steunmaatregelen die doorlopen, zoals de premies die worden toegekend voor zonneboilers, warmtepompen en warmtepompboilers. Dat blijft bestaan. Het installeren van zulke systemen vraagt van de gezinnen een grote investering. Wanneer de overheid flankerend kan ondersteunen zonder dat dat via een onrechtvaardig systeem gaat, moet zij dat zeker doen. Daarom heb ik deze beslissing genomen. Heel wat gezinnen zijn daar blij mee want het oude systeem wordt eind dit jaar stopgezet.

De voorzitter

De heer Van Rooy heeft het woord.

Minister, ik dank u voor uw antwoord. U maakt misschien een aantal gezinnen blij met een premie voor zonnepanelen maar politiek is natuurlijk kiezen. En als u 32 miljoen euro vrijmaakt, al dan niet via groenestroomcertificaten – dat belastinggeld komt uiteindelijk altijd van de burger, nietwaar – dan moet u kiezen wat u daarmee doet. En ik vind het dan ongelofelijk dat u nogmaals investeert in een markt die aantoont dat gezinnen zelf kiezen voor zonnepanelen en dat blijkbaar rendabel genoeg vinden terwijl u en het grootste deel van deze commissie er altijd op hameren hoezeer de prijzen van de zonnepanelen wel aan het dalen zijn.

In het licht daarvan begrijp ik absoluut niet dat u dan kiest om 32 miljoen euro vrij te maken voor gezinnen die, laat ons eerlijk zijn, de centen hebben. Want zonnepanelen kosten geld en een premie van 1500 euro is niet min, maar maakt die het verschil? Voor de gezinnen die daarvoor kiezen wel, maar wij zeggen luid en duidelijk dat wij niet aanvaarden dat bepaalde belastingbetalers opdraaien voor de zonnepanelen van andere Vlamingen, dat lijkt me totaal onrechtvaardig. Wie daarvoor kiest, moet die gewoon zelf betalen. U wilt dat natuurlijk stimuleren omdat u hebt getekend voor die totale groene waanzin van de Europese Unie, enzovoort. U blijft daar aan het handje lopen, dat weten wij. Maar wij vragen u waarom u die 32 miljoen euro niet kunt investeren in gezinnen die dat geld echt nodig hebben en dat echt kunnen gebruiken, die hun energiefactuur nauwelijks of niet kunnen betalen? Waarom investeert u dat geld in gezinnen die dat geld eigenlijk niet nodig hebben?

De voorzitter

De heer Danen heeft het woord.

Minister, ik was niet helemaal verrast toen die premie werd aangekondigd want u had al een aantal keren een tipje van de sluier opgelicht. Ik denk dat we er op die manier voor kunnen zorgen dat zonnepanelen voor privépersonen interessant blijven. Ik zie immers een heel groot verschil tussen energie-investeringen bij heel grote bedrijven die deze in drie, vier of vijf jaar willen terugverdienen en bij particulieren. Er is niet echt een gelijk speelveld maar we moeten er toch proberen voor te zorgen dat zonnepanelen voor particulieren interessant blijven. Een terugverdientijd van meer dan tien jaar is te lang, we moeten proberen die korter te houden. Ik denk dat dat met die nieuwe premie het geval zal zijn, maar het is belangrijk om dat goed te monitoren en te evalueren of die premie misschien volgend jaar of over twee jaar niet meer nodig is omdat de prijzen nog meer gedaald zullen zijn. Dat weten we nu niet en daarom moet dit goed gemonitord worden, maar ik heb begrepen dat de premie degressief is.

Twee, de mensen blijven met heel wat vragen zitten. Is het nog interessant om nu te investeren of beter volgend jaar? Wat met dit, wat met dat? Het lijkt mij aangewezen om een heel goede Q&A op te stellen. Het maakt niet uit op welke site die dan komt, maar op die manier kunnen de vragen van de burgers eenduidig worden beantwoord. Want anders zal er veel onduidelijkheid zijn en blijven en zal er veel onvrede zijn, omdat bepaalde verwachtingen niet worden ingevuld. Wat ons betreft, is die premie op dit moment een goed instrument.

De voorzitter

De heer Gryffroy heeft het woord.

Ik wil graag reageren op een aantal punten.

Indertijd heeft men het groenestroomcertificaat uitgevonden, dat een ondersteuning is in functie van de uitbating van de zonnepanelen. Hoe meer je produceert, hoe meer ondersteuning je krijgt. We waren er altijd koele minnaars van, zeker op het ogenblik dat die ondersteuning veel te hoog werd gewaardeerd. We hebben daar altijd tegen gevochten. De heer Tobback weet dat zeer goed: al sinds 2009 strijd ik daartegen.

Nu we zelf onze minister van Energie hebben, hebben we inderdaad de koe bij de horens gevat en hebben we daar iets aan gedaan. En dan moet je natuurlijk bekijken of je die markt compleet onderuit wilt halen of niet. Iedereen weet dat vanaf volgend jaar het concept van een terugdraaiende teller voor nieuwe installaties niet meer mag of kan, wegens het decreet dat we eind vorige legislatuur zelf hebben opgemaakt. Als je de berekeningen doet die in de energiejournalen staan – ik heb ze trouwens nog verbeterd, want er zaten rekenfouten in –  kom je uit op veertien jaar. Maar als je de burger wilt motiveren om een grote stap te zetten naar eigen – en ook groene – productie, dan zul je dat niet kunnen doen met een terugverdientijd van veertien jaar.

En dan moet je bekijken wat er wél haalbaar is. De regering heeft uiteindelijk gekozen voor een systeem waarbij je een eenmalige ondersteuning krijgt. Net zoals bij energiepremies, voor energie-efficiëntie, waar ook een eenmalige ondersteuning is. Dat is ook veel logischer. Je wordt niet ondersteund voor iets dat je twintig jaar op je dak hebt gelegd, maar je wordt eenmalig ondersteund voor het feit dat je de actie wilt ondernemen. En dan moet je bekijken wat een haalbare terugverdientijd is. Tien jaar leek ons correct. Momenteel zit het zelfs rond de acht jaar, met de terugdraaiende teller. Maar die terugdraaiende teller verdwijnt.

Twee, vanaf het moment dat de nieuwe tariefsystemen, de flexibiliteit, de digitale meter volledig zijn uitgerold, zitten we sowieso in een andere markt. Als je dan op een bepaald ogenblik overschotten zou hebben, kun je die verkopen aan de markt. Je kunt dan ook inspelen op de flexibiliteit, waardoor je wat return kunt krijgen in euro's. Vanaf dan is ondersteuning inderdaad niet meer nodig. Ik voorspel dat dat zal zijn binnen een vijftal jaar. Daarom zullen we de eenmalige investeringsondersteuning geleidelijk aan afbouwen, vanaf nu tot binnen vijf jaar. Waarom? Omdat je dan een totaal andere marktwerking krijgt, waarbij je daarover, bij wijze van spreken, zult onderhandelen. U zult dat niet zelf doen, maar dat zal gebeuren door groepen die bijvoorbeeld 100.000 gezinnen bijeen proberen te nemen, die dan al dan niet zullen investeren en zullen traden op de markt. Je krijgt dus een totaal ander marktbeeld.

Mijnheer Danen, ik denk dat de communicatie momenteel toch wel heel duidelijk is. Op de website van Vlaanderen, onder digitale meter, wordt heel duidelijk uitgelegd wat de situatie is wanneer je een terugdraaiende teller en een consumententarief hebt, of hoe het werkt bij een bruto-afname. Ook op de website van de regulator vind je die informatie. Ik vind niet dat de minister nu ook nog een Q&A moet maken om op haar site of op www.vlaanderen.be te zetten. Op den duur komt er zodanig veel informatie op je af, vanuit verschillende kanten, dat de mensen het niet meer zullen snappen. Ik denk dat we ons moeten concentreren op de bestaande communicatie, die toch zeer duidelijk is.

Ik kom tot mijn conclusie. Mijnheer Van Rooy, ik begrijp dat u die 32 miljoen euro misschien liever op een andere manier wilt investeren. Maar zelfs daar bent u eigenlijk heel flou over wat u eigenlijk wilt doen. Want het is wel gemakkelijk om te zeggen: ‘voor de allerzwaksten’. Maar wat zult u dan doen, voor die allerzwaksten? Hen een cheque geven? En denken dat het daarmee is opgelost? Want daarmee los je energiearmoede niet op. Je kunt energiearmoede slechts oplossen als je effectief gaat investeren bij die mensen. Maar dat hoor ik u ook niet zeggen. Ik dank u.

De voorzitter

Minister Demir heeft het woord.

Minister Zuhal Demir

Dank u wel, voorzitter en parlementsleden die zijn tussengekomen. Dit is een keuze geweest vanuit mijn beleid om gezinnen te blijven ondersteunen als we niet willen dat dit stilvalt, want we zijn op de goede weg. We hebben een hele doelstelling te halen inzake hernieuwbare energie. Ik vind dat we daarop moeten inzetten, zonder gêne. Maar het moet budgettair haalbaar en betaalbaar zijn. De keuze die we nu hebben gemaakt bestaat erin niet te gaan voor de groenestroomcertificaten, die een grote impact hebben gehad op de elektriciteitsfactuur, waarbij er toestanden waren die niet te verantwoorden zijn. Dit is doordacht. Er is goed over nagedacht. Het gaat over een maximumbedrag van 1500 euro. Het hangt er ook van af hoeveel zonnepanelen je zet en dergelijke meer. Het is degressief, er is een afbouw na vier jaar. Ik ervaar dat heel veel gezinnen in hernieuwbare energie willen investeren. Het is niet meer dan normaal dat je vanuit de overheid daar een redelijke flankerende ondersteuning in biedt.

Wat de keuze betreft, weet ik niet wat de heer Van Rooy zou doen. Dat is zijn keuze. Maar als ik kijk naar energiearmoede, zijn daar heel wat budgetten voor, zoals sociale tarieven, bepaalde tarieven van Fluvius, er wordt gewerkt via de OCMW's, er zijn ook de Energiehuizen, allerlei energiecoaches en -scans, enzovoort. Daar moeten we aandacht aan blijven besteden. Persoonlijk denk ik dat dat een en-enverhaal is: je moet op de energiearmoede inzetten en de hernieuwbare energie blijven ondersteunen. Het ene sluit het andere niet uit. Maar nogmaals, ook als ik kijk naar andere componenten van de hernieuwbare energie, dan denk ik dat de tijd van de oversubsidiëring voorbij is en dat we op de goede weg zijn, mits redelijke steun. Ik vind dit zeer redelijk.

De voorzitter

De heer Van Rooy heeft het woord.

Dat is natuurlijk zeer onredelijk. Ik vraag me af, als er nu nog altijd subsidies nodig zijn voor zonnepanelen, als die nog altijd niet kunnen zonder subsidies, na al die propaganda die al jaren bezig is en niet stopt, wanneer dan wel? Die vraag stel ik. Ik hoor hier een cijfer noemen van over vijf jaar, dat moeten we dan maar zien. Wat betekent dat, zonder subsidie kunnen?

Ik lees dat de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt (VREG) zegt dat er amper een nadeel zal zijn voor de gezinnen als de terugdraaiende teller verdwijnt. Daar wordt blijkbaar geen rekening mee gehouden. Minister, er is blijkbaar vanuit de Vlaamse Regering en van u geen vertrouwen in de werking van de markt. Ik heb het daarnet al benadrukt en ik zal het blijven doen, u laat zich het liefst leiden door de groene klimaatlobby, want die applaudisseert natuurlijk wanneer u een dergelijke maatregel uitvaardigt. Als u belastinggeld gaat steken in zonnepanelen, dan staan zij op de eerste rij om te applaudisseren.

Ik ga graag de uitdaging aan. Er wordt hier gevraagd: ‘Wat zou u dan doen met dat geld?’ Wel, dat is natuurlijk heel eenvoudig. Ik hoor hier een minister zeggen: ’Het is een en-enverhaal en het ene sluit het andere niet uit.’ Dat is natuurlijk onzin. Iedere Vlaming kan begrijpen, daar moet je geen kernfysicus voor zijn, dat als je ervoor kiest om een bedrag van 32 miljoen euro te investeren in 1500 euro per gezin voor zonnepanelen, dat 32 miljoen euro en 1500 euro per gezin is die je ergens anders niet in kunt investeren, bijvoorbeeld niet in gezinnen die helemaal niet wakker liggen van zonnepanelen, die ook totaal niet de tijd, de energie, laat staan het geld hebben om wakker te liggen van uw klimatologische propaganda en van uw groene leugens. Neen, die liggen wakker van elke maand rondkomen. Die zouden heel blij zijn, minister, als die een cheque zouden krijgen van 1500 euro, een cheque die u nu wilt geven aan gezinnen die wel de middelen hebben om te investeren in zonnepanelen. Dat is niet onze keuze.

Wij kiezen om op te komen voor de zwakkeren in de samenleving, voor de Vlamingen die echt wakker liggen van hun energiefactuur en die geen tijd hebben om na te denken over zonnepanelen of welke vorm van groene energie dan ook. Selecteer dus die gezinnen. Er zijn maar liefst 21.000 gezinnen die je zo een cheque van 1500 euro kunt geven. Geef dat geld dus aan die gezinnen en niet aan zonnepanelen.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.